ଅଵିଲୋପେନ ଧର୍ମସ୍ଯ ଅନିକୃତ୍ଯା ପରନ୍ତପ। ପ୍ରଭାଵଜ୍ଞାଽସ୍ମି ତେ କୃଷ୍ଣ ସତ୍ଯସ୍ଯାଭିଜନସ୍ଯ ଚ
ଧର୍ମକୁ ଭଙ୍ଗ କରିନାହିଁ, କାହାକୁ କ୍ଷତି ଦେଇନାହିଁ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ମୁଁ ତୁମର ଶକ୍ତି ଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ସତ୍ୟତାକୁ ଜାଣେ।
ଵ୍ଯଵସ୍ଥାଯାଂ ଚ ମିତ୍ରେଷୁ ବୁଦ୍ଧିଵିକ୍ରମଯୋସ୍ତଥା। ତ୍ଵମେଵ ନଃ କୁଲେ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ତପୋ ମହତ୍
ମିତ୍ରତା, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମର ବିଷୟରେ, ଆମ କୁଳରେ ତୁମେ ଧର୍ମ, ତୁମେ ସତ୍ୟ, ତୁମେ ମହାତପସ୍ୱୀ।
ତ୍ଵଂ ତ୍ରାତା ତ୍ଵଂ ମହଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଯଥୈଵାତ୍ଥ ତଥୈଵୈତତ୍ତ୍ଵଯି ସତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ରକ୍ଷକ, ତୁମେ ମହାବ୍ରହ୍ମ, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ସେପରି ହେବ; ସତ୍ୟ ତୁମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଲୋକାନାଂ ଚାପରାଜିତ । ସର୍ଵସ୍ଯୈତସ୍ଯ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ଗତିସ୍ତ୍ଵମସି ମାଧଵ। ପ୍ରଭାଵୋ ବୁଦ୍ଧିଵୀର୍ଯଂ ଚ ତାଦୃଶଂ ତଵ କେଶଵ
କୁରୁ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଅଜୟ, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ମାଧବ। ଏହିପରି ତୁମର ପ୍ରଭାବ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ, ହେ କେଶବ।
ତାମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଚ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କୃତ୍ଵା ଚାଭିପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ମହାବାହୁର୍ଦୁର୍ଯୋଧନଗୃହାନ୍ପ୍ରତି
ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଗୋବିନ୍ଦ, ମହାବାହୁ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପୃଥାମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କୃତ୍ଵା ଚାଭିପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନଗୃହଂ ଶୌରିରଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦରିନ୍ଦମଃ
ପୃଥାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଗୋବିନ୍ଦ, ଶୂରବଂଶୀ ଓ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତଂ ପୁରନ୍ଦରଗୃହୋପମମ୍ । ଵିଚିତ୍ରୈରାସନୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ଜନାର୍ଦନଃ
ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଆସନରେ ଶୁଭିତ ଘରକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ଯ କକ୍ଷ୍ଯା ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ତିସ୍ରୋ ଦ୍ଵାଃସ୍ଥୈରଵାରିତଃ । ତତୋଽଭ୍ରଘନସଙ୍କାଶଂ ଗିରିକୂଟମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ସେଠାରେ ତିନିଟି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ରୋକିଲେ, ଘରର ଅନ୍ତଃକକ୍ଷ ଅଟେଇ। ତାପରେ ସେ ଏକ ବଡ଼ ମେଘମାଳା ପରି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଦେଖିଲେ।
ଶ୍ରିଯା ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ପ୍ରାସାଦମାରୁରୋହ ମହାଯଶାଃ । ତତ୍ର ରାଜସହସ୍ରୈଶ୍ଚ କୁରୁଭିଶ୍ଚାଭିସଂଵୃତମ୍
ମହାମାନ୍ୟ ଜନେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ରୂପେ ଚମକୁଥିବା ରାଜମହଳକୁ ଚଢ଼ିଲେ, ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ରାଜା ଓ କୁରୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ମହାବାହୁଂ ଦଦର୍ଶାସୀନମାସନେ । ଦୁଃଶାସନଂ ଚ କର୍ଣଂ ଚ ଶକୁନିଂ ଚାପି ସୌବଲମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଆସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ଦୁଃଶାସନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକୁନି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସମୀପେ ତାନାସନସ୍ଥାନ୍ଦଦର୍ଶ ସଃ। ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛତି ଦାଶାର୍ହେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାଯଶାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ନିକଟରେ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ; ଏବେ ଦାଶାର୍ହବଂଶୀ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ଉଦତିଷ୍ଠତ୍ସହାମାତ୍ଯଃ ପୂଜଯନ୍ମଧୁସୂଦନମ୍ । ସମେତ୍ଯ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ମହାମାତ୍ଯେନ କେଶଵଃ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଉଠି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଏପରି ଭାବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ସହିତ କେଶବଙ୍କ ମିଳନ ହେଲା।
ରାଜଭିସ୍ତତ୍ର ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଃ ସମାଗଚ୍ଛଦ୍ଯଥାଵଯଃ । ତତ୍ର ଜାମ୍ବୂନଦମଯଂ ପର୍ଯଙ୍କଂ ସୁପରିଷ୍କୃତମ୍
ସେଠାରେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀଙ୍କୁ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ପଦବୀ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଏଠାରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶୈଳୀ ଖଟିଆ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲା।
ଵିଵିଧାସ୍ତରଣାସ୍ତୀର୍ଣମଭ୍ଯୁପାଵିଶଦଚ୍ଯୁତଃ । ତସ୍ମିନ୍ଗାଂ ମଧୁପର୍କଂ ଚାପ୍ଯୁଦକଂ ଚ ଜନାର୍ଦନେ
ଏହି ଖଟିଆ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚାଦର ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା; ଏଠାରେ ଅଚ୍ୟୁତ ବସିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁପାନ ଓ ପାଣି ଆଣି ଦିଆଗଲା।
ନିଵେଦଯାମାସ ତଦା ଗୃହାନ୍ରାଜ୍ଯଂ ଚ କୌରଵଃ । ` ଆସନଂ ସର୍ଵତୋଭଦ୍ରଂ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ତାପରେ କୌରବ ତାଙ୍କୁ ଗୃହ ଓ ରାଜ୍ୟର ଉପହାର ଦେଲେ: ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୁଭ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଆସନ।
କୃଷ୍ଣାର୍ଥମେଵଂ ସଂସିଦ୍ଧଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଶାସନାତ୍।' ତତ୍ର ଗୋଵିନ୍ଦମାସୀନଂ ପ୍ରସନ୍ନାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ହୋଇଥିଲା; ସେଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ ବସିଥିଲେ।
ଉପାସାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ସର୍ଵେ କୁରଵୋ ରାଜଭିଃ ସହ। ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ ଜଯତାଂ ଵରମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କୁରୁ ଓ ରାଜାମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ।
ନ୍ଯମନ୍ତ୍ରଯଦ୍ଭୋଜନେନ ନାଭ୍ଯନନ୍ଦଚ୍ଚ କେଶଵଃ । ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କୃଷ୍ଣମବ୍ରଵୀତ୍କୁରୁସଂସଦି
ତାପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୃଷ୍ଣିବଂଶୀଙ୍କୁ ଭୋଜନ ପାଇଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ କେଶବ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ; ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନ କୁରୁ ସଭାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମୃଦୁପୂର୍ଵଂ ଶଠୋଦର୍କଂ କର୍ଣମାଭାଷ୍ଯ କୌରଵଃ । କସ୍ମାଦନ୍ନାନି ପାପାନି ଵାସାଂସି ଶଯନାନି ଚ
କୌରବ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥାରେ, କିନ୍ତୁ ଲୁଚିଥିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହ କହିଲେ: 'ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ତୁମ ପାଇଁ ଆଣାଯାଇଥିବା ଭୋଜନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶୟନ ତୁମେ କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କରୁନାହାଁ?'
ତ୍ଵଦର୍ଥମୁପନୀତାନି ନାଗ୍ରହୀସ୍ତ୍ଵଂ ଜନାର୍ଦନ । ଉଭଯୋଶ୍ଚ ଦଦତ୍ସାହ୍ଯମୁଭଯୋଶ୍ଚ ହିତେ ରତଃ
'ତୁମ ପାଇଁ ଆଣିଥିବା ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାଁ, ଯଦିଓ ତୁମେ ଉଭୟ ପକ୍ଷକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛ, ଓ ଉଭୟଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଛ।'
ସଂବନ୍ଧୀ ଦଯିତଶ୍ଚାସି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ମାଧଵ । ତ୍ଵଂ ହି ଗୋଵିନ୍ଦ ଧର୍ମାର୍ଥୌ ଵେତ୍ଥ ତତ୍ତ୍ଵେନ ସର୍ଵଶଃ । ତତ୍ର କାରଣମିଚ୍ଛାମି ଶ୍ରୋତୁଂ ଚକ୍ରଗଦାଧର
'ମାଧବ, ତୁମେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ପ୍ରିୟ ଲୋକ; ଗୋବିନ୍ଦ, ତୁମେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଜାଣ; ତେଣୁ ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ, ଏହାର କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।'
ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାମନାଃ । ଉଦ୍ଯନ୍ମେଘସ୍ଵନଃକ କାଲେ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ଭୁଜମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ମହାମନା ଗୋବିନ୍ଦ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ତାଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଶୋର କଲା, ତିନି ତାଙ୍କର ମଜବୁତ ବାହୁକୁ ଧରିଥିଲେ।
ଅଲଘୂକୃତମଗ୍ରସ୍ତମନିରସ୍ତମସଂକୁଲମ୍ । ରାଜୀଵନେତ୍ରୋ ରାଜାନଂ ହେତୁମଦ୍ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଥିବା ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା ନଥିବା, ଅର୍ଥବତ୍ତା ଭରିଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହିଲେ।
କୃତାର୍ଥା ଭୁଞ୍ଜତେ ଦୂତାଃ ପୂଜାଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ତି ଚୈଵ ହ। କୃତର୍ଥଂ ମାଂ ସହାମାତ୍ଯଂ ସମର୍ଚିଷ୍ଯସି ଭାରତ
'ଯେଉଁ ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କର କାମ ସଫଳ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଆତିଥ୍ୟ ଓ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଭାରତ, ମୋର କାମ ସଫଳ ହେଲେ ତୁମେ ମୋତେ ଓ ମୋ ସହଚରମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରିପାରିବ।'
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ନ ଯୁକ୍ତଂ ଭଵତାଽସ୍ମାସୁ ପ୍ରତିପତ୍ତୁମସାଂପ୍ତମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ତୁମେ ଯେପରି ମୋର କାମ ଅସଫଳ ଭାବି ଆମକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛ, ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ।'
କୃତାର୍ଥଂ ଵାଽକୃତାର୍ଥଂ ଵା ତ୍ଵାଂ ଵଯଂ ମଧୁସୂଦନ। ଯତାମହେ ପୂଜଯିତୁଂ ଦାଶାର୍ହ ନ ଚ ଶକ୍ନୁମଃ
'ମଧୁସୂଦନ, ତୁମର କାମ ସଫଳ ହେଉ କି ନ ହେଉ, ଦାଶାର୍ହ, ଆମେ ସଦା ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ, କିନ୍ତୁ ଏହା କରିପାରୁନାହୁଁ।'
ନ ଚ ତତ୍କାରଣଂ ଵିଦ୍ମୋ ଯସ୍ମାନ୍ନୋ ମଧୁସୂଦନ । ପୂଜାଂ କୃତାଂ ପ୍ରୀଯମାଣୋ ନାମଂସ୍ଥାଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଆମେ ଏହାର କାରଣ ଜାଣିନାହୁଁ—ଆପଣ ପୂଜାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, କାହିଁକି ରହିଲେ ନାହିଁ, ଏହା ଆମେ ବୁଝିପାରୁନାହୁଁ।
ଵୈରଂ ନୋ ନାସ୍ତି ଭଵତା ଗୋଵିନ୍ଦ ନ ଚ ଵିଗ୍ରହଃ । ସ ଭଵାନ୍ପ୍ରସମୀକ୍ଷ୍ଯୈତନ୍ନେଦୃଶଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ କୌଣସି ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ବିରୋଧ ରଖୁନାହୁଁ। ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଆପଣ ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ଦିଅ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଜନାର୍ଦନଃ। ଅଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସହାମାତ୍ଯଂ ଦାଶାର୍ହଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇ, ଦାଶାର୍ହ ହସିଥିବା ପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ନାହଂ କାମାନ୍ନ ସଂରମ୍ଭାନ୍ନ ଦ୍ଵେଷାନ୍ନାର୍ଥକାରଣାତ୍ । ନ ହେତୁଵାଦାଲ୍ଲୋଭାଦ୍ଵା ଧର୍ମଂ ଜହ୍ଯାଂ କଥଂଚନ
ମୁଁ କେବେ ବା ଆସା, କ୍ରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ, ଲାଭ, ତର୍କ କିମ୍ବା ଲୋଭ ପାଇଁ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ—ଯେପରିସ୍ଥିତିରେ ହେଉନା।