ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁକୁଲେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଯଥା ସ୍ଵାହା ଵିଭାଵସୋଃ । କୁଲେ ତଵ ତଥୈଵାସ୍ତୁ ଗୁଣକେଶୀ ସୁମଧ୍ଯମା
ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୋତ୍ରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରହିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଅଗ୍ନିଦେବଙ୍କ ସହ ସ୍ୱାହା, ସେପରି ତୁମ ଗୋତ୍ରରେ ଗୁଣକେଶୀ ଶୋଭା ପାଉ।
ପୌତ୍ରସ୍ଯାର୍ଥେ ଭଵାଂସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଗୁଣକେଶୀଂ ପ୍ରତୀଚ୍ଛତୁ । ସଦୃଶୀଂ ପ୍ରତିରୂପସ୍ଯ ଵାସଵସ୍ଯ ଶଚୀମିଵ
ତୁମର ପୌତ୍ର ପାଇଁ ଏହି ଗୁଣକେଶୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର, ତାଙ୍କର ଦୟାଯୋଗ୍ୟ ଅନୁକୂଳ, ଯେପରି ଶଚୀ ଭାସବଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।
ପିତୃହୀନମପି ହ୍ଯେନଂ ଗୁଣତୋ ଵରଯାମହେ। ବହୁମାନାଚ୍ଚ ଭଵତସ୍ତଥୈଵୈରାଵତସ୍ଯ ଚ
ଏହି ଜଣେ ପିତାହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଦେଖି ଆମେ ଚୟନ କରୁଛୁ। ତୁମେ ଏବଂ ଏଇରାବତଙ୍କ ପ୍ରତି ଆମର ଅନେକ ସମ୍ମାନ ଅଛି।
ସୁମୁଖସ୍ଯ ଗୁଣୈଶ୍ଚୈଵ ଶୀଲଶୌଚଦମାଦିଭିଃ । ଅଭିଗମ୍ଯ ସ୍ଵଯଂ କନ୍ଯାମଯଂ ଦାତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ । ମାତଲିସ୍ତସ୍ଯ ସଂମାନଂ କର୍ତୁମର୍ହୋ ଭଵାନପି
ସୁମୁଖଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଗୁଣ, ଚରିତ୍ର, ପବିତ୍ରତା, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଦେଖି, ମୁଁ ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ମୋ କନ୍ୟା ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ମାତଳି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସ ତୁ ଦୀନଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ପ୍ରାହ ନାରଦମାର୍ଯକଃ । ଵ୍ରିଯମାଣେ ତଥା ପୌତ୍ରେ ପୁତ୍ରେ ଚ ନିଧନଂ ଗତେ
ତାପରେ, ଦୁଃଖ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଆର୍ଯ୍ୟ ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମୋ ପୌତ୍ର ଏପରି ଚୟନ ହେଲେ, ଯଦିଓ ମୋ ପୁଅ ଚଳିଗଲା...'।
ମନ୍ଯେ ନୈତଦ୍ବହୁମତଂ ମହର୍ଷେ ଵଚନଂ ତଵ। ସଖା ଶକ୍ରସ୍ଯ ସଂଯୁକ୍ତଃ କସ୍ଯାଯଂ ନେପ୍ସିତୋ ଭଵେତ୍। କାରଣସ୍ଯ ତୁ ଦୌର୍ବଲ୍ଯାଚ୍ଚିନ୍ତଯାମି ମହାମୁନେ
'ମହାର୍ଷି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ତୁମର କଥା ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦିଆଯାଇନି। ଶକ୍ରଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କୁ କେଉଁ ଚାହିବେ ନାହିଁ? କିନ୍ତୁ ଏକ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଚିନ୍ତିତ।'
ଅସ୍ଯ ଦେହକରସ୍ତାତ ମମ ପୁତ୍ରୋ ମହାଦ୍ଯୁତେ। ଭକ୍ଷିତୋ ଵୈନତେଯେନ ଦୁଃଖାର୍ତାସ୍ତେନ ଵୈ ଵଯମ୍
'ପିତା, ମୋ ପୁଅ, ଯେଉଁଠି ଏହି ଦେହ ତିଆରି କରିଥିଲେ ଓ ଅତି ଚମକିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଭାଇନତେୟ ତାଙ୍କୁ ଖାଇଦେଇଛି। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଆମେ ଅତି ଦୁଃଖିତ।'
ପୁନରେଵ ଚ ତେନୋକ୍ତଂ ଵୈନତେଯେନ ଗଚ୍ଛତା । ମାସେନାନ୍ଯେନ ସୁମୁଖଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯ ଇତି ପ୍ରଭୋ
'ଏବଂ ଭାଇନତେୟ ଯିବାବେଳେ କହିଥିଲେ—ଏକ ମାସ ପରେ ମୁଁ ସୁମୁଖଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଖାଇଦେବି, ପ୍ରଭୁ।'
ଧ୍ରୁଵଂ ତଥା ତଦ୍ଭଵିତା ଜାନୀମସ୍ତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯମ୍। ତେନ ହର୍ଷଃ ପ୍ରନଷ୍ଟୋ ମେ ସୁପର୍ଣଵଚନେନ ଵୈ
'ଏହି ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବ, ଆମେ ତାଙ୍କର ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣିଛୁ। ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥାରେ ମୋର ଆନନ୍ଦ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।'
ମାତଲିସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦେନଂ ବୁଦ୍ଧିରତ୍ର କୃତା ମଯା। ଜାମାତୃଭାଵେନ ଵୃତଃ ସୁମୁଖସ୍ତଵ ପୁତ୍ରଜଃ
ମାତଳି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଏହି ମାମଲାରେ ମୁଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି। ସୁମୁଖ, ତୁମର ପୌତ୍ର, ଜାମାତା ଭାବେ ଚୟନ ହୋଇଛି।'
ସୋଽଯଂ ମଯା ଚ ସହିତୋ ନାରଦେନ ଚ ପନ୍ନଗଃ। ତ୍ରିଲୋକେଶଂ ସୁରପତିଂ ଗତ୍ଵା ପଶ୍ଯତୁ ଵାସଵମ୍
'ଏହି ନାଗ, ମୁଁ ଓ ନାରଦ ସହ ଏକାଠି, ତିନି ଲୋକର ମାହାପ୍ରଭୁ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ଭାସବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।'
ଶେଷେଣୈଵାସ୍ଯ କାର୍ଯେଣ ପ୍ରଜ୍ଞାସ୍ଵାମ୍ଯହମାଯୁଷଃ । ସୁପର୍ଣସ୍ଯ ଵିଘାତେ ଚ ପ୍ରଯତିଷ୍ଯାମି ସତ୍ତମ
'ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ଶେଷ ଭାବେ ନିଜେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଆୟୁର ମାଲିକ। ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବିପଦ ରୋକିବା ପାଇଁ ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି, ଉତ୍ତମ।'
ସୁମୁଖଶ୍ଚ ମଯା ସାର୍ଧଂ ଦେଵେଶମିଗଚ୍ଛତୁ। କାର୍ଯସଂସାଧନାର୍ଥାଯ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତୁ ଭୁଜଙ୍ଗମ
ସୁମୁଖ ମୋ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କର ନାୟକଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଉ, ଆମର କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ। ତୁମେ ଭଲ ରୁହ, ଓ ସାପ।
ଆର୍ଯକେଣାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ଗମ୍ଯତାମିତି ଭାରତ।' ତତସ୍ତେ ସୁମୁଖଂ ଗୃହ୍ଯ ସର୍ଵ ଏଵ ମହୌଜସଃ। ଦଦୃଶୁଃ ଶକ୍ରମାସୀନଂ ଦେଵରାଜଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍
ଆର୍ୟକଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲା ପରେ, ସେମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଓ ଭାରତ। ପରେ, ସୁମୁଖଙ୍କୁ ନେଇ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକେ ଦେବତାଙ୍କର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ବସିଥିଲେ।
ସଙ୍ଗତ୍ଯା ତତ୍ର ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁରାସୀଚ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ । ତତସ୍ତତ୍ସର୍ଵମାଚଖ୍ଯୌ ନାରଦୋ ମାତଲିଂ ପ୍ରତି
ସେଠାରେ, ପବିତ୍ର ବିଷ୍ଣୁ ଚାରି ହାତ ନେଇ ବସିଥିଲେ। ତାପରେ ନାରଦ ମାତଲିଙ୍କୁ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ।
ତତଃ ପୁରନ୍ଦରଂ ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ଭୁଵନେଶ୍ଵରମ୍। ଅମୃତଂ ଦୀଯତାମସ୍ମୈ କ୍ରିଯତାମମରୈଃ ସମଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ପୁରନ୍ଦର, ଭୂବନର ମାଳିକଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତାଙ୍କୁ ଅମୃତ ଦିଅ, ତାଙ୍କୁ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ କର।'
ମାତଲିର୍ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ସୁମୁଖଶ୍ଚୈଵ ଵାସଵ। ଲଭନ୍ତାଂ ଭଵତଃ କାମାତ୍କାମମେତଂ ଯଥେପ୍ସିତମ୍
ମାତଲି, ନାରଦ ଓ ସୁମୁଖ, ଓ ବାସବ, ତୁମଠାରୁ ଯେଉଁ କିଛି ଚାହିଁଥିବେ, ସେମାନେ ଚାହିଁଥିବା ପ୍ରକାର ପାଇପାରନ୍ତୁ।
ପୁରନ୍ଦରୋଽଥ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଵୈନତେଯପରାକ୍ରମମ୍ । ଵିଷ୍ଣୁମେଵାବ୍ରଵୀଦେନଂ ଭଵାନେଵ ଦଦାତ୍ଵିତି
ପୁରନ୍ଦର ଗରୁଡଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ନିଜେ ଏହା ଦିଅ।'
ଈଶସ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ଚରାଣାମଚରାଶ୍ଚ ଯେ। ତ୍ଵଯା ଦତ୍ତମଦତ୍ତଂ କଃ କର୍ତୁମୁତ୍ସହତେ ଵିଭୋ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମାଳିକ, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଯେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି। ତୁମେ ଦେଇଥିବା କିମ୍ବା ଦେଇନଥିବା କିଛି, ଅନ୍ୟ କିଏ କରିପାରିବ?
ପ୍ରାଦାଚ୍ଛକ୍ରସ୍ତତସ୍ତସ୍ମୈ ପନ୍ନଗାଯାଯୁରୁତ୍ତମମ୍। ନ ତ୍ଵେନମମୃତପ୍ରାଶଂ ଚକାର ବଲଵୃତ୍ରହା
ତାପରେ ଶକ୍ର ସେହି ସାପକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆୟୁ ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ବୃତ୍ର ନାଶକ ତାଙ୍କୁ ଅମୃତ ଦେଇ ଖାଇଲେ ନାହିଁ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵରଂ ତୁ ସୁମୁଖଃ ସୁମୁଖଃ ସଂବଭୂଵ ହ। କୃତଦାରୋ ଯଥାକାମଂ ଜଗାମ ଚ ଗୃହାନ୍ପ୍ରତି
ବର ପାଇଁ ସୁମୁଖ ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ହେଲେ। ସେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଜୀବନ ସଂଗିନୀ ନେଲେ ଓ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ନାରଦସ୍ତ୍ଵାର୍ଯକଶ୍ଚୈଵ କୃତକାର୍ଯୌ ମୁଦା ଯୁତୌ । ଅଭିଜଗ୍ମତୁରଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଵରାଜଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍
ନାରଦ ଓ ଆର୍ୟକ, କାମ ସଫଳ ହୋଇ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଦେବତାଙ୍କ ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ବିଦାୟ ନେଲେ।
ଗରୁଡସ୍ତତ୍ର ଶୁଶ୍ରାଵ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ମହାବଲଃ । ଆଯୁଃପ୍ରଦାନଂ ଶକ୍ରେଣ କୃତଂ ନାଗସ୍ଯ ଭାରତ
ସେଠାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗରୁଡ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣିଲେ: ଇନ୍ଦ୍ର ସାପକୁ ଆୟୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ଓ ଭାରତ।
ପକ୍ଷଵାତେନ ମହତା ରୁଦ୍ଧ୍ଵା ତ୍ରିଭୁଵନଂ ଖଗଃ। ସୁପର୍ଣଃ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵାସଵଂ ସମୁପାଦ୍ରଵତ୍
ପକ୍ଷର ବଡ଼ ପବନ ଦେଇ ତିନି ଭୁବନକୁ ଅଟକାଇ ଦେଲେ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ବାସବଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭଗଵନ୍କିମଵଜ୍ଞାନାଦ୍ଵୃତ୍ତିଃ ପ୍ରତିହତା ମମ। କାମକାରଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁନଶ୍ଚଲିତଵାନସି
ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଜୀବିକାକୁ ଅଟକାଇ ଦେବା କି ଅପମାନରୁ? ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବର ଦେଇ, ଆଉ ତୁମେ ଏହାକୁ ରଦ୍ଦ କରିଦେଲା।
ନିସର୍ଗାତ୍ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସର୍ଵଭୂତେଶ୍ଵରେଣ ମେ। ଆହାରୋ ଵିହିତୋ ଧାତ୍ରା କିମର୍ଥଂ ଵାର୍ଯତେ ତ୍ଵଯା
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସ୍ୱଭାବ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମାଳିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମୋ ଖାଦ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ତୁମେ କାହିଁକି ଏହାକୁ ଅଟକାଉଛ?
ଵୃତଶ୍ଚୈଷ ମହାନାଗଃ ସ୍ଥାପିତଃ ସମଯଶ୍ଚ ମେ। ଅନେନ ଚ ମଯା ଦେଵ ଭର୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରସଵୋ ମହାନ୍
ଏହି ବଡ଼ ସାପ ଚୟନ ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ବଡ଼ ପରିବାର ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡିବ।
ଏତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ତଥାଭୂତେ ନାନ୍ଯଂ ହିଂସିତୁମୁତ୍ସହେ । କ୍ରୀଡସେ କାମକାରେଣ ଦେଵରାଜ ଯଥେଚ୍ଛକମ୍
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ କଷ୍ଟ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ। ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା, ତୁମେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଖେଳ କରୁଛ।
ସୋଽହଂ ପ୍ରାଣାନ୍ଵିମୋକ୍ଷ୍ଯାମି ତଥା ପରିଜନୋ ମମ। ଯେ ଚ ଭୃତ୍ଯା ମମ ଗୃହେ ପ୍ରୀତିମାନ୍ଭଵ ଵାସଵ
ଏହିପରି, ମୁଁ ମୋ ପ୍ରାଣ ଛାଡିଦେବି, ଏବଂ ମୋ ଘରର ସମସ୍ତ ଲୋକ ମଧ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ମୋ ଘରର ଚାକର, ବାସବ, ତୁମେ ଖୁସି ରୁହ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁପର୍ଣଵଚନଂ ସୁମୁଖୋ ଦୁର୍ମୁଖସ୍ତଦା। ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରୂପଂ ଵିଵର୍ଣସ୍ତୁ ସର୍ପରୂପଧରୋଽଭଵତ୍ । ଗତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁସମୀପଂ ତୁ ପାଦପୀଠଂ ସମାଶ୍ଲିଷତ୍
ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସୁମୁଖ ଓ ଦୁର୍ମୁଖ ତାଙ୍କ ରୂପ ଛାଡି, ମଲିନ ହୋଇ, ସାପ ରୂପ ନେଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ପାଦପୀଠକୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ।