ଅତ୍ର ରାକ୍ଷସରାଜେନ ପୌଲସ୍ତ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନା । ରାଵଣେନ ତପଃ କୃତ୍ଵା ସୁରେଭ୍ଯୋଽମରତା ଵୃତା
ଏଠି ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ମହାତ୍ମା ରାବଣ, ତପସ୍ୟା କରି ଦେବତାମାନଙ୍କଠାରୁ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ।
ଅତ୍ର ଵୃତ୍ତେନ ଵୃତ୍ରୋଽପି ଶକ୍ରଶତ୍ରୁତ୍ଵମେଯିଵାନ୍ । ଅତ୍ର ସର୍ଵାସଵଃ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ପୁନର୍ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପଞ୍ଚଧା
ଏଠି ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ର ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ହେଲେ; ଏଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ମିଳେ ଏବଂ ପୁଣି ପାଞ୍ଚଟି ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଫେରିଯାଏ।
ଅତ୍ର ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମାଣୋ ନରାଃ ପଚ୍ଯନ୍ତି ଗାଲଵ । ଅତ୍ର ଵୈତରଣୀ ନାମ ନଦୀ ଵୈତରଣୈର୍ଵୃତା
ଏଠି, ଗାଳବ, ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି; ଏଠି ବୈତରଣୀ ନାମକ ନଦୀ ବହୁଛି, ଯାହା ବୈତରଣୀମାନେ ଘେରିଛନ୍ତି।
ଅତ୍ର ଗତ୍ଵା ସୁଖସ୍ଯାନ୍ତଂ ଦୁଃଖସ୍ଯାନ୍ତଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ। ଅତ୍ରାଵୃତ୍ତୋ ଦିନକରଃ ସୁରସଂ କ୍ଷରତେ ପଯଃ
ଏଠିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଲୋକ ସୁଖର ଶେଷ ଦେଖେ ଏବଂ ଦୁଃଖର ଶେଷକୁ ଅନୁଭବ କରେ; ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଅମୃତ ଝରାଏ।
କାଷ୍ଠାଂ ଚାସାଦ୍ଯ ଵାସିଷ୍ଠୀଂ ହିମମୁତ୍ସୃଜତେ ପୁନଃ। ଅତ୍ରାହଂ ଗାଲଵ ପୁରା କ୍ଷୁଧାଽଽର୍ତଃ ପରିଚିନ୍ତଯନ୍
ବାସିଷ୍ଠୀ ସୀମାକୁ ଛୁଇଁଲେ, ସେ ପୁଣି ହିମ ଛାଡ଼ିଦିଏ; ଏଠି, ଗାଳବ, ମୁଁ ଏକଥାରେ ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି।
ଲବ୍ଧଵାନ୍ଯୁଧ୍ଯମାନୌ ଦ୍ଵୌ ବୃହନ୍ତୌ ଗଜକଚ୍ଛପୌ । ଅତ୍ର ଚକ୍ରଧନୁର୍ନାମ ସୂର୍ଯାଞ୍ଜାତୋ ମହାନୃଷିଃ
ଚେଷ୍ଟା କରି ମୁଁ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀ—ଏକ ହାତୀ ଓ ଏକ କଚ୍ଛପ—ପାଇଥିଲି; ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମହାମୁନି ଚକ୍ରଧନ୍ବନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ଵିଦୁର୍ଯଂ କପିଲଂ ଦେଵଂ ଯେନାର୍ତାଃ ସଗରାତ୍ମଜାଃ । ଅତ୍ର ସିଦ୍ଧାଃ ଶିଵା ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରଗାଃ
ଏଠି ସଗରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବିଦୁରଙ୍କ ପୁଅ କପିଳ ଦେବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଥିଲେ; ଏଠି ବେଦର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶିବ ନାମକ ସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବସିଛନ୍ତି।
ଅଧୀତ୍ଯ ସକଲାନ୍ଵେଦାଁଲ୍ଲେଭିରେ ମୋକ୍ଷମକ୍ଷଯମ୍। ଅତ୍ର ଭୋଗଵତୀ ନାମ ପୁରୀ ଵାସୁକିପାଲିତା
ସମସ୍ତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ସେମାନେ ଅକ୍ଷୟ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ; ଏଠି ଭୋଗବତୀ ନାମକ ସହର ଅଛି, ଯାହାକୁ ବାସୁକି ଶାସନ କରନ୍ତି।
ତକ୍ଷକେଣ ଚ ନାଗେନ ତଥୈଵୈରାଵତେନ ଚ। ଅତ୍ର ନିର୍ଯାଣକାଲେଽପି ତମଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯତେ ମହତ୍
ଏଠି ତକ୍ଷକ ଓ ଏଇରାବତ ନାଗ ବସନ୍ତି; ଏଠି ଚାଲିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଅନ୍ଧାର ମିଳେ।
ଅଭେଦ୍ଯଂ ଭାସ୍କରେଣାପି ସ୍ଵଯଂ ଵା କୃଷ୍ଣଵର୍ତ୍ମନା । ଏଷ ତସ୍ଯାପି ତେ ମାର୍ଗଃ ପରିଚାରସ୍ଯ ଗାଲଵ । ବ୍ରୂହି ମେ ଯଦି ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତୀଚୀଂ ଶୃଣୁ ଚାପରାମ୍
ଏହି ପଥକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭେଦିପାରେନାହିଁ, କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏହି ମାର୍ଗ ତୁମର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ଗାଳବ। ଯଦି ଯିବାକୁ ଚାହଁ, ମୋତେ କୁହ, ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
ଇଯଂ ଦିଗ୍ଦିଯିତା ରାଜ୍ଞୋ ଵରୁଣସ୍ଯ ତୁ ଗୋପତେଃ । ସଦା ସଲିଲରାଜସ୍ଯ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଚାଦିରେଵ ଚ
ଏହି ଦିଗ ହେଉଛି ଜଳର ରାଜା ବରୁଣଙ୍କର ଦିଗ; ସଦା ଏହା ଜଳର ରାଜାଙ୍କର ଅଧିକାର ଓ ଆଧାର।
ଅତ୍ର ପଶ୍ଚାଦହଃ ସୂର୍ଯୋ ଵିସର୍ଜଯତି ଗାଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ପଶ୍ଚିମେତ୍ଯଭିଵିଖ୍ଯାତା ଦିଗିଯଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଏଠି ଦିନ ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ ତାଙ୍କର କିରଣ ବିଦାୟ କରନ୍ତି; ଏହି ଦିଗକୁ ପଶ୍ଚିମ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯାଦସାମତ୍ର ରାଜ୍ଯେନ ସଲିଲସ୍ଯ ଚ ଗୁପ୍ତଯେ । କଶ୍ଯପୋ ଭଗଵାନ୍ଦେଵୋ ଵରୁଣଂ ସ୍ମାଭ୍ଯଷେଚଯତ୍
ଏଠି ଜଳଚରମାନେ ଓ ଜଳର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ପୂଜ୍ୟ କଶ୍ୟପ ମୁନି ବରୁଣଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ।
ଅତ୍ର ପୀତ୍ଵା ସମସ୍ତାନ୍ଵୈ ଵରୁଣସ୍ଯ ରସାଂସ୍ତୁ ଷଟ୍ । ଜାଯତେ ତରୁଣଃ ସୋମଃ ଶୁକ୍ଲସ୍ଯାଦୌ ତମିସ୍ରହା
ଏଠି ବରୁଣଙ୍କର ସମସ୍ତ ଛଅ ଧାରା ପିଇ ସୋମ ଦେବ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ତରୁଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଅତ୍ର ପଞ୍ଚାତ୍କୃତା ଦୈତ୍ଯା ଵାଯୁନା ସଂଯତାସ୍ତଦା । ନିଶ୍ଚସନ୍ତୋ ମହାଵାତୈରର୍ଦିତାଃ ସୁଷୁପୁର୍ଦ୍ଵିଜ
ଏଠି ଦୈତ୍ୟମାନେ ପଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧାଯାଇଥିଲେ; ବଡ଼ ବଡ଼ ପବନର ଝଟକାରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରାଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଶୁଇପଡ଼ିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ।
ଅତ୍ର ସୂର୍ଯଂ ପ୍ରଣଯିନଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣାତି ପର୍ଵତଃ । ଅସ୍ତୋ ନାମ ଯତଃ ସନ୍ଧ୍ଯା ପଶ୍ଚିମା ପ୍ରତିସର୍ଯତି
ଏଠି ପର୍ବତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରେ; ଏଠିଠାରୁ, ଯାହାକୁ ଅସ୍ତ ପର୍ବତ କୁହାଯାଏ, ପଶ୍ଚିମ ସାନ୍ଧ୍ୟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଅତୋ ରାତ୍ରିଶ୍ଚ ନିଦ୍ରା ଚ ନିର୍ଗତା ଦିଵସକ୍ଷଯେ। ଜାଯତେ ଜୀଵଲୋକସ୍ଯ ହର୍ତୁମର୍ଧମିଵାଯୁଷଃ
ଏଠାରୁ ରାତି ଏବଂ ଘୁମ ଦିନ ଶେଷରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ଜୀବମାନଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟର ଅର୍ଧାଂଶ ନେଇଯିବା ପାଇଁ।
ଅତ୍ର ଦେଵୀଂ ଦିତିଂ ସୁପ୍ତାମାତ୍ମପ୍ରସଵଧାରିଣୀମ୍ । ଵିଗର୍ଭାମକରୋଚ୍ଛକ୍ରୋ ଯତ୍ର ଜାତୋ ମରୁଦ୍ଗଣଃ
ଏଠି, ଦିତି ନାମକ ଦେବୀ ନିଜ ସନ୍ତାନକୁ ଗର୍ଭରେ ଧରି ଘୁମେଇଥିଲେ, ତାହାବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭହୀନ କରିଦେଲେ, ଏଠିଠାରେ ମରୁତମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅତ୍ର ମୂଲଂ ହିମଵତୋ ମନ୍ଦରଂ ଯାତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ । ଅପି ଵର୍ଷସହସ୍ରେଣ ନ ଚାସ୍ଯାନ୍ତୋଽଧିଗମ୍ଯତେ
ଏଠି ହିମବତ୍ ପର୍ବତର ଚିରନ୍ତନ ମୂଳ ମନ୍ଦରାଚଳ ଅଛି; ହଜାର ବର୍ଷ ବର୍ଷା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଶେଷ ମିଳେନାହିଁ।
ଅତ୍ର କାଞ୍ଚନଶୈଲସ୍ଯ କାଞ୍ଚନାମ୍ବୁରୁହସ୍ଯ ଚ। ଉଦଧେସ୍ତୀରମାସାଦ୍ଯ ସୁରଭିଃ କ୍ଷରତେ ପଯଃ
ଏଠି ସୁନା ପାହାଡ଼ ଓ ସୁନା ଲୋଟସ୍ ନିକଟରେ, ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ, ସୁରଭି ନାମକ ଗାଈ ତାଙ୍କର ଦୁଧ ଝରାନ୍ତି।
ଅତ୍ର ମଧ୍ଯେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ କବନ୍ଧଃ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯତେ। ସ୍ଵର୍ଭାନୋଃ ସୂର୍ଯକଲ୍ପସ୍ଯ ସୋମସୂର୍ଯୌ ଜିଘାଂସତଃ
ଏଠି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ କବନ୍ଧ ଦେଖାଯାଏ, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ସେମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାକୁ ମୁକାବିଲା କରୁଛି।
ସୁଵର୍ଣଶିରସୋଽପ୍ଯତ୍ର ହରିରୋମ୍ଣଃ ପ୍ରଗାଯତଃ । ଅଦୃଶ୍ଯସ୍ଯାପ୍ରମେଯସ୍ଯ ଶ୍ରୂଯତେ ଵିପୁଲୋ ଧ୍ଵନିଃ
ଏଠି ସୁନା ମୁଣ୍ଡିଆ ହରିରୋମା ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅପରିମାପ୍ୟ ହୋଇ ଗାଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ।
ଅତ୍ର ଧ୍ଵଜଵତୀ ନାମ କୁମାରୀ ହରିମେଧସଃ। ଆକାଶେ ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ତସ୍ଥୌ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ଏଠି ହରିମେଧସଙ୍କର କନ୍ୟା ଧ୍ୱଜବତୀ ନାମକ ଅପରୁପା ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି।
ଅତ୍ର ଵାଯୁସ୍ତଥା ଵହ୍ନିରାପଃ ଖଂ ଚାପି ଗାଲଵ । ଆହ୍ନିକଂ ଚୈଵ ନୈଶଂ ଚ ଦୁଃଖଂ ସ୍ପର୍ଶଂ ଵିମୁଞ୍ଚତି
ଏଠି, ଗାଳବ, ପବନ, ଅଗ୍ନି, ପାଣି, ଆକାଶ, ଦିନ ଓ ରାତି ସମସ୍ତଙ୍କର ଦୁଃଖଦାୟକ ସ୍ପର୍ଶ ଛାଡ଼ିଯାଏ।
ଅତଃପ୍ରଭୃତି ସୂର୍ଯସ୍ଯ ତିର୍ଯଗାଵର୍ତତେ ଗତିଃ। ଅତ୍ର ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ସର୍ଵାଣି ଵିଶନ୍ତ୍ଯାଦିତ୍ଯମଣ୍ଡଲମ୍
ଏଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଚଳାଚଳ ଟିକେ ବାକୁ ହୁଏ; ଏଠି ସମସ୍ତ ଆଲୋକ ଆଦିତ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିରାତ୍ରଂ ଚ କ୍ରମ୍ଯ ସହ ଭାନୁନା। ନିଷ୍ପତନ୍ତି ପୁନଃ ସୂର୍ଯାତ୍ସୋମସଂଯୋଗଯୋଗତଃ
ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଅଠାଇଶ ରାତି ଅତିକ୍ରମ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଂଯୋଗରେ ପୁଣି ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ବାହାରିଆସନ୍ତି।
ଅତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ସ୍ରଵନ୍ତୀନାଂ ପ୍ରଭଵଃ ସାଗରୋଦଯଃ । ଅତ୍ର ଲୋକତ୍ରଯସ୍ଯାପସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵରୁଣାଲଯେ
ଏଠି ସବୁଦିନ ଝରିଥିବା ନଦୀମାନଙ୍କର ଉତ୍ସ ଓ ଉଦୟ ସ୍ଥାନ; ଏଠି ବରୁଣଙ୍କ ଗୃହରେ ତିନି ଲୋକର ପାଣି ରହିଥାଏ।
ଅତ୍ର ପନ୍ନଗରାଜସ୍ଯାପ୍ଯନନ୍ତସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍ । ଅନାଦିନିଧନସ୍ଯାତ୍ର ଵିଷ୍ଣୋଃ ସ୍ଥାନମନୁତ୍ତମମ୍
ଏଠି ପନ୍ନଗରାଜ ଅନନ୍ତଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି; ଏଠି ଆଦି ଓ ଶେଷ ନଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ଅତ୍ରାନଲସଖସ୍ଯାପି ପଵନସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍। ମହର୍ଷେଃ କଶ୍ଯପସ୍ଯାତ୍ର ମାରୀଚସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍
ଏଠି ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ପବନଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି; ଏଠି ମହାର୍ଷି କଶ୍ୟପ ମାରୀଚିପୁତ୍ରଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି।
ଏଷ ତେ ପଶ୍ଚିମୋ ମାର୍ଗୋ ଦିଗ୍ଦ୍ଵାରେଣ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ। ବ୍ରୂହି ଗାଲଵ ଗଚ୍ଛାଵୋ ବୁଦ୍ଧିଃ କା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଏହି ହେଉଛି ତୁମ ପାଇଁ ପଶ୍ଚିମ ମାର୍ଗ, ଯାହା ଦିଗ୍ଦ୍ୱାର ଭାବେ ପରିଚିତ। କହ, ଗାଳବ, ଆମେ ଚଳିବା; ତୁମ ମନେ କଣ ଭାବିଛ।