ଅସୁରାଃ କାଲଖଞ୍ଜାଶ୍ଚ ତଥା ଵୁଷ୍ଣୁପଦୋଦ୍ଭଵାଃ । ନୈର୍ଋତା ଯାତୁଧାନାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମପାଦୋଦ୍ଭଵାଶ୍ଚ ଯେ
ଏଠାରେ ଅସୁର, କାଳକଞ୍ଜ ଭଳି ଲଙ୍ଗଡ଼ା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ନୈୃତ, ଯାତୁଧାନ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଦରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ରହନ୍ତି ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରିଣୋ ଭୀମଵେଗାଶ୍ଚ ଵାତଵେଗପରାକ୍ରମାଃ । ମାଯାଵୀର୍ଯୋପସଂପନ୍ନା ନିଵସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ମାତଲେ
ଏଠାରେ, ମାତଳି, ଦାନ୍ତ ଥିବା, ଭୟଙ୍କର ତ୍ୱରା, ପବନ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମାୟା ଓ ବଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସିଥାନ୍ତି ।
ନିଵାତକଵଚା ନାମ ଦାନଵା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ । ଜାନାସି ଚ ଯଥା ଶକ୍ରୋ ନୈତାଞ୍ଶକ୍ରୋତି ବାଧିତୁଂ
ନିବାତକବଚ ନାମର ଦାନବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁତ ଭୟଙ୍କର । ତୁମେ ଜାଣିଛ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ କେବେ ବଶ କରିପାରିନାହାନ୍ତି ।
ବହୁଶୋ ମାତଲେ ତ୍ଵଂ ଚ ତଵ ପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଗୋମୁଖଃ । ନିର୍ଭଗ୍ନୋ ଦେଵରାଜଶ୍ଚ ସହପୁତ୍ରଃ ଶଚୀପତିଃ
ମାତଲି, ତୁମେ ଏବଂ ତୁମର ପୁଅ ଗୋମୁଖ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହିତ ଅନେକଥର ପରାଜିତ ହୋଇଛ ।
ପଶ୍ଯ ଵେଶ୍ମାନି ରୌକ୍ମାଣି ମାତଲେ ରାଜତାନି ଚ । କର୍ମଣା ଵିଧିଯୁକ୍ତେନ ଯୁକ୍ତାନ୍ଯୁପଗତାନି ଚ
ମାତଲି, ଏହି ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ଅଟାଳିକାଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ, ଯାହା ନିୟମ ମାନି କାମ କରି ଲୋକେ ପାଇଛନ୍ତି ।
ଵୈଦୂର୍ଯମଣିଚିତ୍ରାଣି ପ୍ରଵାଲରୁଚିରାଣି ଚ । ଅର୍କସ୍ଫଟିକଶୁଭ୍ରାଣି ଵଜ୍ରସାରୋଞ୍ଜ୍ଵଲାନି ଚ
ଏମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବୈଦୂର୍ୟ ମଣି, ରଙ୍ଗିନ ପ୍ରବାଳ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ଏବଂ ଚମକୁଥିବା ହୀରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ପାର୍ଥିଵାନୀଵ ଚାଭାସ୍ତି ପଦ୍ମରାଗମଯାନି ଚ। ଶୈଲାନୀଵ ଚ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଦାରଵାଣୀଵ ଚାପ୍ଯୁତ
କିଛି ଅଟାଳିକା ପୃଥିବୀର ରାଜମହଳ ଭଳି ଚମକୁଛି, କିଛି ପଦ୍ମରାଗ ମଣିରେ ତିଆରି, କିଛି ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି, ଆଉ କିଛି କାଠରେ ତିଆରି ଲାଗୁଛି ।
ସୂର୍ଯରୂପାଣି ଚାଭାନ୍ତି ଦୀପ୍ତାଗ୍ନିସଦୃଶାନି ଚ । ମଣିଜାଲଵିଚିତ୍ରାଣି ପ୍ରାଂଶୂନି ନିବିଡାନି ଚ
କିଛି ଘର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କିଛି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଛି; ସେଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚ, ଘନ ଏବଂ ମଣିର ଜାଳରେ ଶୋଭିତ ।
ନୈତାନି ଶକ୍ଯଂ ନିର୍ଦେଷ୍ଟୁ ରୂପତୋ ଦ୍ରଵ୍ଯତସ୍ତଥା । ଗୁଣତଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧାନି ପ୍ରମାଣଗୁଣଵନ୍ତି ଚ
ଏହି ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ତାଙ୍କର ଆକୃତି କିମ୍ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ; ସେମାନେ ଗୁଣରେ ସିଦ୍ଧ, ମାପ ଓ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଆକ୍ରୀଡାନ୍ପଶ୍ଯ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ତଥୈଵ ଶଯନାନ୍ଯୁତ । ରତ୍ନଵନ୍ତି ମହାର୍ହାଣି ଭାଜନାନ୍ଯାସନାନି ଚ
ଦାନବମାନଙ୍କର ଖେଳ କ୍ଷେତ୍ର, ଶୟନାଗାର, ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଲଗା ଭାଜନ ଓ ଆସନଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ ।
ଜଲଦାଭାଂସ୍ତଥା ଶୈଲାଂସ୍ତୋଯପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ । କାମପୁଷ୍ପଫଲାଂଶ୍ଚାପି ପାଦପାନ୍କାପଚାରିଣଃ
ପାହାଡ଼ ଭଳି ମେଘ, ପାଣିର ଝରଣା ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିବା ଚାହିଦା ମୁତାବକ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ ।
ମାତଲେ କଶ୍ଚିଦତ୍ରାପି ରୁଚିରସ୍ତେ ଵରୋ ଭଵେତ୍ । ଅଥଵାଽନ୍ଯାଂ ଦିଶଂ ଭୂମେର୍ଗଚ୍ଛାଵ ଯଦି ମନ୍ଯସେ
ମାତଲି, ଏଠାରେ କିଛି ତୁମ ପସନ୍ଦ ହେଲେ ନେଇପାର; ନାହିଁଲେ, ଚାହୁଁଥିଲେ ଆମେ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ଚଳିଯିବା ।
ମାତଲିସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦେନଂ ଭାଷମାଣଂ ତଥାଵିଧମ୍ । ଦେଵର୍ଷେ ନୈଵ ମେ କାର୍ଯଂ ଵିପ୍ରିଯଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍
ମାତଲି ସେଠାରେ କହିଲେ, 'ଦେବୃଷି, ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନଙ୍କୁ ଅପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ କିଛି କରିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ ।'
ନିତ୍ଯାନୁଷକ୍ତଵୈରା ହି ଭ୍ରାତରୋ ଦେଵଦାନଵାଃ । ପରପକ୍ଷେଣ ସଂବନ୍ଧଂ ରୋଚଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ କଥମ୍
ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଭାଇ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ବିରୋଧରେ ରହନ୍ତି; ମୁଁ କିପରି ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ସହିତ ମିଳିବାକୁ ଚାହିବି?
ଅନ୍ଯତ୍ର ସାଧୁ ଗଚ୍ଛାଵ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନାର୍ହାମି ଦାନଵାନ୍ । ଜାନାମି ତଵ ଚାତ୍ମାନଂ ହିଂସାତ୍ମକମନଂ ତଥା
ଆସ, ଆମେ ଅନ୍ୟଠାକୁ ଚଳିଯିବା; ମୁଁ ଦାନବମାନେକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମର ସ୍ଵଭାବ ହିଂସାପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ଅଯଂ ଲୋକଃ ସୁପର୍ଣାନାଂ ପକ୍ଷିଣାଂ ପନ୍ନଗାଶିନାମ୍ । ଵିକ୍ରମେ ଗମନେ ଭାରେ ନୈଷାମସ୍ତି ପରିଶ୍ରମଃ
ଏହି ଲୋକ ସୁପର୍ଣ୍ଣମାନେ, ଅର୍ଥାତ୍ ସାପ ଖାଇଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର; ସେମାନେ ଶକ୍ତି, ଗତି ଓ ଭାର ଉଠାଇବାରେ କେବେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଵୈନତେଯସୁତୈଃ ସୂତ ପଙ୍ଭିସ୍ତତମିଦଂ କୁଲମ୍ । ସୁମୁଖେନ ସୁନାମ୍ନା ଚ ସୁନେତ୍ରେଣ ସୁଵର୍ଚସା
ସାରଥି, ଏହି କୁଳ ଭରିଛି ବିନତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ — ସୁମୁଖ, ସୁନାମ୍ନା, ସୁନେତ୍ର ଓ ସୁବର୍ଚ୍ଚସ ।
ସୁରୁଚା ପକ୍ଷିରାଜେନ ସୁବଲେନ ଚ ମାତଲେ। ଵର୍ଧିତାନି ପ୍ରସୃତ୍ଯା ଵୈ ଵିନାତାକୁଲକର୍ତୃଭିଃ
ମାତଲି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ସୁରୁଚା ଓ ସୁବଳ ଦ୍ୱାରା, ବିନତା କୁଳର ସୃଷ୍ଟିକାରୀମାନେ ଏହି ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି ।
ପକ୍ଷିରାଜାଭିଜାତ୍ଯାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଚ। କଶ୍ଯପସ୍ଯ ତତୋ ଵଂଶେ ଜାତୈର୍ଭୂତିଵିଵର୍ଧନୈଃ
ପକ୍ଷୀରାଜ ଜନ୍ମାନ୍ତର ଶତ ଶତ ହଜାର ହଜାର ପକ୍ଷୀ, କଶ୍ୟପଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହୋଇ, ଶ୍ରୀରେ ବଢ଼ିଛନ୍ତି ।
ସର୍ଵେ ହ୍ଯେତେ ଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵେ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣାଃ । ସର୍ଵେ ଶ୍ରିଯମଭୀପ୍ସନ୍ତୋ ଧାରଯନ୍ତି ବଲାନ୍ଯୁତ
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଅଛି, ସମସ୍ତେ ଧନ ଆଶା କରନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।
କର୍ମଣା କ୍ଷତ୍ରିଯାଶ୍ଚୈତେ ନିର୍ଘୃଣା ଭୋଗିଭୋଜିନଃ । ଜ୍ଞାତିସଙ୍କ୍ଷଯକର୍ତୃତ୍ଵାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ ନ ଲଭନ୍ତି ଵୈଃ
ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କାମନାରେ ଲିନ୍ନ ଓ ନିଷ୍ଠୁର ହୋଇ, ନିଜ ପରିବାରକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିବାରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନାମାନି ଚୈଷାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାପ୍ରାଧାନ୍ଯତଃ ଶ୍ରୃଣୁ । ମାତଲେ ଶ୍ଲାଘ୍ଯମେତଦ୍ଧି କୁଲଂ ଵିଷ୍ଣୁପରିଗ୍ରହମ୍
ମାତଳି, ଏହି ବଂଶର ପ୍ରମୁଖ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ। ଏହି କୁଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥିବାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ।
ଦୈଵତଂ ଵିଷ୍ଣୁରେତେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ପରାଯଣମ୍ । ହୃଦି ଚୈଷାଂ ସଦା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ସଦା ଗତିଃ
ଏମାନଙ୍କର ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ସେମାନଙ୍କର ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ। ସେମାନଙ୍କର ହୃଦୟରେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁ ବସିଥାନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ହିଁ ସେମାନଙ୍କର ସଦା ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ସୁଵର୍ଣଚୂଡୋ ନାଗାଶୀ ଦାରୁଣଶ୍ଚଣ୍ଡତୁଣ୍ଡକଃ । ଅନିଲଶ୍ଚାନଲଶ୍ଚୈଵ ଵିଶାଲାକ୍ଷୋଽଥ କୁଣ୍ଡଲୀ
ସୁବର୍ଣ୍ଣଚୂଡ଼, ନାଗାଶୀ, ଦାରୁଣ, ଚଣ୍ଡତୁଣ୍ଡକ, ଅନିଳ, ଅନଳ, ବିଶାଳାକ୍ଷ୍ୟ ଓ କୁଣ୍ଡଳୀ,
ପଙ୍କଜିଦ୍ଵଜ୍ରଵିଷ୍କମ୍ଭୋ ଵୈନତେଯୋଽଥ ଵାମନଃ । ଵାତଵେଗୋ ଦିଶାଚକ୍ଷୁର୍ନିମେଷୋଽନିମିଷସ୍ତଥା
ପଙ୍କଜୀ, ବଜ୍ରବିଷ୍କମ୍ଭ, ବୈନତେୟ, ବାମନ, ବାତବେଗ, ଦିଶାଚକ୍ଷୁ, ନିମେଷ ଓ ଅନିମିଷ,
ତ୍ରିରାଵଃ ସପ୍ତରାଵଶ୍ଚ ଵାଲ୍ମୀକିର୍ଦୀପକସ୍ତଥା । ଦୈତ୍ଯଦ୍ଵୀପଃ ସରିଦ୍ଦ୍ଵୀପଃ ସାରସଃ ପଦ୍ମକେତନଃ
ତ୍ରିରାବ, ସପ୍ତରାବ, ବାଲ୍ମୀକି, ଦୀପକ, ଦୈତ୍ୟଦ୍ୱୀପ, ସରିଦ୍ଦ୍ୱୀପ, ସାରସ ଓ ପଦ୍ମକେତନ,
ସୁମୁଖଶ୍ଚିତ୍ରକେତୁଶ୍ଚ ଚିତ୍ରବର୍ହସ୍ତଥାଽନଘଃ। ମେଷହୃତ୍କୁମୁଦୋ ଦକ୍ଷଃ ସର୍ପାନ୍ତଃ ସୋମଭୋଜନଃ
ସୁମୁଖ, ଚିତ୍ରକେତୁ, ଚିତ୍ରବର୍ହ, ଅନଘ, ମେଷହୃତ୍, କୁମୁଦ, ଦକ୍ଷ, ସର୍ପାନ୍ତ ଓ ସୋମଭୋଜନ,
ଗୁରୁଭାରଃ କପୋତଶ୍ଚ ସୂର୍ଯନେତ୍ରଶ୍ଚିରାନ୍ତକଃ । ଵିଷ୍ଣୁଧର୍ମା କୁମାରଶ୍ଚ ପରିବର୍ହୋ ହରିସ୍ତଥା
ଗୁରୁଭାର, କପୋତ, ସୂର୍ୟନେତ୍ର, ଚିରାନ୍ତକ, ବିଷ୍ଣୁଧର୍ମା, କୁମାର, ପରିବର୍ହ ଓ ହରି,
ସୁସ୍ଵରୋ ମଧୁପର୍କଶ୍ଚ ହେମଵର୍ଣସ୍ତଥୈଵ ଚ। ମାଲଯୋ ମାତରିଶ୍ଵା ଚ ନିଶାକରଦିଵାକରୌ
ସୁସ୍ୱର, ମଧୁପର୍କ, ହେମବର୍ଣ୍ଣ, ମାଳୟ, ମାତରିଶ୍ୱା, ନିଶାକର ଓ ଦିବାକର,
ଏତେ ପ୍ରଦେଶମାତ୍ରେଣ ମଯୋକ୍ତା ଗରୁଡାତ୍ମଜାଃ । ପ୍ରାଧାନ୍ଯତସ୍ତେ ଯଶସା କୀର୍ତିତାଃ ପ୍ରାଣିନଶ୍ଚଯେ
ମୁଁ ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଗରୁଡ଼ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ କହାଯାଇଛି।