ସର୍ଵକାମଦୁଘା ନାମ ଧେନୁର୍ଧାରଯତେ ଦିଶମ୍। ଉତ୍ତରାଂ ମାତଲେ ଧର୍ମ୍ଯାଂ ତଥୈଲଵିଲସଂଶ୍ରିତାମ୍
ସର୍ବକାମଦୁଘା ନାମର ଗାଈ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଧାରଣ କରେ, ମାତଳି, ଯାଁହା ଧର୍ମମୟ ଏବଂ ତେଲରେ ଶୋଭିତ।
ଆସାଂ ତ ପଯସା ମିଶ୍ରଂ ପଯୋ ନିର୍ମଥ୍ଯ ସାଗରେ । ମନ୍ଥାନଂ ମନ୍ଦରଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵୈରସୁରସଂହିତୈଃ
ଏହି ଗାଈମାନଙ୍କର ଦୁଧ ମିଶାଇ ଦୁଧକୁ ସାଗରରେ ମଥାଯାଇଥିଲା, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ମଥାନା ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରି, ଦେବତା ଏବଂ ଅସୁରମାନେ ଏକସাথে।
ଅଦ୍ଧୃତା ଵାରୁଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀରମୃତଂ ଚାପି ମାତଲେ। ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵାଶ୍ଚାଶ୍ଵରାଜୋ ମଣିରତ୍ନଂ ଚ କୌସ୍ତୁଭମ୍
ବାରୁଣୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ଅମୃତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ମାତଳି; ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ନାମର ଅଶ୍ବରାଜ ଏବଂ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସୁଧାହାରେଷୁ ଚ ସୁଧାଂ ସ୍ଵଧାଭୋଜିଷୁ ଚ ସ୍ଵଧାମ୍। ଅମୃତଂ ଚାମୃତାଶେଷୁ ସୁରଭୀ କ୍ଷରତେ ପଯଃ
ଅମୃତ ଧାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅମୃତ ବହିଥାଏ; ସ୍ୱଧା ଭୋଜନ କରୁଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱଧା ବହିଥାଏ; ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୌରଭୀ ଦୁଧ ବହାଇଥାଏ।
ଅତ୍ର ଗାଥା ପୁରା ଗୀତା ରସାତଲନିଵାସିଭିଃ । ପୌରାଣୀ ଶ୍ରୂଯତେ ଲୋକେ ଗୀଯତେ ଯା ମନୀଷିଭିଃ
ଏଠାରେ ଏକ ଗୀତ ପୁରାଣ କାଳରେ ତଳଭୂମିର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଗାଇଥିଲେ; ଏହି ପୌରାଣିକ ଶ୍ଲୋକ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଜଗତରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଗାଇଥାନ୍ତି।
ନ ନାଗଲୋକେ ନ ସ୍ଵର୍ଗେ ନ ଵିମାନେ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ। ପରିଵାସଃ ସୁଖସ୍ତାଦୃକ୍ ରସାତଲତଲେ ଯଥା
ନାଗଲୋକରେ, ସ୍ବର୍ଗରେ କିମ୍ବା ତ୍ରିବିଷ୍ଟପ ନାମର ଦେବତାମାନଙ୍କର ନଗରରେ, ତଳଭୂମିରେ ଥିବା ସୁଖ ରହିବା ଭଳି ସୁଖ କେଉଁଠି ମିଳେନି।
ଇଯଂ ଭୋଗଵତୀ ନାମ ପୁରୀ ଵାସୁକିପାଲିତା। ଯାଦୃଶୀ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ପୁରୀ ଵର୍ଯାଽମରାଵତୀ
ଏହି ସହରକୁ ଭୋଗବତୀ ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, ଯାଁକୁ ବାସୁକି ରକ୍ଷା କରେ; ଏହି ସହର ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ ଅମରାବତୀ ସହର ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏଷ ଶେଷଃ ସ୍ଥିତୋ ନାଗୋ ଯେନେଯଂ ଧାର୍ଯତେ ସଦା। ତପସା ଲୋକମୁଖ୍ଯେନ ପ୍ରଭାଵସହିତା ମହୀ
ଏହି ଶେଷ ନାଗ, ଯାଁଠିଏ ଏହି ପୃଥିବୀ ସଦା ଧାରଣ କରାଯାଏ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଥିବା, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶ୍ଵେତାଚଲନିଭାକାରୋ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତଃ । ସହସ୍ରଂ ଧାରଯନ୍ମୂର୍ଧ୍ନାଂ ଜ୍ଵାଲାଜିହ୍ଵୋ ମହାବଲଃ
ସେ ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ; ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ହଜାର, ଜ୍ୱାଳା ପରି ଜିହ୍ୱା ଏବଂ ବଡ଼ ଶକ୍ତି।
ଇହ ନାନାଵିଧାକାରା ନାନାଵିଧଵିଭୂଷଣାଃ। ସୁରସାଯାଃ ସୁତା ନାଗା ନିଵସନ୍ତି ଗତଵ୍ଯଥାଃ
ଏଠାରେ ସୁରସାଙ୍କ ପୁଅ ନାଗମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ହିନ ଭାବରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ମଣିସ୍ଵସ୍ତିକଚକ୍ରାଙ୍କାଃ କମଣ୍ଡଲୁକଲକ୍ଷଣାଃ। ସହସ୍ରସଂଖ୍ଯା ବଲିନ ସର୍ଵେ ରୌଦ୍ରାଃ ସ୍ଵଭାଵତଃ
ମଣି, ସ୍ୱସ୍ତିକ ଏବଂ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନିତ, କମଣ୍ଡଳୁ ଲକ୍ଷଣରେ, ଏହି ନାଗମାନେ ହଜାର ଗଣନାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସ୍୵ଭାବରେ ଭୟଙ୍କର।
ସହସ୍ରଶିରସଃ କେଚିତ୍କେଚିତ୍ପଞ୍ଚଶତାନନାଃ । ଶତଶୀର୍ଷାସ୍ତଥା କେଚିତ୍କେଚିତ୍ରିଶିରସୋଽପି ଚ
କିଛି ନାଗର ହଜାର ମୁଣ୍ଡ, କିଛି ପାଞ୍ଚଶତ ମୁହଁ, କିଛି ଶତ ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ କିଛି ତିନି ମୁଣ୍ଡ ଅଛି।
ଦ୍ଵିପଞ୍ଚଶିରସଃ କେଚିତ୍କେଚିତ୍ସପ୍ତସୁଖାସ୍ତଥା। ମହାଭୋଗା ମହାକାଯାଃ ପର୍ଵତାଭୋଗଭୋଗିନଃ
କିଛି ପଞ୍ଚାଶି ମୁଣ୍ଡ, କିଛି ସାତ ଶୁଭ ମୁଣ୍ଡ; ସେମାନେ ବଡ଼ ଫଣ ଏବଂ ବଡ଼ ଦେହର ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଫଣ ପାହାଡ଼ ପରି।
ବହୂନୀହ ସହସ୍ରାଣି ପ୍ରଯୁତାନ୍ଯର୍ବୁଦାନି ଚ। ନାଗାନାମେକଵଂଶାନାଂ ଯଥାଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତୁ ମେ ଶ୍ରୁଣୁ
ଏଠାରେ ଅନେକ ହଜାର, ଲକ୍ଷ ଏବଂ କୋଟି କୋଟି ନାଗ ଏକ ଗୋତ୍ରର ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କିଏ, ମୋତେ ଶୁଣ।
ଵାସୁକିସ୍ତକ୍ଷକଶ୍ଚୈଵ କର୍କୋଟକଧନଞ୍ଜଯୌ। କାଲୀଯୋ ନହୁଷଶ୍ଚୈଵ କମ୍ବଲାଶ୍ଵତରାଵୁଭୌ
ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ, କର୍କୋଟକ, ଧନଞ୍ଜୟ, କାଳିୟ, ନହୁଷ, କମ୍ବଳ ଏବଂ ଅଶ୍ୱତର — ଏହିମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ବାହ୍ଯକୁଣ୍ଡୋ ମଣିର୍ନାଗସ୍ତଥୈଵାପୂରଣଃ ଖଗଃ। ଵାମନଶ୍ଚୈଲପତ୍ରଶ୍ଚ କୁକୁରଃ କୁକୁଣସ୍ତଥା
ବାହ୍ୟକୁଣ୍ଡ, ମଣି, ନାଗ, ଅପୂରଣ, ଖଗ, ବାମନ, ଏଇଲପତ୍ର, କୁକୁର ଏବଂ କୁକୁଣ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଆର୍ଯକୋ ନନ୍ଦକଶ୍ଚୈଵ ତଥା କଲଶପୋତକୌ । କୈଲାସକଃ ପିଞ୍ଜରକୋ ନାଗଶ୍ଚୈରାଵତସ୍ତଥା
ଆର୍ୟକ, ନନ୍ଦକ, କଳଶପୋତ, କୈଳାସକ, ପିଞ୍ଜରକ, ନାଗ ଏବଂ ଏଇରାବତ — ଏମାନେ ସମସ୍ତେ।
ସୁମନୋମୁଖୋ ଦଧିମୁଖଃ ଶଙ୍ଖୋ ନନ୍ଦୋପନନ୍ଦକୌ । ଆପ୍ତଃ କୋଟରକଶ୍ଚୈଵ ଶିଖୀ ନିଷ୍ଠୂରିକସ୍ତଥା
ସୁମନୋମୁଖ, ଦଧିମୁଖ, ଶଂଖ, ନନ୍ଦୋପାନନ୍ଦକ, ଆପ୍ତ, କୋଟରକ, ଶିଖୀ ଏବଂ ନିଷ୍ଠୂରିକ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତିତ୍ତିରିର୍ହସ୍ତିଭଦ୍ରଶ୍ଚ କୁମୁଦୋ ମାଲ୍ଯପିଣ୍ଡକଃ। ଦ୍ଵୌ ପଦ୍ମୌ ପୁଣ୍ଡରୀକଶ୍ଚ ପୁଷ୍ପୋ ମୁଦ୍ଗରପର୍ଣକଃ
ତିତ୍ତିରି, ହସ୍ତିଭଦ୍ର, କୁମୁଦ, ମାଲ୍ୟପିଣ୍ଡକ, ଦୁଇଟି ପଦ୍ମ, ପୁଣ୍ଡରୀକ, ପୁଷ୍ପ ଏବଂ ମୁଦ୍ଗରପର୍ଣ୍ଣକ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
କରଵୀରଃ ପୀଠରକଃ ସଂଵୃତ୍ତୋ ଵୃତ୍ତ ଏଵ ଚ। ପିଣ୍ଡାରୋ ବିଲ୍ଵପତ୍ରଶ୍ଚ ମୂଷିକାଦଃ ଶିରୀଷକଃ
କରବୀର, ପୀଠରକ, ସଂବୃତ୍ତ, ବୃତ୍ତ, ପିଣ୍ଡାର, ବିଲ୍ବପତ୍ର, ମୂଷିକାଦ ଏବଂ ଶିରୀଷକ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଦିଲୀପଃ ଶଙ୍ଖଶୀର୍ଷଶ୍ଚ ଜ୍ଯୋତିଷ୍କୋଽଥାପରାଜିତଃ । କୌରଵ୍ଯୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ କୁହୁରଃ କୃଶକସ୍ତଥା
ଦିଲୀପ, ଶଂଖଶୀର୍ଷ, ଜ୍ୟୋତିଷ୍କ, ଅପରାଜିତ, କୌରବ୍ୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, କୁହୁର ଏବଂ କୃଶକ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଵିରଜା ଧାରଣଶ୍ଚୈଵ ସୁବାହୁର୍ମୁଖରୋ ଜଯଃ । ବଧିରାନ୍ଧୌ ଵିଶୁଣ୍ଡିଶ୍ଚ ଵିରସଃ ସୁରସସ୍ତଥା
ବିରଜା, ଧାରଣ, ସୁବାହୁ, ମୁଖର, ଜୟ, ବଧିର, ଅନ୍ଧ, ବିଶୁଣ୍ଡି, ବିରସ ଏବଂ ସୁରସ — ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ କଶ୍ଯପସ୍ଯାତ୍ମଜାଃ ସ୍ମୃତାଃ । ମାତଲେ ପଶ୍ଯ ଯଦ୍ଯତ୍ର କଶ୍ଚିତ୍ତେ ରୋଚତେ ଵରଃ
ଏମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଜଣ କଶ୍ୟପଙ୍କର ପୁଅ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ମାତଲି, ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାକୁ ତୁମେ ଚାହିଁଛ, ଦେଖିବା।
ମାତଲିସ୍ତ୍ଵେକମଵ୍ଯଗ୍ରଃ ସତତଂ ସଂନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ଵୈ। ପପ୍ରଚ୍ଛ ନାରଦଂ ତତ୍ର ପ୍ରୀତିମାନିଵ ଚାଭଵତ୍
ମାତଲି ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ଏବଂ ଖୁସି ଦେଖାଇଲେ।
ସ୍ଥିତୋ ଯ ଏଷ ପୁରତଃ କୌରଵ୍ଯସ୍ଯାର୍ଯକସ୍ଯ ତୁ। ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ଦର୍ଶନୀଯଶ୍ଚ କସ୍ଯୈଷ କୁଲନନ୍ଦନଃ
ଆର୍ୟକ କୌରବ୍ୟଙ୍କ ପୂର୍ବରେ ଯିଏ ଦଢ଼ିଆ ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର, ସେ କେ? ସେ କେଉଁ ପରିବାରର ଗର୍ବ?
କଃ ପିତା ଜନନୀ ଚାସ୍ଯ କତମସ୍ଯୈଷ ଭୋଗିନଃ। ଵଂଶସ୍ଯ କସ୍ଯୈଷ ମହାନ୍କେତୁଭୂତ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ
ସେଉଁଠାରେ କେଉଁ ନାଗଙ୍କ ପିତା ଏବଂ ମାଆ? ସେ କେଉଁ ଗୋତ୍ରର? ସେ କେଉଁ ନାଗ ଯାହା ଏଠି ଏକ ମହା ପତାକା ପରି ଦଢ଼ିଆ?
ପ୍ରଣିଧାନେନ ଧୈର୍ଯେଣ ରୂପେଣ ଵଯସା ଚ ମେ। ମନଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଦେଵର୍ଷେ ଗୁଣକେଶ୍ଯାଃ ପତିର୍ଵରଃ
ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ରୂପ ଏବଂ ବୟସରେ, ଦେବଋଷି, ମୋ ମନ ତାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ; ଗୁଣକେଶୀ ପାଇଁ ଏହି ଭଲ ବର।
ମାତଲିଂ ପ୍ରୀତମନସଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁମୁଖଦର୍ଶନାତ୍। ନିଵେଦଯାମାସ ତଦା ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଜନ୍ମ କର୍ମ ଚ
ମାତଲିଙ୍କୁ ଖୁସି ଏବଂ ହସୁଥିବା ଦେଖି, ନାରଦ ତାଙ୍କର ମହିମା, ଜନ୍ମ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବରଣା କଲେ।
ଐରାଵତକୁଲେ ଜାତଃ ସୁମୁଖୋ ନାମ ନାଗରାଟ୍। ଆର୍ଯକସ୍ଯ ମତଃ ପୌତ୍ରୋ ଦୌହିତ୍ରୋ ଵାମନସ୍ଯ ଚ
ଏଇରାବତ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି ସୁମୁଖ ନାମକ ନାଗରାଜ; ଆର୍ୟକଙ୍କର ପୋତା ଏବଂ ବାମନଙ୍କର ନାତି ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ଏତସ୍ଯ ହି ପିତା ନାଗଶ୍ଚିକୁରୋ ନାମ ମାତଲେ। ନଚିରାଦ୍ଵୈତନେଯେନ ପଞ୍ଚତ୍ଵମୁପପାଦିତଃ
ତାଙ୍କର ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ଚିକୁର ନାମକ ନାଗ, ମାତଲି, ଯିଏ ଗରୁଡଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଳ୍ପ ସମୟ ପୂର୍ବରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲେ।