ଯଦର୍ହୋଽହଂ ତଦ୍ଯତଧ୍ଵଂ ସନ୍ତଃ ସତ୍ଯାଭିନନ୍ଦିନଃ। ଅହଂ ତନ୍ନାଭିଜାନାମି ଯତ୍କୃତଂ ନ ମଯା ପୁରା
ମୁଁ ଯେତେ ଯୋଗ୍ୟ, ତାହା ଦିଅ, ଓ ସତ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ଉତ୍ତମମାନେ। ମୁଁ ଏପରି କିଛି କରିନାହିଁ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ମୋର ଅଧିକାର ଦେଇଥାଏ।
କସ୍ଯୈତେ ପ୍ରତିଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ରଥାଃ ପଞ୍ଚ ହିରଣ୍ମଯାଃ। ଯାନାରୁହ୍ଯ ନରୋ ଲୋକାନଭିଵାଞ୍ଛତି ଶାଶ୍ଵତାନ୍
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ସୁନାର ରଥ କାହା ପାଇଁ ଦେଖାଯାଉଛି? ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚଢ଼ି ମନୁଷ୍ୟ ଚିରକାଳ ଲୋକ ଚାହେ।
ଯୁଷ୍ମାନେତେ ଵହିଷ୍ଯନ୍ତି ରଥାଃ ପଞ୍ଚ ହିରଣ୍ମଯାଃ। ଉଚ୍ଚୈଃ ସନ୍ତଃ ପ୍ରକାଶନ୍ତେ ଜ୍ଵଲନ୍ତୋଽଗ୍ନିଶିଖା ଇଵ
ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ସୁନାର ରଥ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ସେଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚ ଓ ଚମକୁଛି, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଭଳି ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିଛି।
ଅଶ୍ଵମେଧେ ମହାଯଜ୍ଞେ ସ୍ଵଯଂଭୁଵିହିତେ ପୁରା। ହଯସ୍ଯ ଯାନି ଚାଙ୍ଗାନି ସଂନିକୃତ୍ଯ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ପୁରୁଣା ସ୍ୱୟଂଭୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଅଶ୍ୱମେଧ ମହାଯଜ୍ଞରେ, ଘୋଡ଼ାର ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାକ୍ରମ ଏକଠା କରାଯାଏ।
ହୋତାଽଧ୍ଵର୍ଯୁରଥୋଦ୍ଗାତା ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ଭାରତ। ଅଗ୍ନୌ ପ୍ରାସ୍ଯନ୍ତି ଵିଧିଵତ୍ସମସ୍ତାଃ ଷୋଡଶର୍ତ୍ଵିଜଃ
ଭାରତ, ହୋତା, ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ଉଦ୍ଗାତା ଓ ବ୍ରହ୍ମନ ସହିତ ସମସ୍ତ ଷୋଳ ଯଜ୍ଞ କର୍ମକାରୀ ପୁରୁଷମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିଥିଲେ।
ଧୂମଗନ୍ଧଂ ଚ ପାପିଷ୍ଠା ଯେ ଜିଘ୍ରନ୍ତି ନରା ଭୁଵି। ଵିମୁକ୍ତପାପାଃ ପୂତାସ୍ତେ ତତ୍କ୍ଷଣେନାଭଵନ୍ନରାଃ
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ଲୋକମାନେ ଧୂଆଁର ଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ପବିତ୍ର ହେଇଯାନ୍ତି।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଚୈଵ ମାଧଵୀ ସା ତପୋଧନା। ମୃଗଚର୍ମପରୀତାଙ୍ଗୀ ପରିଧାଯ ମୃଗତ୍ଵଚମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ତପସ୍ଵିନୀ ମାଧବୀ ନିଜ ଶରୀରକୁ ମୃଗଚର୍ମରେ ଢାକି ନେଇଥିଲେ।
ମୃଗୈଃ ପରିଚରନ୍ତୀ ସା ମୃଗାହାରଵିଚେଷ୍ଟିତା। ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ମୃଗଗଣୈଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଭୃଶଵିସ୍ମିତା
ସେ ମୃଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ, ମୃଗମାନଙ୍କ ଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରି, ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ମୃଗମାନଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରି ଭଲ ଭାବେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଇଥିଲେ।
ଆଘ୍ରାଯନ୍ତୀ ଧୂମଗନ୍ଧଂ ମୃଗୈରେଵ ଚଚାର ସା। ଯଜ୍ଞଵାଟମଟନ୍ତୀ ସା ପୁତ୍ରାଂସ୍ତାନପରାଜିତାନ୍
ଧୂଆଁର ଗନ୍ଧ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ସେ ମୃଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲି, ନିଜ ପୁଅମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ପଶ୍ଯନ୍ତୀ ଯଜ୍ଞମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମୁଦଂ ଲେଭେ ଚ ମାଧଵୀ। ଅସଂସ୍ପୃଶନ୍ତଂ ଵସୁଧାଂ ଯଯାତିଂ ନାହୁଷଂ ଯଦା
ଯଜ୍ଞର ମହିମା ଦେଖି ମାଧବୀ ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ନାହୁଷର ପୁଅ ଯୟାତିକୁ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁନଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଦିଵିଷ୍ଠଂ ପ୍ରାପ୍ତମାଜ୍ଞାଯ ଵଵନ୍ଦେ ପିତରଂ ତଦା। ତଦା ଵସୁମନାପୃଚ୍ଛନ୍ମାତରଂ ଵୈ ତପସ୍ଵିନୀମ୍
ସେ ଜଣାଗଲେ ଯୟାତି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ତାପରେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ଏବଂ ତାପରେ ତପସ୍ଵିନୀ ମାଧବୀ ନିଜ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତାବ କଲେ।
ଭଵତ୍ଯା ଯତ୍କୃତମିଦଂ ଵନ୍ଦନଂ ପାଦଯୋରିହ। କୋଯଂ ଦେଵୋପମୋ ରାଜା ଯାଽଭିଵନ୍ଦସି ମେ ଵଦ
ମା, ତୁମେ ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରିଛ, ସେ କିଏ? ଏହି ଦେବତା ସମାନ ରାଜା କିଏ ଯାହାକୁ ତୁମେ ଶିର ନମାଇଛ? ମୋତେ କହ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ସହିତାଃ ପୁତ୍ରା ନାହୁଷୋଯଂ ପିତା ମମ। ଯଯାତିର୍ମମ ପୁତ୍ରାଣାଂ ମାତାମହ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ମୋ ପୁଅମାନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣ: ଏହି ନାହୁଷ ମୋର ପିତା; ଯୟାତି ମୋର ପୁଅମାନଙ୍କର ମାତାମହ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ।
ପୂରୁଂ ମେ ଭ୍ରାତରଂ ରାଜ୍ଯେ ସମାଵେଶ୍ଯ ଦିଵଂ ଗତଃ। କେନ ଵା କାରଣେନୈଵମିହ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହାଯଶାଃ
ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ପୂରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ ଦେଇ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। କେଉଁ କାରଣରେ ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ଲୋକ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି?
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍। ସା ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଂଭ୍ରମାଵିଷ୍ଟଚେତନା
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସେ କହିଲେ, 'ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି।' ପୁଅର କଥା ଶୁଣି, ମାଧବୀର ମନ ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ଭରିଗଲା।
ମାଧଵୀ ପିତରଂ ପ୍ରାହ ଦୌହିତ୍ରପରିଵାରିତମ୍। ତପସା ନିର୍ଜିତାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମାମକାନ୍
ମାଧବୀ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ, ପୁଅମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ରହି, କହିଲେ: 'ମୋର ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ଲୋକମାନେକୁ ଜିତିଛି — ଏହି ଲୋକମାନେକୁ ମୋ ତରଫରୁ ଗ୍ରହଣ କର।'
ପୁତ୍ରାଣାମିଵ ପୌତ୍ରାଣାଂ ଧର୍ମାଦଧିଗତଂ ଧନମ୍। ସ୍ଵାର୍ଥଣେଵ ଵଦନ୍ତୀହ ଋଷଯୋ ଧର୍ମପାଠକାଃ। ତସ୍ମାଦ୍ଦାନେନ ତପସା ଚାସ୍ମାକଂ ଦିଵମାଵ୍ରଜ
ପୁଅମାନଙ୍କ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଯେପରିକି ପୌତ୍ରମାନେ ଧର୍ମରେ ଅନୁସୃତ କରନ୍ତି, ଏହିପରି ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ କହନ୍ତି; ତେଣୁ ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମ ମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ଯଦି ଧର୍ମଫଲଂ ହ୍ଯେତଚ୍ଛୋଭନଂ ଭଵିତା ତଵ। ଦୁହିତ୍ରା ଚୈଵ ଦୌହିତ୍ରୈସ୍ତାରିତୋଽହଂ ମହାତ୍ମଭିଃ
ଯଦି ଏହି ତୁମ ପାଇଁ ଧର୍ମର ଉତ୍ତମ ଫଳ, ତେବେ ମୁଁ ମୋ ଝିଅ ଓ ପୌତ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମହାତ୍ମା, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।
ତସ୍ମାତ୍ପଵିତ୍ରଂ ଦୌହିତ୍ରମଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ପୈତୃକେ। ତ୍ରୀଣି ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ପଵିତ୍ରାଣି ଦୌହିତ୍ରଃ କୁତପସ୍ତିଲାଃ
ଏହି ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପିତୃପକ୍ଷରେ ଝିଅର ପୁଅ ସମ୍ପର୍କ ପବିତ୍ର ହେବ; ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତିନିଟି ପବିତ୍ର ବସ୍ତୁ — ଝିଅର ପୁଅ, କୁତପ ସମୟ ଓ ତିଳ।
ତ୍ରୀଣି ଚାତ୍ର ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ଶୌଚମକ୍ରୋଧମତ୍ଵରାମ୍। ଭୋକ୍ତାରଃ ପରିଵେଷ୍ଟାରଃ ଶ୍ରାଵିତାରଃ ପଵିତ୍ରକାଃ
ଏଠାରେ ତିନିଟି ବସ୍ତୁ ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ — ପବିତ୍ରତା, କ୍ରୋଧ ନଥିବା, ଏବଂ ତଡ଼ି ନଥିବା; ଖାଇଥିବା, ପରିବେଶନ କରିଥିବା ଓ ପାଠ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ଦିଵସସ୍ଯାଷ୍ଟମେ ଭାଗେ ମନ୍ଦୀଭଵତି ଭାସ୍କରେ। ସ କାଲଃ କୁତପୋ ନାମ ପିତୄଣାଂ ଦତ୍ତମକ୍ଷଯମ୍
ଦିନର ଅଷ୍ଟମ ଅଂଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ମନ୍ଦ ହୁଏ; ସେହି ସମୟକୁ 'କୁତପ' କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ପିତୃମାନେକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଅବିନାଶୀ।
ତିଲାଃ ପିଶାଚାଦ୍ରକ୍ଷନ୍ତି ଦର୍ଭା ରକ୍ଷନ୍ତି ରାକ୍ଷସାତ୍। ରକ୍ଷନ୍ତି ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାଃ ପଙ୍କ୍ତିଂ ଯତିଭିର୍ଭୁକ୍ତମକ୍ଷଯମ୍
ତିଳ ଭୂତପିଶାଚରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଦର୍ଭା ରାକ୍ଷସରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଯତିମାନେ ଖାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଅବିନାଶୀ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ପାତ୍ରଂ ତୁ ଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଂ ସୁଵ୍ରତଂ ଶୁଚିମ୍। ସ କାଲଃ କାଲତୋ ଦତ୍ତଂ ନାନ୍ଯଥା କାଲ ଇଷ୍ଯତେ
ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଦ୍ୱାନ, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଏବଂ ପବିତ୍ର ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେଖିଲେ, ଉଚିତ ସମୟରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମୟ ଠିକ୍ ମନାଯାଏ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଯାତିସ୍ତୁ ପୁନଃ ପ୍ରୋଵାଚ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ସର୍ଵେ ହ୍ଯଵଭୃଥସ୍ନାତାସ୍ତ୍ଵରଧ୍ଵଂ କାର୍ଯଗୌରଵାତ୍
ଏପରି କହି, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଯୟାତି ପୁଣି କହିଲେ: ସମସ୍ତେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରିସାରିଛ, ଏବେ କାମର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ମନେ କରି, ଶୀଘ୍ର ଚଳନ୍ତୁ।
ଆତିଷ୍ଠ ସ୍ଵରଥଂ ରାଜନ୍ଵିକ୍ରମସ୍ଵ ଵିହାଯସମ୍। ଵଯମପ୍ଯନୁଯାସ୍ଯାମୋ ଯଦା କାଲୋ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ରାଜା, ଆପଣ ନିଜ ରଥରେ ବସନ୍ତୁ ଏବଂ ଆକାଶକୁ ଯାଆନ୍ତୁ; ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଆସିବ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବୁ।
ସର୍ଵୈରିଦାନୀଂ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ସହ ସ୍ଵର୍ଗଜିତୋ ଵଯମ୍। ଏଷ ନୋ ଵିରଜାଃ ପନ୍ଥା ଦୃଶ୍ଯତେ ଦେଵସଦ୍ମନଃ
ଏବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ଯିବାକୁ ହେବ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତିଛୁ; ଏହି ହେଉଛି ନିର୍ମଳ ପଥ ଯାହା ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇଯାଏ।
ଅଷ୍ଟକଶ୍ଚ ଶିବିଶ୍ଚୈଵ କାଶେଯଶ୍ଚ ପ୍ରତର୍ଦନଃ। ଐକ୍ଷ୍ଵାକଵୋ ଵସୁମନାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଭୂମିପାସ୍ତଦା। ସର୍ଵେ ହ୍ଯଵଭୃଥସ୍ନାତାଃ ସ୍ଵର୍ଗତାଃ ସାଧଵଃ ସହ
ଅଷ୍ଟକ, ଶିବି, କାଶେୟ ଏବଂ ପ୍ରତର୍ଦନ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଚାରିଜଣ ରାଜା, ଓ ବସୁମନାସ—ଏହି ସମସ୍ତେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, ଏକାଠି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଏହି ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ।
ତେଽଧିରୁହ୍ଯ ରଥାନ୍ସର୍ଵେ ପ୍ରଯାତା ନୃପସ୍ତମାଃ। ଆକ୍ରମନ୍ତୋ ଦିଵଂ ଭାଭିର୍ଧର୍ମେଣାଵୃତ୍ଯ ରୋଦସୀ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ରଥରେ ବସି, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଧର୍ମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଆକାଶକୁ ଚଢ଼ି, ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶକୁ ଆବୃତ କଲେ।
ଅହଂ ମନ୍ଯେ ପୂର୍ଵମେକୋଽସ୍ମି ଗନ୍ତା ସଖା ଚେନ୍ଦ୍ରଃ ସର୍ଵଥା ମେ ମହାତ୍ମା। କସ୍ମାଦେଵଂ ଶିବିରୌଶୀନରୋଽଯ- ମେକୋଽତ୍ଯଗାତ୍ସର୍ଵଵେଗେନ ଵାହାନ୍
ମୁଁ ଭାବିଥିଲି ମୁଁ ଏକାଏଁ ପ୍ରଥମେ ଯିବି, ଏବଂ ମୋ ସଂଗୀ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ସହ ରହିବେ; କିନ୍ତୁ କାହିଁକି ଉଶୀନର ରାଜା ଶିବି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ଚଳାଇଲେ?
ଅଦଦଦ୍ଯାଚମାନାଯ ଯାଵଦ୍ଵିତ୍ତମଵିନ୍ଦତ। ଉଶୀନରସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଯଂ ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠୋହି ଵଃ ଶିବିଃ
ଏହି ଉଶୀନରଙ୍କ ପୁଅ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯେତେ ଧନ ମିଳିଲା, ଯେଉଁଠି ଯାହା ଚାହିଲେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ଶିବି ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।