ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣାଦଯସ୍ତତଃ । ଆସନେଭ୍ଯୋଽଚଲନ୍ସର୍ଵେ ପୂଜଯନ୍ତୋ ଜନାର୍ଦନମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସବୁ ଆସନରୁ ଉଠି, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛତି ଦାଶାର୍ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁର୍ନରେଶ୍ଵର। ସହୈଵ ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମାଭ୍ଯାମୁଦତିଷ୍ଠନ୍ମହାଯଶାଃ
ଦାଶାର୍ହ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମ ସହିତ, ତାଙ୍କର ମହାୟଶସ୍ବୀ ଉପରେ ଉଠିଲେ।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତି ମହାରାଜେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେ ଜନେଶ୍ଵରେ । ତାନି ରାଜସହସ୍ରାଣି ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁଃ ସମନ୍ତତଃ
ମହାରାଜ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଉଠିବା ସହିତ, ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ହଜାର ହଜାର ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଠିଗଲେ।
ଆସନଂ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରଂ ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତମ୍ । କୃଷ୍ଣାର୍ଥେ କଲ୍ପିତଂ ତତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ଏବଂ ଜାମ୍ବୁ ନଦୀର ସୁନାରେ ସଜାଯାଇଥିବା ଏକ ଆସନ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା।
ସ୍ମଯମାନସ୍ତୁ ରାଜାନଂ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ଚ ମାଧଵଃ । ଅଭ୍ଯଭାଷତ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜ୍ଞଶ୍ଚାନ୍ଯାନ୍ଯଥାଵଯଃ
ମାଧବ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହସି ରାଜା, ଭୀଷ୍ମ ଏବଂ ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ତତ୍ର କେଶଵମାନର୍ଚୁଃ ସମ୍ଯଗଭ୍ଯାଗତଂ ସଭାମ୍। ରାଜାନଃ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ କୁରଵଶ୍ଚ ଜନାର୍ଦନମ୍
ସଭାକୁ ସଠିକ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା କେଶବ, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରାଜା, ପୃଥିବୀର ଶାସକ ଏବଂ କୁରୁମାନେ ସମ୍ମାନ କରିଲେ।
ତତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ସ ଦାଶାର୍ହୋ ରାଜମଧ୍ଯେ ପରନ୍ତପଃ। ଅପଶ୍ଯଦନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଥାନୃଷୀନ୍ପରପୁରଞ୍ଜଯଃ
ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ ଜିତିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାଶାର୍ହ, ରାଜାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ଦେଖିଲେ, ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିବା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ।
ତତସ୍ତାନଭିସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନାରଦପ୍ରମୁଖାନୃଷୀନ୍ ।। ଅଭ୍ଯଭାଷତ ଦାଶାର୍ହୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଶନୈଃ
ନାରଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦାଶାର୍ହ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ପାର୍ଥିଵୀଂ ସମିତିଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମୃଷଯୋଽଭ୍ଯାଗତା ନୃପ ।। ନିମନ୍ତ୍ର୍ଯନ୍ତାମାସନୈଶ୍ଚ ସତ୍କାରେଣ ଚ ଭୂଯସା
ହେ ରାଜା, ଋଷିମାନେ ରାଜସଭାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ପାଇଁ ଆସନ ଏବଂ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଉ।
ନୈତେଷ୍ଵନୁପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଶକ୍ଯଂ କେନଚିଦାସିତୁମ୍ ।। ପୂଜା ପ୍ରଯୁଜ୍ଯତାମାଶୁ ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍
ଏହି ଋଷିମାନେ ଏଯାଁ ଆସନେ ବସିନାହାନ୍ତି, କେହି ବସିପାରିବେ ନାହିଁ; ଶୁଧ୍ଧ ମନ ଥିବା ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ପୂଜା କରାଯାଉ।
ଋଷୀଞ୍ଶାନ୍ତନଵୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଭାଦ୍ଵାରମୁପସ୍ଥିତାନ୍ । ତ୍ଵରମାଣସ୍ତତୋ ଭୃତ୍ଯାନାସନାନୀତ୍ଯଚୋଦଯତ୍
ସଭାର ଦ୍ୱାରରେ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ସେବକମାନେଙ୍କୁ ଆସନ ଆଣିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଆସନାନ୍ଯଥ ମୃଷ୍ଟାନି ମହାନ୍ତି ଵିପୁଲାନି ଚ ।। ମଣିକାଞ୍ଚନଚିତ୍ରାଣି ସମାଜହ୍ରୁସ୍ତତସ୍ତତଃ
ତାପରେ, ଚାରିପାଖରୁ ମଣି ଏବଂ ସୁନାରେ ସଜାଯାଇଥିବା ବଡ଼ ଏବଂ ଉଜ୍ୱଳ ଆସନମାନେ ଆଣିଦିଆଯାଇଲା।
ତେଷୁ ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଗୃହୀତାର୍ଘ୍ଯେଷୁ ଭାରତ ।। ନିଷସାଦାସନେ କୃଷ୍ଣୋ ରାଜାନଶ୍ଚ ଯଥାସନମ୍
ଋଷିମାନେ ଆସନେ ବସି ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ରାଜାମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ତାଙ୍କର ଆସନେ ବସିଲେ।
ଦୁଃଶାସନଃ ସାତ୍ଯକଯେ ଦଦାଵାସନମୁତ୍ତମମ୍ ।। ଵିଵିଂଶତିର୍ଦଦୌ ପୀଠଂ କାଞ୍ଚନଂ କୃତଵର୍ମଣେ
ଦୁଃଶାସନ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆସନ ଦେଲେ, ଏବଂ ବିବିଂଶତି କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ସୁନାର ପୀଠ ଦେଲେ।
ଅଵିଦୂରେ ତୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ କର୍ଣଦୁର୍ଯୋଧନାଵୁଭୌ ।। ଏକାସନେ ମହାତ୍ମାନୌ ନିଷୀଦତୁରମର୍ଷଣୌ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟରେ, କର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଦୁଇଜଣ ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଗର୍ବିତ, ଏକ ଆସନେ ସହିତ ବସିଲେ।
ଗାନ୍ଧାରରାଜଃ ଶକୁନିର୍ଗାନ୍ଧାରୈରଭିରକ୍ଷିତଃ ।। ନିଷସାଦାସନେ ରାଜା ସହପୁତ୍ରୋ ଵିଶାଂପତେ
ଗାନ୍ଧାର ରାଜା ଶକୁନି, ଗାନ୍ଧାରମାନେଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, ଆସନେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ବସିଲେ, ହେ ବିଶାମ୍ପତି।
ଵିଦୁରୋ ମଣିପୀଠେ ତୁ ଶୁକ୍ଲସ୍ପର୍ଧ୍ଯାଜିନୋତ୍ତରେ ।। ସଂସ୍ପୃଶନ୍ନାସନଂ ଶୌରେର୍ମହାମତିରୁପାଵିଶତ୍
ବିଦୁର, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ମଣିର ପୀଠ ଉପରେ ଧଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନକୁ ଛୁଇଁ, ଶୌରିଙ୍କ ଆସନ ସମ୍ପର୍କରେ ବସିଲେ।
ଚିରସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାଶାର୍ହଂ ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ ।। ଅମୃତସ୍ଯେଵ ନାତୃପ୍ଯନ୍ପ୍ରେକ୍ଷମାଣା ଜନାର୍ଦନମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଦାଶାର୍ହଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଅମୃତ ଦେଖିବା ପରି ଅତୃପ୍ତ ଭାବରେ ଚାହିଁ ରହିଲେ।
ଅତସୀପୁଷ୍ପସଙ୍କାଶଃ ପୀତଵାସା ଜନାର୍ଦନଃ ।। ଵ୍ଯଭ୍ରାଜତ ସଭାମଧ୍ଯେ ହେମ୍ନୀଵୋପହିତୋ ମଣିଃ
ଜନାର୍ଦନ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଏବଂ ଅତସୀ ଫୁଲ ପରି ଚମକୁଥିବା, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ସୁନାରେ ଲଗାଯାଇଥିବା ମଣି ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ତତସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ସର୍ଵମାସୀଦ୍ଗୋଵିନ୍ଦଗତମାନସମ୍ । ନ ତତ୍ର କଶ୍ଚିତ୍କିଂଚିଦ୍ଵା ଵ୍ଯାଜହାର ପୁମାନ୍କ୍ଵଚିତ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଗୋବିନ୍ଦ ଉପରେ ଲଗି ଗଲା, ସମସ୍ତ ଚୁପ୍ ହେଇଗଲେ; ସେଠାରେ କେହି କିଛି କଥା କହିଲେ ନାହିଁ।
ତେଷ୍ଵାସୀନେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତେଷୁ ରାଜସୁ। ଵାକ୍ଯମଭ୍ଯାଦଦେ କୃଷ୍ଣଃ ସୁଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ଵନଃ
ସମସ୍ତେ ବସିଯାଇଥିବାବେଳେ ଓ ରାଜାମାନେ ନିରବ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର କଥା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ପରି ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲା।
ଜୀମୂତ ଇଵ ଧର୍ମାନ୍ତେ ସର୍ଵାଂ ସଂଶ୍ରାଵଯନ୍ସଭାମ୍ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସମଭାଷତ ମାଧଵଃ
ଧର୍ମର ଋତୁ ଶେଷରେ ମେଘ ଯେପରି ସବୁଠାରେ ଶବ୍ଦ କରେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ସଭାକୁ ଶୁଣାଇଲେ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ମାଧବ କଥା କହିଲେ।
କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଶମଃ ସ୍ଯାଦିତି ଭାରତ । ଅପ୍ରଣଶେନ ଵୀରାଣାମେତଦ୍ଯାଚିତୁମାଗତଃ
ଭାରତ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ହେଉ ଏବଂ ବୀରମାନଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷତି ନ ହେଉ, ଏହି ଅନୁରୋଧ ନେଇ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ରାଜନ୍ନାନ୍ଯତ୍ପ୍ରଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ତଵ ନୈଃଶ୍ରେଯସଂ ଵଚଃ । ଵିଦିତଂ ହ୍ଯେଵ ତେ ସର୍ଵଂ ଵେଦିତଵ୍ଯମରିନ୍ଦମ
ରାଜା, ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ; ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ତୁମେ ଜଣାଉଥିବା ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଆଗରୁ ଜଣା।
ଇଦଂ ହ୍ଯଦ୍ଯ କୁଲଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵରାଜସୁ ପାର୍ଥିଵ । ଶ୍ରୁତଵୃତ୍ତୋପସଂପନ୍ନଂ ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତଂ ଗୁଣୈଃ
ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଜି ଏହି କୁଳ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହି କୁଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର ସହିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କୃପାନୁକମ୍ପା କାରୁଣ୍ଯମାନୃଶଂସ୍ଯଂ ଚ ଭାରତ । ତଥାର୍ଜଵଂ କ୍ଷମା ସତ୍ଯଂ କୁରୁଷ୍ଵେତଦ୍ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଭାରତ, କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୟା, କରୁଣା, ଉପକାର, ନିର୍ଦୟତାର ଅଭାବ, ସରଳତା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟତା—ଏହି ଗୁଣଗୁଡିକ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ତସ୍ମିନ୍ନେଵଂଵିଧେ ରାଜନ୍କୁଲେ ମହତି ତିଷ୍ଠତି। ତ୍ଵନ୍ନିମିତ୍ତଂ ଵିଶେଷେଣ ନେହ ଯୁକ୍ତମସାଂପ୍ରତମ୍
ଏପରି ମହାନ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶରେ, ରାଜାନ୍, ତୁମ ପାଇଁ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା କେବେ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତ୍ଵଂ ହି ଧାରଯିତା ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୁରୂଣାଂ କୁରୁସତ୍ତମ। ମିଥ୍ଯାପ୍ରଚରତାଂ ତାତ ବାହ୍ଯେଷ୍ଵାଭ୍ଯନ୍ତରେଷୁ ଚ
ତୁମେ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଧାରକ, ବାହାରେ ହେଉ କି ଘରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭୁଲ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ସଠିକ୍ ରାସ୍ତା ଧରିଥାଅ।
ତେ ପୁତ୍ରାସ୍ତଵ କୌରଵ୍ଯ ଦୁର୍ଯୋଧନପୁରୋଗମାଃ। ଧର୍ମାର୍ଥୌ ପୃଷ୍ଠତଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଚରନ୍ତି ନୃଶଂସଵତ୍
କିନ୍ତୁ ତୁମର ପୁଅମାନେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଗୁଆଇରେ, ଧର୍ମ ଓ ଲାଭକୁ ପଛକୁ ଛାଡ଼ି, ନିଷ୍ଠୁର ଭାବରେ ଆଚରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଅଶିଷ୍ଟା ଗତମର୍ଯାଦା ଲୋଭେନ ହୃତଚେତସଃ। ସ୍ଵେଷୁ ବନ୍ଧୁଷୁ ମୁଖ୍ଯେଷୁ ତଦ୍ଵେତ୍ଥ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ସେମାନେ ଶିକ୍ଷାହୀନ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ଲୋଭରେ ମନ ହରାଇଛନ୍ତି, ନିଜ ପ୍ରଧାନ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କରୁଛନ୍ତି—ଏହି କଥା ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ।