ପୁତ୍ରଂ ଯଯାତେଃ ପ୍ରବୂହି ପୂରୁଂ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରମ୍। ଆନୁପୂର୍ଵ୍ଯେଣ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ପୂରୋର୍ଵଂଶଵିଵର୍ଧନାଃ
ଏହି ଯୟାତିଙ୍କ ପୁଅ ପୁରୁ, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହ। ଏହା ସହିତ, ପୁରୁଙ୍କ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମକ୍ରମେ କୁହ।
ଵିସ୍ତରେଣ ପୁନର୍ବ୍ରୂହି ଦୌଷ୍ଯନ୍ତେର୍ଜନମେଜଯାତ୍। ସଂବଭୂଵ ଯଥା ରାଜା ଭରତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଦୁଇଥର ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମହାନ ଋଷି, ଦୌଷ୍ୟନ୍ତି ଜନମେଜୟଠାରୁ କିପରି ରାଜା ଭରତଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଏହି କଥାଟିକୁ ଆଉଥରେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହ।
ପୂରୁର୍ନୃପତିଶାର୍ଦୂଲୋ ଯଥୈଵାସ୍ଯ ପିତା ନୃପ। ଧର୍ମନିତ୍ଯଃ ସ୍ଥିତୋ ରାଜ୍ଯେ ଶକ୍ରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ପୁରୁ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପରି ହିଁ ଥିଲେ—ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ, ରାଜ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ଓ ଶକ୍ରଙ୍କ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ପ୍ରଵୀରେଶ୍ଵରରୌଦ୍ରାଶ୍ଵାସ୍ତ୍ରଯଃ ପୁତ୍ରା ମହାରଥାଃ। ପୂରୋଃ ପୌଷ୍ଟ୍ଯାମଜାଯନ୍ତ ପ୍ରଵୀରୋ ଵଂଶକୃତ୍ତତଃ
ପୁରୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପୌଷ୍ଟ୍ୟା ଠାରୁ ତିନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ—ପ୍ରବୀର, ଈଶ୍ୱର ଓ ରୌଦ୍ରାଶ୍ୱ, ସମସ୍ତେ ମହାରଥୀ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରବୀର ବଂଶକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଲେ।
ମନସ୍ଯୁରଭଵତ୍ତସ୍ମାଚ୍ଛୂରସେନୀସୁତଃ ପ୍ରଭୁଃ। ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚତୁରନ୍ତାଯା ଗୋପ୍ତା ରାଜୀଵଲୋଚନଃ
ପ୍ରବୀରଙ୍କୁ ଶୂରସେନୀଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନସ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ଓ ଚାରିଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀର ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଶକ୍ତଃ ସଂହନନୋ ଵାଗ୍ମୀ ସୌଵୀରୀତନଯାସ୍ତ୍ରଯଃ। ମନସ୍ଯୋରଭଵନ୍ପୁତ୍ରାଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵେ ମହାରଥାଃ
ମନସ୍ୟୁଙ୍କୁ ସୌବୀର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟାଠାରୁ ତିନି ପୁଅ ହେଲେ—ଶକ୍ତ, ସଂହନନ ଓ ବାଗ୍ମୀ। ସମସ୍ତେ ଶୂର ଓ ମହାରଥୀ।
ଅନ୍ଵଗ୍ଭାନୁପ୍ରଭୃତଯୋ ମିଶ୍ରକେଶ୍ଯାଂ ମନସ୍ଵିନଃ। ରୌଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ଯ ମହେଷ୍ଵାସା ଦଶାପ୍ସରସି ସୂନଵଃ
ରୌଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଅପ୍ସରା ମିଶ୍ରକେଶୀଠାରୁ ଦଶ ଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁଅ ହେଲେ, ଯାହାର ଆରମ୍ଭ ଅନ୍ୱଗ୍ଭାନୁ ଠାରୁ। ସମସ୍ତେ ମହାଧନୁର୍ଧର।
ଯଜ୍ଵାନୋ ଜଜ୍ଞିରେ ଶୂରାଃ ପ୍ରଜାଵନ୍ତୋ ବହୁଶ୍ରୁତାଃ। ସର୍ଵେ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଵାସଃ ସର୍ଵେ ଧର୍ମପରାଯଣାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ, ଶୂର ଓ ପ୍ରଜାବନ୍ତ, ବହୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ।
ଋଚେଯୁରଥ କକ୍ଷେଯୁଃ କୃକଣେଯୁଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଯୁର୍ଵନେଯୁଶ୍ଚ ଜଲେଯୁଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ
ଋଚେୟୁ, କକ୍ଷେୟୁ, ବଳଶାଳୀ କୃକଣେୟୁ, ସ୍ଥଣ୍ଡିଳେୟୁ, ବନେୟୁ ଓ ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଳେୟୁ,
ତେଜେଯୁର୍ବଲାଵାନ୍ଧୀମାନ୍ସତ୍ଯେଯୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଵିକ୍ରମଃ। ଧର୍ମେଯୁଃ ସନ୍ନତେଯୁଶ୍ଚ ଦଶମୋ ଦେଵଵିକ୍ରମଃ
ତେଜେୟୁ, ବଳବାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ସତ୍ୟେୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ଧର୍ମେୟୁ, ସନ୍ନତେୟୁ ଓ ଦଶମ, ଦେବବିକ୍ରମ।
ଅନାଧୃଷ୍ଟିରଭୂତ୍ତେଷାଂ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଭୁଵି ତଥୈକରାଟ୍। ଋଚେଯୁରଥ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଦେଵାନାମିଵ ଵାସଵଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନାଧୃଷ୍ଟି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଏକମାତ୍ର ରାଜା ହେଲେ; ଋଚେୟୁ ବିରାଟ୍ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି।
ଅନାଧୃଷ୍ଟିସୁତସ୍ତ୍ଵାସୀଦ୍ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧକୃତ୍। ମତିନାର ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ରାଜା ପରମଧାର୍ମିକଃ
ଅନାଧୃଷ୍ଟିଙ୍କ ପୁଅ ମତିନାର ନାମରେ ପରିଚିତ ରାଜା ହେଲେ, ଯିଏ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ମତିନାରସୁତା ରାଜଂଶ୍ଚତ୍ଵାରୋଽମିତଵିକ୍ରମାଃ। ତଂସୁର୍ମହାନତିରଥୋ ଦ୍ରୁହ୍ଯୁଶ୍ଚାପ୍ରତିମଦ୍ଯୁତିଃ
ହେ ରାଜା, ମତିନାରଙ୍କ ଚାରିଜଣ ଅପାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅ ଥିଲେ—ତଂସୁ, ମହାନତି, ରଥ ଓ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଯିଏ ଅପୂର୍ବ ତେଜସ୍ୱୀ।
ତେଷାଂ ତଂସୁର୍ମହାଵୀର୍ଯଃ ପୌରଵଂ ଵଂଶମୁଦ୍ଵହନ୍। ଆଜହାର ଯଶୋ ଦୀପ୍ତଂ ଜିଗାଯ ଚ ଵସୁଂଧରାମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତଂସୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ପୌରବ ବଂଶକୁ ଉନ୍ନତ କଲେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କଲେ ଓ ପୃଥିବୀକୁ ବିଜୟ କଲେ।
ଈଲିନଂ ତୁ ସୁତଂ ତଂସୁର୍ଜନଯାମାସ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସୋଽପି କୃତ୍ସ୍ନାମିମାଂ ଭୂମିଂ ଵିଜିଗ୍ଯେ ଜଯତାଂ ଵରଃ
ତଂସୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଇଳିନ ନାମକ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ ଓ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଅଧିନ କଲେ।
ରଥନ୍ତର୍ଯାଂ ସୁତାନ୍ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚଭୂତୋପମାଂସ୍ତତଃ। ଈଲିନୋ ଜନଯାମାସ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତପ୍ରଭୃତୀନ୍ନୃପାନ୍
ଇଳିନ ରଥାନ୍ତରୀ ନାମକ ପତ୍ନୀଠାରୁ ପାଞ୍ଚପ୍ରକାର ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ସମାନ ପାଞ୍ଚ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ।
ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଂ ଶୂରଭୀମୌ ଚ ପ୍ରଵସୁଂ ଵସୁମେଵ ଚ। ତେଷାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋଽଭଵଦ୍ରାଜା ଦୁଷ୍ଯନ୍ତୋ ଦୁର୍ଜଯୋ ଯୁଧି
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ଶୂରଭୀମ, ପ୍ରବସୁ ଓ ବସୁମାନ—ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ହେଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ।
ଦୁଷ୍ଯନ୍ତାଲ୍ଲକ୍ଷଣାଯାଂ ତୁ ଜଜ୍ଞେ ଵୈ ଜନମେଜଯଃ। ଶକୁନ୍ତଲାଯାଂ ଭରତୋ ଦୌଷ୍ଯନ୍ତିରଭଵତ୍ସୁତଃ
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ଓ ଲକ୍ଷଣାଠାରୁ ଜନମେଜୟ ଜନ୍ମିଲେ; ଶକୁନ୍ତଳାଠାରୁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଭରତ ଜନ୍ମିଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଭରତଵଂଶସ୍ଯ ଵିପ୍ରତସ୍ଥେ ମହଦ୍ଯଶଃ
ଏହିପରି, ଭାରତ ବଂଶର ମହାନ କୀର୍ତି ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।
ଭଗଵନ୍ଵିସ୍ତରେଣେହ ଭରତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଜନ୍ମ କର୍ମ ଚ ସୁଶ୍ରୂଷୋସ୍ତନ୍ମେ ଶଂସିତୁମର୍ହସି
ହେ ପୂଜ୍ୟ, ମୁଁ ଭାରତଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏବଂ ସୁଶ୍ରୂଷାଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଦୟାକରି ଏହାମାନେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ପୌରଵାଣାଂ ଵଂଶକରୋ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ପୃଥିଵ୍ଯାଶ୍ଚତୁରନ୍ତାଯା ଗୋପ୍ତା ଭରତସତ୍ତମ
ପୌରବ ବଂଶରେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ନାମକ ଏକ ପ୍ରବଳ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଚାରି ଦିଗର ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚତୁର୍ଭାଗଂ ଭୁଵଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମନୁଜେଶ୍ଵରଃ। ସମୁଦ୍ରାଵରଣାଂଶ୍ଚାପି ଦେଶାନ୍ସ ସମିତିଂଜଯଃ
ସେ ମାନବରାଜା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଚାରିଠା ଭାଗ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରା ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ।
ଆମ୍ଲେଚ୍ଛାଵଧିକାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ରିପୁମର୍ଦନଃ। ରତ୍ନାକରସମୁଦ୍ରାନ୍ତାଂଶ୍ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯଜନାଵୃତାନ୍
ସେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରି, ସମସ୍ତ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୂମି ଓ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ଥିବା ଦେଶ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।
ନ ଵର୍ଣସଙ୍କରକରୋ ନ କୃଷ୍ଯାକରକୃଜ୍ଜନଃ। ନ ପାପକୃତ୍କଶ୍ଚିଦାସୀତ୍ତସ୍ମିନ୍ରାଜନି ଶାସତି
ତାଙ୍କର ଶାସନରେ କୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣମିଶ୍ରଣ ହେଉନଥିଲା, କୌଣସି ଲୋକ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ୁନଥିଲେ, ଏବଂ କୌଣସି ଦୁଷ୍କର୍ମ ହେଉନଥିଲା।
ଧର୍ମେ ରତିଂ ସେଵମାନା ଧର୍ମାର୍ଥାଵଭିପେଦିରେ। ତଦା ନରା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ତସ୍ମିଞ୍ଜନପଦେଶ୍ଵରେ
ସେଇ ଦେଶରେ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଲାଗି ଧର୍ମ ଓ ଧନ ଉପାର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନାସୀଚ୍ଚୋରଭଯଂ ତାତ ନ କ୍ଷୁଧାଭଯମଣ୍ଵପି। ନାସୀଦ୍ଵ୍ଯାଧିଭଯଂ ଚାପି ତସ୍ମିଞ୍ଜନପଦେଶ୍ଵରେ
ସେଇ ଦେଶରେ କୌଣସି ଚୋର ଭୟ ଥିଲାନି, ଅତିକିଛି ଭି ଭୁଖର ଭୟ ନଥିଲା, ଏବଂ କୌଣସି ରୋଗର ଭୟ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।
ସ୍ଵଧର୍ମୈ ରେମିରେ ଵର୍ଣା ଦୈଵେ କର୍ମଣି ନିଃସ୍ପୃହାଃ। ତମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମହୀପାଲମାସଂଶ୍ଚୈଵାକୁତୋଭଯାଃ
ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ଦୈବ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଲଗା ରହି, ସେଇ ମହାରାଜାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଭୟ ଛାଡ଼ି ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ରହୁଥିଲେ।
କାଲଵର୍ଷୀ ଚ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସସ୍ଯାନି ରସଵନ୍ତି ଚ। ସର୍ଵରତ୍ନସମୃଦ୍ଧା ଚ ମହୀ ପଶୁମତୀ ତଥା
ବର୍ଷା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ପଡ଼ୁଥିଲା, ଫସଲ ରସଭରା ଥିଲା, ଭୂମି ସମସ୍ତ ମଣିରେ ପ୍ରଚୁର ଥିଲା, ଏବଂ ଗୋଧନରେ ମଧ୍ୟ ଧନୀ ଥିଲା।
ସ୍ଵକର୍ମନିରତା ଵିପ୍ରା ନାନୃତଂ ତେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ। ସ ଚାଦ୍ଭୁତମହାଵୀର୍ଯୋ ଵଜ୍ରସଂହନନୋ ଯୁଵା
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ମିଥ୍ୟା ନଥିଲା। ସେ ରାଜା ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯୁବା ଓ ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ଼ ଦେହର ଥିଲେ।
ଉଦ୍ଯମ୍ଯ ମନ୍ଦରଂ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ଵହେତ୍ସଵନକାନନମ୍। ଚତୁଷ୍ପଥଗଦାଯୁଦ୍ଧେ ସର୍ଵପ୍ରହରଣେଷୁ ଚ
ସେ ଦୁଇ ହାତରେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଉଠାଇ ଅଟବି ଓ ବନ ମାଧ୍ୟମରେ ନେଇଯିପାରୁଥିଲେ; ଚତୁର୍ପଥର ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।