ଅଥ ଦୁର୍ଯୋଧଂ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ଆସୀନଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ରାଜଭିଃ ପରିଵାରିତମ୍
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ବହୁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନ ନିବୋଧେଦଂ ଶୌରିଣୋକ୍ତଂ ମହାତ୍ମନା । ଆଦତ୍ସ୍ଵ ଶିଵମତ୍ଯନ୍ତଂ ଯୋଗକ୍ଷେମଵଦଵ୍ଯଯମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଶୌରି ମହାତ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣ, ସେଠାରୁ ଯେଉଁଠି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭଲ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ଉପାୟ ଅଛି, ସେହିଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ଅନେନ ହି ସହାଯେନ କୃଷ୍ଣେନାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା । ଇଷ୍ଟାନ୍ସର୍ଵାନଭିପ୍ରାଯାନ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମଃ ସର୍ଵରାଜସୁ
ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯିଏ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଆମେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ଇଚ୍ଛିତ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରିପାରିବା।
ସୁସଂହତଃ କେଶଵେନ ତାତ ଗଚ୍ଛ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ଚର ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଭରତାନାମନାମଯମ୍
କେଶବଙ୍କ ସହ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ପୁଅ, ତୁମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଲ ଓ ନିରାପଦ ରହିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଵାସୁଦେଵେନ ତୀର୍ଥେନ ତାତ ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ସଂଶମମ୍ । କାଲପ୍ରାପ୍ତମିଦଂ ମନ୍ଯେ ମା ତ୍ଵଂ ଦୁର୍ଯୋଧନାତିଗାଃ
ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ତୀର୍ଥ ମାର୍ଗରେ ଯାଇ ଶାନ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କର। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହି ସମୟ ଆସିଛି—ତୁମେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଯାଅନି।
ଶମଂ ଚେଦ୍ଯାଚମାନଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯସି କେଶଵମ୍ । ତ୍ଵଦର୍ଥମଭିଜଲ୍ପନ୍ତଂ ନ ତଵାସ୍ତ୍ଯପରାଭଵଃ
ଯଦି କେଶବ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିବେ ଏବଂ ସେ ତୁମ ପକ୍ଷରେ କଥା କହିବେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପରାଜିତ ହେବା ନାହିଁ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ସମଵ୍ଯଥୌ। ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୂଚତୁଃ ଶାସନାତିଗମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ସମାନ ଭାବେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେମାନେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯାଵତ୍କୃଷ୍ଣାଵସନ୍ନଦ୍ଧୌ ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ଗାଣ୍ଡିଵମ୍ । ଯାଵଦ୍ଧୌମ୍ଯୋ ନ ମେଧାଗ୍ନୌ ଜୁହୋତୀହ ଦ୍ଵିଷଦ୍ବଲମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଅଦମ୍ୟ ଅଛି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୌମ୍ୟ ହବନ କରୁଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁ ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ ରହୁ।
ଯାଵନ୍ନ ପ୍ରେକ୍ଷତେ କ୍ରୂଦ୍ଧଃ ସେନାଂ ତଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ହ୍ରୀନିଷେଵୋ ମହେଷ୍ଵାସସ୍ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାଧନୁର୍ଧର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରଣରେ ତୁମ ସେନାକୁ କ୍ରୋଧରେ ଚାହିଁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ଯାଵନ୍ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ପାର୍ଥଃ ସ୍ଵେଽପ୍ଯନୀକେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଭୀମସେନୋ ମହେଷ୍ଵାସସ୍ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କ ଦଳରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନାହାନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୀମସେନ ମହାଧନୁର୍ଧର ଉପସ୍ଥିତ ନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ଯାଵନ୍ନ ଚରତେ ମାର୍ଗାନ୍ପୃତନାମଭିଧର୍ଷଯନ୍ । ଭୀମସେନୋ ଗଦାପାଣିସ୍ତାଵତ୍ସଂଶାମ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଦାଧାରୀ ଭୀମସେନ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆକ୍ରମଣ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି ରହୁ।
ଯାଵନ୍ନ ଶାତଯତ୍ଯାଜୌ ଶିରାଂସି ଗଜଯୋଧିନାମ୍ । ଗଦଯା ଵୀରଘାତିନ୍ଯା ଫଲାନୀଵ ଵନସ୍ପତେଃ । କାଲେନ ପରିପକ୍ଵାନି ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଦାରେ ହାତୀ ଚାଳକମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଗଛର ପକ୍କା ଫଳ ପଡିବା ପରି ଭୂମିରେ ପକାଇ ଦେଉନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ ।। ଵିରାଟଶ୍ଚ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ଶୈଶୁପାଲିଶ୍ଚ ଦଂଶିତାଃ
ନକୁଳ, ସହଦେବ, ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ବିରାଟ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଓ ଶୈଶୁପାଳ—ସମସ୍ତେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ।
ଯାଵନ୍ନ ପ୍ରଵିଶନ୍ତ୍ଯେତେ ନକ୍ରା ଇଵ ମହାର୍ଣଵମ୍ । କୃତାସ୍ତ୍ରାଃ କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ଯନ୍ତସ୍ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଶସ୍ତ୍ରକୁଶଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମହାସାଗରକୁ ମାଛ ପରି ଦୃତ ଗତିରେ ଝପଟି ପଡି ଆକ୍ରମଣ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ଯାଵନ୍ନ ସୁକୁମାରେଷୁ ଶରୀରେଷୁ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍। ଗାର୍ଧ୍ରପତ୍ରାଃ ପତନ୍ତ୍ଯୁଗ୍ରାସ୍ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖୀ ବାଣ ଭୂପତିମାନଙ୍କ ସୁକୁମାର ଦେହରେ ଝରିପଡୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ଚନ୍ଦନାଗୁରୁଦିଗ୍ଧେଷୁ ହାରନିଷ୍କଧରେଷୁ ଚ । ନୋରସ୍ସୁ ଯାଵଦ୍ଯୋଧାନାଂ ମହେଷ୍ଵାସୈର୍ମହେଷଵଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗୁରୁ ଲେପିଥିବା, ହାର ଓ ସୁନା ପିନ୍ଧିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ଦେହରେ ମହାଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣ ଘୁସିପଡୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
କୃତସ୍ତ୍ରୈଃ କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ଯଦ୍ଭିର୍ଦୂରପାତିଭିରାଯସାଃ । ଅଭିଲକ୍ଷ୍ଯୈର୍ନିପାତ୍ଯନ୍ତେ ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରକୁଶଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦୂରରୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଲୋହା ବାଣ ଛାଡି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ଅଭିଵାଦଯମାନଂ ତ୍ଵାଂ ଶିରସା ରାଜକୁଞ୍ଜରଃ । ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତୁ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତୁମକୁ ରାଜା ହାତୀ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଭଲପାଇବା ପରି ଦୁଇ ହାତ ଦେଇ ଅଭିବାଦନ କରୁନ୍ତୁ।
ଧ୍ଵଜାଙ୍କୁଶପତାକାଙ୍କଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ତେ ସୁଦକ୍ଷିଣଃ । ସ୍କନ୍ଧେ ନିକ୍ଷିପତାଂ ବହୁଂ ଶାନ୍ତଯେ ଭରତର୍ଷଭ
ଧ୍ୱଜ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ପତାକା ଧାରଣ କରୁଥିବା ସୁଦକ୍ଷିଣ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ତୁମ ଗାଁଠିରେ ରଖି ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରୁନ୍ତୁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ରତ୍ନୌଷଧିସମେତେନ ରତ୍ନାଙ୍ଗୁଲିତଲେନ ଚ। ଉପଵିଷ୍ଟସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠଂ ତେ ପାଣିନା ପରିମାର୍ଜତୁ
ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ଔଷଧି ଲଗାଇଥିବା ହାତ ଓ ରତ୍ନ ଅଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧିଥିବା ହାତ ଦ୍ୱାରା, ବସିଥିବା ତୁମ ପିଠିକୁ ସେ ମୃଦୁ ମସାଜ କରୁନ୍ତୁ।
ଶାଲସ୍କନ୍ଧୋ ମହାବହୁସ୍ତ୍ଵାଂ ସ୍ଵଜାନୋ ଵୃକୋଦରଃ । ସାମ୍ନାଽଭିଵଦତାଂ ଚାପି ଶାନ୍ତଯେ ଭରତର୍ଷଭ
ଶାଳ ଗାଁଠି ଓ ମହାବାହୁ ବୃକୋଦର, ତୁମ ନିଜ ଜନ, ମୃଦୁ ଭାଷାରେ ତୁମକୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅଭିବାଦନ କରୁନ୍ତୁ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଅର୍ଜୁନେନ ଯମାଭ୍ଯାଂ ଚ ତ୍ରିଭିସ୍ତୈରଭିଵାଦିତଃ। ମୂର୍ଧ୍ନି ତାନ୍ସମୁପାଘ୍ରାଯ ପ୍ରେମ୍ଣାଽଭିଵଦ ପାର୍ଥିଵ
ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯମପୁତ୍ର ଦୁଇଜଣ ତୁମକୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନମି ଭଲପାଇ ଅଭିବାଦନ କର, ହେ ରାଜା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଵୀରୈର୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ସଂଗତମ୍ । ଯାଵଦାନନ୍ଦଜାଶ୍ରୂଣି ପ୍ରନ୍ମୁଞ୍ଚନ୍ତୁ ନରାଧିପାଃ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ତୁମେ ତୁମର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବାକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଆନନ୍ଦର ଲୁହ ଛାଡନ୍ତୁ।
ଘୁଷ୍ଯତାଂ ରାଜଧାନୀଷୁ ସର୍ଵସଂପନ୍ମହୀକ୍ଷିତାମ୍ । ପୃଥିଵୀ ଭ୍ରାତୃଭାଵେନ ଭୁଜ୍ଯତାଂ ଵିଜ୍ଵରୋ ଭଵ
ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କ ରାଜଧାନୀରେ ଘୋଷଣା ହେଉ—ଭୂମିଟି ଭାଇପାଇଁ ମିଳିକି ଭୋଗ କରାଯାଉ, ଏବଂ ଚିନ୍ତା ଛାଡି ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତିରେ ରୁହନ୍ତୁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଵାକ୍ଯମପ୍ରିଯଂ କୁରୁସଂସଦି। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାବାହୁଂ ଵାସୁଦେଵଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅପ୍ରିୟ କଥା କୁରୁସଭାରେ ଶୁଣି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଭଵାନେତଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି କେଶଵ। ମାମେଵ ହି ଵିଶେଷେଣ ଵିଭାଷ୍ଯ ପରିଗର୍ହସେ
କେଶବ, ଏହି କଥା କହିବା ପୂର୍ବରୁ ଆପଣ ଭଲଭାବେ ଭାବିବା ଉଚିତ। କାରଣ ଆପଣ ସବୁବେଳେ ମୋତେ ନିଜେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଦୋଷାରୋପ କରନ୍ତି।
ଭକ୍ତିଵାଦେନ ପାର୍ଥାନାମକସ୍ମାନ୍ମଧୁସୂଦନ। ଭଵାନ୍ଗର୍ହଯତି ନିତ୍ଯଂ କିଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ବଲାବଲମ୍
ମଧୁସୂଦନ, କାହିଁକି ଆପଣ ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସବୁବେଳେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି? ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଭାବିବାକୁ ଆପଣ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି।
ଭଵାନ୍କ୍ଷତ୍ତା ଚ ରାଜା ଵାଽପ୍ଯାଚାର୍ଯୋ ଵା ପିତାମହଃ । ମାମେଵ ପରିଗର୍ହନ୍ତେ ନାନ୍ଯଂ କଂଚନ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଆପଣ, ରଥଚାଳକ, ରାଜା, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପିତାମହ—ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଦୋଷ ଦେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ ନୁହେଁ।
ନ ଚାହଂ ଲକ୍ଷଯେ କଂଚିଦ୍ଵ୍ଯଭିଚାରମିହାତ୍ମନଃ । ଅଥ ସର୍ଵେ ଭଵନ୍ତୋ ମାଂ ଵିଦ୍ଵିଷନ୍ତି ସରାଜକାଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ମୋର କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ; ତଥାପି ଆପଣମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ରଖନ୍ତି।
ନ ଚାହଂ କଂଚିଦତ୍ଯର୍ଥମପରାଧମରିନ୍ଦମ । ଵିଚିନ୍ତଯନ୍ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମପି କେଶଵ
ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ମଧ୍ୟ, କେଶବ, ମୋର ମଧ୍ୟରେ ଅତିରିକ୍ତ କୌଣସି ଦୋଷ ଦେଖୁନାହିଁ।