ନୈଵ ଶକ୍ଯାଃ ପରାଜେତୁଂ ସର୍ଵଂ ହ୍ଯେଷାଂ ତଥାଵିଧମ୍ । ପିତରଂ ତ୍ଵେଵ ଗର୍ହେଯଂ ନାତ୍ମାନଂ ନ ସୁଯୋଧନମ୍
ଏମିତି ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦେଉଛି, ନ ନିଜକୁ, ନ ଦୁର୍ୟୋଧନକୁ।
ଯେନାହଂ କୁନ୍ତିଭୋଜାଯ ଧନଂ ଵୃତ୍ତୈରିଵାର୍ପିତା । ବାଲାଂ ମାମାର୍ଯକସ୍ତୁଭ୍ଯଂ କ୍ରୀଡନ୍ତୀଂ କନ୍ଦୁହସ୍ତିକାଂ
ଯିଏ ମୋତେ, ଏକ ଶିଶୁ ଭଳି ଖେଳୁଥିବା ବେଳେ, କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କୁ ଧନ ଦେବା ପରି ଦେଇଦେଲେ—ମୋ ଉତ୍ତମ ପିତା ମୋତେ ତୁମକୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଦାତ୍ତୁ କୁନ୍ତିଭୋଜାଯ ସଖା ସଖ୍ଯେ ମହାତ୍ମନେ । ସାଽହଂ ପିତ୍ରା ଚ ନିକୃତା ଶ୍ଵଶୁରୈଶ୍ଚ ପରନ୍ତପ। ଅତ୍ଯନ୍ତଦୁଃଖିତା କୃଷ୍ଣ କିଂ ଜୀଵିତଫଲଂ ମମ
ମୋ ପିତା ମହାନ୍ ଆତ୍ମା କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରେ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ; ଏଭଳି ମୁଁ ପିତା ଓ ଶ୍ୱଶୁରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇଛି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏତେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଛି, ମୋ ଜୀବନର କ'ଣ ଉପକାର?
ଯନ୍ମାଂ ଵାଗବ୍ରଵୀନ୍ନକ୍ତଂ ସୂତକେ ସଵ୍ଯସାଚିନଃ । ପୁତ୍ରସ୍ତେ ପୃଥିଵୀଂ ଜେତା ଯଶଶ୍ଚାସ୍ଯ ଦିଵଂ ସ୍ପୃଶେତ୍
ଯେ ଶବ୍ଦ ସବ୍ୟସାଚୀ ରାତିରେ ମୋ ପ୍ରସବ ସମୟରେ କହିଥିଲେ: 'ତୁମର ପୁଅ ପୃଥିବୀ ଜିତିବେ, ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁବ।'
ହତ୍ଵା କୁରୂନ୍ମହାଜନ୍ଯେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ କୌନ୍ତେଯସ୍ତ୍ରୀନ୍ମେଧାନାହରିଷ୍ଯତି
ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ କୁରୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରି, ରାଜ୍ୟ ଲାଗି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ତିନିଟି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିବେ।
ନାହଂ ତାମଭ୍ଯସୂଯାମି ନମୋ ଧର୍ମାଯ ଵେଧସେ । କୃଷ୍ଣାଯ ମହତେ ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମୋ ଧାରଯତି ପ୍ରଜାଃ
ମୁଁ ଏହା ଉପରେ କିଛି ଦୋଷ ଦେଉନି; ଧର୍ମ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ମହାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମ ସବୁ ସମୟରେ ଲୋକମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଧର୍ମଶ୍ଚେଦସ୍ତି ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ଯଥା ଵାଗଭ୍ଯଭାଷତ। ତ୍ଵଂ ଚାପି ତତ୍ତଥା କୃଷ୍ଣ ସର୍ଵଂ ସଂପାଦଯିଷ୍ଯସି
ଯଦି ଧର୍ମ ଅଛି, ହେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ଯେପରି ଏହି ଶବ୍ଦ କହାଯାଇଥିଲା, ତେବେ ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଏହି ସବୁ କାମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସଫଳ କରିପାରିବ।
ନ ମାଂ ମାଧଵ ଵୈଧଵ୍ଯଂ ନାର୍ଥନାଶୋ ନ ଵୈରିତା । ତଥା ଶୋକାଯ ଦହତି ଯଥା ପୁତ୍ରୈର୍ଵିନା ଭଵଃ
ହେ ମାଧବ, ବିଧବା ହେବା, ଧନ ହାରାଇବା କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁତା—ଏହି କିଛି ମୋତେ ଏତେ ଦୁଃଖ ଦେଉନାହିଁ, ଯେପରି ମୋ ପୁଅମାନେ ବିନା ରହିବା।
ଯାଽହଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵାନଂ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍। ଧନଞ୍ଜଯଂ ନ ପଶ୍ଯାମି କା ଶାନ୍ତିର୍ହୃଦଯସ୍ଯ ମେ। ଇତଶ୍ଚତୁର୍ଦଶଂ ଵର୍ଷଂ ଯନ୍ନାପଶ୍ଯଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ମୁଁ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଦେଖିପାଉନି; ଏହି ହୃଦୟରେ କ'ଣ ଶାନ୍ତି ରହିପାରିବ? ଚଉଦ ଦିନ ହେଲା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନାହିଁ।
ଧନଞ୍ଜଯଂ ଚ ଗୋଵିନ୍ଦ ଯମୌ ତଂ ଚ ଵୃକୋଦରମ୍। ଜୀଵନାଶଂ ପ୍ରନଷ୍ଟାନାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ମାନଵାଃ
ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଯମଜ ଓ ବୃକୋଦର—ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ଜଣମାନେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି।
ଅର୍ଥତସ୍ତେ ମମ ମୃତାସ୍ତେଷାଂ ଚାହଂ ଜନାର୍ଦନା । ବ୍ରୂଯା ମାଧଵ ରାଜାନଂ ଧର୍ମାତ୍ମାନଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ମୋ ପାଇଁ, ହେ ଜନାର୍ଦନ, ସେମାନେ ମୃତ ଭଳି ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ ଭଳି। ହେ ମାଧବ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ।
ଭୂଯାଂସ୍ତେ ହୀଯତେ ଧର୍ମୋ ମା ପୁତ୍ରକ ଵୃଥା କୃଥାଃ । ପରାଶ୍ରଯା ଵାସୁଦେଵ ଯା ଜୀଵତି ଘିଗସ୍ତୁ ତାମ୍
ମୋ ପୁଅ, ତୁମର ଧର୍ମ ଆଉ କମିଯାଉନାହିଁ; ଅନାବଶ୍ୟକ କାମ କରନି। ହେ ବାସୁଦେବ, ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ରହିଛି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ।
ଵୃତ୍ତେଃ କାର୍ପଣ୍ଯଲବ୍ଧାଯା ଅପ୍ରତିଷ୍ଠୈଵ ଜ୍ଯାଯସୀ। ଅଥୋ ଧନଞ୍ଜଯଂ ବ୍ରୂଯା ନିତ୍ଯୋଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ଵୃକୋଦରମ୍
ଦୁଇଟି ଉପାୟ ମଧ୍ୟରୁ, ଦୁର୍ବଳତାରେ ଲଭ୍ୟ ହେଉଥିବା ଉପାୟ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଅମୂଲ୍ୟ। ତେଣୁ ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ କହ।
ଯଦର୍ଥଂ କ୍ଷତ୍ରିଯା ସୂତେ ତସ୍ଯ କାଲୋଽଯମାଗତଃ। ଅସ୍ମିଂଶ୍ଚେଦାଗତେ କାଲେ ମିଥ୍ଯା ଚାତିକ୍ରମିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁ କାରଣ ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ସେଇ ସମୟ ଏବେ ଆସିଛି। ଏହି ସମୟରେ ଯଦି ସେ ଭ୍ରମ କରିବେ, ତେବେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ହେବ।
ଲୋକସଂଭାଵିତାଃ ସଂତଃ ସୁନୃଶଂସଂ କରିଷ୍ଯଥ । ନୃଶଂସେନ ଚ ଵୋ ଯୁକ୍ତାଂସ୍ତ୍ଯଜେଯଂ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
ଯେମାନେ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମାନିତ, ସେମାନେ ଯଦି ଅତି ଦୟା କରନ୍ତି, ତେବେ ନିନ୍ଦାର ସାଥି ହେବେ। ଏପରି ଦୟା ପାଇଁ ମୁଁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି।
କାଲେ ହି ସମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ତ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯମପି ଜୀଵନମ୍ । ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ଵ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯୌ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତୌ ସଦା
ଯେତେବେଳେ ଠିକ୍ ସମୟ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ଜୀବନକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିବା ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ଏହି କଥା ବୁଝାଇଦିଅ।
ଵିକ୍ରମେଣାର୍ଜିତାନ୍ଭୋଗାନ୍ଵୃଣୀତଂ ଜୀଵିତାଦପି । ଵିକ୍ରମାଧିଗତା ହ୍ଯର୍ଥାଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେଣ ଜୀଵତଃ
ଶୌର୍ୟରେ ଅର୍ଜିତ ଭୋଗକୁ ଜୀବନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଯେଉଁ ଧନ ଶୌର୍ୟରେ ମିଳେ, ସେହି ଜୀବନ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ।
ମନୋ ମନୁଷ୍ଯସ୍ଯ ସଦା ପ୍ରୀଣନ୍ତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ଗତ୍ଵା ବ୍ରୂହି ମହାବାହୋ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରମ୍
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଏପରି କଥା ମନୁଷ୍ୟର ମନକୁ ସଦା ଖୁସି କରେ। ତୁମେ ଯାଅ, ବଳଶାଳୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହ।
ଅର୍ଜୁନଂ ପାଣ୍ଡଵଂ ଵୀରଂ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପଦଵୀଂ ଚର । ଵିଦିତୌ ହି ତଵାତ୍ଯନ୍ତଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୌ ତୌ ତୁ ଯଥାନ୍ତକୌ
ଅର୍ଜୁନ, ସେହି ପାଣ୍ଡବ ବୀର, ଯିଏ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରେ, ତାଙ୍କୁ ଯାଇ କହ। ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଭୀମାର୍ଜୁନୌ ନଯେତାଂ ହି ଦେଵାନପି ପରାଂ ଗତିମ୍। ତଯୋଶ୍ଚୈତଦଵଜ୍ଞାନଂ ଯତ୍ସା କୃଷ୍ଣା ସଭାଂ ଗତା
ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ଦେଇପାରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ରୋଷ ଦ୍ରୌପଦୀ ସଭାରେ ଅପମାନିତ ହେବାରୁ।
ଦୁଃଶାସତଶ୍ଚ କର୍ଣଶ୍ଚ ପରୁଷାଣ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତାମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଭୀମସେନମଭ୍ଯଗଚ୍ଛନ୍ମନସ୍ଵିନମ୍
ଦୁଃଶାସନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ କଠୋର କଥା କହିଥିଲେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ମନେ ଉଚ୍ଚ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ।
ପଶ୍ଯତାଂ କୁରୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ତସ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତି ଯତ୍ଫଲମ୍ । ନ ହି ଵୈରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି ଵୃକୋଦରଃ
କୁରୁମୁଖ୍ୟମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଖିବ। ବୃକୋଦର ଏକଥା ଯେ, ଶତ୍ରୁତା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେ ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ସୁଚିରାଦପି ଭୀମସ୍ଯ ନ ହି ଵୈରଂ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି। ଯାଵଦନ୍ତଂ ନ ନଯତି ଶାତ୍ରଵାଞ୍ଚତ୍ରୁକର୍ଶନଃ
ଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ମଧ୍ୟ, ଭୀମଙ୍କ ଶତ୍ରୁତା ଶାନ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ସେ ଶେଷ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ଶତ୍ରୁଦଳନ।
ନ ଦୁଃଖଂ ରାଜ୍ଯହରଣଂ ନ ଚ ଦ୍ଯୂତେ ପରାଜଯଃ । ପ୍ରଵ୍ରାଜନଂ ତୁ ପୁତ୍ରାଣାଂ ନ ମେ ତଦ୍ଦୁଃଖକାରଣମ୍
ରାଜ୍ୟ ହରାଇବା ଦୁଃଖ ନୁହେଁ, ନ ହେଉଁ ଜୁଆରେ ହାରିବା। ପୁଅମାନେର ବନବାସ ମୋର ଦୁଃଖର କାରଣ ନୁହେଁ।
ଯତ୍ତୁ ସା ବୃହତୀ ଶ୍ଯାମା ଏକଵସ୍ତ୍ରା ସଭାଂ ଗତା। ଅଶୃଣୋତ୍ପରୁଷା ଵାଚଃ କିଂ ନୁ ଦୁଃଖତରଂ ତତଃ
କିନ୍ତୁ ସେଇ ମହିଳା, ଶ୍ୟାମା, ଏକବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ସଭାକୁ ଯାଇ, କଠୋର କଥା ଶୁଣିଥିଲେ—ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ କ'ଣ ହେବ?
ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମିଣୀ ଵରାରୋହା କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମରତା ସଦା। ନାଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ୍ତଦା ନାଥଂ କୃଷ୍ଣା ନାଥଵତୀ ସତୀ
ସେଇ ଉଚ୍ଚନିତମ ନାରୀ, ସଦା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ନାଥବତୀ ହେଉଥିବା ସତୀ କୃଷ୍ଣା, ସେ ସମୟରେ ରକ୍ଷାକାରୀ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ଯା ମମ ସପୁତ୍ରାଯାସ୍ତ୍ଵଂ ନାଥୋ ମଧୁସୂଦନ । ରାମଶ୍ଚ ବଲିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ମହାରଥଃ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ମୋ ପାଇଁ ଏବଂ ମୋ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ, ତୁମେ ରକ୍ଷକ, ହେ ମଧୁସୂଦନ; ବଳଶାଳୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଓ ମହାରଥୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷକ।
ସାଽହମେଵଂଵିଧଂ ଦୁଃଖଂ ସହେଯଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ । ଭୀମେ ଜୀଵତି ଦୁର୍ଧର୍ଷେ ଵିଜଯେ ଚାପଲାଯିନି
ଏପରି ଦୁଃଖକୁ, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମୁଁ ସହିପାରିବି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଜୟ ଭୀମ ଜୀବନ୍ତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ବିଜୟ ପଳାଇ ନାହାନ୍ତି।
ତତ ଆଶ୍ଵାସଯାମାସ ପୁତ୍ରାଧିଭିରଭିପ୍ଲୁତାମ୍। ପିତୃଷ୍ଵସାରଂ ଶୋଚନ୍ତୀଂ ଶୌରିଃ ପାର୍ଥସଖଃ ପୃଥାମ୍
ତାପରେ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ କୃଷ୍ଣ, ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ଓ ଭଉଣୀ ପାଇଁ ଶୋକିତ ପୃଥାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
କା ନୁ ସୀମନ୍ତିନୀ ତ୍ଵାଦୃଗ୍ଲୋକେଷ୍ଵସ୍ତି ପିତୃଷ୍ଵସଃ । ଶୂରସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ଦୁହିତା ଆଜମୀଢକୁଲଂ ଗତା
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ପରି ମହିଳା କିଏ ଅଛି, ହେ ପିତୃସ୍ୱସା? ଏକ ଶୂରବୀର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ଆଜମୀଢ଼ ବଂଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।