ଅତ୍ର ସତ୍ଯଂ ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ତ୍ଵଯା ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ। ଇଚ୍ଛେଯଂ ତୁ ସମାଗନ୍ତୁଂ ସମସ୍ତୈର୍ଦୈଵତୈରହମ୍। ଭୂଯଶ୍ଚ ତାନ୍ସୁରାନ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛେଯମରୁଣାନୁଜ
ଏଠି ତୁମେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବାକୁ, ଏବଂ ପୁଣିଥରେ, ଅରୁଣଙ୍କ ଭାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
ତମାହ ଵିନତାସୂନୁରାରୋହସ୍ଵେତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜମ୍। ଆରୁରୋହାଥ ସ ମୁନିର୍ଗରୁଡଂ ଗାଲଵସ୍ତଦା
ତେବେ ବିନତାଙ୍କ ପୁଅ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଚଢ଼ିଯାଅ!' ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ମୁନି ଗାଳବ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
କ୍ରମମାଣସ୍ଯ ତେ ରୂପଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ପନ୍ନଗାଶନ। ଭାସ୍କରସ୍ଯେଵ ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ସହସ୍ରାଂଶୋର୍ଵିଵସ୍ଵତଃ
ହେ ସର୍ପଭକ୍ଷୀ, ତୁମେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ତୁମ ରୂପ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେପରି ରବି ଦେବ ସକାଳେ ହଜାର ରେଉଁ ନେଇ ଉଦୟମାନ।
ପକ୍ଷଵାତପ୍ରଣୁନ୍ନାନାଂ ଵୃକ୍ଷାଣାମନୁଗାମିନାମ୍ । ପ୍ରସ୍ଥିତାନାମିଵ ସମଂ ପଶ୍ଯାମୀହ ଗତିଂ ଖଗ
ତୁମ ପଖାର ବାତାସରେ ଗଛମାନେ ଏମିତି ହେଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ହେ ପକ୍ଷୀ।
ସସାଗରଵନାମୁର୍ଵୀ ସଶୈଲଵନକାନନାମ୍ । ଆକର୍ଷନ୍ନିଵ ଚାଭାସି ପକ୍ଷଵାତେନ ଖେଚର
ସମୁଦ୍ର, ଅରଣ୍ୟ, ପାହାଡ଼, ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ପୃଥିବୀ, ତୁମ ପଖାର ବାତାସରେ ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେପରି ତୁମେ ଏହାକୁ ଟାଣିନେଉଛ।
ସମୀନନାଗନକ୍ରଂ ଚ ଖମିଵାରୋପ୍ଯତେ ଜଲମ୍। ଵାଯୁନା ଚୈଵ ମହତା ପକ୍ଷଵାତେନ ଚାନିଶମ୍
ମାଛ, ସର୍ପ ଓ ମଗର ଥିବା ପାଣି, ବଡ଼ ବାତାସ ଓ ତୁମ ପଖାର ଅବିରତ ଚାପରେ, ଏମିତି ଲାଗୁଛି ଯେପରି ଆକାଶକୁ ଉଠାଯାଉଛି।
ତୁଲ୍ଯରୂପାନନାନ୍ମତ୍ସ୍ଯାଂସ୍ତଥା ତିମିତିମିଙ୍ଗିଲାନ୍ । ନାଗାଶ୍ଵନରଵକ୍ରାଂଶ୍ଚ ପଶ୍ଯାମ୍ଯୁନ୍ମଥିତାନିଵ
ସମାନ ଆକୃତିର ମାଛ, ତଥା ବଡ଼ ବଡ଼ ତିମି, ନାଗ, ଘୋଡ଼ା ଓ ବେକାର ଜନ୍ତୁମାନେ, ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଏମିତି ଲାଗୁଛି ଯେପରି ସମସ୍ତେ ଉଲଟାପାଲଟି ହେଉଛନ୍ତି।
ମହାର୍ଣଵସ୍ଯ ଚ ରଵୈଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେ ମେ ବଧିରେ କୃତେ। ନ ଶ୍ରୃଣୋମି ନ ପଶ୍ଯାମି ନାତ୍ମନୋ ଵେଦ୍ମି କାରଣମ୍
ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ମୋ କାନକୁ ବିରଳ କରିଦେଇଛି; ମୁଁ ଶୁଣିପାରୁନି, ଦେଖିପାରୁନି, ଏବଂ ନିଜର କାରଣ ବୁଝିପାରୁନି।
ଶନୈଃ ସ ତୁ ଭଵାତ୍ଯାତୁ ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯାମନୁସ୍ମରନ୍ । ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ରଵିସ୍ତାତ ନ ଦିଶୋ ନ ଚ ଖଂ ଖଗ
ସେ ଯେତେବେଳେ ଶାନ୍ତ ହେଇ ଯାଉଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ମନେ ପକାଇ, ସେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦିଗ ବା ଆକାଶ କିଛି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ହେ ପକ୍ଷୀ।
ତମ ଏଵ ତୁ ପଶ୍ଯାମି ଶରୀରଂ ତେ ନ ଲକ୍ଷଯେ । ମଣୀ ଵ ଜାତ୍ଯୌ ପଶ୍ଯାମି ଚକ୍ଷୁଷୀ ତେଽହମଣ୍ଡଜ
ମୁଁ କେବଳ ଅନ୍ଧାର ଦେଖୁଛି; ତୁମ ଶରୀର ଚିହ୍ନଟ କରିପାରୁନି। ମୁଁ ଦେଖୁଛି କେବଳ ତୁମ ଦୁଇଟି ମଣି ପରି ଆଖି, ହେ ଅଣ୍ଡଜ।
ଶରୀରଂ ତୁ ନ ପଶ୍ଯାମି ତଵ ଚୈଵାତ୍ମନଶ୍ଚ ହ। ପଦେପଦେ ତୁ ପଶ୍ଯାମି ଶରୀରାଦଗ୍ନିମୁତ୍ଥିତମ୍
ମୁଁ ତୁମର ଦେହ କିମ୍ବା ମୋର ଦେହ ଦେଖିପାରୁନି; ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଦେହରୁ ଅଗ୍ନି ଉଠୁଛି।
ସ ମେ ନିର୍ଵାପ୍ଯ ସହସା ଚକ୍ଷୁଷୀ ଶାମ୍ଯତେ ପୁନଃ। ତନ୍ନିଯଚ୍ଛ ମହାଵେଗଂ ଗମନେ ଵିନତାତ୍ମଜ
ସେଇ ଅଗ୍ନି ହଠାତ୍ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ନିର୍ବାପି ଦେଉଛି; ଏହିପରି ତୁମ ତୀବ୍ର ଗତିକୁ ରୋକ, ବିନତାର ପୁଅ।
ନ ମେ ପ୍ରଯୋଜନଂ କିଂଚିଦ୍ଗମନେ ପନ୍ନଗାଶନ । ସଂନିଵର୍ତ ମହାଭାଗ ନ ଵେଗଂ ଵିଷହାମି ତେ
ମୋର ଏହି ଯାତ୍ରାରେ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ, ନଗ ଭକ୍ଷକ; ମହାନ, ତୁମେ ଫେରିଯାଅ, ମୁଁ ତୁମ ତୀବ୍ର ଗତି ସହିପାରୁନି।
ଗୁରଵେ ସଂଶ୍ରୁତାନୀହ ଶତାନ୍ଯଷ୍ଟୌ ହି ଵାଜିନାମ୍ । ଏକତଃଶ୍ଯାମକର୍ଣାନାଂ ଶୁଭ୍ରାଣାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଵର୍ଚସାମ୍
ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଶତ ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ଟିଏ ଘୋଡ଼ା ଦେବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି; ସେମାନେ ଏକପଟିଆ କଳା କାନ, ଧଳା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ତେଷାଂ ଚୈଵାପଵର୍ଗାଯ ମାର୍ଗଂ ପଶ୍ଯାମି ନାଣ୍ଡଜ। ତତୋଽଯଂ ଜୀଵିତତ୍ଯାଗେ ଦୃଷ୍ଟୋ ମାର୍ଗୋମଯାଽଽତ୍ମନଃ
ହେ ଅଣ୍ଡଜ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ପାଇଁ କୌଣସି ପଥ ମୁଁ ଦେଖୁନି; ଏହିଯୋଗୁଁ, ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗର ପଥକୁ ଆଗରେ ଦେଖୁଛି।
ନୈଵ ମେଽସ୍ତି ଧନଂ କିଂଚିନ୍ନ ଧନେନାନ୍ଵିତଃ ସୁହୃତ୍ । ନ ଚାର୍ଥେନାପି ମହତା ଶକ୍ଯମେତଦ୍ଵ୍ଯପୋହିତୁମ୍
ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଧନ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଧନୀ ବନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ବଡ଼ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେବ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ବହୁ ଚ ଦୀନଂ ଚ ବ୍ରୁଵାଣଂ ଗାଲଵଂ ତଦା। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵ୍ରଜନ୍ନେଵ ପ୍ରହସନ୍ଵିନତାତ୍ମଜଃ
ଏପରି ଅନେକ ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ କହୁଥିବା ଗାଳବଙ୍କୁ, ବିନତାର ପୁଅ ହସି ହସି ଯାଉଥିବାବେଳେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନାତିପ୍ରଜ୍ଞୋଽସି ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଯୋତ୍ମାନଂ ତ୍ଯୁକ୍ତୁମିଚ୍ଛସି । ନ ଚାପି କୃତ୍ରିମଃ କାଲଃ କାଲୋ ହି ପରମେଶ୍ଵରଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ତୁମେ ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନୁହଁ, ଯଦି ନିଜକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ; ସମୟ କୃତ୍ରିମ ନୁହଁ—ସମୟ ହେଉଛି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ।
କିମହଂ ପୂର୍ଵମେଵେହ ଭଵତା ନାଭିଚୋଦିତଃ। ଉପାଯୋଽତ୍ର ମହାନସ୍ତି ଯେନୈତଦୁପପଦ୍ଯତେ
ତୁମେ ଆଗରୁ ମୋତେ କାହିଁକି ଏଠାରେ ଉତ୍ସାହିତ କରିଲ ନାହିଁ? ଏଠାରେ ଏହା ସମ୍ଭବ କରିବା ପାଇଁ ବଡ଼ ଉପାୟ ଅଛି।
ତଦେଷ ଋଷଭୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ ସାଗରାନ୍ତିକେ। ଅତ୍ର ଵିଶ୍ରମ୍ଯ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ନିଵର୍ତିଷ୍ଯାଵ ଗାଲଵ
ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ଋଷଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ଅଛି; ଏଠାରେ ଆମେ ବିଶ୍ରାମ କରି ଖାଇବା ପରେ ଫେରିଯିବା।
ଋଷଭସ୍ଯ ତତଃ ଶୃଙ୍ଗଂ ନିପତ୍ଯ ଦ୍ଵିଜପକ୍ଷିଣୌ। ଶାଣ୍ଡିଲୀଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ତତ୍ର ଦଦୃଶୋ ତପୋନ୍ଵିତାମ୍
ଏପରି ଋଷଭ ପାହାଡ଼ର ଶୃଙ୍ଗରେ ଅବତରି, ଦୁଇଜନ ଦ୍ୱିଜ ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଗାଳବ ଏଠାରେ ତପସ୍ଵିନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଶାଣ୍ଡିଳୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ସୁପର୍ଣସ୍ତୁ ଗାଲଵଶ୍ଚାଭିପୂଜ୍ଯ ତାମ୍। ତଯା ଚ ସ୍ଵାଗତେନୋକ୍ତୌ ଵିଷ୍ଟରେ ସନ୍ନିଷୀଦତୁଃ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଗାଳବ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ; ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କହିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ଆସନରେ ବସିଲେ।
ସିଦ୍ଧମନ୍ନଂ ତଯା ଦତ୍ତଂ ବଲିମନ୍ତ୍ରୋପବୃଂହିତମ୍ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୃପ୍ତାଵୁଭୌ ଭୂମୌ ସୁପ୍ତୌ ତାଵନୁମୋହିତୌ
ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ, ଯାହା ବଳି ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲା; ଖାଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦୁଇଜଣ ଭୂମିରେ ଶୋଇଲେ ଏବଂ ନିଦ୍ରାରେ ଅଚେତନ ହେଲେ।
ମୁହୂର୍ତାତ୍ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧସ୍ତୁ ସୁପର୍ଣୋ ଗମନେପ୍ସଯା । ` ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀ ତାପସୀଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଜାଗିଲେ; ସେ ତପସ୍ଵିନୀ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର, ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଗ୍ରହୀତୁଂ ହି ମନଶ୍ଚକ୍ରେ ରୂପାତ୍ସାକ୍ଷାଦିଵ ଶ୍ରିଯମ୍ ।' ଅଥ ଭ୍ରଷ୍ଟତନୂଜାଙ୍ଗମାତ୍ମାନଂ ଦଦୃଶେ ଖଗଃ
ସେ ମନରେ ଭାବିଲେ ଯେ, ଏଯେଉଁଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭଳି ରୂପବତୀ, ତାଙ୍କୁ ଲାଗିବାକୁ ଚାହିଁଲେ; ଏହିପରି ଭାବି, ପକ୍ଷୀ ନିଜକୁ ସର୍ପ ଦେହ ହୀନ ଦେଖିଲେ।
ମାଂସପିଣ୍ଡୋପମୋଽଭୂତ୍ସ ମୁଖପାଦାନ୍ଵିତଃ ଖଗଃ। ଗାଲଵସ୍ତଂ ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିମନାଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ
ପକ୍ଷୀ ମାଂସର ଗଠି ବେଶରେ ହେଲେ, କେବଳ ମୁଁହ ଓ ପାଦ ଥିଲା; ଏପରି ଦେଖି ଗାଳବ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପଚାରିଲେ।
କିମିଦଂ ଭଵତା ପ୍ରାପ୍ତମିହାଗମନଜଂ ଫଲମ୍। ଵାସୋଽଯମିହ କାଲଂ ତୁ କିଯନ୍ତଂ ନୌ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏଠାକୁ ଆସି ତୁମେ କଣ ଫଳ ପାଇଲ? ଆମେ କେତେ ଦିନ ଏଠାରେ ରହିବୁ?
କିଂ ନୁ ତେ ମନସା ଧ୍ଯାତମଶୁଭଂ ଧର୍ମଦୂଷଣମ୍ । ନ ହ୍ଯଯଂ ଭଵତଃ ସ୍ଵଲ୍ପୋ ଵ୍ଯଭିଚାରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ମନରେ କଣ ଅଶୁଭ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କଥା ଭାବିଲ? କାରଣ ଏହା ତୁମ ପକ୍ଷରୁ ସାଧାରଣ ତ୍ରୁଟି ନୁହଁ।
ସୁପର୍ଣୋଽଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଵିପ୍ରଂ ପ୍ରଧ୍ଯାତଂ ଵୈ ମଯା ଦ୍ଵିଜ । ଇମାଂ ସିଦ୍ଧାମିତୋ ନେତୁଂ ତତ୍ର ଯତ୍ର ପ୍ରଜାପତିଃ
ତାପରେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଏହିପରି କହିଲେ, 'ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏହା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିଛି। ଏହି ସିଦ୍ଧ ଜଣକୁ ଏଠାରୁ ନେଇଯିବି, ସେଠାକୁ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଜାପତି ବସିଛନ୍ତି।'
ଯତ୍ର ଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ । ଯତ୍ର ଧର୍ମଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞଶ୍ଚ ତତ୍ରେଯଂ ନିଵସେଦିତି
ଯେଉଁଠି ଦେବ ମହାଦେବ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଓ ଯଜ୍ଞ ଅଛି—ସେଠାରେ ଏହି ଜଣୀ ରହୁନ୍ତୁ।