କୃଷ୍ଣେନ ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତୋଽସି ସୃହୃଦାଂ ଶମମିଚ୍ଛତା । ଅନ୍ଵପଦ୍ଯସ୍ଵ ତତ୍ତାତ ମା ମନ୍ଯୁଵଶମନ୍ଵଗାଃ
ତୁମକୁ କୃଷ୍ଣ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଯିଏ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଚାହାନ୍ତି। ଏହି କଥା ଅନୁସର, ହେ ପୁଅ, କ୍ରୋଧରେ ଚାଲିଯିଓନାହିଁ।
ଅକୃତ୍ଵା ଵଚନଂ ତାତ କେଶଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଶ୍ରେଯୋ ନ ଜାତୁ ନ ସୁଖଂ ନ କଲ୍ଯାଣମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ହେ ପୁଅ, ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କ କଥା ମାନିବାକୁ ନାହିଁ, ତେବେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଭଲ, ସୁଖ କିମ୍ବା ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ।
ଧର୍ମ୍ଯମର୍ଥ୍ଯଂ ମହାବାହୁରାହ ତ୍ଵାଂ ତାତ କେଶଵଃ । ତଦର୍ଥମଭିପଦ୍ଯସ୍ଵ ମା ରାଜନ୍ନୀନଶଃ ପ୍ରଜାଃ
ମହାବଳୀ କେଶବ ତୁମକୁ ଧର୍ମ ଓ ଉପକାରର କଥା କହିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ରାଜା, ଏହିପରି କାମ କର, ନାହିଲେ ନିଜ ପ୍ରଜାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ।
ଜ୍ଵଲିତାଂ ତ୍ଵମିମାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଭାରତୀଂ ସର୍ଵରାଜସୁ । ଜୀଵତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ଭଂଶଯିଷ୍ଯସି
ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତୀ ଭାରତ ବଂଶର ଶ୍ରୀକୁ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ତୁମ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବ।
ଆତ୍ମାନଂ ଚ ସହାମାତ୍ଯଂ ସପୁତ୍ରଭ୍ରାତୃବାନ୍ଧଵମ୍ । ଅହମିତ୍ଯନଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଜୀଵିତାଦ୍ଧଂଶଯିଷ୍ଯତସି
‘ମୁଁ ଏକା ଅଛି’ ବୋଲି ଭାବି, ଏହି ଭ୍ରମରେ ତୁମେ ନିଜେ, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ, ଭାଇ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ।
ଅତିକ୍ରାମନ୍କେଶଵସ୍ଯ ତଥ୍ଯଂ ଵଚନମର୍ଥଵତ୍। ପିତୁଶ୍ଚ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଶବଙ୍କ ସତ୍ୟ ଓ ଉପକାରୀ କଥା, ବାପାଙ୍କ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅଟକାଇଦେଲେ—
ମା କୁଲଘ୍ନଃ କୁପୁରୁଷୋ ଦୁର୍ମତିଃ କାପଥଂ ଗମଃ। ମାତରଂ ପିତରଂ ଚୈଵ ମା ମଞ୍ଜୀଃ ଶୋକସାଗରେ
ତୁମେ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତି, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ହେବା ଓ ଭ୍ରଷ୍ଟ ପଥରେ ଚାଲିବା ନକର; ତୁମ ମାଆଁ ଓ ପିତାଙ୍କୁ ଶୋକର ସାଗରରେ ଡୁବାଇବା ନକର।
ଅଥ ଦ୍ରୋଣୋଽବ୍ରଵୀତ୍ତତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଵଚଃ। ଅମର୍ଷଵଶମାପନ୍ନଂ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତଂ ପୁନଃପୁନଃ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ତାଳେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ ପୁନିପୁନି ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଧର୍ମାର୍ଥଯୁକ୍ତଂ ଵଚନମାହ ତ୍ଵାଂ ତାତ କେଶଵଃ । ତଥା ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ନରାଧିପ
ତୋତେ କେଶବ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭିତ୍ତିକରି ଯେଉଁ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ରାଜା, ଏହି ସବୁ କଥାକୁ ହୃଦୟରେ ଧର।
ପ୍ରାଜ୍ଞୌ ମେଧାଵିନୌ ଦାନ୍ତାଵର୍ଥକାମୌ ବହୁଶ୍ରୁତୌ । ଆହତୁସ୍ତ୍ଵାଂ ହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ତଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ନରାଧିପ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମେଧାବୀ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ, ଧନ ଓ ଧର୍ମ ଚାହୁଁଥିବା, ଏବଂ ବହୁତ ଶିଖିଥିବା। ସେମାନେ ତୋତେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେଠି ତୋର ଭଲ ଅଛି। ରାଜା, ଏହି କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ଅନୁତିଷ୍ଠ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ କୃଷ୍ଣଭୀଷ୍ମୌ ଯଦୂଚତୁଃ । ମାଧଵଂ ବୁଦ୍ଧିମୋହେନ ମାଽଵମଂସ୍ଥାଃ ପରନ୍ତପ
ହେ ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଭୀଷ୍ମ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ଚାଲ। ବୁଦ୍ଧିର ଭ୍ରମରେ ମାଧବଙ୍କୁ କେବେ ଅବହେଳା କରନି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦମନ କରୁଥିବା।
ଯେ ତ୍ଵାଂ ପ୍ରୋତ୍ସାହଯନ୍ତ୍ଯେତେ ନୈତେ କୃତ୍ଯାଯ କର୍ହିଚିତ୍ । ଵୈରଂ ପରେଷାଂ ଗ୍ରୀଵାଯାଂ ପ୍ରତିମୋକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ସଂଯୁଗେ
ଯେମାନେ ତୋତେ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧରେ ତୋର ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁତାକୁ ତୋର ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିଦେବେ।
ମା ଜୀଘନଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାଃ ପୁତ୍ରାନ୍ଭ୍ରାତୄଂସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଵାସୁଦେଵାର୍ଜୁନୌ ଯତ୍ର ଵିଦ୍ଧ୍ଯଜେଯାନଲଂ ହି ତାନ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜନ, ପୁଅମାନେ ଓ ଭାଇମାନେଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ବାସୁଦେବ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ହରାଯିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ।
ଏତଚ୍ଚୈଵ ମତଂ ସତ୍ଯଂ ସୁହୃଦୋଃ କୃଷ୍ଣଭୀଷ୍ମଯୋଃ। ଯଦି ନାଦାସ୍ଯସେ ତାତ ପଶ୍ଚାତ୍ତପ୍ସ୍ଯସି ଭାରତ
ଏହି ମତ ତୁମର ମିତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସତ୍ୟ ମତ ଅଟୁଟ ଅଟେ; ଯଦି ଦେବାକୁ ମନା କରିବ, ପରେ ଏହା ପାଇଁ ଅନୁତାପ କରିବ, ହେ ଭାରତ।
ଯଥୋକ୍ତଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ଭୂଯାନେଷ ତତୋଽର୍ଜୁନଃ। କୃଷ୍ଣୋ ହି ଦେଵକୀପୁତ୍ରୋ ଦେଵୈରପି ସୁଦୁଃସହଃ । କିଂ ତେ ସୁଖପ୍ରିଯେଣେହ ପ୍ରୋକ୍ତେନ ଭରତର୍ଷଭ
ଯେପରି ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ କହିଛନ୍ତି, ଅର୍ଜୁନ ଏଠି ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦେବକୀର ପୁଅ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠି ଆଉ କିଛି କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ହେ ଭାରତମଣି।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ। ନ ହି ତ୍ଵାମୁତ୍ସହେ ଵକ୍ତୁଂ ଭୂଯୋ ଭରତସତ୍ତମ
ମୁଁ ତୁମକୁ ସବୁ କଥା କହିଦେଲି; ତୁମେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି କର। ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିପାରିବି ନାହିଁ, ହେ ଭାରତମଣି।
ତସ୍ମିନ୍ଵାକ୍ଯାନ୍ତରେ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ଷତ୍ତାଽପି ଵିଦୁରୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରମମର୍ଷଣମ୍
ସେଇ କଥା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ବିଦୁର ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ମନର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନ ନ ଶୋଚାମି ତ୍ଵାମହଂ ଭରତର୍ଷଭ । ଇମୋ ତୁ ଵୃଦ୍ଧୌ ଶୋଚାମି ଗାନ୍ଧାରୀଂ ପିତରଂ ଚ ତେ
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ନୁହେଁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ବୃଦ୍ଧ ମାଆ ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ବାପାଙ୍କୁ ଭାବି ମୋର ଦୁଃଖ ହୁଏ।
ଯାଵନାଥୌ ଚରିଷ୍ଯେତେ ତ୍ଵଯା ନାଥେନ ଦୁର୍ହୃଦା। ହତମିତ୍ରୌ ହତାମାତ୍ଯୌ ଲୂନପକ୍ଷାଵିଵାଣ୍ଡଜୌ
ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ରକ୍ଷକ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେମାନେ ମିତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାରୁ, ଛେଦିତ ପାଖ ଥିବା ପକ୍ଷୀ ପରି ଏହି ଜୀବନରେ ଭ୍ରମଣ କରିବେ।
ଭିକ୍ଷୁକୌ ଵିଚରିଷ୍ଯେତେ ଶୋଚନ୍ତୌ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍। କୁଲଘ୍ନମୀଦୃଶଂ ପାପଂ ଜନଯିତ୍ଵା କୁପୂରୁଷମ୍
ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଘୁଞ୍ଚିବେ, ଦୁଃଖ କରିବେ; ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପୀ ସନ୍ତାନ, ପରିବାର ନାଶକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଦୁଃଖ ପାଇବେ।
ଅଥ ଦୁର୍ଯୋଧଂ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽଭ୍ଯଭାଷତ। ଆସୀନଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସାର୍ଧଂ ରାଜଭିଃ ପରିଵାରିତମ୍
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ବହୁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନ ନିବୋଧେଦଂ ଶୌରିଣୋକ୍ତଂ ମହାତ୍ମନା । ଆଦତ୍ସ୍ଵ ଶିଵମତ୍ଯନ୍ତଂ ଯୋଗକ୍ଷେମଵଦଵ୍ଯଯମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଶୌରି ମହାତ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣ, ସେଠାରୁ ଯେଉଁଠି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭଲ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ ଉପାୟ ଅଛି, ସେହିଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ଅନେନ ହି ସହାଯେନ କୃଷ୍ଣେନାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା । ଇଷ୍ଟାନ୍ସର୍ଵାନଭିପ୍ରାଯାନ୍ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମଃ ସର୍ଵରାଜସୁ
ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯିଏ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରନ୍ତିନାହିଁ, ଆମେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ଇଚ୍ଛିତ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରିପାରିବା।
ସୁସଂହତଃ କେଶଵେନ ତାତ ଗଚ୍ଛ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ଚର ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଭରତାନାମନାମଯମ୍
କେଶବଙ୍କ ସହ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ପୁଅ, ତୁମେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଲ ଓ ନିରାପଦ ରହିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଵାସୁଦେଵେନ ତୀର୍ଥେନ ତାତ ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ସଂଶମମ୍ । କାଲପ୍ରାପ୍ତମିଦଂ ମନ୍ଯେ ମା ତ୍ଵଂ ଦୁର୍ଯୋଧନାତିଗାଃ
ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ତୀର୍ଥ ମାର୍ଗରେ ଯାଇ ଶାନ୍ତିକୁ ଅନୁଭବ କର। ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହି ସମୟ ଆସିଛି—ତୁମେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଯାଅନି।
ଶମଂ ଚେଦ୍ଯାଚମାନଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାସ୍ଯସି କେଶଵମ୍ । ତ୍ଵଦର୍ଥମଭିଜଲ୍ପନ୍ତଂ ନ ତଵାସ୍ତ୍ଯପରାଭଵଃ
ଯଦି କେଶବ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିବେ ଏବଂ ସେ ତୁମ ପକ୍ଷରେ କଥା କହିବେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପରାଜିତ ହେବା ନାହିଁ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ସମଵ୍ଯଥୌ। ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଵାକ୍ଯମୂଚତୁଃ ଶାସନାତିଗମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ସମାନ ଭାବେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେମାନେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଯାଵତ୍କୃଷ୍ଣାଵସନ୍ନଦ୍ଧୌ ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ଗାଣ୍ଡିଵମ୍ । ଯାଵଦ୍ଧୌମ୍ଯୋ ନ ମେଧାଗ୍ନୌ ଜୁହୋତୀହ ଦ୍ଵିଷଦ୍ବଲମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଅଦମ୍ୟ ଅଛି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୌମ୍ୟ ହବନ କରୁଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁ ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ ରହୁ।
ଯାଵନ୍ନ ପ୍ରେକ୍ଷତେ କ୍ରୂଦ୍ଧଃ ସେନାଂ ତଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ହ୍ରୀନିଷେଵୋ ମହେଷ୍ଵାସସ୍ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାଧନୁର୍ଧର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରଣରେ ତୁମ ସେନାକୁ କ୍ରୋଧରେ ଚାହିଁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।
ଯାଵନ୍ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ପାର୍ଥଃ ସ୍ଵେଽପ୍ଯନୀକେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଭୀମସେନୋ ମହେଷ୍ଵାସସ୍ତାଵଚ୍ଛାମ୍ଯତୁ ଵୈଶସମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାର୍ଥ ତାଙ୍କ ଦଳରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉନାହାନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୀମସେନ ମହାଧନୁର୍ଧର ଉପସ୍ଥିତ ନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଂସା ଅଟକି ରହୁ।