ଅର୍ଥତସ୍ତେ ମମ ମୃତାସ୍ତେଷାଂ ଚାହଂ ଜନାର୍ଦନା । ବ୍ରୂଯା ମାଧଵ ରାଜାନଂ ଧର୍ମାତ୍ମାନଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ମୋ ପାଇଁ, ହେ ଜନାର୍ଦନ, ସେମାନେ ମୃତ ଭଳି ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ ଭଳି। ହେ ମାଧବ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ।
ଭୂଯାଂସ୍ତେ ହୀଯତେ ଧର୍ମୋ ମା ପୁତ୍ରକ ଵୃଥା କୃଥାଃ । ପରାଶ୍ରଯା ଵାସୁଦେଵ ଯା ଜୀଵତି ଘିଗସ୍ତୁ ତାମ୍
ମୋ ପୁଅ, ତୁମର ଧର୍ମ ଆଉ କମିଯାଉନାହିଁ; ଅନାବଶ୍ୟକ କାମ କରନି। ହେ ବାସୁଦେବ, ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ରହିଛି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ।
ଵୃତ୍ତେଃ କାର୍ପଣ୍ଯଲବ୍ଧାଯା ଅପ୍ରତିଷ୍ଠୈଵ ଜ୍ଯାଯସୀ। ଅଥୋ ଧନଞ୍ଜଯଂ ବ୍ରୂଯା ନିତ୍ଯୋଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ଵୃକୋଦରମ୍
ଦୁଇଟି ଉପାୟ ମଧ୍ୟରୁ, ଦୁର୍ବଳତାରେ ଲଭ୍ୟ ହେଉଥିବା ଉପାୟ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଅମୂଲ୍ୟ। ତେଣୁ ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ କହ।
ଯଦର୍ଥଂ କ୍ଷତ୍ରିଯା ସୂତେ ତସ୍ଯ କାଲୋଽଯମାଗତଃ। ଅସ୍ମିଂଶ୍ଚେଦାଗତେ କାଲେ ମିଥ୍ଯା ଚାତିକ୍ରମିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁ କାରଣ ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେଇ ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି। ଏହି ସମୟରେ ଯଦି ସେ ଭ୍ରମ କରିବେ, ତେବେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ହେବ।
ଲୋକସଂଭାଵିତାଃ ସଂତଃ ସୁନୃଶଂସଂ କରିଷ୍ଯଥ । ନୃଶଂସେନ ଚ ଵୋ ଯୁକ୍ତାଂସ୍ତ୍ଯଜେଯଂ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
ଯେମାନେ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମାନିତ, ସେମାନେ ଯଦି ଅତି ଦୟା କରନ୍ତି, ତେବେ ନିନ୍ଦାର ସାଥି ହେବେ। ଏପରି ଦୟା ପାଇଁ ମୁଁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି।
କାଲେ ହି ସମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ତ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯମପି ଜୀଵନମ୍ । ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ଵ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯୌ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତୌ ସଦା
ଯେତେବେଳେ ଠିକ୍ ସମୟ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଏହି କଥା ବୁଝାଇଦିଅ।
ଵିକ୍ରମେଣାର୍ଜିତାନ୍ଭୋଗାନ୍ଵୃଣୀତଂ ଜୀଵିତାଦପି । ଵିକ୍ରମାଧିଗତା ହ୍ଯର୍ଥାଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେଣ ଜୀଵତଃ
ଶୌର୍ୟରେ ଅର୍ଜିତ ଭୋଗକୁ ଜୀବନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଯେଉଁ ଧନ ଶୌର୍ୟରେ ମିଳେ, ସେହି ଜୀବନ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ।
ମନୋ ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ସଦା ପ୍ରୀଣନ୍ତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ଗତ୍ଵା ବ୍ରୂହି ମହାବାହୋ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଏପରି କଥା ମନୁଷ୍ୟର ମନକୁ ସଦା ଖୁସି କରେ। ତୁମେ ଯାଅ, ବଳଶାଳୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହ।
ଅର୍ଜୁନଂ ପାଣ୍ଡଵଂ ଵୀରଂ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପଦଵୀଂ ଚର । ଵିଦିତୌ ହି ତଵାତ୍ଯନ୍ତଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୌ ତୌ ତୁ ଯଥାନ୍ତକୌ
ଅର୍ଜୁନ, ସେହି ପାଣ୍ଡବ ବୀର, ଯିଏ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରେ, ତାଙ୍କୁ ଯାଇ କହ। ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଭୀମାର୍ଜୁନୌ ନଯେତାଂ ହି ଦେଵାନପି ପରାଂ ଗତିମ୍। ତଯୋଶ୍ଚୈତଦଵଜ୍ଞାନଂ ଯତ୍ସା କୃଷ୍ଣା ସଭାଂ ଗତା
ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ଦେଇପାରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ରୋଷ ଦ୍ରୌପଦୀ ସଭାରେ ଅପମାନିତ ହେବାରୁ।
ଦୁଃଶାସତଶ୍ଚ କର୍ଣଶ୍ଚ ପରୁଷାଣ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତାମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଭୀମସେନମଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ମନସ୍ଵିନମ୍
ଦୁଃଶାସନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ କଠୋର କଥା କହିଥିଲେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ମନେ ଉଚ୍ଚ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ।
ପଶ୍ଯତାଂ କୁରୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ତସ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ଯତ୍ଫଲମ୍ । ନ ହି ଵୈରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି ଵୃକୋଦରଃ
କୁରୁମୁଖ୍ୟମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଖିବ। ବୃକୋଦର ଏକଥା ଯେ, ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ସୁଚିରାଦପି ଭୀମସ୍ଯ ନ ହି ଵୈରଂ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି। ଯାଵଦନ୍ତଂ ନ ନଯତି ଶାତ୍ରଵାଞ୍ଚତ୍ରୁକର୍ଶନଃ
ଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମଧ୍ୟ, ଭୀମଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ସେ ଶେଷ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଶତ୍ରୁଦଳନ।
ନ ଦୁଃଖଂ ରାଜ୍ଯହରଣଂ ନ ଚ ଦ୍ଯୂତେ ପରାଜଯଃ । ପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ନ ମେ ତଦ୍ଦୁଃଖକାରଣମ୍
ରାଜ୍ୟ ହରାଇବା ଦୁଃଖ ନୁହେଁ, ନ ହେଉଁ ଜୁଆରେ ହାରିବା। ପୁଅମାନେର ବନବାସ ମୋର ଦୁଃଖର କାରଣ ନୁହେଁ।
ଯତ୍ତୁ ସା ବୃହତୀ ଶ୍ଯାମା ଏକଵସ୍ତ୍ରା ସଭାଂ ଗତା। ଅଶୃଣୋତ୍ପରୁଷା ଵାଚଃ କିଂ ନୁ ଦୁଃଖତରଂ ତତଃ
କିନ୍ତୁ ସେଇ ମହିଳା, ଶ୍ୟାମା, ଏକବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ସଭାକୁ ଯାଇ, କଠୋର କଥା ଶୁଣିଥିଲେ—ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ କ'ଣ ହେବ?
ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମିଣୀ ଵରାରୋହା କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତା ସଦା। ନାଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ତଦା ନାଥଂ କୃଷ୍ଣା ନାଥଵତୀ ସତୀ
ସେଇ ଉଚ୍ଚନିତମ ନାରୀ, ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ନାଥବତୀ ହେଉଥିବା ସତୀ କୃଷ୍ଣା, ସେ ସମୟରେ ରକ୍ଷାକାରୀ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ଯା ମମ ସପୁତ୍ରାଯାସ୍ତ୍ଵଂ ନାଥୋ ମଧୁସୂଦନ । ରାମଶ୍ଚ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ମହାରଥଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ମୋ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ, ତୁମେ ରକ୍ଷକ, ହେ ମଧୁସୂଦନ; ବଳଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଓ ମହାରଥୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷକ।
ସାଽହମେଵଂଵିଧଂ ଦୁଃଖଂ ସହେଯଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ । ଭୀମେ ଜୀଵତି ଦୁର୍ଧର୍ଷେ ଵିଜଯେ ଚାପଲାଯିନି
ଏପରି ଦୁଃଖକୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମୁଁ ସହିପାରିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜୟ ଭୀମ ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ବିଜୟ ପଳାଇ ନାହାନ୍ତି।
ତତ ଆଶ୍ଵାସଯାମାସ ପୁତ୍ରାଧିଭିରଭିପ୍ଲୁତାମ୍। ପିତୃଷ୍ଵସାରଂ ଶୋଚନ୍ତୀଂ ଶୌରିଃ ପାର୍ଥସଖଃ ପୃଥାମ୍
ତାପରେ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ କୃଷ୍ଣ, ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭଉଣୀ ପାଇଁ ଶୋକିତ ପୃଥାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
କା ନୁ ସୀମନ୍ତିନୀ ତ୍ଵାଦୃଗ୍ଲୋକେଷ୍ଵସ୍ତି ପିତୃଷ୍ଵସଃ । ଶୂରସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଦୁହିତା ଆଜମୀଢକୁଲଂ ଗତା
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ପରି ମହିଳା କିଏ ଅଛି, ହେ ପିତୃସ୍ୱସା? ଏକ ଶୂରବୀର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ଆଜମୀଢ଼ ବଂଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।
ମହାକୁଲୀନା ଭଵତୀ ହ୍ରଦାଦ୍ଧ୍ରଦମିଵାଗତା। ଈଶ୍ଵରୀ ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣୀ ଭର୍ତ୍ରା ପରମପୂଜିତା
ତୁମେ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଜନ୍ମ, ଏକ ଗଭୀର ହ୍ରଦରୁ ଅନ୍ୟ ଗଭୀର ହ୍ରଦକୁ ଆସିଥିବା ପରି। ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଗୁଣର ମାଲିକା, ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଵୀରସୂର୍ଵୀରପତ୍ନୀ ତ୍ଵଂ ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତା ଗୁଣୈଃ । ମୁଖଦୁଃଖେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞେ ତ୍ଵାଦୃଶୀ ସୋଢୁମର୍ହତି
ତୁମେ ବୀରମାତା, ବୀରଙ୍କର ଜୀବନସଂଗିନୀ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ଓ ମହାପ୍ରଜ୍ଞା। ଏପରି ହୃଦୟବିଦାରକ ଦୁଃଖ ସହିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
ନିଦ୍ରାତନ୍ଦ୍ରେ କ୍ରୋଧହର୍ଷୌ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ ହିମାତପୌ। ଏତାନି ପାର୍ଥା ନିର୍ଜିତ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ଵୀରସୁଖେ ରତାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଦା ବୀରମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦରେ ଲୀନ। ସେମାନେ ନିଦ୍ରା, ଅଳସତା, କ୍ରୋଧ, ଆନନ୍ଦ, ଭୋକ, ତିଆସ, ଶୀତ ଓ ତାପକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି।
ତ୍ଯକ୍ତଗ୍ରାମ୍ଯସୁଖାଃ ପାର୍ଥା ନିତ୍ଯଂ ଵୀରସୁଖପ୍ରିଯାଃ । ନ ତୁ ସ୍ଵଲ୍ପେନ ତୁଷ୍ଯେଯୁର୍ମହୋତ୍ସାହା ମହାବଲାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସୁଖକୁ ଛାଡିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ବୀରତ୍ୱର ସୁଖକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଓ ଶକ୍ତି ଥିବା ସେମାନେ ଅଳ୍ପରେ କେବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ।
ଅନ୍ତଂ ଧୀରା ନିଷେଵନ୍ତେ ମଧ୍ଯଂ ଗ୍ରାମ୍ଯସୁଖପ୍ରିଯାଃ । ଉତ୍ତମାଂଶ୍ଚ ପରିକ୍ଲେଶାନ୍ଭୋଗାଂଶ୍ଚାତୀଵ ମାନୁଷାନ୍
ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଲୋକେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଗ୍ରାମ୍ୟ ସୁଖକୁ ଭଲପାଉଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରୁହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଓ ମାନବ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଭୋଗ ଭୋଗନ୍ତି।
ଅନ୍ତେଷୁ ରେମିରେ ଧୀରା ନ ତେ ମଧ୍ଯେଷୁ ରେମିରେ । ଅନ୍ତପ୍ରାପ୍ତିଂ ସୁଖଂ ପ୍ରାହୁର୍ଦୁଃଖମନ୍ତରମନ୍ତଯୋଃ
ଧୈର୍ୟଶୀଳମାନେ ଶେଷରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ। ଶେଷରେ ସୁଖ ମିଳେ, ଦୁଇ ଶେଷ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ରହିଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଅଭିଵାଦଯନ୍ତି ଭଵତୀଂ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସହ କୃଷ୍ଣଯା । ଆତ୍ମାନଂ ତେ କୁଶଲିନଂ ନିଵେଦ୍ଯାହୁରନାମଯମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେ କୃଷ୍ଣା ସହିତ ତୁମକୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସମ୍ପ୍ରେଷଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜେମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ରୋଗମୁକ୍ତ ବୋଲି ଜଣାଇଛନ୍ତି।
ଅରୋଗାନ୍ସର୍ଵସିଦ୍ଧାର୍ଥାନ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ପାଣ୍ଡଵାନ୍ । ଈଶ୍ଵରାନ୍ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ହତାମିତ୍ରାଞ୍ଶ୍ରିଯା ଵୃତାନ୍
ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଦେଖିବେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାସକ ହେଇଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେ ହତ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଶୋଭିତ।
ଏଵମାଶ୍ଵାସିତା କୁନ୍ତୀ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ପୁତ୍ରାଧିଭିରଭିଧ୍ଵସ୍ତା ନିଗୃହ୍ଯାବୁଦ୍ଧିଜଂ ତମଃ
ଏପରି ଭାବେ ଆଶ୍ୱାସନ ପାଇ, ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ କୁନ୍ତୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଅବିବେକର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦମନ କରି।
ଯଦ୍ଯତ୍ତେଷାଂ ମହାବାହୋ ପଥ୍ଯଂ ସ୍ଯାନ୍ମଧୁସୂଦନ। ଯଥାଯଥା ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯେଥାଃ କୁର୍ଯାଃ କୃଷ୍ଣ ତଥାତଥା
ଯଦି, ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ହୁଏ, ତେବେ ତୁମେ ଯେପରି ଭାବୁଛ, ସେପରି କର।