ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯା ଗୁଣାଃ ପାର୍ଥେ ତଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟୋ ଜନାର୍ଦନଃ। ତ୍ଵମେଵ ଭୂଯୋ ଜାନାସି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ପାର୍ଥଙ୍କର ଗୁଣ ଅସଂଖ୍ୟ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଭଲଭାବେ ଜାଣ।
ନରନାରାଯଣୌ ଯୌ ତୌ ତାଵେଵାର୍ଜୁନକେଶଵୌ । ଵିଜାନୀହି ମହାରାଜ ପ୍ରଵୀରୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୌ
ନର ଓ ନାରାୟଣ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅର୍ଜୁନ ଓ କେଶବ। ମହାରାଜ, ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭାବେ ଜାଣ।
ଯଦ୍ଯେତଦେଵଂ ଜାନାସି ନ ଚ ମାମଭିଶଙ୍କସେ । ଆର୍ଯାଂ ମତିଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଶାମ୍ଯ ଭାରତ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଯଦି ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଛ, ଏବଂ ମୋତେ ସନ୍ଦେହ କରୁନାହଁ, ତେବେ ଉତ୍ତମ ମନୋଭାବ ଧରି, ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି କର।
ଅଥ ଚେନ୍ମନ୍ଯସେ ଶ୍ରେଯୋ ନ ମେ ଭେଦୋ ଭଵେଦିତି । ପ୍ରଶାମ୍ଯ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମା ଚ ଯୁଦ୍ଧେ ମନଃ କୃଥାଃ
ଯଦି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ମୋ ସହିତ ବିଭାଜନ ଭଲ ନୁହେଁ, ତେବେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତି କର ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମନ ଦିଅନାହଁ।
ଭଵତାଂ ଚ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଲଂ ବହୁମତଂ ଭୁଵି । ତତ୍ତଥୈଵାସ୍ତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସ୍ଵାର୍ଥମେଵୋପଚିନ୍ତଯ
କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ବଂଶ ପୃଥିବୀରେ ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ। ଏହିପରି ରୁହୁ, ଭଲ ହେଉ। ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କର।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କଣ୍ଵେଽପି ଭଗଵାନୃଷିଃ । ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍କୁରୁସଂସଦି
ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପୂଜ୍ୟ କଣ୍ବ ଋଷି ମଧ୍ୟ କୁରୁ ସଭାରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅକ୍ଷଯଶ୍ଚାଵ୍ଯଯଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ତଥୈଵ ଭଗଵନ୍ତୌ ତୌ ନରନାରାଯଣାଵୃଷୀ
ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ଏବଂ ସେହିପରି ଭଗବାନ ନର ଓ ନାରାୟଣ ଦୁଇଜଣ ଋଷି।
ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁରେକଃ ସନାତନଃ। ଅଜଥ୍ଯଶ୍ଚାଵ୍ଯଯଶ୍ଚୈଵ ଶାଶ୍ଵତଃ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଏକମାତ୍ର ସନାତନ, ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ସ୍ୱାମୀ ଓ ଇଶ୍ୱର।
ନିମିତ୍ତମରଣାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ମହୀ ଜଲମ୍ । ଵାଯୁରଗ୍ନିସ୍ତଥାଽଽକାଶଂ ଗ୍ରହାସ୍ତାରାଗଣାସ୍ତଥା
ଅନ୍ୟମାନେ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ: ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମାଳା।
ତେ ଚ କ୍ଷଯାନ୍ତେ ଜଗତୋ ହିତ୍ଵା ଲୋକତ୍ରଯଂ ସଦା। କ୍ଷଯଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵୈ ସର୍ଵେ ସୃଜ୍ଯନ୍ତେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏମାନେ ସବୁ, ସଦା ତିନି ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି, ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷରେ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି; ପୁଣି ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି।
ମୁହୂର୍ତମରଣାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ମାନୁଷା ମୂଗପକ୍ଷିଣଃ। ତୈର୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଜୀଵଲୋକଚରାସ୍ତଥା
ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ଷଣିକ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ: ମଣିଷ, ଗୁଙ୍ଗା, ପକ୍ଷୀ, ଅନ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ।
ଭୂଯିଷ୍ଠେନ ତୁ ରାଜାନଃ ଶ୍ରିଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵାଽଽଯୁଷଃ କ୍ଷଯେ। ତରୁଣାଃ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ଭୋକ୍ତୁଂ ସୁକୃତଦୁଷ୍କୃତେ
ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ, ରାଜାମାନେ ଧନସମ୍ପଦ ଭୋଗ କରି, ଆୟୁ ଶେଷ ହେଲେ, ପୁନି ତରୁଣ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇ, ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସ ଭଵାନ୍ଧର୍ମପୁତ୍ରେଣ ଶମଂ କର୍ତୁମିହାର୍ହସି । ପାଣ୍ଡଵାଃ କୁରଵଶ୍ଚୈଵ ପାଲଯନ୍ତୁ ଵସୁନ୍ଧରାନ୍
ଏହିପରି, ତୁମେ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ଶାନ୍ତି କରିବାକୁ ଉଚିତ। ପାଣ୍ଡବ ଓ କୁରୁମାନେ ଏକସାଥିରେ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ବଲଵାନହମିତ୍ଯେଵ ନ ମନ୍ତଵ୍ଯଂ ସୁଯୋଧନ । ବଲଵନ୍ତୋ ବଲିଭ୍ଯୋ ହି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୂରୁଷର୍ଷଭ
ସୁୟୋଧନ, 'ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ' ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ମହାବୀର।
ନ ବଲଂ ବଲିନାଂ ମଧ୍ଯେ ବଲଂ ଭଵତି କୌରଵ । ବଲଵନ୍ତୋ ହି ତେ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵା ଦେଵଵିକ୍ରମାଃ
କୌରବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜିତିପାରେନାହିଁ; କାରଣ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବତାସମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ମାତଲେର୍ଦାତୁକାମସ୍ଯ କନ୍ଯାଂ ମୃଗଯତୋ ଵରମ୍
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା କୁହାଯାଏ: ମାତଳି ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ବିବାହ ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ଉପଯୁକ୍ତ ବର ଖୋଜୁଥିଲେ।
ମତସ୍ତ୍ରିଲୋକରାଜସ୍ଯ ମାତଲିର୍ନାମ ସାରଥିଃ। ତସ୍ଯୈକୈଵ କୁଲେ ମନ୍ଯା ରୂପତୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା
ମା, ତିନି ଲୋକର ରାଜାଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କ ନାଁ ମାତଳି। ତାଙ୍କ ପରିବାରରେ ଏକ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସୁନ୍ଦରତାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଗୁଣକେଶୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ନାମ୍ନା ସା ଦେଵରୂପିଣୀ । ଶ୍ରିଯା ଚ ଵପୁଷା ଚୈଵ ସ୍ତ୍ରିଯୋଽନ୍ଯାଃସାଽତିରିଚ୍ଯତେ
ସେ ଝିଅଙ୍କ ନାଁ ଗୁଣକେଶୀ, ଦେବୀ ସଦୃଶ ରୂପ ଥିବା। ଶୋଭା ଓ ଆକୃତିରେ ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଦାନସମଯଂ ମାତଲିଃ ସହ ଭାର୍ଯଯା । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିମମୃଶେ ରାଜଂସ୍ତତ୍ପରଃ ପରିଚିନ୍ତଯନ୍
ତାଙ୍କର ବିବାହ ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ମାତଳି ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଏହି ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଧିକ୍ଖଲ୍ଵଲଘୁଶୀଲାନାମୁଚ୍ଛ୍ରିତାନାଂ ଯଶସ୍ଵିନାମ୍। ନରାଣାଂ ମୃଦୁସତ୍ଵାନାଂ କୁଲେ କନ୍ଯାପ୍ରରୋହଣମ୍
ହାଏ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ହଳକା ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଘରେ, କିମ୍ବା ମହାନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପରିବାରରେ ମଧ୍ୟ, ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ଝିଅଙ୍କ ପ୍ରତିପାଳନ ସହଜ ନୁହେଁ।
ମାତୁଃ କୁଲଂ ପିତୃକୁଲଂ ଯତ୍ର ଚୈଵ ପ୍ରଦୀଯତେ। କୁଲତ୍ରଯଂ ସଂଶଯିତଂ କୁରୁତେ କନ୍ଯକା ସତାମ୍
ଏକ ଝିଅ ବିବାହରେ ଦିଆଯିବାବେଳେ ମା'ର ଘର, ବାପାଙ୍କ ଘର ଓ ଯେଉଁଘରକୁ ସେ ଯାଉଛି, ଏଇ ତିନୋଟି ପରିବାର ଏକାଠି ହୁଏ; ଏହି ଏକତା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକମାନେ ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି।
ଦେଵମାନୁଷଲୋକୌ ଦ୍ଵୌ ମାନୁଷେଣୈଵ ଚକ୍ଷୁଷା। ଅପଗାହ୍ଯୈଵ ଵିଚିତୌ ନ ଚ ମେ ରୋଚତେ ଵରଃ
ମୁଁ ଦେବ ଓ ମଣିଷ ଦୁଇଟି ଲୋକକୁ ନଜର ଦେଇ ଭଲଭାବେ ଦେଖିଲି, କିନ୍ତୁ ମୋତେ ଉଚିତ ବର କେହି ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ନ ଦେଵାନ୍ନୈଵ ଦିତିଜାନ୍ନ ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ନ ମାନୁଷାନ୍। ଅରୋଚଯଦ୍ଵରକୃତେ ତଥୈଵ ବହୁଲାନୃଷୀନ୍
ବର ଚୟନ ପାଇଁ ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମଣିଷ କିମ୍ବା ଅନେକ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ ହେଲେ ନାହିଁ।
ଭାର୍ଯଯା ତୁ ସ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସହ ରାତ୍ରୌ ସୁଧର୍ମଯା । ମାତଲିର୍ନାଗଲୋକାଯ ଚକାର ଗମନେ ମତିମ୍
ତାପରେ ରାତିରେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୁଧର୍ମା ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ମାତଳି ନାଗ ଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ।
ନ ମେ ଦେଵମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଗୁଣକେଶ୍ଯାଃ ସମୋ ଵରଃ। ରୂପତୋ ଦୃଶ୍ଯତେ କଶ୍ଚିନ୍ନାଗେଷୁ ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍
ଦେବ ଓ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଣକେଶୀଙ୍କ ସମାନ ସୁନ୍ଦର କେହି ନାହାନ୍ତି; ନିଶ୍ଚୟ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି କେହି ମିଳିବେ।
ଇତ୍ଯାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସୁଧର୍ମାଂ ସ କୃତ୍ଵା ଚାଭିପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। କନ୍ଯାଂ ଶିରସ୍ଯୁପାଘ୍ରାଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହୀତଲମ୍
ଏଭଳି କହି ସୁଧର୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଝିଅଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସେ ପୃଥିବୀ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଏତତ୍ତୁ ନାଗଲୋକସ୍ଯ ନାଭିସ୍ଥାନେ ସ୍ଥିତଂ ପୁରମ୍। ପାତାଲମିତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ଦୈତ୍ଯଦାନଵସେଵିତମ୍
ଏହି ସହରଟି ନାଗ ଲୋକର ନାଭି ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହାକୁ ପାତାଳ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ, ଏଠାରେ ଦାଇତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଇଦମଦ୍ଭିଃ ସମଂ ପ୍ରାପ୍ତା ଯେ କେଚିଦ୍ଭୁଵି ଜଙ୍ଗମାଃ। ପ୍ରଵିଶନ୍ତୋ ମହାନାଦଂ ନଦନ୍ତି ଭଯପୀଡିତାଃ
ଏଠାରେ, ପୃଥିବୀରେ ଚଳିଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜଳ ସହିତ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଭୟରେ ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରନ୍ତି।
ଅତ୍ରାସୁରୋଽଗ୍ନିଃ ସତତଂ ଦୀପ୍ଯତେ ଵାରିଭୋଜନଃ। ଵ୍ଯାପାରେଣ ଧୃତାତ୍ମାନଂ ନିବଦ୍ଧଂ ସମବୁଧ୍ଯତ
ଏଠାରେ ଏକ ଅସୁରୀ ଅଗ୍ନି ସଦା ଜଳ ଖାଇ ଜ୍ୱଳିଥାଏ; ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ବନ୍ଧନ ସ୍ୱରୂପ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଅତ୍ରାମୃତଂ ସୁରୈଃ ପୀତ୍ଵା ନିହିତଂ ନିହତାରିଭିଃ ।। ଅତଃ ସୋମସ୍ଯ ହାନିଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଦେବମାନେ ଅମୃତ ପିଇ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହରାଇ, ଏଠିରେ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିଲେ; ଏଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହ୍ରାସ ଓ ବୃଦ୍ଧି ଦେଖାଯାଏ।