ଅନୁଜ୍ଞାତଃ ସ୍ଵସ୍ତି ଗଚ୍ଚ ମୈଵଂ ଭୂଯଃ ସମାଚରେଃ । କୁଶଲଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପୃଚ୍ଛେରାଵଯୋର୍ଵଚନାଦ୍ଭୃଶମ୍
ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ଶାନ୍ତି ସହିତ ଯାଅ; ଏପରି କାମ ପୁଣି କରନି; ଆମ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ପଚାର।
ତତୋ ରାଜା ତଯୋଃ ପାଦାଵଭିଵାଦ୍ଯ ମହାତ୍ମନୋଃ । ପ୍ରତ୍ଯାଜଗାମ ସ୍ଵପୁରଂ ଧର୍ମଂ ଚୈଵାଚରଦ୍ଭୃଶମ୍
ତାପରେ ରାଜା, ସେ ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷଙ୍କର ପାଦକୁ ଶିର ନମାଇ, ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ଧର୍ମକୁ ମନୋୟୋଗରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ।
ସୁମହଚ୍ଚାପି ତତ୍କର୍ମ ଯନ୍ନରେଣ କୃତଂ ପୁରା । ତତୋ ଗୁଣୈଃ ସୁବହୁଭିଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନାରାଯଣୋଽଭଵତ୍
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ସେ ପୁରୁଷ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ତାହା ବହୁତ ମହାନ; ଏହିପରି ଅନେକ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ନାରାୟଣ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯାଵଦ୍ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠେ ଗାଣ୍ଡୀଵେଽସ୍ତ୍ରଂ ନ ଯୁଜ୍ଯତେ। ତାଵତ୍ତ୍ଵଂ ମାନମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଗଚ୍ଛ ରାଜନ୍ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ସେହିପାଇଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଗାଣ୍ଡୀବରେ ଅସ୍ତ୍ର ଲଗାଯାଏନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଅହଂକାର ଛାଡ଼ି ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ, ରାଜା।
କାକୁଦୀକଂ ଶୁକଂ ନାକମକ୍ଷିସନ୍ତର୍ଜନଂ ତଥା। ସନ୍ତାନଂ ନର୍ତକଂ ଘୋରମାସ୍ଯମୋଦକମଷ୍ଟମମ୍
କାକୁଦୀକ, ଶୁକ, ନାକମ, ଅକ୍ଷିସନ୍ତର୍ଜନ, ସନ୍ତାନ, ନର୍ତ୍ତକ, ଘୋର, ଆସ୍ୟମୋଦକ—ଏହି ଆଠଟି।
ଏତୈର୍ଵିଦ୍ଧାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ମରଣଂ ଯାନ୍ତି ମାନଵାଃ । ଉନ୍ମତ୍ତାଶ୍ଚ ଵିଚେଷ୍ଟନ୍ତେ ନଷ୍ଟସଂଜ୍ଞା ଵିଚେତସଃ
ଏହିମାନଙ୍କ ଆଘାତରେ ସମସ୍ତ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ପାଉଛନ୍ତି; ପାଗଳମାନେ ସ୍ମୃତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ହରାଇ ଏପଟେ ସେପଟେ ଘୁରୁଛନ୍ତି।
ସ୍ଵପନ୍ତି ଚ ପ୍ଲଵନ୍ତେ ଚ ଚ୍ଛର୍ଦଯନ୍ତି ଚ ମାନଵାଃ । ମୂତ୍ରଯନ୍ତେ ଚ ସତତଂ ରୁଦନ୍ତି ଚ ହସନ୍ତି ଚ
ମଣିଷମାନେ ଶୁଅନ୍ତି, ଭସିଯାଆନ୍ତି, ବାନ୍ତି କରନ୍ତି, ସବୁବେଳେ ପେଶାବ କରନ୍ତି, କାନ୍ଦନ୍ତି ଓ ଏଠି ହସନ୍ତି।
କାମକ୍ରୋଧୌ ଲୋଭମୋହୌ ମଦମାନୌ ତଥୈଵ ଚ। ମାତ୍ସର୍ଯାହଙ୍କୁତୀ ଚୈଵ କ୍ରମାଦେତ ଉଦାହୃତାଃ
କାମ ଓ କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ ଓ ମୋହ, ମଦ ଓ ମାନ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ଅହଂକାର—ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ କୁହାଯାଇଛି।
ନିର୍ମାତା ସର୍ଵଲୋକାନାମୀଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵକର୍ମଵିତ୍। ଯସ୍ଯ ନାରାଯଣୋ ବନ୍ଧୁରର୍ଜୁନୋ ଦୁଃସହୋ ଯୁଧି
ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଯାହାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ନାରାୟଣ ଓ ସାଥୀ ଅର୍ଜୁନ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ।
କସ୍ତମୁତ୍ସହତେ ଜେତୁଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଭାରତ। ଵୀରଂ କପିଧ୍ଵଜଂ ଜିଷ୍ଣୁଂ ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ସମୋ ଯୁଧି
ଭାରତ, ଏହି ତିନି ଜଗତରେ କିଏ ସେ ମହାବୀର କପିଧ୍ୱଜ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରିମିତ ବିଜୟୀ ଓ ଯାହାଙ୍କ ସମାନ କିଏ ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବ?
ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯା ଗୁଣାଃ ପାର୍ଥେ ତଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟୋ ଜନାର୍ଦନଃ। ତ୍ଵମେଵ ଭୂଯୋ ଜାନାସି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ପାର୍ଥଙ୍କର ଗୁଣ ଅସଂଖ୍ୟ, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଭଲଭାବେ ଜାଣ।
ନରନାରାଯଣୌ ଯୌ ତୌ ତାଵେଵାର୍ଜୁନକେଶଵୌ । ଵିଜାନୀହି ମହାରାଜ ପ୍ରଵୀରୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୌ
ନର ଓ ନାରାୟଣ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅର୍ଜୁନ ଓ କେଶବ। ମହାରାଜ, ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭାବେ ଜାଣ।
ଯଦ୍ଯେତଦେଵଂ ଜାନାସି ନ ଚ ମାମଭିଶଙ୍କସେ । ଆର୍ଯାଂ ମତିଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଶାମ୍ଯ ଭାରତ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଯଦି ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଛ, ଏବଂ ମୋତେ ସନ୍ଦେହ କରୁନାହଁ, ତେବେ ଉତ୍ତମ ମନୋଭାବ ଧରି, ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି କର।
ଅଥ ଚେନ୍ମନ୍ଯସେ ଶ୍ରେଯୋ ନ ମେ ଭେଦୋ ଭଵେଦିତି । ପ୍ରଶାମ୍ଯ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମା ଚ ଯୁଦ୍ଧେ ମନଃ କୃଥାଃ
ଯଦି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ମୋ ସହିତ ବିଭାଜନ ଭଲ ନୁହେଁ, ତେବେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତି କର ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମନ ଦିଅନାହଁ।
ଭଵତାଂ ଚ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଲଂ ବହୁମତଂ ଭୁଵି । ତତ୍ତଥୈଵାସ୍ତୁ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସ୍ଵାର୍ଥମେଵୋପଚିନ୍ତଯ
କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ବଂଶ ପୃଥିବୀରେ ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ। ଏହିପରି ରୁହୁ, ଭଲ ହେଉ। ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କର।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କଣ୍ଵେଽପି ଭଗଵାନୃଷିଃ । ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍କୁରୁସଂସଦି
ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପୂଜ୍ୟ କଣ୍ବ ଋଷି ମଧ୍ୟ କୁରୁ ସଭାରେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅକ୍ଷଯଶ୍ଚାଵ୍ଯଯଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ। ତଥୈଵ ଭଗଵନ୍ତୌ ତୌ ନରନାରାଯଣାଵୃଷୀ
ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ, ଏବଂ ସେହିପରି ଭଗବାନ ନର ଓ ନାରାୟଣ ଦୁଇଜଣ ଋଷି।
ଆଦିତ୍ଯାନାଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ଵିଷ୍ଣୁରେକଃ ସନାତନଃ। ଅଜଥ୍ଯଶ୍ଚାଵ୍ଯଯଶ୍ଚୈଵ ଶାଶ୍ଵତଃ ପ୍ରଭୁରୀଶ୍ଵରଃ
ସମସ୍ତ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଏକମାତ୍ର ସନାତନ, ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ସ୍ୱାମୀ ଓ ଇଶ୍ୱର।
ନିମିତ୍ତମରଣାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯୌ ମହୀ ଜଲମ୍ । ଵାଯୁରଗ୍ନିସ୍ତଥାଽଽକାଶଂ ଗ୍ରହାସ୍ତାରାଗଣାସ୍ତଥା
ଅନ୍ୟମାନେ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ: ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଆକାଶ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମାଳା।
ତେ ଚ କ୍ଷଯାନ୍ତେ ଜଗତୋ ହିତ୍ଵା ଲୋକତ୍ରଯଂ ସଦା। କ୍ଷଯଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵୈ ସର୍ଵେ ସୃଜ୍ଯନ୍ତେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏମାନେ ସବୁ, ସଦା ତିନି ଲୋକକୁ ଛାଡ଼ି, ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷରେ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି; ପୁଣି ପୁଣି ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି।
ମୁହୂର୍ତମରଣାସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ମାନୁଷା ମୂଗପକ୍ଷିଣଃ। ତୈର୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଜୀଵଲୋକଚରାସ୍ତଥା
ଅନ୍ୟମାନେ କ୍ଷଣିକ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ: ମଣିଷ, ଗୁଙ୍ଗା, ପକ୍ଷୀ, ଅନ୍ୟ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ।
ଭୂଯିଷ୍ଠେନ ତୁ ରାଜାନଃ ଶ୍ରିଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵାଽଽଯୁଷଃ କ୍ଷଯେ। ତରୁଣାଃ ପ୍ରତିପଦ୍ଯନ୍ତେ ଭୋକ୍ତୁଂ ସୁକୃତଦୁଷ୍କୃତେ
ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ, ରାଜାମାନେ ଧନସମ୍ପଦ ଭୋଗ କରି, ଆୟୁ ଶେଷ ହେଲେ, ପୁନି ତରୁଣ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଇ, ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସ ଭଵାନ୍ଧର୍ମପୁତ୍ରେଣ ଶମଂ କର୍ତୁମିହାର୍ହସି । ପାଣ୍ଡଵାଃ କୁରଵଶ୍ଚୈଵ ପାଲଯନ୍ତୁ ଵସୁନ୍ଧରାନ୍
ଏହିପରି, ତୁମେ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଏଠାରେ ଶାନ୍ତି କରିବାକୁ ଉଚିତ। ପାଣ୍ଡବ ଓ କୁରୁମାନେ ଏକସାଥିରେ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ବଲଵାନହମିତ୍ଯେଵ ନ ମନ୍ତଵ୍ଯଂ ସୁଯୋଧନ । ବଲଵନ୍ତୋ ବଲିଭ୍ଯୋ ହି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପୂରୁଷର୍ଷଭ
ସୁୟୋଧନ, 'ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ' ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ମହାବୀର।
ନ ବଲଂ ବଲିନାଂ ମଧ୍ଯେ ବଲଂ ଭଵତି କୌରଵ । ବଲଵନ୍ତୋ ହି ତେ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵା ଦେଵଵିକ୍ରମାଃ
କୌରବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜିତିପାରେନାହିଁ; କାରଣ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବତାସମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ଅତ୍ରାପ୍ଯୁଦାହରନ୍ତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ମାତଲେର୍ଦାତୁକାମସ୍ଯ କନ୍ଯାଂ ମୃଗଯତୋ ଵରମ୍
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା କୁହାଯାଏ: ମାତଳି ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ବିବାହ ଦେବାକୁ ଚାହିଁ, ଉପଯୁକ୍ତ ବର ଖୋଜୁଥିଲେ।
ମତସ୍ତ୍ରିଲୋକରାଜସ୍ଯ ମାତଲିର୍ନାମ ସାରଥିଃ। ତସ୍ଯୈକୈଵ କୁଲେ ମନ୍ଯା ରୂପତୋ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା
ମା, ତିନି ଲୋକର ରାଜାଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କ ନାଁ ମାତଳି। ତାଙ୍କ ପରିବାରରେ ଏକ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସୁନ୍ଦରତାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଗୁଣକେଶୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ନାମ୍ନା ସା ଦେଵରୂପିଣୀ । ଶ୍ରିଯା ଚ ଵପୁଷା ଚୈଵ ସ୍ତ୍ରିଯୋଽନ୍ଯାଃସାଽତିରିଚ୍ଯତେ
ସେ ଝିଅଙ୍କ ନାଁ ଗୁଣକେଶୀ, ଦେବୀ ସଦୃଶ ରୂପ ଥିବା। ଶୋଭା ଓ ଆକୃତିରେ ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଦାନସମଯଂ ମାତଲିଃ ସହ ଭାର୍ଯଯା । ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିମମୃଶେ ରାଜଂସ୍ତତ୍ପରଃ ପରିଚିନ୍ତଯନ୍
ତାଙ୍କର ବିବାହ ସମୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣି, ମାତଳି ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଏହି ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଧିକ୍ଖଲ୍ଵଲଘୁଶୀଲାନାମୁଚ୍ଛ୍ରିତାନାଂ ଯଶସ୍ଵିନାମ୍। ନରାଣାଂ ମୃଦୁସତ୍ଵାନାଂ କୁଲେ କନ୍ଯାପ୍ରରୋହଣମ୍
ହାଏ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ହଳକା ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଘରେ, କିମ୍ବା ମହାନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପରିବାରରେ ମଧ୍ୟ, ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ଝିଅଙ୍କ ପ୍ରତିପାଳନ ସହଜ ନୁହେଁ।