ଯାଵନ୍ନ ଚରତେ ମାର୍ଗାନ୍ପୃତନାମଭିଧର୍ଷଯନ୍ । ଭୀମସେନୋ ଗଦାପାଣିସ୍ତାଵତ୍ସଂଶାମ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଦାଧାରୀ ଭୀମସେନ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆକ୍ରମଣ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି ରହୁ।
ଯାଵନ୍ନ ଶାତଯତ୍ଯାଜୌ ଶିରାଂସି ଗଜଯୋଧିନାମ୍ । ଗଦଯା ଵୀରଘାତିନ୍ଯା ଫଲାନୀଵ ଵନସ୍ପତେଃ । କାଲେନ ପରିପକ୍ଵାନି ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଦାରେ ହାତୀ ଚାଳକମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଗଛର ପକ୍କା ଫଳ ପଡିବା ପରି ଭୂମିରେ ପକାଇ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ ।। ଵିରାଟଶ୍ଚ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ଶୈଶୁପାଲିଶ୍ଚ ଦଂଶିତାଃ
ନକୁଳ, ସହଦେବ, ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବିରାଟ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଓ ଶୈଶୁପାଳ—ସମସ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ।
ଯାଵନ୍ନ ପ୍ରଵିଶନ୍ତ୍ଯେତେ ନକ୍ରା ଇଵ ମହାର୍ଣଵମ୍ । କୃତାସ୍ତ୍ରାଃ କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ଯନ୍ତସ୍ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଶସ୍ତ୍ରକୁଶଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମହାସାଗରକୁ ମାଛ ପରି ଦୃତ ଗତିରେ ଝପଟି ପଡି ଆକ୍ରମଣ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ଯାଵନ୍ନ ସୁକୁମାରେଷୁ ଶରୀରେଷୁ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍। ଗାର୍ଧ୍ରପତ୍ରାଃ ପତନ୍ତ୍ଯୁଗ୍ରାସ୍ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖୀ ବାଣ ଭୂପତିମାନଙ୍କ ସୁକୁମାର ଦେହରେ ଝରିପଡୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ଚନ୍ଦନାଗୁରୁଦିଗ୍ଧେଷୁ ହାରନିଷ୍କଧରେଷୁ ଚ । ନୋରସ୍ସୁ ଯାଵଦ୍ଯୋଧାନାଂ ମହେଷ୍ଵାସୈର୍ମହେଷଵଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁ ଲେପିଥିବା, ହାର ଓ ସୁନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଦେହରେ ମହାଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ଘୁସିପଡୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
କୃତସ୍ତ୍ରୈଃ କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ଯଦ୍ଭିର୍ଦୂରପାତିଭିରାଯସାଃ । ଅଭିଲକ୍ଷ୍ଯୈର୍ନିପାତ୍ଯନ୍ତେ ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରକୁଶଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦୂରରୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଲୋହା ବାଣ ଛାଡି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ଅଭିଵାଦଯମାନଂ ତ୍ଵାଂ ଶିରସା ରାଜକୁଞ୍ଜରଃ । ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତୁ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମକୁ ରାଜା ହାତୀ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଭଲପାଇବା ପରି ଦୁଇ ହାତ ଦେଇ ଅଭିବାଦନ କରୁନ୍ତୁ।
ଧ୍ଵଜାଙ୍କୁଶପତାକାଙ୍କଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ତେ ସୁଦକ୍ଷିଣଃ । ସ୍କନ୍ଧେ ନିକ୍ଷିପତାଂ ବହୁଂ ଶାନ୍ତଯେ ଭରତର୍ଷଭ
ଧ୍ୱଜ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପତାକା ଧାରଣ କରୁଥିବା ସୁଦକ୍ଷିଣ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ତୁମ ଗାଁଠିରେ ରଖି ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁନ୍ତୁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ରତ୍ନୌଷଧିସମେତେନ ରତ୍ନାଙ୍ଗୁଲିତଲେନ ଚ। ଉପଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠଂ ତେ ପାଣିନା ପରିମାର୍ଜତୁ
ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ଔଷଧି ଲଗାଇଥିବା ହାତ ଓ ରତ୍ନ ଅଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧିଥିବା ହାତ ଦ୍ୱାରା, ବସିଥିବା ତୁମ ପିଠିକୁ ସେ ମୃଦୁ ମସାଜ କରୁନ୍ତୁ।
ଶାଲସ୍କନ୍ଧୋ ମହାବହୁସ୍ତ୍ଵାଂ ସ୍ଵଜାନୋ ଵୃକୋଦରଃ । ସାମ୍ନାଽଭିଵଦତାଂ ଚାପି ଶାନ୍ତଯେ ଭରତର୍ଷଭ
ଶାଳ ଗାଁଠି ଓ ମହାବାହୁ ବୃକୋଦର, ତୁମ ନିଜ ଜନ, ମୃଦୁ ଭାଷାରେ ତୁମକୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅଭିବାଦନ କରୁନ୍ତୁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଅର୍ଜୁନେନ ଯମାଭ୍ଯାଂ ଚ ତ୍ରିଭିସ୍ତୈରଭିଵାଦିତଃ। ମୂର୍ଧ୍ନି ତାନ୍ସମୁପାଘ୍ରାଯ ପ୍ରେମ୍ଣାଽଭିଵଦ ପାର୍ଥିଵ
ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯମପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ତୁମକୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନମି ଭଲପାଇ ଅଭିବାଦନ କର, ହେ ରାଜା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଵୀରୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ସଂଗତମ୍ । ଯାଵଦାନନ୍ଦଜାଶ୍ରୂଣି ପ୍ରନ୍ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ ନରାଧିପାଃ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ତୁମେ ତୁମର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଆନନ୍ଦର ଲୁହ ଛାଡନ୍ତୁ।
ଘୁଷ୍ଯତାଂ ରାଜଧାନୀଷୁ ସର୍ଵସଂପନ୍ମହୀକ୍ଷିତାମ୍ । ପୃଥିଵୀ ଭ୍ରାତୃଭାଵେନ ଭୁଜ୍ଯତାଂ ଵିଜ୍ଵରୋ ଭଵ
ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କ ରାଜଧାନୀରେ ଘୋଷଣା ହେଉ—ଭୂମିଟି ଭାଇପାଇଁ ମିଳିକି ଭୋଗ କରାଯାଉ, ଏବଂ ଚିନ୍ତା ଛାଡି ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତିରେ ରୁହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଵାକ୍ଯମପ୍ରିଯଂ କୁରୁସଂସଦି। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାବାହୁଂ ଵାସୁଦେଵଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅପ୍ରିୟ କଥା କୁରୁସଭାରେ ଶୁଣି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଭଵାନେତଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି କେଶଵ। ମାମେଵ ହି ଵିଶେଷେଣ ଵିଭାଷ୍ଯ ପରିଗର୍ହସେ
କେଶବ, ଏହି କଥା କହିବା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣ ଭଲଭାବେ ଭାବିବା ଉଚିତ। କାରଣ ଆପଣ ସବୁବେଳେ ମୋତେ ନିଜେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଦୋଷାରୋପ କରନ୍ତି।
ଭକ୍ତିଵାଦେନ ପାର୍ଥାନାମକସ୍ମାନ୍ମଧୁସୂଦନ। ଭଵାନ୍ଗର୍ହଯତି ନିତ୍ଯଂ କିଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ବଲାବଲମ୍
ମଧୁସୂଦନ, କାହିଁକି ଆପଣ ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସବୁବେଳେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି? ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଭାବିବାକୁ ଆପଣ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି।
ଭଵାନ୍କ୍ଷତ୍ତା ଚ ରାଜା ଵାଽପ୍ଯାଚାର୍ଯୋ ଵା ପିତାମହଃ । ମାମେଵ ପରିଗର୍ହନ୍ତେ ନାନ୍ଯଂ କଂଚନ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଆପଣ, ରଥଚାଳକ, ରାଜା, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପିତାମହ—ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଦୋଷ ଦେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ ନୁହେଁ।
ନ ଚାହଂ ଲକ୍ଷଯେ କଂଚିଦ୍ଵ୍ଯଭିଚାରମିହାତ୍ମନଃ । ଅଥ ସର୍ଵେ ଭଵନ୍ତୋ ମାଂ ଵିଦ୍ଵିଷନ୍ତି ସରାଜକାଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋର କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ; ତଥାପି ଆପଣମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ରଖନ୍ତି।
ନ ଚାହଂ କଂଚିଦତ୍ଯର୍ଥମପରାଧମରିନ୍ଦମ । ଵିଚିନ୍ତଯନ୍ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମପି କେଶଵ
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, କେଶବ, ମୋର ମଧ୍ୟରେ ଅତିରିକ୍ତ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ।
ପ୍ରିଯାଭ୍ଯୁପଗତେ ଦ୍ଯୂତେ ପାଣ୍ଡଵା ମଧୂସୂଦନ। ଜିତାଃ ଶକୁନିନା ରାଜ୍ଯଂ ତତ୍ର କିଂ ମମ ଦୁଷ୍କୃତମ୍
ମଧୁସୂଦନ, ଯେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦ୍ୟୁତକ୍ରୀଡାରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶକୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ହାରିଗଲେ, ସେଠାରେ ମୋର କଣ ଦୋଷ ଥିଲା?
ଯତ୍ପୁନର୍ଦ୍ରଵିଣଂ କିଂଚିତ୍ତତ୍ରାଜୀଯନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵାଃ । ତେଭ୍ଯ ଏଵାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଂ ତତ୍ତଦ ମଧୁସୂଦନ
ଏବଂ ସେଇ ଦ୍ୟୁତକ୍ରୀଡାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁ ସମ୍ପତ୍ତି ପୁଣି ହାଜର କଲେ, ସେଠି ସେମାନେ ନିଜେ ଇଚ୍ଛାରେ କରିଥିଲେ, ମଧୁସୂଦନ।
ଅପରାଧୋ ନ ଚାସ୍ମାକଂ ଯତ୍ତେ ହ୍ଯକ୍ଷୈଃ ପରାଜିତାଃ। ଅଜେଯା ଜଯତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାର୍ଥାଃ ପ୍ରଵ୍ରାଜିତା ଵନମ୍
ତାଲି ଦ୍ୟୁତରେ ସେମାନେ ହାରିଗଲେ, ଏଥିରେ ଆମର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଅଜୟ ଓ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ।
କେନ ଵାଽପ୍ଯପଵାଦେନ ଵିରୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତ୍ଯରିଭିଃ ସହ। ଅଶକ୍ତାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରତ୍ଯମିତ୍ରଵତ୍
କୃଷ୍ଣ, ଆମେ ଶକ୍ତିହୀନ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହିତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ କିଏ ଅଭିଯୋଗ କରି ଆମ ସମ୍ମୁଖରେ ଶତ୍ରୁ ଭଳି ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି?
କିମସ୍ମାଭିଃ କୃତଂ ତେଷାଂ କସ୍ମିନ୍ଵା ପୁନରାଗସି। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଞ୍ଜିଘାଂସନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ ସୃଞ୍ଜଯୈଃ ସହ
ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କଣ କରିଛୁ, କିମ୍ବା କେଉଁ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଯେପରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ଆମକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?
ନ ଚାପି ଵଯମୁଗ୍ରେଣ କର୍ମଣା ଵଚନେନ ଵା। ପ୍ରଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ପ୍ରଣମାମେହ ଭଯାଦପି ଶତକ୍ରତୁମ୍
ଏଠି ଆମେ କୌଣସି କଠୋର କାମ କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇନାହିଁ; ଭୟରେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେନି।
ନ ଚ ତଂ କୃଷ୍ଣ ପଶ୍ଯାମି କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମମନୁଷ୍ଠିତମ୍ । ଉତ୍ସହେତ ଯୁଧା ଜେତୁଂ ଯୋ ନଃ ଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣ
କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ କୌଣସି ଏମିତି ଯୋଦ୍ଧାକୁ ଦେଖୁନାହିଁ, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମ ପରାଜୟ କରିପାରିବ।
ନ ହି ଭୀଷ୍ମକୃପଦ୍ରୋଣାଃ ସକର୍ଣା ମଧୁସୂଦନ। ଦେଵୈରପି ଯୁଧା ଜେତୁଂ ଶକ୍ଯାଃ କିମୁତ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ମଧୁସୂଦନ, ଭୀଷ୍ମ, କୃପ, ଦ୍ରୋଣ ଓ କର୍ଣ୍ଣ—ଏମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପରାଜିତ କରିପାରିବେନାହିଁ, ତେବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ କେମିତି ପାରିବେ?
ସ୍ଵଧର୍ମମନୁପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଯଦି ମାଧଵ ସଂଯୁଗେ। ଅସ୍ତ୍ରେଣ ନିଧନଂ କାଲେ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମଃ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯମେଵ ତତ୍
ମାଧବ, ଯଦି ଆମେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ନିଜର ଧର୍ମ ଅବହେଳା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବୁ, ତାହା ଆମ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ।
ମୁଖ୍ଯଶ୍ଚୈଵୈଷ ନୋ ଧର୍ମଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଜନାର୍ଦନ । ଯଚ୍ଛଯୀମହି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଶରତଲ୍ପଗତା ଵଯମ୍
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଏହି ହେଉଛି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଧର୍ମ—ଯେଉଁଠି ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶରବିଛାନାରେ ଶୋଇବାକୁ ପାଉ।