ଦୁଃଶାସତଶ୍ଚ କର୍ଣଶ୍ଚ ପରୁଷାଣ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତାମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଭୀମସେନମଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ମନସ୍ଵିନମ୍
ଦୁଃଶାସନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ କଠୋର କଥା କହିଥିଲେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ମନେ ଉଚ୍ଚ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ।
ପଶ୍ଯତାଂ କୁରୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ତସ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ଯତ୍ଫଲମ୍ । ନ ହି ଵୈରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି ଵୃକୋଦରଃ
କୁରୁମୁଖ୍ୟମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଖିବ। ବୃକୋଦର ଏକଥା ଯେ, ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ସୁଚିରାଦପି ଭୀମସ୍ଯ ନ ହି ଵୈରଂ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି। ଯାଵଦନ୍ତଂ ନ ନଯତି ଶାତ୍ରଵାଞ୍ଚତ୍ରୁକର୍ଶନଃ
ଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମଧ୍ୟ, ଭୀମଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ସେ ଶେଷ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଶତ୍ରୁଦଳନ।
ନ ଦୁଃଖଂ ରାଜ୍ଯହରଣଂ ନ ଚ ଦ୍ଯୂତେ ପରାଜଯଃ । ପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ନ ମେ ତଦ୍ଦୁଃଖକାରଣମ୍
ରାଜ୍ୟ ହରାଇବା ଦୁଃଖ ନୁହେଁ, ନ ହେଉଁ ଜୁଆରେ ହାରିବା। ପୁଅମାନେର ବନବାସ ମୋର ଦୁଃଖର କାରଣ ନୁହେଁ।
ଯତ୍ତୁ ସା ବୃହତୀ ଶ୍ଯାମା ଏକଵସ୍ତ୍ରା ସଭାଂ ଗତା। ଅଶୃଣୋତ୍ପରୁଷା ଵାଚଃ କିଂ ନୁ ଦୁଃଖତରଂ ତତଃ
କିନ୍ତୁ ସେଇ ମହିଳା, ଶ୍ୟାମା, ଏକବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ସଭାକୁ ଯାଇ, କଠୋର କଥା ଶୁଣିଥିଲେ—ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ କ'ଣ ହେବ?
ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମିଣୀ ଵରାରୋହା କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତା ସଦା। ନାଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ତଦା ନାଥଂ କୃଷ୍ଣା ନାଥଵତୀ ସତୀ
ସେଇ ଉଚ୍ଚନିତମ ନାରୀ, ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ନାଥବତୀ ହେଉଥିବା ସତୀ କୃଷ୍ଣା, ସେ ସମୟରେ ରକ୍ଷାକାରୀ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ଯା ମମ ସପୁତ୍ରାଯାସ୍ତ୍ଵଂ ନାଥୋ ମଧୁସୂଦନ । ରାମଶ୍ଚ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ମହାରଥଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ମୋ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ, ତୁମେ ରକ୍ଷକ, ହେ ମଧୁସୂଦନ; ବଳଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଓ ମହାରଥୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷକ।
ସାଽହମେଵଂଵିଧଂ ଦୁଃଖଂ ସହେଯଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ । ଭୀମେ ଜୀଵତି ଦୁର୍ଧର୍ଷେ ଵିଜଯେ ଚାପଲାଯିନି
ଏପରି ଦୁଃଖକୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମୁଁ ସହିପାରିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜୟ ଭୀମ ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ବିଜୟ ପଳାଇ ନାହାନ୍ତି।
ତତ ଆଶ୍ଵାସଯାମାସ ପୁତ୍ରାଧିଭିରଭିପ୍ଲୁତାମ୍। ପିତୃଷ୍ଵସାରଂ ଶୋଚନ୍ତୀଂ ଶୌରିଃ ପାର୍ଥସଖଃ ପୃଥାମ୍
ତାପରେ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ କୃଷ୍ଣ, ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭଉଣୀ ପାଇଁ ଶୋକିତ ପୃଥାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
କା ନୁ ସୀମନ୍ତିନୀ ତ୍ଵାଦୃଗ୍ଲୋକେଷ୍ଵସ୍ତି ପିତୃଷ୍ଵସଃ । ଶୂରସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଦୁହିତା ଆଜମୀଢକୁଲଂ ଗତା
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ପରି ମହିଳା କିଏ ଅଛି, ହେ ପିତୃସ୍ୱସା? ଏକ ଶୂରବୀର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ଆଜମୀଢ଼ ବଂଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ମହାକୁଲୀନା ଭଵତୀ ହ୍ରଦାଦ୍ଧ୍ରଦମିଵାଗତା। ଈଶ୍ଵରୀ ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣୀ ଭର୍ତ୍ରା ପରମପୂଜିତା
ତୁମେ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଜନ୍ମ, ଏକ ଗଭୀର ହ୍ରଦରୁ ଅନ୍ୟ ଗଭୀର ହ୍ରଦକୁ ଆସିଥିବା ପରି। ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଗୁଣର ମାଲିକା, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଵୀରସୂର୍ଵୀରପତ୍ନୀ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତା ଗୁଣୈଃ । ମୁଖଦୁଃଖେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞେ ତ୍ଵାଦୃଶୀ ସୋଢୁମର୍ହତି
ତୁମେ ବୀରମାତା, ବୀରଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଓ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା। ଏପରି ହୃଦୟବିଦାରକ ଦୁଃଖ ସହିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
ନିଦ୍ରାତନ୍ଦ୍ରେ କ୍ରୋଧହର୍ଷୌ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ହିମାତପୌ। ଏତାନି ପାର୍ଥା ନିର୍ଜିତ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ଵୀରସୁଖେ ରତାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଦା ବୀରମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ। ସେମାନେ ନିଦ୍ରା, ଅଳସତା, କ୍ରୋଧ, ଆନନ୍ଦ, ଭୋକ, ତିଆସ, ଶୀତ ଓ ତାପକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି।
ତ୍ଯକ୍ତଗ୍ରାମ୍ଯସୁଖାଃ ପାର୍ଥା ନିତ୍ଯଂ ଵୀରସୁଖପ୍ରିଯାଃ । ନ ତୁ ସ୍ଵଲ୍ପେନ ତୁଷ୍ଯେଯୁର୍ମହୋତ୍ସାହା ମହାବଲାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସୁଖକୁ ଛାଡିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ବୀରତ୍ୱର ସୁଖକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶକ୍ତି ଥିବା ସେମାନେ ଅଳ୍ପରେ କେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ।
ଅନ୍ତଂ ଧୀରା ନିଷେଵନ୍ତେ ମଧ୍ଯଂ ଗ୍ରାମ୍ଯସୁଖପ୍ରିଯାଃ । ଉତ୍ତମାଂଶ୍ଚ ପରିକ୍ଲେଶାନ୍ଭୋଗାଂଶ୍ଚାତୀଵ ମାନୁଷାନ୍
ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଲୋକେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଗ୍ରାମ୍ୟ ସୁଖକୁ ଭଲପାଉଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରୁହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଓ ମାନବ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଭୋଗ ଭୋଗନ୍ତି।
ଅନ୍ତେଷୁ ରେମିରେ ଧୀରା ନ ତେ ମଧ୍ଯେଷୁ ରେମିରେ । ଅନ୍ତପ୍ରାପ୍ତିଂ ସୁଖଂ ପ୍ରାହୁର୍ଦୁଃଖମନ୍ତରମନ୍ତଯୋଃ
ଧୈର୍ୟଶୀଳମାନେ ଶେଷରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ। ଶେଷରେ ସୁଖ ମିଳେ, ଦୁଇ ଶେଷ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ରହିଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଭିଵାଦଯନ୍ତି ଭଵତୀଂ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହ କୃଷ୍ଣଯା । ଆତ୍ମାନଂ ତେ କୁଶଲିନଂ ନିଵେଦ୍ଯାହୁରନାମଯମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ କୃଷ୍ଣା ସହିତ ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସମ୍ପ୍ରେଷଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜେମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ବୋଲି ଜଣାଇଛନ୍ତି।
ଅରୋଗାନ୍ସର୍ଵସିଦ୍ଧାର୍ଥାନ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ପାଣ୍ଡଵାନ୍ । ଈଶ୍ଵରାନ୍ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ହତାମିତ୍ରାଞ୍ଶ୍ରିଯା ଵୃତାନ୍
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାସକ ହେଇଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ହତ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଶୋଭିତ।
ଏଵମାଶ୍ଵାସିତା କୁନ୍ତୀ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ପୁତ୍ରାଧିଭିରଭିଧ୍ଵସ୍ତା ନିଗୃହ୍ଯାବୁଦ୍ଧିଜଂ ତମଃ
ଏପରି ଭାବେ ଆଶ୍ୱାସନ ପାଇ, ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ କୁନ୍ତୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଅବିବେକର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦମନ କରି।
ଯଦ୍ଯତ୍ତେଷାଂ ମହାବାହୋ ପଥ୍ଯଂ ସ୍ଯାନ୍ମଧୁସୂଦନ। ଯଥାଯଥା ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯେଥାଃ କୁର୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣ ତଥାତଥା
ଯଦି, ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ହୁଏ, ତେବେ ତୁମେ ଯେପରି ଭାବୁଛ, ସେପରି କର।
ଅଵିଲୋପେନ ଧର୍ମସ୍ଯ ଅନିକୃତ୍ଯା ପରନ୍ତପ। ପ୍ରଭାଵଜ୍ଞାଽସ୍ମି ତେ କୃଷ୍ଣ ସତ୍ଯସ୍ଯାଭିଜନସ୍ଯ ଚ
ଧର୍ମକୁ ଭଙ୍ଗ କରିନାହିଁ, କାହାକୁ କ୍ଷତି ଦେଇନାହିଁ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ମୁଁ ତୁମର ଶକ୍ତି ଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ସତ୍ୟତାକୁ ଜାଣେ।
ଵ୍ଯଵସ୍ଥାଯାଂ ଚ ମିତ୍ରେଷୁ ବୁଦ୍ଧିଵିକ୍ରମଯୋସ୍ତଥା। ତ୍ଵମେଵ ନଃ କୁଲେ ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଂ ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଂ ତପୋ ମହତ୍
ମିତ୍ରତା, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମର ବିଷୟରେ, ଆମ କୁଳରେ ତୁମେ ଧର୍ମ, ତୁମେ ସତ୍ୟ, ତୁମେ ମହାତପସ୍ୱୀ।
ତ୍ଵଂ ତ୍ରାତା ତ୍ଵଂ ମହଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଯଥୈଵାତ୍ଥ ତଥୈଵୈତତ୍ତ୍ଵଯି ସତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ରକ୍ଷକ, ତୁମେ ମହାବ୍ରହ୍ମ, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ, ସେପରି ହେବ; ସତ୍ୟ ତୁମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଲୋକାନାଂ ଚାପରାଜିତ । ସର୍ଵସ୍ଯୈତସ୍ଯ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ଗତିସ୍ତ୍ଵମସି ମାଧଵ। ପ୍ରଭାଵୋ ବୁଦ୍ଧିଵୀର୍ଯଂ ଚ ତାଦୃଶଂ ତଵ କେଶଵ
କୁରୁ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଅଜୟ, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ମାଧବ। ଏହିପରି ତୁମର ପ୍ରଭାବ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ, ହେ କେଶବ।
ତାମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଚ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କୃତ୍ଵା ଚାଭିପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍। ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ମହାବାହୁର୍ଦୁର୍ଯୋଧନଗୃହାନ୍ପ୍ରତି
ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଗୋବିନ୍ଦ, ମହାବାହୁ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ପୃଥାମାମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଃ କୃତ୍ଵା ଚାଭିପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନଗୃହଂ ଶୌରିରଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦରିନ୍ଦମଃ
ପୃଥାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଗୋବିନ୍ଦ, ଶୂରବଂଶୀ ଓ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତଂ ପୁରନ୍ଦରଗୃହୋପମମ୍ । ଵିଚିତ୍ରୈରାସନୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ଜନାର୍ଦନଃ
ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଆସନରେ ଶୁଭିତ ଘରକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତସ୍ଯ କକ୍ଷ୍ଯା ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ ତିସ୍ରୋ ଦ୍ଵାଃସ୍ଥୈରଵାରିତଃ । ତତୋଽଭ୍ରଘନସଙ୍କାଶଂ ଗିରିକୂଟମିଵୋଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ସେଠାରେ ତିନିଟି ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ରୋକିଲେ, ଘରର ଅନ୍ତଃକକ୍ଷ ଅଟେଇ। ତାପରେ ସେ ଏକ ବଡ଼ ମେଘମାଳା ପରି, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ ଦେଖିଲେ।
ଶ୍ରିଯା ଜ୍ଵଲନ୍ତଂ ପ୍ରାସାଦମାରୁରୋହ ମହାଯଶାଃ । ତତ୍ର ରାଜସହସ୍ରୈଶ୍ଚ କୁରୁଭିଶ୍ଚାଭିସଂଵୃତମ୍
ମହାମାନ୍ୟ ଜନେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ରୂପେ ଚମକୁଥିବା ରାଜମହଳକୁ ଚଢ଼ିଲେ, ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ରାଜା ଓ କୁରୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ମହାବାହୁଂ ଦଦର୍ଶାସୀନମାସନେ । ଦୁଃଶାସନଂ ଚ କର୍ଣଂ ଚ ଶକୁନିଂ ଚାପି ସୌବଲମ୍
ସେଠାରେ ସେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଆସନରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ଦୁଃଶାସନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକୁନି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।