ତମୁଵାଚାଥ ଗତ୍ଵା ସ ନୃପତିଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମମ୍। ଇଯ କନ୍ଯା ସୁତୌ ଦ୍ଵୌ ତେ ଜନଯିଷ୍ଯତି ପାର୍ଥିଵୌ
ସେ ଯାଇ ସତ୍ୟବୀର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏଇ ଝିଅ ତୁମକୁ ଦୁଇଟି ରାଜପୁତ୍ର ଦେବେ।'
ଅସ୍ଯାଂ ଭଵାନଵାପ୍ତାର୍ଥୋ ଭଵିତା ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ ଚ। ସୋମାର୍କପ୍ରତିସଙ୍କାଶୌ ଜନଯିତ୍ଵା ସୁତୌ ନୃପ
'ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇବେ; ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୁଇ ପୁଅ ହେବେ, ରାଜା।'
ଶୁଲ୍କଂ ତୁ ସର୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞ ହଯାନାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଵର୍ଚସାମ୍। ଏକତଃଶ୍ଯାମକର୍ଣାନାଂ ଦେଯଂ ମହ୍ଯଂ ଚତୁଃଶତମ୍
'ଶୁଳ୍କ ସ୍ୱରୂପ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଏବଂ ଏକ କାଳା କାନ ଥିବା ଚାରିଶେ ଘୋଡ଼ା ମୋତେ ଦେବାକୁ ପଡିବ।'
ଗୁର୍ଵର୍ଥୋଽଯଂ ସମାରମ୍ଭୋ ନ ହଯୈଃ କୃତ୍ଯମସ୍ତି ମେ। ଯଦି ଶକ୍ଯଂ ମହାରାଜ କ୍ରିଯତାମଵିଚାରିତମ୍
'ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୋ ଗୁରୁ ପାଇଁ; ମୋତେ ଘୋଡ଼ା ଦରକାର ନାହିଁ। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ମହାରାଜ, ନିର୍ବିକଳ୍ପରେ କରନ୍ତୁ।'
ଅନପତ୍ଯୋଽସି ରାଜର୍ଷେ ପୁତ୍ରୌ ଜନଯ ପାର୍ଥିଵ । ପିତୄନ୍ପୁତ୍ରପ୍ଲଵେନ ତ୍ଵମାତ୍ମାନଂ ଚୈଵ ତାରଯ
'ତୁମେ ସନ୍ତାନହୀନ, ରାଜା ମହାର୍ଷି; ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତୁ। ପୁଅର ନୌକାରେ ଚଢ଼ି, ପିତୃମାନେ ଓ ନିଜକୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।'
ନ ପୁତ୍ରଫଲଭୋକ୍ତା ହି ରାଜର୍ଷେ ପାତ୍ଯତେ ଦିଵଃ। ନ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ଯତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯନାତ୍ମଜାଃ
'ଯିଏ ପୁଅର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେ ରାଜା ମହାର୍ଷି ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚୁଇଁନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ସନ୍ତାନହୀନମାନେ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।'
ଏତଚ୍ଚାନ୍ଯଚ୍ଚ ଵିଵିଧଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗାଲଵଭାଷିତମ୍ । ଉଶୀନରଃ ପ୍ରତିଵଚୋ ଦଦୌ ତସ୍ଯ ନରାଧିପଃ
ଏହା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ କଥା ଗାଲବଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଉଶୀନର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତଵାନସ୍ମି ତେ ଵାକ୍ଯଂ ଯଥା ଵଦସି ଗାଲଵ । ଵିଧିସ୍ତୁ ବଲଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ପ୍ରଵଣଂ ହି ମନୋ ମମ
'ମୁଁ ତୁମ କଥା ଶୁଣିଛି, ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ; କିନ୍ତୁ ଭାଗ୍ୟ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ମନ ତାହାପରି ଝୁକିଛି।'
ଶତେ ଦ୍ଵେ ତୁ ମମାଶ୍ଵାନାମୀଦୃଶାନାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ। ଇତରେଷାଂ ସହସ୍ରାଣି ସୁବହୂନି ଚରନ୍ତି ମେ
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏପରି ଦୁଇଶେ ଘୋଡ଼ା ମୋ ପାଖରେ ଅଛି, ଏଛଡ଼ା ମୋର ଅନେକ ହଜାର ଅନ୍ୟ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଅହମପ୍ଯେକମେଵାସ୍ଯାଂ ଜନଯିଷ୍ଯାମି ଗାଲଵ । ପୁତ୍ରଵଦ୍ଭିର୍ଗତଂ ମାର୍ଗଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ପରୈରହମ୍
ଗାଲବ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ତା’ଠାରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେପରି ନିଜ କାମ ସାରି ଚାଲିଯାନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେପରି ଚାଲିଯିବି।
ମୂଲ୍ଯେନାପି ସମଂ କୁର୍ଯାଂ ତଵାହଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ। ପୌରଜାନପଦାର୍ଥଂ ତୁ ମମାର୍ଥୋ ନାତ୍ମଭୋଗତଃ
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହାର ସମାନ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇପାରିଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋର ଧନ ନିଜ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ଏହା ସହର ଓ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ପାଇଁ।
କାମତୋ ହି ଧନଂ ରାଜା ପାରକ୍ଯଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି। ନ ସ ଧର୍ମେଣ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ଯୁଜ୍ଯତେ ଯଶସା ନ ଚ
ଯେ ରାଜା ଅନ୍ୟର ଧନ ଆପଣ ଇଚ୍ଛାରେ ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ନ ଧର୍ମ ଲାଭ କରନ୍ତି, ନ ନାମ କିମ୍ବା ପ୍ରଶଂସା ପାଆନ୍ତି।
ସୋଽହଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି ଦଦାତ୍ଵେତାଂ ଭଵାନ୍ମମ । କୁମାରୀଂ ଦେଵଗର୍ଭାଭାମେକପୁତ୍ରଭଵାଯ ମେ
ତେଣୁ, ମୁଁ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି; ଆପଣ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ। ଦେବୀ ସମାନ ଏହି କନ୍ୟା ମୋ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ପୁଅ ଦେଉ।
ତଥା ତୁ ବହୁଧା କନ୍ଯାମୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ନରାଧିପମ୍ । ଉଶୀନରଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଗାଲଵଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯତ୍
ଏପରି ଭାବେ ରାଜା ଅନେକ ପ୍ରକାରେ କନ୍ୟା ବିଷୟରେ କହିଲେ, ତେବେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗାଲବ ଉଶୀନରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଉଶୀନରଂ ପ୍ରତିଗ୍ରାହ୍ଯ ଗାଲଵଃ ପ୍ରଯଯୌ ଵନମ୍ । ରେମେ ସ ତାଂ ସମାସାଦ୍ଯ କୃତପୁଣ୍ଯ ଇଵ ଶ୍ରିଯମ୍
ଉଶୀନରଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଗାଲବ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ କନ୍ୟାକୁ ପାଇ ସେମାନେ ଯେପରି ଶ୍ରୀ ଲାଭ କରିଥିବା ପୁଣ୍ୟବାନ ମନୁଷ୍ୟ ମନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
କନ୍ଦରେଷୁ ଚ ଶୈଲାନାଂ ନଦୀନାଂ ନିର୍ଝରେଷୁ ଚ। ଉଦ୍ଯାନେଷୁ ଵିଚିତ୍ରେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ
ପାହାଡ଼ର ଗୁହାମାନେ, ନଦୀର ଝରଣାମାନେ, ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ୟାନ, ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉପବନମାନେ,
ହର୍ମ୍ଯେଷୁ ରମଣୀଯେଷୁ ପ୍ରାସାଦଶିଖରେଷୁ ଚ। ଵାତାଯନଵିମାନେଷୁ ତଥା ଗର୍ଭଗୃହେଷୁ ଚ
ରମ୍ୟ ମହଳମାନେ, ରାଜମହଳର ଶିଖର, ବାୟୁମାନ୍ତ୍ରିକ ମଣ୍ଡପ ଓ ଗୁପ୍ତ ଘରମାନେ,
ତତୋଽସ୍ଯ ସମଯେ ଯଜ୍ଞେ ପୁତ୍ରୋ ବାଲରଵିପ୍ରଭଃ । ଶିବିର୍ନାମ୍ନାଭିଵିଖ୍ଯାତୋ ଯଃ ସ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମଃ
ତା’ପରେ ଯଥାସମୟରେ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ହେଲା, ଯିଏ ଶିଶୁର ରବି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ, ଯାହା ଶିବି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଯିଏ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଉପସ୍ଥାଯ ସ ତଂ ଵିପ୍ରୋ ଗାଲଵଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ। କନ୍ଯାଂ ପ୍ରଯାତସ୍ତାଂ ରାଜନ୍ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ଵିନତାତ୍ମଜମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗାଲବ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ, ରାଜନ୍, ଏବଂ ଭିନତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଗାଲଵଂ ଵୈନତେଯୋଽଥ ପ୍ରହସନ୍ନିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କୃତାର୍ଥଂ ପଶ୍ଯାମି ଭଵନ୍ତମିହ ଵୈ ଦ୍ଵିଜ
ତା’ପରେ ଗରୁଡ଼ ହସି ଗାଲବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରୁଛି, ଦ୍ୱିଜ, ତୁମର କାମ ସାରିଯାଇଛି।'
ଗାଲଵସ୍ତୁ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈନତେଯେନ ଭାଷିତମ୍ । ଚତୁର୍ଭାଗାଵଶିଷ୍ଟଂ ତଦାଚଖ୍ଯୌ କାର୍ଯମସ୍ଯ ହି
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଗାଲବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଚାରିରୁ ଏକ ଅଂଶ ଅଧିକ ଅଛି।
ସୁପର୍ଣସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦେନଂ ଗାଲଵଂ ଵଦତାଂ ଵରଃ। ପ୍ରଯତ୍ନସ୍ତେ ନ କର୍ତଵ୍ଯୋ ନୈଷ ସଂପତ୍ସ୍ଯତେ ତଵ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ସବୁଠୁ ଭଲ କଥା କହିବା ମଧ୍ୟରୁ ଗାଲବଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଆଉ ଚେଷ୍ଟା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ; ଏହା ସଫଳ ହେବ ନାହିଁ।'
ପୁରା ହି କାନ୍ଯକୁବ୍ଜେ ଵୈ ଗାଧେଃ ସତ୍ଯଵତୀଂ ସୁତାମ୍। ଭାର୍ଯାର୍ଥେ ଵରଯତ୍କନ୍ଯାମୃଚୀକସ୍ତେନ ଭାଷିତଃ
ପୂର୍ବେ କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜରେ, ଗାଧି ଯେବେ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ ମା’ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚାହିଲେ, ତେବେ ଋଚୀକଙ୍କୁ ଏହି କଥା କୁହାଯାଇଥିଲା।
ଏକତଃଶ୍ଯାମକର୍ଣାନାଂ ହଯାନାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଵର୍ଚସାମ୍ । ଭଗଵନ୍ଦୀଯତାଂ ମହ୍ଯଂ ସହସ୍ରମିତି ଗାଲଵ
'ହେ ଗାଲବ, ମୋତେ ଏକହଜାର ଘୋଡ଼ା ଦିଅ, ଯାହାଙ୍କର କାନ କଳା ଓ ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।'
ଋଚୀକସ୍ତୁ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵରୁଣସ୍ଯାଲଯଂ ଗତଃ। ଅଶ୍ଵତୀର୍ଥେ ହଯାଁଲ୍ଲବ୍ଧ୍ଵା ଦତ୍ତଵାନ୍ପାର୍ଥିଵାଯ ଵୈ
ଋଚୀକ ଏହିପରି କହି ଭାର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ମନେ କଲେ ଏବଂ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ; ଅଶ୍ୱତୀର୍ଥରେ ଘୋଡ଼ା ପାଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ପୁଣ୍ଡରୀକେଣ ଦତ୍ତା ରାଜ୍ଞା ଦ୍ଵିଜାତିଷୁ। ତେଭ୍ଯୋ ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ ଶତେ କ୍ରୀତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତେ ତୈଃ ପାର୍ଥିଵୈସ୍ତଦା
ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ କରି, ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ; ସେତେବେଳେ ରାଜାମାନେ ପାଇଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଠାରୁ ଦୁଇଶେ ଦୁଇଶେ କରି କିଣିଲେ।
ଅପରାଣ୍ଯପି ଚତ୍ଵାରି ଶତାନି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ନୀଯମାନାନି ସଂତାରେ ହୃତାନ୍ଯାସନ୍ନିତସ୍ତତଃ
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଆଉ ଚାରିଶଏ ଘୋଡ଼ାକୁ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରୁ ନେଇଯିବା ସମୟରେ ହରାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଏଵଂ ନ ଶକ୍ଯମପ୍ରାପ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଗାଲଵ କର୍ହିଚିତ୍ । ଇମାମଶ୍ଵଶତାଭ୍ଯାଂ ଵୈ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତସ୍ମୈ ନିଵେଦଯ
ଏଭଳି, ଗାଲବ, ଯାହା ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ, ତାହା କେବେ ପାଇଯିବା ଯାଏନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇଶଏ ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଯ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ଷଡ୍ଭିରଶ୍ଵଶତୈଃ ସହ। ତତୋଽସି ଗତସଂମୋହଃ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ଛଏ ଶଏ ଘୋଡ଼ା ସହ ଦେଇଦେଲେ, ତୁମେ ଆଉ ଭ୍ରମରେ ରହିବା ନାହିଁ, ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
ଗାଲଵସ୍ତଂ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୁପର୍ଣସହିତସ୍ତତଃ । ଆଦାଯାଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ କନ୍ଯାଂ ଚ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରମୁପାଗମତ୍
ଗାଲବ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଓ କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।