ଗାଲଵସ୍ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈନତେଯେନ ଭାଷିତମ୍ । ଚତୁର୍ଭାଗାଵଶିଷ୍ଟଂ ତଦାଚଖ୍ଯୌ କାର୍ଯମସ୍ଯ ହି
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଗାଲବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଚାରିରୁ ଏକ ଅଂଶ ଅଧିକ ଅଛି।
ସୁପର୍ଣସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦେନଂ ଗାଲଵଂ ଵଦତାଂ ଵରଃ। ପ୍ରଯତ୍ନସ୍ତେ ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ନୈଷ ସଂପତ୍ସ୍ଯତେ ତଵ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ସବୁଠୁ ଭଲ କଥା କହିବା ମଧ୍ୟରୁ ଗାଲବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଆଉ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ; ଏହା ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ।'
ପୁରା ହି କାନ୍ଯକୁବ୍ଜେ ଵୈ ଗାଧେଃ ସତ୍ଯଵତୀଂ ସୁତାମ୍। ଭାର୍ଯାର୍ଥେ ଵରଯତ୍କନ୍ଯାମୃଚୀକସ୍ତେନ ଭାଷିତଃ
ପୂର୍ବେ କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜରେ, ଗାଧି ଯେବେ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ମା’ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚାହିଲେ, ତେବେ ଋଚୀକଙ୍କୁ ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଥିଲା।
ଏକତଃଶ୍ଯାମକର୍ଣାନାଂ ହଯାନାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଵର୍ଚସାମ୍ । ଭଗଵନ୍ଦୀଯତାଂ ମହ୍ଯଂ ସହସ୍ରମିତି ଗାଲଵ
'ହେ ଗାଲବ, ମୋତେ ଏକହଜାର ଘୋଡ଼ା ଦିଅ, ଯାହାଙ୍କର କାନ କଳା ଓ ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।'
ଋଚୀକସ୍ତୁ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵରୁଣସ୍ଯାଲଯଂ ଗତଃ। ଅଶ୍ଵତୀର୍ଥେ ହଯାଁଲ୍ଲବ୍ଧ୍ଵା ଦତ୍ତଵାନ୍ପାର୍ଥିଵାଯ ଵୈ
ଋଚୀକ ଏହିପରି କହି ଭାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ମନେ କଲେ ଏବଂ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ; ଅଶ୍ୱତୀର୍ଥରେ ଘୋଡ଼ା ପାଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ପୁଣ୍ଡରୀକେଣ ଦତ୍ତା ରାଜ୍ଞା ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ। ତେଭ୍ଯୋ ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ ଶତେ କ୍ରୀତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତେ ତୈଃ ପାର୍ଥିଵୈସ୍ତଦା
ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରି, ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ; ସେତେବେଳେ ରାଜାମାନେ ପାଇଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଠାରୁ ଦୁଇଶେ ଦୁଇଶେ କରି କିଣିଲେ।
ଅପରାଣ୍ଯପି ଚତ୍ଵାରି ଶତାନି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ନୀଯମାନାନି ସଂତାରେ ହୃତାନ୍ଯାସନ୍ନିତସ୍ତତଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଆଉ ଚାରିଶଏ ଘୋଡ଼ାକୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରୁ ନେଇଯିବା ସମୟରେ ହରାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଏଵଂ ନ ଶକ୍ଯମପ୍ରାପ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଗାଲଵ କର୍ହିଚିତ୍ । ଇମାମଶ୍ଵଶତାଭ୍ଯାଂ ଵୈ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତସ୍ମୈ ନିଵେଦଯ
ଏଭଳି, ଗାଲବ, ଯାହା ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ, ତାହା କେବେ ପାଇଯିବା ଯାଏନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇଶଏ ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଯ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ଷଡ୍ଭିରଶ୍ଵଶତୈଃ ସହ। ତତୋଽସି ଗତସଂମୋହଃ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ଛଏ ଶଏ ଘୋଡ଼ା ସହ ଦେଇଦେଲେ, ତୁମେ ଆଉ ଭ୍ରମରେ ରହିବା ନାହିଁ, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
ଗାଲଵସ୍ତଂ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୁପର୍ଣସହିତସ୍ତତଃ । ଆଦାଯାଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ କନ୍ଯାଂ ଚ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମୁପାଗମତ୍
ଗାଲବ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଓ କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଅଶ୍ଵାନାଂ କାଙ୍କ୍ଷିତାର୍ଥାନାଂ ଷଡିମାନି ଶତାନି ଵୈ । ଶତଦ୍ଵଯେନ କନ୍ଯେଯଂ ଭଵତା ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ଏଠାରେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଛଏ ଶଏ ଘୋଡ଼ା ଅଛି; ଏହି ଦୁଇଶଏ ଘୋଡ଼ା ସହ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
ଅସ୍ଯାଂ ରାଜର୍ଷିଭିଃ ପୁତ୍ରା ଜାତା ଵୈ ଧାର୍ମିକାସ୍ତ୍ରଯଃ । ଚତୁର୍ଥଂ ଜନଯତ୍ଵେକଂ ଭଵାନପି ନରୋତ୍ତମମ୍
ଏହି କନ୍ୟାଠାରୁ ତିନି ଜଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଏଠାରୁ ଚତୁର୍ଥ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତୁ।
ପୂର୍ଣାନ୍ଯେଵଂ ଶତାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ତୁରଗାଣାଂ ଭଵନ୍ତୁ ତେ। ଭଵତୋ ହ୍ଯନୃଣୋ ଭୂତ୍ଵା ତପଃ କୁର୍ଯାଂ ଯଥାସୁଖମ୍
ଏଭଳି, ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଆଠ ଶଏ ଘୋଡ଼ା ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହୁ। ଏହିପରି ଋଣମୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ଇଚ୍ଛାମତେ ତପସ୍ୟା କରିପାରିବି।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗାଲଵଂ ସହ ପକ୍ଷିଣା। କନ୍ଯାଂ ଚ ତାଂ ଵରାରୋହାମିଦମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଗାଲବଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆକୃତିର କନ୍ୟା ସହିତ ଦେଖି, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
କିମିଯଂ ପୂର୍ଵମେଵେହ ନ ଦତ୍ତା ମମ ଗାଲଵ। ପୁତ୍ରା ମମୈଵ ଚତ୍ଵାରୋ ଭଵେଯୁଃ କୁଲଭାଵନାଃ
ଗାଲବ, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ କାହିଁକି ଦେଇନଥିଲ? ତେବେ ମୋର ଚାରିଜଣ କୁଳବଢ଼ାଇଥିବା ପୁତ୍ର ହେଇପାରିଥାନ୍ତେ।
ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାମି ତେ କନ୍ଯାମେକପୁତ୍ରଫଲାଯ ଵୈ । ଅଶ୍ଵାଶ୍ଚାଶ୍ରମମାସାଦ୍ଯ ଚରନ୍ତୁ ମମ ସର୍ଵଶଃ
ମୁଁ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି; ଘୋଡ଼ାମାନେ ମୋର ଆଶ୍ରମରେ ସ୍ବେଚ୍ଛାରେ ଘୁରିବେ।
ସ ତଯା ରମମାଣୋଽଥ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ । ଆତ୍ମଜଂ ଜନଯାମାସ ମାଧଵୀପୁତ୍ରମଷ୍ଟକମ୍
ତାପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାତେଜା ଏହି କନ୍ୟା ସହ ରମଣ କରି, ମାଧବୀଙ୍କ ଏଠାରୁ ଏକ ଅଷ୍ଟମ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଜାତମାତ୍ରଂ ସୁତଂ ତଂ ଚ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ । ସଂଯୋଜ୍ଯାର୍ଥୈସ୍ତଥା ଧର୍ମୈରଶ୍ଵୈସ୍ତୈଃ ସମଯୋଜଯତ୍
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି, ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା, ଧନ ଓ ଧର୍ମ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଇଲେ।
ଅଥାଷ୍ଟକଃ ପୁରଂ ପ୍ରାଯାତ୍ତଦା ସୋମପୁରପ୍ରଭମ୍ । ନିର୍ଯାତ୍ଯ କନ୍ଯାଂ ଶିଷ୍ଯାଯ କୌଶିକୋପି ଵନଂ ଯଯୌ
ଏହାପରେ ଅଷ୍ଟକ ଚନ୍ଦ୍ରନଗର ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନଗରକୁ ଗଲେ; କନ୍ୟାକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, କୌଶିକ ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ।
ଗାଲଵୋପି ସୁପର୍ଣେନ ସହ ନିର୍ଯାତ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍। ମନସାଽତିପ୍ରତୀତେନ କନ୍ଯାମିଦମୁଵାଚ ହ
ଗାଲବ ମଧ୍ୟ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଚଲିଗଲେ; ମନରେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ସେ କନ୍ୟାକୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଜାତୋ ଦାନପତିଃ ପୁତ୍ରସ୍ତ୍ଵଯା ଶୂରସ୍ତଥାଽପରଃ। ସତ୍ଯଧର୍ମରତଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ଯଜ୍ଵା ଚାପି ତଥାଽପରଃ
ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଦାନଶୀଳ ପୁତ୍ର, ଆଉ ଏକ ଶୂରବୀର, ଅନ୍ୟ ଜଣ ନିତି ଓ ସତ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ, ଏବଂ ଆଉ ଜଣ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଛି।
ତଦାଗଚ୍ଛ ଵରାରୋହେ ତାରିତସ୍ତେ ପିତା ସୁତୈଃ । ଚତ୍ଵାରଶ୍ଚୈଵ ରାଜାନସ୍ତଥା ଚାହଂ ସୁମଧ୍ଯମେ
ଏହିପରି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଆସ; ତୁମ ପିତା ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଛନ୍ତି। ଚାରିଜଣ ରାଜା ଓ ମୁଁ, ହେ ସୁମଧ୍ୟମା, ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛୁ।
ଗାଲଵସ୍ତ୍ଵଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ ସୁପର୍ଣଂ ପନ୍ନଗାଶନମ୍ । ପିତୁର୍ନିର୍ଯାତ୍ଯ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ପ୍ରଯଯୌ ଵନମେଵ ହ
ଗାଲବ ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ପିତାଙ୍କ ଘରୁ କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ତୁ ରାଜା ପୁନସ୍ତସ୍ଯାଃ କର୍ତୁକାମଃ ସ୍ଵଯଂଵରମ୍। ଉପଗମ୍ଯାଶ୍ରମପଦଂ ଗଙ୍ଗାଯାମୁନସଙ୍ଗମେ
କିନ୍ତୁ ରାଜା ପୁନି ଏହି କନ୍ୟା ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂବର କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ସଙ୍ଗମରେ ଥିବା ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ଗୃହୀତମାଲ୍ଯଦାମାଂ ତାଂ ରଥମାରୋପ୍ଯ ମାଧଵୀମ୍ । ପୂରୁର୍ଯଦୁଶ୍ଚ ଭଗିନୀମାଶ୍ରମେ ପର୍ଯଧାଵତାମ୍
ପୁରୁରୁବାସ ଓ ଯଦୁ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ମାଧବୀଙ୍କୁ ମାଳା ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ରଥରେ ବସାଇଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ରମକୁ ଘେରି ଘେରି ଚାଲିଲେ।
ନାଗଯକ୍ଷମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଗନ୍ଧର୍ଵମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍ । ଶୈଲଦ୍ରୁମଵନୌକାନାମାସୀତ୍ତତ୍ର ସମାଗମଃ
ସେଠାରେ ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ମଣିଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ପାହାଡ଼, ଗଛ ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଆସି ଏକଠି ହେଲେ।
ନାନାପୁରୁଷଦେଶ୍ଯାନାମୀଶ୍ଵରୈଶ୍ଚ ସମାକୁଲମ୍ । ଋଷିଭିର୍ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପୈଶ୍ଚ ସମନ୍ତାଦାଵୃତଂ ଵନମ୍
ବହୁ ଦେଶର ଲୋକ ଓ ଅଧିପତିମାନେ ଆସିଥିଲେ, ଚାରିପଟେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭଳି ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ନିର୍ଦିଶ୍ଯମାନେଷୁ ତୁ ସା ଵରେଷୁ ଵରଵର୍ଣିନୀ । ଵରାନୁତ୍କ୍ରମ୍ଯ ସର୍ଵାସ୍ତାନ୍ଵରଂ ଵୃତଵତୀ ଵନମ୍
ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପବତୀ ଝିଅ ସମସ୍ତ ବର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ଜଙ୍ଗଲକୁ ନିଜ ବର ଭାବେ ବାଛିଲେ।
ଅଵତୀର୍ଯ ରଥାତ୍କନ୍ଯା ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଚ ବନ୍ଧୁଷୁ। ଉପଗମ୍ଯ ଵନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ତପସ୍ତେପେ ଯଯାତିଜା
ସେ କନ୍ୟା ରଥରୁ ଅବତରି, ବନ୍ଧୁମାନେ ପାଖରେ ଶିର ନମାଇ, ପବିତ୍ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ, କାରଣ ସେ ଯୟାତିଙ୍କ ବଂଶର ଥିଲେ।
ଉପଵାସୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଦୀକ୍ଷାଭିର୍ନିଯମୈସ୍ତଥା । ଆତ୍ମନୋ ଲଘୁତାଂ କୃତ୍ଵା ବଭୂଵ ମୃଗଚାରିଣୀ
ବିଭିନ୍ନ ଉପବାସ, ନିୟମ ଓ ଦୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜକୁ ହାଲୁକା କରି ହରିଣୀ ପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।