ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ତାରିତଂ ଚାଦ୍ଯ ମେ କଲମ୍ । ଅଦ୍ଯାଯଂ ତାରିତୋ ଦେଶୋ ମମ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ତ୍ଵଯାଽନଘ
ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ଆଜି ମୋ ଋଣ ମୁକ୍ତ ହେଲି; ଆଜି, ହେ ନିର୍ମଳ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ତୁମେ ମୋ ଦେଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ।
ଵକ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ତୁ ସଖେ ଯଥା ଜାନାସି ମାଂ ପୁରା । ନ ତଥା ଵିତ୍ତଵାନସ୍ମି କ୍ଷୀଣଂ ଵିତ୍ତଂ ଚ ମେ ସଖେ
ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯେପରି ତୁମେ ପୂର୍ବେ ମୋତେ ଜାଣିଥିଲ, ଏବେ ମୋ ପାଖରେ ଏତେ ଧନ ନାହିଁ; ମୋ ଧନ କମିଯାଇଛି।
ନ ଚ ଶକ୍ତୋଽସ୍ମି ତେ କର୍ତୁଂ ମୋଘମାଗମନଂ ଖଗ। ନ ଚାଶାମସ୍ଯ ଵିପର୍ଷେର୍ଵିତଥୀକର୍ତୁମୁତ୍ସହେ
ହେ ପକ୍ଷୀ, ତୁମର ଆଗମନକୁ ଫଳହୀନ କରିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି ଭିକ୍ଷୁକଙ୍କର ଆଶା ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ମୋତେ ମନେ ହୁଏ ନାହିଁ।
ପୁତ୍ରୀଂ ଦାସ୍ଯାମି ଯତ୍କାର୍ଯମିଯଂ ସଂପାଦଯିଷ୍ଯତି। ଅଭିଗମ୍ଯ ହତାଶୋ ହି ନିଵୃତ୍ତୋ ଦହତେ କୁଲମ୍
ମୁଁ ମୋ ଝିଅକୁ ଦେବି; ଯେ କାମ ଅଛି, ସେ ସେଥିରେ ସାର୍ଥକ ହେବ। କାରଣ, ଆଶା ହରାଇ ଫେରିଥିବା ଲୋକ ନିଜ କୁଳକୁ ଦହିଦେଇଥାଏ।
ନାତଃ ପରଂ ଵୈନତେଯ କିଂଚିତ୍ପାପିଷ୍ଠମୁଚ୍ଯତେ । ପ୍ରଥାଶାନାଶନଂ ଲୋକେ ଦେହି ନାସ୍ତୀତି ଵା ଵଚଃ
ଏଠାରୁ ଅଧିକ ପାପ କିଛି ନାହିଁ, ହେ ବିନତାନନ୍ଦନ; ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ 'ଦେବାକୁ କିଛି ନାହିଁ' ବୋଲି କହିବାଟା।
ହତାଶୋ ହ୍ଯକୃତାର୍ଥଃ ସନ୍ହତଃ ସଂଭାଵିତୋ ନରଃ । ହିନସ୍ତି ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଂଶ୍ଚାକୁର୍ଵତୋ ହିତମ୍
ଯେ ଲୋକ ଆଶାଭଙ୍ଗ ଓ ଅସଫଳ, ତଥାପି ସମ୍ମାନିତ, ସେ ଯେଉଁ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଉପକାର କରେନି, ସେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ।
ତସ୍ମାଚ୍ଚତୁର୍ଣାଂ ଵଂଶାନାଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ରୀ ସୁତା ମମ। `ମାଧଵୀ ନାମ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯେଯଂ ସର୍ଵଧର୍ମପ୍ରଦାଯିନୀ
ସେଇଥିପାଇଁ, ମୋ ଝିଅ ମାଧବୀ ଚାରିଟି ବଂଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; ସେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ।
ଇଯଂ ସୁରସୁତପ୍ରଖ୍ଯା ସର୍ଵଧର୍ମୋପଚାଯିନୀ। ସଦା ଦେଵମନୁଷ୍ଯଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ଗାଲଵ । କାଙ୍କ୍ଷିତା ରୂପତୋ ବାଲା ସୁତା ମେ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍
ଏହିଝିଅ ଦେବକନ୍ୟା ସମାନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍; ସେ ସଦା ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଅସୁରମାନେଙ୍କ ରୂପରେ ଆକଂକ୍ଷିତ, ହେ ଗାଳବ, ମୋ ଝିଅକୁ ଗ୍ରହଣ କର।
ଅସ୍ଯାଃ ଶୁଲ୍କଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯନ୍ତି ନୃପା ରାଜ୍ଯମପି ଧ୍ରଵମ୍। କିଂ ପୁନଃ ଶ୍ଯାମକର୍ଣାନାଂ ହଯାନାଂ ଦ୍ଵେ ଚତୁଃଶତେ
ଏହିଝିଅ ପାଇଁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଇଦେବେ; ତେବେ ଦୁଇ ଦୁଇଟି କଳାକାନ୍ତି ଘୋଡ଼ା ଦେବା କଣ କଥା!
ସ ଭଵାପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତୁ ମମୈତାଂ ମାଧଵୀଂ ସୁତାମ୍। ଅହଂ ଦୌହିତ୍ରଵାନ୍ତ୍ସ୍ଯାଂ ଵୈ ଵର ଏଷ ମମ ପ୍ରଭୋ
ମୋ ଝିଅ ମାଧବୀକୁ ସେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ; ମୁଁ ନାତି ପାଇବି, ଏହି ମୋ ଇଚ୍ଛା, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ସ ତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶଂସିତଵ୍ରତଃ ।' ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚ ତାଂ କନ୍ଯାଂ ଗାଲଵଃ ସହ ପକ୍ଷିଣା। ପୁନର୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାଵ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତସ୍ଥେ ସହ କନ୍ଯଯା
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗାଳବ, ପକ୍ଷୀ ସହିତ ଝିଅକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, 'ଆମେ ପୁଣି ଆସିବୁ' ବୋଲି କହି, ଝିଅ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ଉପଲବ୍ଧମିଦଂ ଦ୍ଵାରମଶ୍ଵାନାମିତି ଚାଣ୍ଡଜଃ। ଉକ୍ତ୍ଵା ଗାଲଵମାପୃଚ୍ଛ୍ଯ ଜଗାମ ଭଵନଂ ସ୍ଵକମ୍
ଏହି ଉପାୟରେ ଘୋଡ଼ା ମିଳିବ ବୋଲି ବୁଝି, ବିନତାନନ୍ଦନ ଗାଳବଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଗତେ ପତଗରାଜେ ତୁ ଗାଲଵଃ ସହ କନ୍ଯଯା। ଚିନ୍ତଯାନଃ କ୍ଷମଂଦାନେ ରାଜାନଂ ଶୁଲ୍କତୋଽଗମତ୍
ପକ୍ଷୀରାଜ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଗାଳବ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ଏକ ଏମିତି ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ଯିଏ ଦେୟାଯୋଗ୍ୟ ଦାୟଜ୍ୟ ଦେଇପାରିବେ ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ।
ସୋଽଗଚ୍ଛନ୍ମନସେକ୍ଷ୍ଵାକୁଂ ହର୍ଯଶ୍ଵଂ ରାଜସତ୍ତମମ୍। ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଚତୁରଙ୍ଗବଲାନ୍ଵିତମ୍
ସେ ଯିବା ସମୟରେ ମନରେ ଭାବିଲେ, ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଅତିଶୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଚାରିପ୍ରକାର ସେନା ସହିତ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କୁ।
କୋଶଧାନ୍ଯବଲୋପେତଂ ପ୍ରିଯପୌରଂ ଦ୍ଵିଜପ୍ରିଯମ୍ । ପ୍ରଜାଭିକାମଂ ଶାମ୍ଯନ୍ତଂ କୁର୍ଵାଣଂ ତପ ଉତ୍ତମମ୍
ସେ ରାଜା ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ସେନାରେ ପ୍ରଚୁର; ପ୍ରଜାଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଆନ୍ତି; ସନ୍ତାନ ଆଶା କରୁଥିବା, ଶାନ୍ତ ଓ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ।
ତମୁପାଗମ୍ଯ ଵିପ୍ରଃ ସ ହର୍ଯଶ୍ଵଂ ଗାଲଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍ । କନ୍ଯେଯଂ ମମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସଵୈଃ କୁଲଵର୍ଧିନୀ
ସେହି ହର୍ୟଶ୍ୱ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗାଳବ କହିଲେ: 'ମୋର ଏହି କନ୍ୟା, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସନ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇବେ।'
ଇଯଂ ଶୁଲ୍କେନ ଭାର୍ଯାର୍ଥଂ ହର୍ଯଶ୍ଵ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ । ଶୁଲ୍କଂ ତେ କୀର୍ତିଯିଷ୍ଯାମି ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସଂପ୍ରଧାର୍ଯତାମ୍
'ହର୍ୟଶ୍ୱ, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦାୟଜ୍ୟ ଦେଇ ଗୃହଣ କର; ତୁମ ଦାନର କଥା ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୀର୍ତ୍ତି କରିବି—ଏହା ଶୁଣି ଭଲଭାବେ ଭାବିବା।'
ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହୀପାଲଃ କାଶୀନାମୀଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଦିଵୋଦାସ ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଭୈମସେନିର୍ନରାଧିପଃ
କାଶୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ଭୈମସେନୀ ବଂଶର ନରପତି, ଦିବୋଦାସ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛାଵହେ ଭଦ୍ରେ ଶନୈରାଗଚ୍ଛ ମା ଶୁଚଃ । ଧାର୍ମିକଃ ସଂଯମେ ଯୁକ୍ତଃ ସତ୍ଯେ ଚୈଵ ଜନେଶ୍ଵରଃ
'ଭଦ୍ରେ, ଆମେ ସେଠାକୁ ଚଳିଯିବା; ଧୀରେ ଆସ, ଦୁଃଖ କରନି। ସେ ଧର୍ମିକ, ସଂଯମୀ ଓ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଜନନାୟକ।'
ତମୁପାଗମ୍ଯ ସ ମୁନିର୍ନ୍ଯାଯତସ୍ତେନ ସତ୍କୃତଃ। ଗାଲଵଃ ପ୍ରସଵସ୍ଯାର୍ଥେ ତଂ ନୃପଂ ପ୍ରତ୍ଯଚୋଦଯତ୍
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମୁନିକୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଲେ; ଗାଳବ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଶ୍ରୁତମେତନ୍ମଯା ପୂର୍ଵଂ କିମୁକ୍ତ୍ଵା ଵିସ୍ତରଂ ଦ୍ଵିଜ। କାଙ୍କ୍ଷିତୋ ହି ମଯୈଷୋଽର୍ଥଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
'ମୁଁ ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛି, ଦ୍ୱିଜ, ଏହାକୁ ଆଉ ଦୀର୍ଘ କରି କାହିଁକି କୁହୁଛ? ମୁଁ ଏହି କାମକୁ ଶୁଣିବା ସହିତ ଆଶା କରିଥିଲି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଏତଚ୍ଚ ମେ ବହୁମତଂ ଯଦୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ନରାଧିପାନ୍। ମାମେଵମୁପଯାତୋଽସି ଭାଵି ଚୈତଦସଂଶଯମ୍
'ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବହୁତ ମୂଲ୍ୟବାନ, ଯେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏଭଳି ଭାବେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବ।'
ସ ଏଵ ଵିଭଵୋଽସମାକମଶ୍ଵାନାମପି ଗାଲଵ। ଅହମପ୍ଯେକମେଵାସ୍ଯାଂ ଜନଯିଷ୍ଯାମି ପାର୍ଥିଵମ୍
'ଗାଳବ, ଏହି ସମୟରେ ମୋ ପାଖରେ ସେଇ ଧନ ନାହିଁ, ଘୋଡ଼ା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହି କନ୍ୟାରୁ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି, ରାଜନ।'
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରାଦାତ୍କନ୍ଯାଂ ମହୀପତେଃ। ଵିଧିପୂର୍ଵାଂ ଚ ତାଂ ରାଜା କନ୍ଯାଂ ପ୍ରତିଗୃହୀତଵାନ୍
ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ 'ଏମିତି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ରାଜାଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦେଲେ; ରାଜା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ଗୃହଣ କଲେ।
ରେମେ ସ ତସ୍ଯାଂ ରାଜର୍ଷିଃ ପ୍ରଭାଵତ୍ଯାଂ ଯଥା ରଵିଃ। ସ୍ଵାହାଯାଂ ଚ ଯଥା ଵହ୍ନିର୍ଯଥା ଶାଚ୍ଯାଂ ଚ ଵାସଵଃ
ସେହି ରାଜାର୍ଷି ପ୍ରଭାବତୀ ସହିତ ଏମିତି ଆନନ୍ଦ କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ସହିତ, ଅଗ୍ନି ସ୍ୱାହା ସହିତ, ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଶାଚୀ ସହିତ।
ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ ରୋହିଣ୍ଯାଂ ଯଥା ଧୂମୋର୍ଣଯା ଯମଃ। ଵରୁଣଶ୍ଚ ଯଥା ଗୌର୍ଯାଂ ଯଥା ଚର୍ଧ୍ଯାଂ ଧନେଶ୍ଵରଃ
ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ରୋହିଣୀ ସହିତ, ଯମ ଧୂମୋର୍ଣ୍ଣା ସହିତ, ବରୁଣ ଗୌରୀ ସହିତ, ଓ କୁବେର ଋଦ୍ଧି ସହିତ।
ଯଥା ନାରାଯଣୋ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଂ ଜାହ୍ନଵ୍ଯାଂ ଚ ଯଥୋଦଧିଃ । ଯଥା ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରାଣ୍ଯାଂ ଯଥା ଵେଦ୍ଯାଂ ପିତାମହଃ
ଯେପରି ନାରାୟଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ, ସମୁଦ୍ର ଜାହ୍ନବୀ ସହିତ, ରୁଦ୍ର ରୁଦ୍ରାଣୀ ସହିତ, ଓ ପିତାମହ ବେଦ୍ୟା ସହିତ।
ଅଦୃଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯାଂ ଚ ଵାସିଷ୍ଠୋ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚାକ୍ଷମାଲଯା। ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚ ସୁକନ୍ଯାଯାଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ସନ୍ଧ୍ଯଯା ଯଥା
ଯେପରି ଅଦୃଶ୍ୟନ୍ତୀ ସହିତ ବସିଷ୍ଠ, ଅକ୍ଷମାଳା ସହିତ ବସିଷ୍ଠ, ସୁକନ୍ୟା ସହିତ ଚ୍ୟବନ, ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ସହିତ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଶ୍ଚାପି ଵୈଦର୍ଭ୍ଯାଂ ସାଵିତ୍ର୍ଯାଂ ସତ୍ଯଵାନ୍ଯଥା। ଯଥା ଭୃଗୁଃ ପୁଲୋମାଯାମଦିତ୍ଯାଂ କଶ୍ଯପୋ ଯଥା
ଯେପରି ବିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ ସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ସାବିତ୍ରୀ ସହିତ ସତ୍ୟବାନ, ପୁଲୋମା ସହିତ ଭୃଗୁ, ଓ ଅଦିତି ସହିତ କଶ୍ୟପ।
ରେଣୁକାଯାଂ ଯଥାର୍ଚୀକୋ ହୈମଵତ୍ଯାଂ ଚ କୌଶିକଃ। ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚ ତାରାଯାଂ ଶୁକ୍ରଶ୍ଚ ଶତପର୍ଵଣା
ଯେପରି ରେଣୁକା ସହିତ ଋଚୀକ, ହେମବତୀ ସହିତ କୌଶିକ, ତାରା ସହିତ ବୃହସ୍ପତି, ଓ ଶତପର୍ବନା ସହିତ ଶୁକ୍ର।