ତୈର୍ହି ସଂପ୍ରୀପମାଣସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ସ୍ଯସି। ପାଣ୍ଡଵୈର୍ନିର୍ମିତାଂ ଭୂମିଂ ଭୁଞ୍ଜାନୋ ରାଜସତ୍ତମ
ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଲେ, ହେ ରାଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯେଉଁ ଭୂମି ସ୍ଥାପନା କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ।
ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା ତ୍ରାଣମାଶସସଽନ୍ଵତଃ । ଦୁଃଶାସନେ ଦୁର୍ଵିଷହେ କର୍ଣେ ଚାପି ସସୌବଲେ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ତୁମ ପଛରେ ରହି ରକ୍ଷା କରିବେ, ଏବଂ ଆଶାରେ ଭରସା କରି ଦୁଃଶାସନ, ଦୁର୍ବିଷହ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସଉବଳଙ୍କ ସହିତ ରହିବ।
ଏତେଷ୍ଵୈଶ୍ଵର୍ଯମାଧାଯ ଭୂତିମିଚ୍ଛସି ଭାରତ । ନ ଚୈତେ ତଵ ପର୍ଯାପ୍ତା ଜ୍ଞାନେ ଧର୍ମାର୍ଥଯୋସ୍ତଥା
ତୁମେ ଏମାନେ ଉପରେ ଭରସା କରି ସମୃଦ୍ଧି ଚାହୁଁଛ, ହେ ଭାରତ। କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ଏମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହନ୍ତି।
ଵିକ୍ରମେ ଚାପ୍ଯପର୍ଯାପ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି ଭାରତ। ନ ହୀମେ ସର୍ଵରାଜାନଃ ପର୍ଯାପ୍ତାଃ ସହିତାସ୍ତ୍ଵଯା
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଶକ୍ତିରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହଁ, ହେ ଭାରତ। ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମିଶିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହନ୍ତି।
କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପ୍ରେକ୍ଷିତୁଂ ମୁଖମାହଵେ। ଇଦଂ ସନିହିତଂ ତାତ ସମଗ୍ରଂ ପାର୍ଥିଵଂ ବଲମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ଭୀମସେନଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବା ପାଇଁ, ହେ ପୁତ୍ର, ଏହି ସମଗ୍ର ରାଜସିକ ସେନା ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛି।
ଅଯଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ତଥା ଦ୍ରୋଣଃ କର୍ଣଶ୍ଚାଯଂ ତଥା କୃପଃ । ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ସୌମଦତ୍ତିରଶ୍ଵତ୍ଥାମା ଜଯଦ୍ରଥଃ
ଏଠି ଭୀଷ୍ମ, ଡ୍ରୋଣ, କର୍ଣ୍ଣ, କୃପ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ସୌମଦତ୍ତି, ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଓ ଜୟଦ୍ରଥ ଅଛନ୍ତି।
ଅଶକ୍ତାଃ ସର୍ଵ ଏଵୈତେ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧୁଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ଅଜେଯୋ ହ୍ଯର୍ଜୁନଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ସର୍ଵୈରପି ସୁରାସୁରୈଃ । ମାନୁଷୈରପି ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ମା ଯୁଦ୍ଧେ ଚେତ ଆଧିଥାଃ
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିପାରିବେନାହିଁ। ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଅଟୁଟ। ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧ ଉପରେ ମନ ଦିଅନି।
ଦୃଶ୍ଯତାଂ ଵା ପୁମାନ୍କଶ୍ଚିତ୍ସମଗ୍ରେ ପାର୍ଥିଵେ ବଲେ। ଯୋଽର୍ଜୁନଂ ସମରେ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵସ୍ତିମାନାଵ୍ରଜେଦ୍ଗୃହାନ୍
ଏହି ସମଗ୍ର ରାଜସିକ ସେନା ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଅଛି, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସାମ୍ନା କରି, ସୁସ୍ଥ ଭାବେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିପାରିବ?
କିଂ ତେ ଜନକ୍ଷଯେଣେହ କୃତେନ ଭରତର୍ଷଭ । ଯସ୍ମିଞ୍ଚିତେ ଜିତଂ ତେ ସ୍ଯାତ୍ପୁମାନେକଃ ସ ଦୃଶ୍ଯତାଂ
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ତୁମେ ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରି ଅନ୍ତେ କଣ ଲାଭ କରିବ? ଯଦି ଜିତିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଏମିତି କିଏ ଅଛି ଯିଏ ତୁମକୁ ହରାଇପାରିବ, ଦେଖାଯାଉ।
ଯଃ ସଦେଵାନ୍ସଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ସଯକ୍ଷାସୁରପନ୍ନଗାନ୍ । ଅଜଯତ୍ଖାଣ୍ଡଵପ୍ରସ୍ଥେ କସ୍ତଂ ଯୁଦ୍ଧେଯ ମାନଵଃ
ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥରେ ଯିଏ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଅସୁର ଓ ସର୍ପମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ, ଏମିତି ମଣିଷ କିଏ ଅଛି ଯିଏ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବ?
ତଥା ଵିରାଟନଗରେ ଶ୍ରୂଯତେ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍। ଏକସ୍ଯ ଚ ବହୂନାଂ ଚ ପର୍ଯାପ୍ତଂ ତନ୍ନିଦର୍ଶନମ୍
ଏହିପରି ଭାବେ ଭିରାଟ ନଗରରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଶୁଣାଯାଏ—ଏକ ଲୋକ ଅନେକଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; ଏହା ଏକ ଦ୍ରୁଢ଼ ଉଦାହରଣ।
ଯୁଦ୍ଧେ ଯେନ ମହାଦେଵଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସନ୍ତୋଷିତଃ ଶିଵଃ । ତମଜେଯମନାଧୃଷ୍ଯଂ ଵିଜେତୁଂ ଜିଷ୍ଣୁମଚ୍ଯୁତମ୍ । ଆଶଂସସୀହ ସମରେ ଵୀରମର୍ଜୁନମୂର୍ଜିତମ୍
ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱୟଂ ମହାଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିଲେ, ସେହି ଅଜୟ, ଅପରାଜିତ, ବିଜୟୀ ଓ ପ୍ରବଳ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ତୁମେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇବା ଆଶା କରୁଛ?
ମଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯଂ ପୁନଃ ପାର୍ଥଂ କଃ ପ୍ରାର୍ଥଯିତୁମର୍ହତି । ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରତୀପମାଯାନ୍ତମପି ସାକ୍ଷାତ୍ପୁରନ୍ଦରଃ
ମୋ ସହିତ ଥିବା ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାମ୍ନା କରିବାକୁ କିଏ ଚାହିବ? ଯଦି ସ୍ୱୟଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆସନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହିବେନି।
ବାହୁଭ୍ଯାମୁଦ୍ଵହେଦ୍ଭୂମିଂ ଦହେତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧ ଇମାଃ ପ୍ରଜାଃ । ପାତଯେତ୍ରିଦିଵାଦ୍ଦେଵାନ୍ଯୋଽର୍ଜୁନଂ ସମରେ ଜଯେତ୍
ଯିଏ ନିଜ ହାତରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇପାରିବ, କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଜଳାଇଦେଇପାରିବ, ଦେବତାମାନେକୁ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଇପାରିବ—ସେମାନେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇପାରିବେନି।
ପଶ୍ଯ ପୁତ୍ରାଂସ୍ତଥା ଭ୍ରାତୄଞ୍ଜ୍ଞାତୀନ୍ସଂବନ୍ଧିନସ୍ତଥା। ତ୍ଵତ୍କୃତେ ନ ଵିନଶ୍ଯେଯୁରିମେ ଭରତସତ୍ତମାଃ
ତୁମର ପୁଅ, ଭାଇ, ଜଣାଶୁଣା ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ନଷ୍ଟ ହେଇଯାଉନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହା ଦେଖ।
ଅସ୍ତୁ ଶେଷଂ କୌରଵାଣାଂ ମା ପରାଭୂଦିଦଂ କୁଲମ୍ । କୁଲଘ୍ନ ଇତି ନୋଚ୍ଯେଥା ନଷ୍ଟକୀର୍ତିର୍ନରାଧିପ
କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହୁନ୍ତୁ, ଏହି ବଂଶ ଶେଷ ହେଇଯାଉନ୍ତୁ ନାହିଁ। ରାଜା, 'ବଂଶ ନାଶ କରିଥିଲେ' ବୋଲି ତୁମେ କେବେ ଖ୍ୟାତିହୀନ ହେବନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ତ୍ଵାମେଵ ସ୍ଥାପଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯୌଵରାଜ୍ଯେ ମହାରଥାଃ । ମହାରାଜ୍ଯେଽପି ପିତରଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଜନେଶ୍ଵରମ୍
ମହାରଥୀମାନେ ତୁମକୁ ଯୁବରାଜ କରିବେ, ଏବଂ ତୁମ ବାପା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ରାଜା ଭାବେ ରଖିବେ, ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ।
ମା ତାତ ଶ୍ରିଯମାଯାନ୍ତୀମଵମଂସ୍ଥାଃ ସମୁଦ୍ଯତାମ୍ । ଅର୍ଧଂ ପ୍ରଦାଯ ପାର୍ଥେଭ୍ଯୋ ମହତୀଂ ଶ୍ରିଯମାପ୍ନୁହି
ହେ ବାପା, ଆସୁଥିବା ଶ୍ରୀକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଅର୍ଧ ଦେଇ, ବଡ଼ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଲାଭ କର।
ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସଂଶମଂ କୃତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଚ ସୁହୃଦାଂ ଵଚଃ । ସଂପ୍ରୀଯମାଣୋ ମିତ୍ରୈଶ୍ଚ ଚିରଂ ଭଦ୍ରାଣ୍ଯଵାପ୍ସ୍ଯସି
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ସମ୍ମିଳନ କରି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମିତ୍ରମାନେ ସହ ଖୁସି ହୋଇ, ଦୀର୍ଘଦିନ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିବ।
ତତଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭୀଷ୍ମୋ ଦୁର୍ଯୋଧନମମର୍ଷଣମ୍ । କେଶଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରୋଵାଚ ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, କେଶବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧିତ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
କୃଷ୍ଣେନ ଵାକ୍ଯମୁକ୍ତୋଽସି ସୃହୃଦାଂ ଶମମିଚ୍ଛତା । ଅନ୍ଵପଦ୍ଯସ୍ଵ ତତ୍ତାତ ମା ମନ୍ଯୁଵଶମନ୍ଵଗାଃ
ତୁମକୁ କୃଷ୍ଣ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଯିଏ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଚାହାନ୍ତି। ଏହି କଥା ଅନୁସର, ହେ ପୁଅ, କ୍ରୋଧରେ ଚାଲିଯିଓନାହିଁ।
ଅକୃତ୍ଵା ଵଚନଂ ତାତ କେଶଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଶ୍ରେଯୋ ନ ଜାତୁ ନ ସୁଖଂ ନ କଲ୍ଯାଣମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ହେ ପୁଅ, ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କ କଥା ମାନିବାକୁ ନାହିଁ, ତେବେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଭଲ, ସୁଖ କିମ୍ବା ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ।
ଧର୍ମ୍ଯମର୍ଥ୍ଯଂ ମହାବାହୁରାହ ତ୍ଵାଂ ତାତ କେଶଵଃ । ତଦର୍ଥମଭିପଦ୍ଯସ୍ଵ ମା ରାଜନ୍ନୀନଶଃ ପ୍ରଜାଃ
ମହାବଳୀ କେଶବ ତୁମକୁ ଧର୍ମ ଓ ଉପକାରର କଥା କହିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ରାଜା, ଏହିପରି କାମ କର, ନାହିଲେ ନିଜ ପ୍ରଜାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ।
ଜ୍ଵଲିତାଂ ତ୍ଵମିମାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଭାରତୀଂ ସର୍ଵରାଜସୁ । ଜୀଵତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ଭଂଶଯିଷ୍ଯସି
ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତୀ ଭାରତ ବଂଶର ଶ୍ରୀକୁ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଜୀବନ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ତୁମ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବ।
ଆତ୍ମାନଂ ଚ ସହାମାତ୍ଯଂ ସପୁତ୍ରଭ୍ରାତୃବାନ୍ଧଵମ୍ । ଅହମିତ୍ଯନଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଜୀଵିତାଦ୍ଧଂଶଯିଷ୍ଯତସି
‘ମୁଁ ଏକା ଅଛି’ ବୋଲି ଭାବି, ଏହି ଭ୍ରମରେ ତୁମେ ନିଜେ, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ, ଭାଇ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ।
ଅତିକ୍ରାମନ୍କେଶଵସ୍ଯ ତଥ୍ଯଂ ଵଚନମର୍ଥଵତ୍। ପିତୁଶ୍ଚ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେଶବଙ୍କ ସତ୍ୟ ଓ ଉପକାରୀ କଥା, ବାପାଙ୍କ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅଟକାଇଦେଲେ—
ମା କୁଲଘ୍ନଃ କୁପୁରୁଷୋ ଦୁର୍ମତିଃ କାପଥଂ ଗମଃ। ମାତରଂ ପିତରଂ ଚୈଵ ମା ମଞ୍ଜୀଃ ଶୋକସାଗରେ
ତୁମେ କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତି, ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ହେବା ଓ ଭ୍ରଷ୍ଟ ପଥରେ ଚାଲିବା ନକର; ତୁମ ମାଆଁ ଓ ପିତାଙ୍କୁ ଶୋକର ସାଗରରେ ଡୁବାଇବା ନକର।
ଅଥ ଦ୍ରୋଣୋଽବ୍ରଵୀତ୍ତତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଵଚଃ। ଅମର୍ଷଵଶମାପନ୍ନଂ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତଂ ପୁନଃପୁନଃ
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ ତାଳେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ, ଯିଏ କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ ପୁନିପୁନି ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଧର୍ମାର୍ଥଯୁକ୍ତଂ ଵଚନମାହ ତ୍ଵାଂ ତାତ କେଶଵଃ । ତଥା ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ନରାଧିପ
ତୋତେ କେଶବ ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଭିତ୍ତିକରି ଯେଉଁ କଥା କହିଛନ୍ତି, ଏହିପରି ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ରାଜା, ଏହି ସବୁ କଥାକୁ ହୃଦୟରେ ଧର।
ପ୍ରାଜ୍ଞୌ ମେଧାଵିନୌ ଦାନ୍ତାଵର୍ଥକାମୌ ବହୁଶ୍ରୁତୌ । ଆହତୁସ୍ତ୍ଵାଂ ହିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ତଞ୍ଜୁଷସ୍ଵ ନରାଧିପ
ଏହି ଦୁଇଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମେଧାବୀ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ, ଧନ ଓ ଧର୍ମ ଚାହୁଁଥିବା, ଏବଂ ବହୁତ ଶିଖିଥିବା। ସେମାନେ ତୋତେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେଠି ତୋର ଭଲ ଅଛି। ରାଜା, ଏହି କଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କର।