ଶରୀରଂ ତୁ ନ ପଶ୍ଯାମି ତଵ ଚୈଵାତ୍ମନଶ୍ଚ ହ। ପଦେପଦେ ତୁ ପଶ୍ଯାମି ଶରୀରାଦଗ୍ନିମୁତ୍ଥିତମ୍
ମୁଁ ତୁମର ଦେହ କିମ୍ବା ମୋର ଦେହ ଦେଖିପାରୁନି; ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଦେହରୁ ଅଗ୍ନି ଉଠୁଛି।
ସ ମେ ନିର୍ଵାପ୍ଯ ସହସା ଚକ୍ଷୁଷୀ ଶାମ୍ଯତେ ପୁନଃ। ତନ୍ନିଯଚ୍ଛ ମହାଵେଗଂ ଗମନେ ଵିନତାତ୍ମଜ
ସେଇ ଅଗ୍ନି ହଠାତ୍ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ନିର୍ବାପି ଦେଉଛି; ଏହିପରି ତୁମ ତୀବ୍ର ଗତିକୁ ରୋକ, ବିନତାର ପୁଅ।
ନ ମେ ପ୍ରଯୋଜନଂ କିଂଚିଦ୍ଗମନେ ପନ୍ନଗାଶନ । ସଂନିଵର୍ତ ମହାଭାଗ ନ ଵେଗଂ ଵିଷହାମି ତେ
ମୋର ଏହି ଯାତ୍ରାରେ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ, ନଗ ଭକ୍ଷକ; ମହାନ, ତୁମେ ଫେରିଯାଅ, ମୁଁ ତୁମ ତୀବ୍ର ଗତି ସହିପାରୁନି।
ଗୁରଵେ ସଂଶ୍ରୁତାନୀହ ଶତାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ହି ଵାଜିନାମ୍ । ଏକତଃଶ୍ଯାମକର୍ଣାନାଂ ଶୁଭ୍ରାଣାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଵର୍ଚସାମ୍
ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଶତ ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ଟିଏ ଘୋଡ଼ା ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି; ସେମାନେ ଏକପଟିଆ କଳା କାନ, ଧଳା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତେଷାଂ ଚୈଵାପଵର୍ଗାଯ ମାର୍ଗଂ ପଶ୍ଯାମି ନାଣ୍ଡଜ। ତତୋଽଯଂ ଜୀଵିତତ୍ଯାଗେ ଦୃଷ୍ଟୋ ମାର୍ଗୋମଯାଽଽତ୍ମନଃ
ହେ ଅଣ୍ଡଜ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ କୌଣସି ପଥ ମୁଁ ଦେଖୁନି; ଏହିଯୋଗୁଁ, ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗର ପଥକୁ ଆଗରେ ଦେଖୁଛି।
ନୈଵ ମେଽସ୍ତି ଧନଂ କିଂଚିନ୍ନ ଧନେନାନ୍ଵିତଃ ସୁହୃତ୍ । ନ ଚାର୍ଥେନାପି ମହତା ଶକ୍ଯମେତଦ୍ଵ୍ଯପୋହିତୁମ୍
ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଧନ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଧନୀ ବନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ବଡ଼ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେବ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ବହୁ ଚ ଦୀନଂ ଚ ବ୍ରୁଵାଣଂ ଗାଲଵଂ ତଦା। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵ୍ରଜନ୍ନେଵ ପ୍ରହସନ୍ଵିନତାତ୍ମଜଃ
ଏପରି ଅନେକ ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ କହୁଥିବା ଗାଳବଙ୍କୁ, ବିନତାର ପୁଅ ହସି ହସି ଯାଉଥିବାବେଳେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନାତିପ୍ରଜ୍ଞୋଽସି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଯୋତ୍ମାନଂ ତ୍ଯୁକ୍ତୁମିଚ୍ଛସି । ନ ଚାପି କୃତ୍ରିମଃ କାଲଃ କାଲୋ ହି ପରମେଶ୍ଵରଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ତୁମେ ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନୁହଁ, ଯଦି ନିଜକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ସମୟ କୃତ୍ରିମ ନୁହଁ—ସମୟ ହେଉଛି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ।
କିମହଂ ପୂର୍ଵମେଵେହ ଭଵତା ନାଭିଚୋଦିତଃ। ଉପାଯୋଽତ୍ର ମହାନସ୍ତି ଯେନୈତଦୁପପଦ୍ଯତେ
ତୁମେ ଆଗରୁ ମୋତେ କାହିଁକି ଏଠାରେ ଉତ୍ସାହିତ କରିଲ ନାହିଁ? ଏଠାରେ ଏହା ସମ୍ଭବ କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପାୟ ଅଛି।
ତଦେଷ ଋଷଭୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ ସାଗରାନ୍ତିକେ। ଅତ୍ର ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ନିଵର୍ତିଷ୍ଯାଵ ଗାଲଵ
ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଋଷଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ଅଛି; ଏଠାରେ ଆମେ ବିଶ୍ରାମ କରି ଖାଇବା ପରେ ଫେରିଯିବା।
ଋଷଭସ୍ଯ ତତଃ ଶୃଙ୍ଗଂ ନିପତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜପକ୍ଷିଣୌ। ଶାଣ୍ଡିଲୀଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ତତ୍ର ଦଦୃଶୋ ତପୋନ୍ଵିତାମ୍
ଏପରି ଋଷଭ ପାହାଡ଼ର ଶୃଙ୍ଗରେ ଅବତରି, ଦୁଇଜନ ଦ୍ୱିଜ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଗାଳବ ଏଠାରେ ତପସ୍ଵିନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଶାଣ୍ଡିଳୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ସୁପର୍ଣସ୍ତୁ ଗାଲଵଶ୍ଚାଭିପୂଜ୍ଯ ତାମ୍। ତଯା ଚ ସ୍ଵାଗତେନୋକ୍ତୌ ଵିଷ୍ଟରେ ସନ୍ନିଷୀଦତୁଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଗାଳବ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ; ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କହିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ସିଦ୍ଧମନ୍ନଂ ତଯା ଦତ୍ତଂ ବଲିମନ୍ତ୍ରୋପବୃଂହିତମ୍ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୃପ୍ତାଵୁଭୌ ଭୂମୌ ସୁପ୍ତୌ ତାଵନୁମୋହିତୌ
ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ, ଯାହା ବଳି ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲା; ଖାଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦୁଇଜଣ ଭୂମିରେ ଶୋଇଲେ ଏବଂ ନିଦ୍ରାରେ ଅଚେତନ ହେଲେ।
ମୁହୂର୍ତାତ୍ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧସ୍ତୁ ସୁପର୍ଣୋ ଗମନେପ୍ସଯା । ` ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀ ତାପସୀଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଜାଗିଲେ; ସେ ତପସ୍ଵିନୀ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର, ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଗ୍ରହୀତୁଂ ହି ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ରୂପାତ୍ସାକ୍ଷାଦିଵ ଶ୍ରିଯମ୍ ।' ଅଥ ଭ୍ରଷ୍ଟତନୂଜାଙ୍ଗମାତ୍ମାନଂ ଦଦୃଶେ ଖଗଃ
ସେ ମନରେ ଭାବିଲେ ଯେ, ଏଯେଉଁଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭଳି ରୂପବତୀ, ତାଙ୍କୁ ଲାଗିବାକୁ ଚାହିଁଲେ; ଏହିପରି ଭାବି, ପକ୍ଷୀ ନିଜକୁ ସର୍ପ ଦେହ ହୀନ ଦେଖିଲେ।
ମାଂସପିଣ୍ଡୋପମୋଽଭୂତ୍ସ ମୁଖପାଦାନ୍ଵିତଃ ଖଗଃ। ଗାଲଵସ୍ତଂ ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିମନାଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ
ପକ୍ଷୀ ମାଂସର ଗଠି ବେଶରେ ହେଲେ, କେବଳ ମୁଁହ ଓ ପାଦ ଥିଲା; ଏପରି ଦେଖି ଗାଳବ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପଚାରିଲେ।
କିମିଦଂ ଭଵତା ପ୍ରାପ୍ତମିହାଗମନଜଂ ଫଲମ୍। ଵାସୋଽଯମିହ କାଲଂ ତୁ କିଯନ୍ତଂ ନୌ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏଠାକୁ ଆସି ତୁମେ କଣ ଫଳ ପାଇଲ? ଆମେ କେତେ ଦିନ ଏଠାରେ ରହିବୁ?
କିଂ ନୁ ତେ ମନସା ଧ୍ଯାତମଶୁଭଂ ଧର୍ମଦୂଷଣମ୍ । ନ ହ୍ଯଯଂ ଭଵତଃ ସ୍ଵଲ୍ପୋ ଵ୍ଯଭିଚାରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ମନରେ କଣ ଅଶୁଭ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କଥା ଭାବିଲ? କାରଣ ଏହା ତୁମ ପକ୍ଷରୁ ସାଧାରଣ ତ୍ରୁଟି ନୁହଁ।
ସୁପର୍ଣୋଽଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଵିପ୍ରଂ ପ୍ରଧ୍ଯାତଂ ଵୈ ମଯା ଦ୍ଵିଜ । ଇମାଂ ସିଦ୍ଧାମିତୋ ନେତୁଂ ତତ୍ର ଯତ୍ର ପ୍ରଜାପତିଃ
ତାପରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଏହିପରି କହିଲେ, 'ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏହା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିଛି। ଏହି ସିଦ୍ଧ ଜଣକୁ ଏଠାରୁ ନେଇଯିବି, ସେଠାକୁ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଜାପତି ବସିଛନ୍ତି।'
ଯତ୍ର ଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ । ଯତ୍ର ଧର୍ମଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞଶ୍ଚ ତତ୍ରେଯଂ ନିଵସେଦିତି
ଯେଉଁଠି ଦେବ ମହାଦେବ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଓ ଯଜ୍ଞ ଅଛି—ସେଠାରେ ଏହି ଜଣୀ ରହୁନ୍ତୁ।
ସୋଽହଂ ଭଗଵତୀଂ ଯାଚେ ପ୍ରଣତଃ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା। ମଯୈତନ୍ନାମ ପ୍ରଧ୍ଯାତଂ ମନସା ଶୋଚସା କିଲ
ମୁଁ ଭଗବତୀଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି। ଏହି ନାମକୁ ମୁଁ ଦୁଃଖ ଭରା ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିଛି।
ତଦେଵଂ ବହୁମାନାତ୍ତେ ମଯେହାନୀପ୍ସିତଂ କୃତମ୍ । ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଵା ତ୍ଵଂ ମାହାତ୍ମ୍ଯାତ୍କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ମୋତେ ଆଦର ଦେଇଥିବାରୁ, ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଛି। ଏହା ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ତୁମେ ତୁମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାରେ ଏହାକୁ ଖ୍ଷମା କରିବା ଉଚିତ।
ସା ତୌ ତଦାଽବ୍ରଵୀତ୍ତୁଷ୍ଟା ପତଗେନ୍ଦ୍ରଦ୍ଵିଜର୍ଷଭୌ। ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ସୁପର୍ଣୋଽସି ସୁପର୍ଣ ତ୍ଯଜ ସଂଭ୍ରମମ୍
ତାପରେ ସେ ଖୁସି ହୋଇ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଚିନ୍ତା ଛାଡିଦିଅ।'
ନିନ୍ଦିତାସ୍ମି ତ୍ଵଯା ଵତ୍ସ ନ ଚ ନିନ୍ଦାଂ କ୍ଷମାମ୍ଯହମ୍ । ଲୋକେଭ୍ଯଃ ସପଦି ଭ୍ରଶ୍ଯେଦ୍ଯୋ ମାଂ ନିନ୍ଦେତ ପାପକୃତ୍
ବେଟା, ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିଛ, ମୁଁ ଅପମାନ ସହିପାରିବି ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ ମୋତେ ଅପମାନ କରେ, ସେ ସତ୍କ୍ଷଣେ ଲୋକରୁ ଖସିଯିବ।
ହୀନଯାଽଲକ୍ଷଣୈଃ ସର୍ଵୈସ୍ତଥାଽନିନ୍ଦିତଯା ମଯା। ଆଚାରଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣନ୍ତ୍ଯା ସିଦ୍ଧିଃ ପ୍ରାପ୍ତେଯମୁତ୍ତମା
ମୋତେ ନିମ୍ନ ଚିହ୍ନ ଓ ଅପମାନ ମିଳିଥିଲା ମଧ୍ୟ, ଠିକ୍ ଆଚରଣ ଗ୍ରହଣ କରି ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି।
ଆଚାରଃ ଫଲତେ ଧର୍ମମାଚାରଃ ଫଲତେ ଧନମ୍ । ଆଚାରାଚ୍ଛ୍ରିଯମାପ୍ନୋତି ଆଚାରୋ ହନ୍ତ୍ଯଲକ୍ଷଣମ୍
ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ମିଳେ, ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଧନ ମିଳେ। ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀ ଲାଭ ହୁଏ, ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଖରାପ ଚିହ୍ନ ଦୂର ହୁଏ।
ତଦାଯୁଷ୍ମନ୍ଖଗପତେ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗମ୍ଯତାମିତଃ । ନ ଚ ତେ ଗର୍ହଣୀଯାଽହଂ ଗର୍ହିତଵ୍ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହିପରି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ଚାହିଁଥିବା ପରି ଏଠାରୁ ଯାଅ। ମୁଁ ତୁମର ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ ଦେଉ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ କେବେ ମହିଳାମାନେ ଦୋଷ ଦେଉ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଯଦି ତ୍ଵମାତ୍ମନୋ ହ୍ଯର୍ଥେ ମାଂ ଚୈଵାଦାତୁମିଚ୍ଛସି। ତଦେଵ ନଷ୍ଟଦେହସ୍ତୁ ସ୍ଯା ଵୈ ତ୍ଵଂ ପନ୍ନଗାଶନ
ଯଦି ତୁମେ ନିଜର ଉପକାର ପାଇଁ ମୋତେ ଦେବାକୁ ଚାହୁଛ, ତେବେ, ଅଜଗର ଭକ୍ଷକ, ତୁମେ ଦେହ ହାରାଇଯିବା ହେବ।
ତସ୍ଯୈଵ ହି ପ୍ରସାଦେନ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଚିନ୍ତନାତ୍ । ତ୍ଵଂ ତୁ ସାଙ୍ଗସ୍ତୁ ସଞ୍ଜାତଃ ପୁନରେଵ ଭଵିଷ୍ଯସି
ତାଙ୍କର କୃପା ଓ ଦେବଦେବଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛ, ଏବଂ ପୁଣି ଏହିପରି ହେବ।
ବଭୂଵତୁସ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ପକ୍ଷୌ ଦ୍ରଵିଣଵତ୍ତରୌ
ତାପରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପାଖ ଅତ୍ୟଧିକ ଧନବାନ ହେଇଗଲା।