ଯେ ଧର୍ମମନୁପଶ୍ଯନ୍ତସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ତ ଆସତେ । ତେ ସତ୍ଯମାହୁର୍ଧର୍ମ୍ଯଂ ଚ ନ୍ଯାଯ୍ଯଂ ଚ ଭରତର୍ଷଭ
ଯେମାନେ ଧର୍ମକୁ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ଚୁପ୍ଚାପ ଭାବି ବସିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟ, ଧର୍ମିକ ଓ ନ୍ୟାୟସଂଗତ କଥା କହନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶକ୍ଯଂ କିମନ୍ଯଦ୍ଵକ୍ତୁଂ ତେ ଦାନାଦନ୍ଯଞ୍ଜନେଶ୍ଵର । ବ୍ରୁଵନ୍ତୁ ତେ ମହୀପାଲାଃ ସଭାଯାଂ ଯେ ସମାସତେ
ଦାନ ଓ ନ୍ୟାୟ ଛଡ଼ା ତୁମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କଣ କୁହିବାଯୋଗ୍ୟ ଅଛି, ହେ ନରେଶ? ଏହି ସଭାରେ ବସିଥିବା ରାଜାମାନେ କଥା କହନ୍ତୁ।
ଧର୍ମାର୍ଥୌ ସଂପ୍ରଧାର୍ଯୈଵ ଯଦି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ । ପ୍ରମୁଞ୍ଚୋମାନ୍ମୃତ୍ଯୁପାଶାତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ଧର୍ମ ଓ ଧନ ବିଷୟରେ ଭାବି, ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଛି। ତେବେ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦରୁ ମୁକ୍ତି ପାଉ।
ପ୍ରଶାମ୍ଯ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ମା ମନ୍ଯୁଵଶମନ୍ଵଗାଃ । ପିତ୍ର୍ଯଂ ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଦାଯାଂଶଂ ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯୋ ଯଥୋଚିତମ୍ । ତତଃ ସପୁତ୍ରଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥୋ ଭୁଙ୍କ୍ଷ ଭୋଗାନ୍ପରନ୍ତପ
ଶାନ୍ତ ହେଉ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ରୋଧକୁ ଅନୁସରିବା ଛାଡ଼। ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପିତୃସ୍ୱତ୍ତ ଅଂଶ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦିଅ। ତାପରେ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ସହିତ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କର, ହେ ଶତ୍ରୁଦମନ।
ଅଜାତଶତ୍ରୁଂ ଜାନୀଷେ ସ୍ଥିତଂ ଧର୍ମେ ସତାଂ ସଦା। ସପୁତ୍ରେ ତ୍ଵଯି ଵୃତ୍ତିଂ ଚ ଵର୍ତତେ ଯାଂ ନରାଧିପ
ତୁମେ ଅଜାତଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜାଣୁଛ, ସେ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ । ରାଜା, ସେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସଦା ତୁମ ପ୍ରତି ଉଚିତ ବ୍ୟବହାର କରିଆସୁଛନ୍ତି ।
ଦାହିତଶ୍ଚ ନିରସ୍ତଶ୍ଚ ତ୍ଵାମେଵୋପାଶ୍ରିତଃ ପୁନଃ । ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥଂ ତ୍ଵଯୈଵାସୌ ସପୁତ୍ରେଣ ଵିଵାସିତଃ
ସେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ ଓ ବାହାର କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଣି ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ । ତୁମେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ମିଶି, ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରୁ ବାହାର କରିଦେଇଥିଲ ।
ସ ତତ୍ର ଵିଵସନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵଶମାନୀଯ ପାର୍ଥିଵାନ୍। ତ୍ଵନ୍ମୁଖାନକରୋଦ୍ରାଜନ୍ନ ଚ ତ୍ଵାମତ୍ଯଵର୍ତତ
ସେ ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ବାସ କରୁଥିବା ବେଳେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିଥିଲେ, ଓ ରାଜା, ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିନଥିଲେ ।
ତସ୍ଯୈଵଂ ଵର୍ତମାନସ୍ଯ ସୌବଲେନ ଜିହୀର୍ଷତା। ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଧନଧାନ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଯୁକ୍ତଃ ପରମୋପଧିଃ
ସେ ଏଭଳି ନିଷ୍ଠାରେ ରହିଥିବା ବେଳେ, ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରୁ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଚତୁରତାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଚାଳ ଚଲିଥିଲେ ।
ସ ତାମଵସ୍ଥାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସଭାଂ ଗତାମ୍। କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମାଦମେଯାତ୍ମା ନାକମ୍ପତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ସେ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଅବସ୍ଥାରେ ପହଞ୍ଚି, କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସଭାରେ ଆଣାଯିବା ଦେଖିଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯାହାଙ୍କ ମନ ଅପରିମେୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିଲେ ନାହିଁ ।
ଅହଂ ତୁ ତଵ ତେଷାଂ ଚ ଶ୍ରେଯ ଇଚ୍ଛାମି ଭାରତ । ଧର୍ମାଦର୍ଥାତ୍ସୁଖାଚ୍ଚୈଵ ମା ରାଜନ୍ନୀନଶଃ ପ୍ରଜାଃ
ମୁଁ ତୁମ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଭଲ ଚାହେଁ, ଭାରତ । ରାଜା, ଧର୍ମ, ଲାଭ କିମ୍ବା ସୁଖ ପାଇଁ ଜନସମୁଦାୟ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ ।
ଅନର୍ଥମର୍ଥଂ ମନ୍ଵାନୋଽପ୍ଯର୍ଥଂ ଚାନର୍ଥମାତ୍ମନଃ । ଲୋଭେଽତିପ୍ରସୃତାନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ନିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଵିଶାଂପତେ
ନିଜ ପାଇଁ ଅସୁବିଧାକୁ ଲାଭ ଭାବି, ଓ ଲାଭକୁ ଅସୁବିଧା ଭାବି, ରାଜା, ତୁମ ପୁଅମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଲୋଭୀ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର ।
ସ୍ଥିତାଃ ଶୁଶ୍ରୂଷିତୁଂ ପାର୍ଥାଃ ସ୍ଥିତା ଯୋଦ୍ଧୁମରିନ୍ଦମାଃ । ଯତ୍ତେ ପଥ୍ଯତମଂ ରାଜଂସ୍ତସ୍ମିଂତିଷ୍ଠ ପରନ୍ତପ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ଅଛନ୍ତି । ରାଜା, ତୁମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପଥ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସେହିପଥରେ ରୁହ ।
ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ହୃଦଯୈଃ ସମପୂଜଯନ୍। ନ ତତ୍ର କଶ୍ଚିଦ୍ଵକ୍ତୁଂ ହି ଵାଚଂ ପ୍ରାକ୍ରାମଦଗ୍ରତଃ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ସେଇ କଥାକୁ ହୃଦୟରେ ସମ୍ମାନ କଲେ; ସେଠାରେ କେହି ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ସାହସ କରିଲେ ନାହିଁ ।
ତସ୍ମିନ୍ନଭିହିତେ ଵାକ୍ଯେ କେଶଵେନ ମହାତ୍ମନା। ସ୍ତିମିତା ହୃଷ୍ଟରୋମାଣ ଆସନ୍ସର୍ଵେ ସଭାସଦଃ
ବଡ଼ ଆତ୍ମା କେଶବଙ୍କ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରବ ହୋଇଗଲେ, ତାଙ୍କର ଲୋମ ଦଣ୍ଡ ହୋଇଉଠିଲା ।
କସ୍ସ୍ଵିଦୁତ୍ତରମେତେଷାଂ ଵକ୍ତୁମୁତ୍ସହତେ ପୁମାନ୍। ଇତି ସର୍ଵେ ମନୋଭିସ୍ତେ ଚିନ୍ତଯନ୍ତି ସ୍ମ ପାର୍ଥିଵାଃ
ଏମିତି ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ସାହସ କରିପାରିବ? — ଏହିଭଳି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମନେ ଭାବିଲେ ।
ତଥା ତେଷୁ ଚ ସର୍ଵେଷୁ ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତେଷୁ ରାଜସୁ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯ ଇଦଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍କୁରୁସଂସଦି
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ରାଜା ନିରବ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ସେଇ କୁରୁମଣ୍ଡଳର ସଭାରେ ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ଇମାଂ ମେ ସୋପମାଂ ଵାଚଂ ଶ୍ରୃଣୁ ସତ୍ଯାମଶଙ୍କିତଃ । ତାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ରେଯ ଆଦତ୍ସ୍ଵ ଯଦି ସାଧ୍ଵିତି ମନ୍ଯସେ
ମୋର ଏହି ଉଦାହରଣ ସହିତ କଥାକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ ଶୁଣ; ଶୁଣି, ଯଦି ଭଲ ଲାଗେ, ତେବେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କର ।
ରାଜା ଦମ୍ଭୋଦ୍ଭଵୋ ନାମ ସାର୍ଵଭୌମଃ ପୁରାଽଭଵତ୍। ଅଖିଲାଂ ବୁଭୁଜେ ସର୍ଵାଂ ପୃଥିଵୀମିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ପୂର୍ବେ ଦମ୍ଭୋଦ୍ଭବ ନାମକ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀର ଭୋଗ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ।
ସ ସ୍ମ ନିତ୍ଯଂ ନିଶାପାଯେ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ଵୈଶ୍ଯାନ୍ପୃଚ୍ଛନ୍ନାସ୍ତେ ମହାରଥଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଥିଲେ ।
ଅସ୍ତି କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଶିଷ୍ଟୋ ଵା ମଦ୍ଵିଧୋ ଵା ଭଵେଦ୍ଯୁଧି । ଶୂଦ୍ରୋ ଵୈଶ୍ଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵାଽପି ଶସ୍ତ୍ରଭୃତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିମ୍ବା ସମାନ କିଏ ଅଛି? — ସେ ଶୂଦ୍ର, ବୈଶ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉଥିବେ ।
ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ନନ୍ଵଚରତ୍ସ ରାଜା ପୃଥିଵୀମିମାମ୍। ଦର୍ପେଣ ମହତା ମତ୍ତଃ କଞ୍ଚିଦନ୍ଯମଚିନ୍ତଯନ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ରାଜା ବଡ଼ ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମନେ କରୁନଥିଲେ ।
ତଂ ଚ ଵୈଦ୍ଯା ଅକୃପଣା ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ସର୍ଵତୋଽଭଯାଃ। ପ୍ରତ୍ଯଷେଧନ୍ତ ରାଜାନଂ ଶ୍ଲାଘମାନଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଦିଗର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ନିର୍ଭୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେଠି ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଦମନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କିଛି ଦୟା ଦେଖାଉନଥିଲେ ।
ନିଷିଧ୍ଯମାନୋଽପ୍ଯସକୃତ୍ପୃଚ୍ଛତ୍ଯେଵ ସ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାନ୍ । ଅତିମାନଂ ଶ୍ରିଯା ମତ୍ତଂ ତମୂଚୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତଦା
ବାରମ୍ବାର ନିଷେଧ କରାଯାଉଥିବା ସତ୍ୱେ, ସେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ପଚାରିଥିଲେ। ଧନ ଓ ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେଠି ସେଠି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତପସ୍ଵିନୋ ମହାତ୍ମାନୋ ଵେଦପ୍ରତ୍ଯଯଦର୍ଶିନଃ । ଉଦୀର୍ଯମାଣଂ ରାଜାନଂ କ୍ରୋଧଦୀପ୍ତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ତପସ୍ୱୀ, ମହାତ୍ମା ଓ ବେଦର ସତ୍ୟତାକୁ ଦେଖିପାରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧରେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ କଥା କହିଲେ।
ଅନେକଜଯିନୌ ଶଙ୍ଖ୍ଯେ ଯୌ ଵୈ ପୁରୁଷସତ୍ତମୌ । ତଯୋସ୍ତ୍ଵଂ ନ ସମୋ ରାଜନ୍ଭଵିତାସି କଦାଚନ
ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେଉଁ ଦୁଇଜଣ, ରାଜା, ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ହେବାକୁ ପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ରାଜା ତୁ ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତାନ୍ଦ୍ଵିଜାନ୍। କ୍ଵ ତୌ ଵୀରୌ କ୍ଵଜନ୍ମାନୌ କିଂକର୍ମାଣୌ ଚ କୌ ଚ ତୌ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସେ ରାଜା ପୁନିଥରେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ସେ ଦୁଇ ଶୂର କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି? କେଉଁ ଜନ୍ମର? କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, କିଏ ସେମାନେ?'
ନରୋ ନାରାଯଣଶ୍ଚୈଵ ତାପସାଵିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ଆଯାତୌ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ତାଭ୍ଯାଂ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ପାର୍ଥିଵ
'ନର ଓ ନାରାୟଣ, ଏହି ଦୁଇ ତପସ୍ୱୀ ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ସେମାନେ ମାନବ ଲୋକକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇଁ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, ରାଜା।'
ଶ୍ରୂଯେତେ ତୌ ମହାତ୍ମାନୌ ନରନାରାଯଣାଵୁଭୌ । ତପୋ ଘୋରମନିର୍ଦେଶ୍ଯଂ ତପ୍ଯେତେ ଗନ୍ଧମାଦନେ
'ନର ଓ ନାରାୟଣ, ଏହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ।'
ସ ରାଜା ମହତୀଂ ସେନାଂ ଯୋଜଯିତ୍ଵା ଷଡଙ୍ଗିନୀମ୍ । ଅମୃଷ୍ଯମାଣଃ ସଂପ୍ରାଯାଦ୍ଯତ୍ର ତାଵପରାଜିତୌ
ସେ ରାଜା, ଏହି କଥା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ବଡ଼ ଛଅ ଭାଗର ସେନା ଯୋଗାଯୋଗ କରି, ସେଇ ଅପରାଜିତ ଦୁଇଁଠାରେ ଚାଲିଗଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ଵିଷମଂ ଘୋରଂ ପର୍ଵତଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍। ମାର୍ଗମାଣୋଽନ୍ଵଗଚ୍ଛତ୍ତୌ ତାପସୌ ଵନମାଶ୍ରିତୌ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଓ କଠିନ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଇ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ।