ଅଥ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କୃଷ୍ମଂ ଶକୁନିଶ୍ଚାପି ସୌବଲଃ। ସନ୍ଧ୍ଯାଂ ତିଷ୍ଠନ୍ତମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଦାଶାର୍ହମପରାଜିତମ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ସୌବଳ ପୁଅ ଶକୁନି, ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଦାଶାର୍ହଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ ଦେଖି ଆସିଲେ।
ଆଚକ୍ଷେତାଂ ତୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସଭାଗତମ୍। କୁରୂଶ୍ଚ ଭୀଷ୍ମପ୍ରମୁଖାନ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵାନ୍
ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସଭା ସହିତ ଉପସ୍ଥିତି, ଭୀଷ୍ମ ଆଦି କୁରୁମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜଣାଇଲେ।
ତ୍ଵାମର୍ଥଯନ୍ତେ ଗୋଵିନ୍ଦ ଦିଵି ଶକ୍ରମିଵାମରାଃ । ତାଵଭ୍ଯନନ୍ଦଦ୍ଗୋଵିନ୍ଦଃ ସାମ୍ନା ପରମଵଲ୍ଗୁନା
ଗୋବିନ୍ଦ, ଦେବମାନେ ଦିବରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେପରି ଚାହାନ୍ତି, ସେପରି ତୁମକୁ ଚାହାନ୍ତି; ଗୋବିନ୍ଦ ସବୁଠୁ ମୃଦୁ ଭାବରେ ସେମାନେକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ତତୋ ଵିମଲ ଆଦିତ୍ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଜନାର୍ଦନଃ। ଦଦୌ ହିରଣ୍ଯଂ ଵାସାଂସି ଗାଶ୍ଚାଶ୍ଚାଂଶ୍ଚ ପରନ୍ତପଃ
ପରିସ୍କୃତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପରେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦଳାଇବାରେ ପ୍ରବଳ ଜନାର୍ଦନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ସୁନା, ବସ୍ତ୍ର, ଗାଁ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦେଲେ।
ଵିସୃଷ୍ଟଵନ୍ତଂ ରତ୍ନାନି ଦାଶାର୍ହମପରାଜିତମ୍। ତିଷ୍ଠନ୍ତମୁପସଙ୍ଗମ୍ଯ ଵଵନ୍ଦେ ସାରଥିସ୍ତଦା
ଅପରାଜିତ ଦାଶାର୍ହ ରତ୍ନ ବଣ୍ଟି ଦେଇ ଠିଆ ହେଇଥିବାବେଳେ, ସାରଥି ଆସି ସେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ତସ୍ମୈ ରଥଵରୋ ଯୁକ୍ତଃ ଶୁଶୁଭେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ । ଵାଜିଭିଃ ଶୈବ୍ଯସୁଗ୍ରୀଵମେଘପୁଷ୍ପବଲାହକୈଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଜଗତ୍ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଯୋଗାଯୋଗ ହେଲା, ଯାହା ଶୈବ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମେଘପୁଷ୍ପ ଓ ବଳାହକ ନାମକ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ଥିଲା।
ଶୈବ୍ଯସ୍ତୁ ଶୁକପତ୍ରାଭଃ ସୁଗ୍ରୀଵଃ କିଂଶୁକପ୍ରଭଃ । ମେଘପୁଷ୍ପୋ ମେଘଵର୍ଣଃ ପାଣ୍ଡରସ୍ତୁ ବଲାହକଃ
ଶୈବ୍ୟ ହେଲେ ଶୁକା ପଖାର ରଙ୍ଗରେ, ସୁଗ୍ରୀବ ରହିଲେ କିଂଶୁକ ଫୁଲର ଚମକରେ, ମେଘପୁଷ୍ପ ଥିଲେ ମେଘ ଭଳି କଳା, ବଳାହକ ହେଲେ ଧଳା ମେଘର ଭଳି ଫିକା।
ଦକ୍ଷିଣଂ ଚାଵହଚ୍ଛୈବ୍ଯଃ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ସଵ୍ଯତୋଽଵହତ୍। ପୃଷ୍ଠଵାହୌ ରଥସ୍ଯାସ୍ତାଂ ମେଘପୁଷ୍ପବଲାହକୌ
ଶୈବ୍ୟ ରଥର ଦକ୍ଷିଣ ପଟେ ଯୋଗାଇଲେ, ସୁଗ୍ରୀବ ବାମ ପଟେ; ମେଘପୁଷ୍ପ ଓ ବଳାହକ ରଥର ପଛେ ଯୋଗାଇ ରହିଲେ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମକୃତାଽଽପୀଡା ରତ୍ନଜାଲଵିଭୂଷିତା । ଆଶ୍ରିତା ଵୈ ରଥେ ତସ୍ମିନ୍ଧ୍ଵଜଯଷ୍ଟିରଶୋଭତ
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିବା ରତ୍ନ ଜାଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଯୋକ୍ ରଥରେ ଲଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଧ୍ୱଜ ଦଣ୍ଡ ତାହାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ଚମକୁଥିଲା।
ଵୈନତେଯଃ ସ୍ଥିତସ୍ତସ୍ଯାଂ ପ୍ରଭାକରମିଵ ସ୍ପୃଶନ୍। ତସ୍ଯ ସତ୍ଵଵତଃ କେତୌ ଭୁଜଗାରିରଶୋଭତ
ସେ ଧ୍ୱଜରେ ବୈନତେୟ ଅଟୁ ଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଛୁଇଁ ଥିବା ପରି; ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀର ଧ୍ୱଜରେ ସାପମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଚମକୁଥିଲା।
ତସ୍ଯ କୀର୍ତିମତସ୍ତେନ ଭାସ୍ଵରେଣ ଵିରାଜତା । ଶୁଶୁଭେ ସ୍ଯନ୍ଦନଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପତଗେନ୍ଦ୍ରେଣ କେତୁନା
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଚମକୁଥିବା ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା ରଥର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ଭଲ ଭାବେ ଶୋଭିତ ହେଇଥିଲା, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ଧ୍ୱଜରେ ରହି ଚମକୁଥିଲା।
ରଶ୍ମିଜାଲୈଃ ପତାକାଭିଃ ସୌଵର୍ଣେନ ଚ କେତୁନା । ବଭୂଵ ସ ରଥଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କାଲସୂର୍ଯ ଇଵୋଦିତଃ
ରଥର ରେଖା, ପତାକା ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ କାଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପକ୍ଷିଧ୍ଵଜଵିତାନୈଶ୍ଚ ରୁକ୍ମଜାଲକୃତାଙ୍ଗଣୈଃ । ଦଣ୍ଡମାର୍ଗଵିଭାଗୈଶ୍ଚ ସୁକୃତୈର୍ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ପକ୍ଷୀ ଚିତ୍ରିତ ଛାତା, ସୁନା ଜାଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ତଳ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିବା ଦଣ୍ଡ ଓ ଯୋକ୍ର ଭାଗ ଦ୍ୱାରା, ରଥ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହେଇଥିଲା।
ପ୍ରଵାଲମଣିଶୋଭୈଶ୍ଚ ମୁକ୍ତାଵୈଡୂର୍ଯଶୋଭନୈଃ । କିଙ୍କିଣୀଶତସଙ୍ଘୈଶ୍ଚ ଵାଲଜାଲକୃତାନ୍ତରୈଃ
ପ୍ରବାଳ ଓ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମୁକ୍ତା ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିବା, ଶତ ଶତ କିଙ୍କିଣୀର ମଣ୍ଡଳ ଓ କେଶ ଜାଳ ଦ୍ୱାରା ଭିତର ଅଂଶ ଶୋଭିତ ହେଇଥିଲା।
କାର୍ତସ୍ଵରମଯୀଭିଶ୍ଚ ପଦ୍ମିନୀଭିରଲଙ୍କୃତଃ। ଶୁଶୁଭେ ସ୍ଯନ୍ଦନଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତାପନୀଯୈଶ୍ଚ ପାଦପୈଃ
ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ତାପନୀୟ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ରଥ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତି ଚମକୁଥିଲା।
ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହଵରାହୈଶ୍ଚ ଗୋଭିଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଭିଃ । ତାରାଭିର୍ଭାସ୍କରୈଶ୍ଚାପି ଵାରଣୈଶ୍ଚ ହିରଣ୍ମଯୈଃ
ବାଘ, ସିଂହ, ବରା, ଗାଁ, ମୃଗ, ପକ୍ଷୀ, ତାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସୁନା ହାତୀ ଚିତ୍ରିତ ଥିଲେ।
ଵଜ୍ରାଙ୍କୁଶଵିମାନୈଶ୍ଚ କୂବରାଵୃତ୍ତସନ୍ଧିଷୁ । ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତମହାନାଭିଃ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁମହାସ୍ଵନଃ
ଅକ୍ଷର ସନ୍ଧିରେ ବଜ୍ର ଅଙ୍କୁଶ ସହିତ ରଥ, ଉଚ୍ଚ ଓ ବଡ ନାବ ଦ୍ୱାରା, ତୁଣ୍ଡ ଧ୍ୱନି ଦେଇ ଚମକୁଥିଲା।
ତତୋ ରଥେନ ଶୁଭ୍ରେଣ ମହତା କିଙ୍କିଣୀକିନା । ହଯୋତ୍ତମଯୁଜା ଶୀଘ୍ରମୁପାତିଷ୍ଠତ ଦାରୁକଃ
ତାପରେ ଦାରୁକ ଏହି ଶୁଭ୍ର ଓ ବଡ କିଙ୍କିଣୀ ଯୁକ୍ତ ରଥକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଘୋଡା ଯୋଗାଇ ଶୀଘ୍ର ଆସିଥିଲେ।
ତମୁପସ୍ଥିତମାଜ୍ଞାଯ ରଥଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମହାମନାଃ । ମହାଭ୍ରଘନନିର୍ଘୋଷଂ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ସେ ଦିବ୍ୟ ରଥ, ବଡ ମେଘର ଧ୍ୱନି ଭଳି ଶବ୍ଦ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଦେଖି, ଉଚ୍ଚ ମନବଳ ଥିବା ଜଣେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଅଗ୍ନିଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ଜନାର୍ଦନଃ। କୌସ୍ତୁଭଂ ମଣିମାବଧ୍ଯ ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଜ୍ଵଲନ୍
ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଜନାର୍ଦନ ଶ୍ରୀର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଚମକ ଦେଇ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣିକୁ ନିଜ ଶରୀରରେ ପିନ୍ଧିଲେ।
କୁରୁଭିଃ ସଂଵୃତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଵୃଷ୍ଣିଭିଶ୍ଚାଭିରକ୍ଷିତଃ । ଆତିଷ୍ଠତ ରଥଂ ଶୌରିଃ ସର୍ଵଯାଦଵନନ୍ଦନଃ
କୁରୁମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ରକ୍ଷା କରି, ଶୌରି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରଥରେ ଚଡ଼ିଲେ।
ଅନ୍ଵାରୁରୋହ ଦାଶାର୍ହଂ ଵିଦୁରଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିତ୍। ସର୍ଵପ୍ରାଣଭୃତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵରମ୍
ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା ବିଦୁର, ଦାଶାର୍ହ ପରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ, ରଥରେ ଚଡ଼ିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କୃଷ୍ଣଂ ଶକୁନିଶ୍ଚାପି ସୌବଲଃ । ଦ୍ଵିତୀଯେନ ରଥେନୈନମନ୍ଵଯାତାଂ ପରନ୍ତପମ୍
ତାପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ସୌବଳ ପୁତ୍ର ଶକୁନି, ଦ୍ୱିତୀୟ ରଥରେ ପରାକ୍ରମୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ସାତ୍ଯକିଃ କୃତଵର୍ମା ଚ ଵୃଷ୍ଣୀନାଂ ଚାପରେ ରଥାଃ । ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୁଃ କୃଷ୍ଣଂ ଗଜୈରଶ୍ଵୈ ରଥୈରପି
ସାତ୍ୟକି, କୃତବର୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ବୃଷ୍ଣି ରଥୀମାନେ, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥ ସହିତ ପଛରୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।
ତେଷାଂ ହେମପରିଷ୍କାରୈର୍ଯୁକ୍ତାଃ ପରମଵାଜିଭିଃ । ଗଚ୍ଛତାଂ ଘୋଷିଣଶ୍ଚିତ୍ରରଥା ରାଜନ୍ଵିରେଜିରେ
ସେମାନଙ୍କର ସୁନାରେ ସଜାଯାଇଥିବା ରଥଗୁଡିକ, ଉତ୍ତମ ଘୋଡା ଦ୍ୱାରା ତାଣିଯାଉଥିଲା, ରାଜା, ସଙ୍ଗୀତ ରବେ ଗଞ୍ଜିଗଲା ଓ ଚମକିଉଠିଲା।
ସଂମୃଷ୍ଟସଂସିକ୍ତରଜଃ ପ୍ରତିପେଦେ ମହାପଥମ୍ । ରାଜର୍ଷିଚରିତଂ କାଲେ କୃଷ୍ଣୋ ଧୀମାଞ୍ଶ୍ରିଯା ଜ୍ଵଲନ୍
ଏହି ମହାପଥ ଧୂଳି ହଟାଇ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଭାବରେ ପରିସ୍କାର ଓ ଜଳ ଛିଟାଯାଇଥିଲା, ଏହିପଥରେ ରାଜା ଋଷିମାନେ ଯାଇଥିବା ଦିନରେ, ଶ୍ରୀମୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ କୃଷ୍ଣ ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଯାତେ ଦାଶାର୍ହେ ପ୍ରାଵାଦ୍ଯନ୍ତୈକପୁଷ୍କରାଃ। ଶଙ୍ଖାଶ୍ଚ ଦଧ୍ମିରେ ତତ୍ର ଵାଦ୍ଯାନ୍ଯନ୍ଯାନି ଯାନି ଚ
ଦାଶାର୍ହ ବଂଶୀୟ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଏକ ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ରୂପୀ ଶଙ୍ଖ ଦ୍ୱନିତ ହେଲା, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଗଲା।
ପ୍ରଵୀରାଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଯୁଵାନଃ ସିଂହଵିକ୍ରମାଃ। ପରିଵାର୍ଯ ରଥଂ ଶୌରେରଗଚ୍ଛନ୍ତ ପରନ୍ତପାଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକର ଯୁବକମାନେ, ସିଂହ ପ୍ରଭାବ ଓ ସାହସ ଥିବା, ଶୌରିଙ୍କ ରଥକୁ ଘେରି ରଖିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତତୋଽନ୍ଯେ ବହୁସାହସ୍ରା ଵିଚିତ୍ରାଦ୍ଭୁତଵାସସଃ । ଅସିପ୍ରାସାଯୁଧଧରାଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯାସନ୍ପୁରଃସରାଃ
ଏହା ପରେ ଅନେକ ହଜାର ଲୋକ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଚିତ୍ର ଜମା ଶାଡ଼ି ପିନ୍ଧି, ତଳୱାର, ବଣ୍ଡା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ସାମ୍ନାରେ ଚାଲିଲେ।
ଗଜାଃ ପଞ୍ଚଶତାସ୍ତତ୍ର ରଥାଶ୍ଚାସନ୍ସହସ୍ରଶଃ। ପ୍ରଯାନ୍ତମନ୍ଵଯୁର୍ଵୀରଂ ଦାଶାର୍ହମପରାଜିତମ୍
ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚଶେ ହାତୀ ଓ ହଜାର ରଥ ଥିଲା, ସେମାନେ ଅପରାଜିତ ଦାଶାର୍ହ ନାୟକଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ।