ଯକ୍ଷୋ ଵାଽପ୍ଯଥଵା ଦେଵୋ ଗନ୍ଧର୍ଵୋ ରାକ୍ଷସୋଽପି ଵା । ନ ହି ମାନୁଷରୂପୋସି କୋଵାର୍ଥଃ କାଙ୍କ୍ଷ୍ଯତେ ତ୍ଵଯା
ତୁମେ ଯକ୍ଷ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ ଯେଉଁଠି ହେଉ, ମନୁଷ୍ୟ ରୂପରେ ତୁମେ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ତେଣୁ ଏଠାରେ କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଆସିଛ?
ଯଯାତିରସ୍ମି ରାଜର୍ଷିଃ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯଶ୍ଚ୍ଯୁତୋ ଦିଵଃ। ପତେଯଂ ସତ୍ସ୍ଵିତି ଧ୍ଯାଯନ୍ଭଵତ୍ସୁ ପତିତସ୍ତତଃ
ମୁଁ ରାଜାର୍ଷି ଯୟାତି, ମୋର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଛି। ମୁଁ ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିବି ବୋଲି ଭାବିଥିଲି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆସିପଡ଼ିଛି।
ସତ୍ଯମେତଦ୍ଭଵତୁ ତେ କାଙ୍କ୍ଷିତଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ । ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ କ୍ରତୁଫଲଂ ଧର୍ମଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ତାହା ସଫଳ ହେଉ। ଆମର ଯଜ୍ଞ ଫଳ ଏବଂ ଧର୍ମ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର।
ନାହଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହଧନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋଽହ୍ଯହମ୍। ନ ଚ ମେ ପ୍ରଵଣା ବୁଦ୍ଧିଃ ପରପୁଣ୍ଯଵିନାଶନେ
ମୁଁ ଦାନ ନେଇ ବଞ୍ଚୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ, ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ। ମୋର ମନ ଅନ୍ୟଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହେନାହିଁ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ମୃଗଚର୍ଯାକ୍ରମାଗତାମ୍। ମାଧଵୀଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଜାନସ୍ତେଽଭିଵାଦ୍ଯେଦମବ୍ରୁଵନ୍
ସେଇ ସମୟରେ ମୃଗ ଚରିବାକୁ ଆସିଥିବା ମାଧବୀକୁ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ କହିଲେ—
କିମାଗମନକୃତ୍ଯଂ ତେ କିଂ କୁର୍ମଃ ଶାସନଂ ତଵ। ଆଜ୍ଞାପ୍ଯା ହି ଵଯଂ ସର୍ଵେ ତଵ ପୁତ୍ରାସ୍ତପୋଧନେ
ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ଆମେ କଣ କରିବା? ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ତୁମେ ଆମର ପିତା।
ତେଷାଂ ତଦ୍ଭାଷିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାଧଵୀ ପରଯା ମୁଦା। ପିତରଂ ସମୁପାଗଚ୍ଛଦ୍ଯଯାତିଂ ସା ଵଵନ୍ଦ ଚ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମାଧବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପିତା ଯୟାତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଶିର ନମାଇଲେ।
ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୂର୍ଧନି ତାନ୍ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାପସୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଦୌହିତ୍ରାସ୍ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମମ ପୁତ୍ରା ନ ତେ ପରାଃ
ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁ, ଏହିପରି କହିଲେ: 'ରାଜା, ଏମାନେ ତୁମର ନାତି, ମୋର ପୁଅ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ।'
ଇମେ ତ୍ଵାଂ ତାରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଦିଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନମ୍ । ଅହଂ ତେ ଦୁହିତା ରାଜନ୍ମାଧଵୀ ମୃଗଚାରିଣୀ
ଏମାନେ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ—ଏହି ପୁରୁଣା ନିୟମ। ମୁଁ ତୁମର କନ୍ୟା, ମାଧବୀ, ମୃଗ ଚରିବାକୁ ଯାଉଥିବା।
ମଯାଽପ୍ଯୁପଚିତୋ ଧର୍ମସ୍ତତୋଽର୍ଧଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ । ଯସ୍ମାଦ୍ରାଜନ୍ନରାଃ ସର୍ଵେ ଅପତ୍ଯଫଲଭାଗିନଃ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ସଞ୍ଚୟ କରିଛି, ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର। କାରଣ, ରାଜା, ସମସ୍ତେ ସନ୍ତାନର ଫଳ ଭାଗୀ।
ତସ୍ମାଦିଚ୍ଛନ୍ତି ଦୌହିତ୍ରାନ୍ଯଥା ତ୍ଵଂ ଵସୁଧାଧିପ
ଏହିକାରଣରୁ ନାତିମାନେ ଚାହାଯାନ୍ତି, ଯେପରି ତୁମେ ଭୂମିର ମାଲିକ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ମାତାମହମଥାବ୍ରୁଵନ୍ । ଉଚ୍ଚୈରନୁପମୈଃ ସ୍ନିଗ୍ଧୈଃ ସ୍ଵରୈରାପୂର୍ଯ ମେଦିନୀମ୍ । ମାତାମହଂ ନୃପତଯସ୍ତାରଯନ୍ତୋ ଦିଵଶ୍ଚ୍ଯୁତମ୍
ମାମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାଜାମାନେ ଉଚ୍ଚ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ ପୃଥିବୀକୁ ଗୁଞ୍ଜିତ କରି କହିଲେ: 'ମାମା, ଆମେ ରାଜାମାନେ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଥିବା ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା।'
ରାଜଧର୍ମଗୁଣୋପେତାଃ ସତ୍ଯଧର୍ମଗୁଣାନ୍ଵିତାଃ। ଦୌହିତ୍ରାସ୍ତେ ଵଯଂ ରାଜନ୍ଦିଵମାରୋହ ପାର୍ଥିଵ
ରାଜଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟର ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଆମେ ତୁମର ନାତି, ରାଜା। ଏବେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, ଭୂମିପତି।
ଅଥାକସ୍ମାଦୁପଗତୋ ଗାଲଵୋଽପ୍ଯାହ ପାର୍ଥିଵମ୍ । ତପସୋ ମେଽଷ୍ଟଭାଗେନ ସ୍ଵର୍ଗମାରୋହତାଂ ଭଵାନ୍
ଏହିବେଳେ ଅଚାନକ ଗାଳବ ଆସି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୋର ତପସ୍ୟାର ଏକ ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଦେଇ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।'
ପ୍ରତ୍ଯଭିଜ୍ଞାତମାତ୍ରୋଽଥ ସଦ୍ଭିସ୍ତୈର୍ନରପୁଙ୍ଗଵଃ। ସମାରୁରୋହ ନୃପତିରସ୍ପୃଶନ୍ଵସୁଧାତଲମ୍ । ଯଯାତିର୍ଦିଵ୍ଯସଂସ୍ଥାନୋ ବଭୂଵ ଵିଗତଜ୍ଵରଃ
ସେ ସଜ୍ଜନମାନେ ଚିହ୍ନିବା ସହିତ, ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଉଠିଗଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଇଁଲେ ନାହିଁ। ଯୟାତି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାମ୍ବରଧରୋ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ। ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧଗୁଣୋପେତୋ ନ ପୃଥ୍ଵୀମସ୍ପୃଶତ୍ପଦା
ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦେବମାନ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଲଗାଇ, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଭରିଥିବା, ସେ ପୃଥିବୀକୁ ପାଦ ଦେଇ ଛୁଇଁଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଵସୁମନାଃ ପୂର୍ଵମୁଚ୍ଚୈରୁଚ୍ଚାରଯନ୍ଵଚଃ ।। ଖ୍ଯାତୋ ଦାନପତିର୍ଲୋକେ ଵ୍ଯାଜହାର ନୃପଂ ତଦା
ତାପରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ଦାନଶୀଳ ବସୁମାନସ ପୂର୍ବପରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହି, ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ପ୍ରାପ୍ତଵାନସ୍ମି ଯଲ୍ଲୋକେ ସର୍ଵଵର୍ଣେଷ୍ଵଗର୍ହଯା । ତଦପ୍ଯଥ ଚ ଦାସ୍ଯାମି ତେନ ସଂଯୁଜ୍ଯତାଂ ଭଵାନ୍
ମୁଁ ଏହି ଜଗତରେ ସମସ୍ତ ଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ମାନ୍ୟ ଲାଭ କରିଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ତୁମେ ଏହା ସହିତ ଏକତ୍ର ହେଉ।
ଯତ୍ଫଲଂ ଦାନଶୀଲସ୍ଯ କ୍ଷମାଶୀଲସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ଯଚ୍ଚ ମେ ଫଲମାଧାନେ ତେନ ସଂଯୁଜ୍ଯତାଂ ଭଵାନ୍
ଦାନ ଓ ଖ୍ଷମାର ଅଭ୍ୟାସରୁ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ ମୋର ନିଜ ଦାନରୁ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ସମସ୍ତ ଫଳ ତୁମେ ପାଉ।
ତତଃ ପ୍ରତର୍ଦନୋଽପ୍ଯାହ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ଷତ୍ରିଯପୁଙ୍ଗଵଃ । ଯଥା ଧର୍ମରତିର୍ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଯୁଦ୍ଧପରାଯଣଃ
ତାପରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରତର୍ଦନ କହିଲେ: ଯେପରି ମୋର ଧର୍ମରେ ନିତ୍ୟ ଆସକ୍ତି ଅଛି, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ମୋର ନିତ୍ୟ ଆଗ୍ରହ ଅଛି।
ପ୍ରାପ୍ତଵାନସ୍ମି ଯଲ୍ଲୋକେ କ୍ଷତ୍ରଵଂଶୋଦ୍ଭଵଂ ଯଶଃ । ଵୀରଶବ୍ଦଫଲଂ ଚୈଵ ତେନ ସଂଯୁଜ୍ଯତାଂ ଭଵାନ୍ । ଯଥା ଧର୍ମେ ରତିର୍ନିତ୍ଯଂ ତେନ ସତ୍ଯେନ ଖଂ ଵ୍ରଜ
ଏହି ଜଗତରେ ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶର ଯଶ ଓ ବୀର କହିବାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଛି, ସେଠିରୁ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେ ତୁମେ ପାଉ। ଯେପରି ମୋର ଧର୍ମରେ ନିତ୍ୟ ଆସକ୍ତି ଅଛି, ସେ ସତ୍ୟରେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ଶିବିରୌଶୀନରୋ ଧୀମାନୁଵାଚ ମଧୁରାଂ ଗିରମ୍। ଯଥା ବାଲେଷୁ ନାରୀଷୁ ଵୈଵାହ୍ଯେଷୁ ତଥୈଵ ଚ
ଉଶୀନର ରାଜା ଶିବି, ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସେ ମଧୁର କଥା କହିଲେ: ଯେପରି ଛୁଆମାନେ, ଜଣେ ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀମାନେ ଓ ବିବାହରେ ଥିବା ମଧୁରତା, ସେପରି—
ସଙ୍ଗରେଷୁ ନିପାତେଷୁ ତଥା ତଦ୍ଵ୍ଯସନେଷୁ ଚ । ଅନୃତଂ ନୋକ୍ତପୂର୍ଵଂ ମେ ତେନ ସତ୍ଯେନ ଖଂ ଵ୍ରଜ
ଯୁଦ୍ଧରେ, ଦୁଃଖରେ ଓ ବିପଦରେ ମୁଁ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ଯଥା ପ୍ରାଣାଂଶ୍ଚ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ରାଜନ୍କାମସୁଖାନି ଚ। ତ୍ଯଜେଯଂ ନ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ତେନ ସତ୍ଯେନ ଖଂ ଵ୍ରଜ
ମୁଁ ଯେପରି ଆପଣ ଜୀବନ, ରାଜ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛାର ସୁଖକୁ ଛାଡିପାରିବି, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟକୁ କେବେ ଛାଡିପାରିବିନି। ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ଯଥା ସତ୍ଯେନ ମେ ଧର୍ମୋ ଯଥା ସତ୍ଯେନ ପାଵକଃ । ପ୍ରୀତଃ ଶତକ୍ରତୁଶ୍ଚୈଵ ତେନ ସତ୍ଯେନ ଖଂ ଵ୍ରଜ
ମୋର ଧର୍ମ ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ଅଛି, ଅଗ୍ନି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଖୁସି। ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ଅଷ୍ଟକସ୍ତ୍ଵଥ ରାଜର୍ଷିଃ କୌଶିକୋ ମାଧଵୀସୁତଃ। ଅନେକଶତଯଜ୍ଵାନଂ ନାହୁଷଂ ପ୍ରାହ ଧର୍ମଵିତ୍
ତାପରେ ରାଜା ଋଷି ଅଷ୍ଟକ, ମାଧବୀଙ୍କ ପୁଅ ଓ କୌଶିକ ବଂଶଜ, ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିଲେ, ସେ ଅନେକ ଶତ ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା ନାହୁଷଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶତଶଃ ପୁଣ୍ଡରୀକା ମେ ଗୋସଵାଶ୍ଚରିତାଃ ପ୍ରଭୋ । କ୍ରତଵୋ ଵାଜପେଯାଶ୍ଚ ତେଷାଂ ଫଲମଵାପ୍ନୁହି
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଶତଶଃ ପଦ୍ମଯଜ୍ଞ ଓ ଗୋୟଜ୍ଞ କରିଛି, ଏହାସହିତ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟ କରିଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ତୁମେ ପାଅ।
ନ ମେ ରତ୍ନାନି ନ ଧନଂ ନ ତଥାଽନ୍ଯେ ପରିଚ୍ଛଦା । କ୍ରତୁଷ୍ଵନୁପଯୁକ୍ତାନି ତେନ ସତ୍ଯେନ ଖଂ ଵ୍ରଜ
ମୋ ଯଜ୍ଞମାନେରେ କେବେ ମଣି, ଧନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମ୍ପତ୍ତି ବ୍ୟବହାର ହୋଇନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ଯଥାଯଥା ହି ଜଲ୍ପନ୍ତି ଦୌହିତ୍ରାସ୍ତଂ ନରାଧିପମ୍ । ତଥତଥା ଵସୁମତୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜା ଦିଵଂ ଯଯୌ
ଯେପରି ଦୌହିତ୍ରମାନେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ, ସେପରି ରାଜା ମାଟିକୁ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ସର୍ଵେ ସମସ୍ତୈସ୍ତେ ରାଜାନଃ ସୁକୃତୈସ୍ତଦା । ଯଯାତିଂ ସ୍ଵର୍ଗତୋ ଭ୍ରଷ୍ଟଂ ତାରଯାମାସୁରଞ୍ଜସା
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ସତ୍କର୍ମରେ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଯୟାତିଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଉଦ୍ଧାର କରିଦେଲେ।