ଯସ୍ଯ ବାହୁବଲଂ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପର୍ଯୁପାସତେ। ସ ସର୍ଵରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପାଣ୍ଡଵଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ବାହୁଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ରଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ପ୍ରତାପର ପାଣ୍ଡବ।
ଯଂ ଗତ୍ଵାଽଭିମୁଖଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ନ ଜୀଵନ୍ତଶ୍ଚିଦାଵ୍ରଜେତ୍ । ଯୋ ଜେତା ସର୍ଵଭୂତାନାମଜେଯୋ ଜିଷ୍ଣୁରଚ୍ଯୁତ
ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇ କେହି ଫେରି ଆସିନାହାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଜିତିଥାଏ, ଅଜୟ ଜିଷ୍ଣୁ, ଅଚ୍ୟୁତ—
ଯୋଽପାଶ୍ରଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଦେଵାନାମିଵ ଵାସଵଃ । ସ ତେ ଭ୍ରାତା ସଖା ଚୈଵ କଥମଦ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ସେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବାସବ ପରି; ସେ ତୁମ ଭାଇ ଓ ସଂଗୀ; ଧନଞ୍ଜୟ ଆଜି କେମିତି ଅଛନ୍ତି, କହ।
ଦଯାଵାନ୍ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ହ୍ରୀନିଷେଵୋ ମହାସ୍ରଵିତ୍ । ମୃଦୁଶ୍ଚ ସୁକୁମାରଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକଶ୍ଚ ପ୍ରିଯଶ୍ଚ ମେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ଲଜ୍ଜାରେ ନିଷ୍ଠା, ବଡ଼ ପବିତ୍ର, ମୃଦୁ ଓ ସୁକୁମାର, ଧାର୍ମିକ ଓ ମୋ ପ୍ରିୟ।
ସହଦେଵୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ଶୂରଃ ସମିତିଶୋଭନଃ । ଭ୍ରାତୃଣାଂ କୃଷ୍ଣ ଶୁଶ୍ରୂଷୁର୍ଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଲୋ ଯୁଵା
ସହଦେବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ଓ ମନୋହର, ସଦା ଭାଇମାନେ ପାଇଁ ଶୁଶୂଷା କରେ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯୁବା।
ସଦୈଵ ସହଦେଵସ୍ଯ ଭ୍ରାତରୋ ମଧୁସୂଦନ । ଵୃତ୍ତଂ କଲ୍ଯାଣଵୃତ୍ତସ୍ଯ ପୂଜଯନ୍ତି ମହାତ୍ମନଃ
ମଧୁସୂଦନ, ସହଦେବଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସଦା ଏହି ମହାତ୍ମା, ଶୁଭ ଆଚରଣର ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋପଚାଯିନଂ ଵୀରଂ ସହଦେଵଂ ଯୁଧାଂ ପତିମ୍। ଶୁଶ୍ରୂଷୁଂ ମମ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ
ଓ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ମୋତେ ସହଦେବଙ୍କ ବିଷୟରେ କହ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଭୁ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତି ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ ଓ ଆଦରଶୀଳ।
ସୁକୁମାରୋ ଯୁଵା ଶୂରୋ ଦର୍ଶନୀଯଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରାଣୋ ବହିଶ୍ଚରଃ
ଏହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ସହଦେବ ମୃଦୁ, ଯୁବକ, ସୂର, ଦର୍ଶନୀୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା।
ଚିତ୍ରଯୋଧୀ ଚ ନକୁଲୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ମହାବଲଃ । କଚ୍ଚିତ୍ସ କୁଶଲୀ କୃଷ୍ଣ ଵତ୍ସୋ ମମ ସୁଖୈଧିତଃ
ନକୁଳ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧକଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଏବଂ ବଳବାନ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ନକୁଳ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁଖୀ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ମୋତେ କହ।
ସୁଖୋଚିତମଦୁଃଖାର୍ହଂ ସୁକୁମାରଂ ମହାରଥମ୍ । ଅପି ଜାତୁ ମହାବାହୋ ପଶ୍ଯେଯଂ ନକୁଲଂ ପୁନଃ
ନକୁଳ ଯିଏ ସୁଖ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଃଖ ପାଇବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ସେ ମୃଦୁ ଏବଂ ମହାରଥୀ—ହେ ମହାବାହୁ, ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିପାରିବି କି?
ପକ୍ଷ୍ମସଂପାତଜେ କାଲେ ନକୁଲେନ ଵିନାକୃତା । ନ ଲଭାମି ଧୃତିଂ ଵୀର ସାଽଦ୍ଯ ଜୀଵାମି ପଶ୍ଯ ମାମ୍
ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଶ ଛାଡ଼ିବା ସମୟରୁ ନକୁଳ ଯେତେବେଳେ ଯାଇଥିଲେ, ସେଠାରୁ ମୁଁ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇନି, ହେ ବୀର; ତଥାପି ଦେଖ, ଆଜି ମୁଁ ବଞ୍ଚିଛି।
ସର୍ଵୈଃ ପୁତ୍ରୈଃ ପ୍ରିଯତରା ଦ୍ରୌପଦୀ ମେ ଜନାର୍ଦନ । କୁଲୀନା ରୂପସଂପନ୍ନା ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତା ଗୁଣୈଃ
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଦ୍ରୌପଦୀ ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ସେ ଉଚ୍ଚ ବଂଶର, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
ପୁତ୍ରଲୋକାତ୍ପତିଲୋକଂ ଵୃଣ୍ଵାନା ସତ୍ଯଵାଦିନୀ। ପ୍ରିଯାନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନନୁରୁଧ୍ଯତେ
ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ପତିମାନଙ୍କ ସହ ରହିବାକୁ ଚୟନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି।
ମହାଭିଜନସଂପନ୍ନା ସର୍ଵକାମୈଃ ସୁପୂଜିତା। ଈଶ୍ଵରୀ ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣୀ ଦ୍ରୌପଦୀ କଥମଚ୍ଯୁତ
ଦ୍ରୌପଦୀ ଉଚ୍ଚ ବଂଶର, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣରେ ସମ୍ମାନିତ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳରେ ପ୍ରଧାନ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ—ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସେ କିପରି ଏପରି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ?
ପତିଭିଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶୂରୈରଗ୍ନିକଲ୍ପୈଃ ପ୍ରହାରିଭିଃ । ଉପପନ୍ନା ମହେଷ୍ଵାସୈର୍ଦ୍ରୌପଦୀ ଦୁଃଖଭାଗିନୀ
ପଞ୍ଚ ଶୂରବୀର, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ପତିମାନଙ୍କ ସହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଏବେ ଦୁଃଖର ଭାଗୀନୀ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦଶମିଦଂ ଵର୍ଷଂ ଯନ୍ନାପଶ୍ଯମରିନ୍ଦମ । ପୁତ୍ରାଦିଭିଃ ପରିଦ୍ଯୂନାଂ ଦ୍ରୌପଦୀଂ ସତ୍ଯଵାଦିନୀମ୍
ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଏହି ଚଉଦହ ବର୍ଷ ହେଲା, ମୁଁ ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିବା ସେଠାରୁ, ଦେଖିନାହିଁ।
ନ ନୂନଂ କର୍ମଭିଃ ପୁଣ୍ଯୈରଶ୍ରୁତେ ପୁରୁଷଃ ସୁଖମ୍ । ଦ୍ରୌପଦୀ ଚେତ୍ତଥାଵୃତ୍ତା ନାଶ୍ରୁତେ ସୁଖମଵ୍ଯଯମ୍
ନିଶ୍ଚୟ, କେବଳ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ସୁଖ ପାଉନାହିଁ, ଯଦି ଦ୍ରୌପଦୀ ଏପରି କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ସୁଖ ପାଇନାହାନ୍ତି।
ନ ପ୍ରିଯୋ ମମ କୃଷ୍ଣାଯା ବୀଭତ୍ସୁର୍ନ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଭୀମସେନୋ ଯମୌ ଵାପି ଯଦପଶ୍ଯଂ ସଭାଗତାମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ଦିନ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ସଭାରେ ଦେଖିଥିଲି, ସେଠାରୁ ଅର୍ଜୁନ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ କିମ୍ବା ଯମଜ ଭାଇମାନେ କୃଷ୍ଣା ପାଇଁ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ନ ମେ ଦୁଃଖତରଂ କିଂଚିଦ୍ଭୂତପୂର୍ଵଂ ତତୋଽଧିକମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମିଣୀଂ ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଯଚ୍ଛ୍ଵଶୁରାଣାଂ ସମୀପଗାମ୍
ଦ୍ରୌପଦୀ, ଯିଏ ନାରୀଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଶ୍ୱଶୁରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣାଯିବା—ଏଠାରୁ ଆଗରୁ ମୋ ପାଇଁ କେବେ ଏତେ ଦୁଃଖଦାୟକ ଘଟଣା ହୋଇନଥିଲା।
ଆନାଯିତାମନାର୍ଯେଣ କ୍ରୋଧଲୋଭାନୁଵର୍ତିନା । ସର୍ଵେ ପ୍ରୈକ୍ଷନ୍ତ କୁରଵ ଏକଵସ୍ତ୍ରାଂ ସଭାଗତାମ୍
ଅନ୍ୟାୟୀ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ଅନୁଗତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଭାକୁ ଆଣାଯିବା, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖିଥିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ମହାରାଜଶ୍ଚ ବାହ୍ଲିକଃ । କୃପଶ୍ଚ କସୋମଦତ୍ତଶ୍ଚ ନିର୍ଵିଷ୍ଣାଃ କୁରଵସ୍ତଥା
ସେଇ ସଭାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବାହ୍ଲିକ ରାଜା, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ, ସୋମଦତ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ଓ ନିରାଶ ଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ସଂସଦି ସର୍ଵେଷାଂ କ୍ଷତ୍ତାରଂ ପୂଜଯାମ୍ଯହମ୍ । ଵୃତ୍ତେନ ହି ଭଵତ୍ଯାର୍ଯୋ ନ ଧନେନ ନ ଵିଦ୍ଯଯା
ସେଇ ସଭାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ବିଦୁରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ; କାରଣ, ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଉତ୍ତମ ହୁଏ, ଧନ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।
ତସ୍ଯ କୃଷ୍ଣ ମହାବୁଦ୍ଧେର୍ଗମ୍ଭୀରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। କ୍ଷତ୍ତୁଃକ ଶୀଲମଲଙ୍କାରୋ ଲୋକାନ୍ଵିଷ୍ଟଭ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି
ହେ କୃଷ୍ଣ, ବିଦୁରଙ୍କର ମହାବୁଦ୍ଧି, ଗଭୀରତା ଏବଂ ମହାତ୍ମାତ୍ୱ—ଏହି ଶିଳ୍ପ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଭୂଷଣ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଛି।
ସା ଶୋକାର୍ତା ଚ ହୃଷ୍ଟା ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୋଵିନ୍ଦମାଗତମ୍। ନାନାଵିଧାନି ଦୁଃଖାନି ସର୍ଵାଣ୍ଯେଵାନ୍ଵକୀର୍ତଯମ୍
ଶୋକରେ ଅତିବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ଦ୍ରୌପଦୀ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।
ପୂର୍ଵୈରାଚରିତଂ ଯତ୍ତତ୍କୁରାଜଭିରରିନ୍ଦମ । ଅକ୍ଷଦ୍ଯୂତଂ ମୃଗଵଧଃ କଚ୍ଚିଦେଷାଂ ସୁଖାଵହମ୍
ହେ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ପୂର୍ବତନ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁ ଜୁଆ ଖେଳିବା ଓ ମୃଗ ଶିକାର କରିଥିଲେ, ଏହି ସବୁ କାମ କି ସେମାନଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇଥିଲା କି?
ତନ୍ମାଂ ଦହତି ଯତ୍କୃଷ୍ଣା ସଭାଯାଂ କୁରୁସନ୍ନିଧୌ । ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈଃ ପରିକ୍ଲିଷ୍ଟା ଯଥା ନ କୁଶଲଂ ତଥା
ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି ଏହି କଥା, ଯେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ କୁରୁମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ସଭାରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯେପରି ନିର୍ମମ ଭାବେ ଅପମାନ କଲେ, ତାହାରୁ କୌଣସି ଭଲ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ନିର୍ଵାସନଂ ଚ ନଗରାତ୍ପ୍ରଵ୍ରଜ୍ଯା ଚ ପରନ୍ତପ । ନାନାଵିଧାନାଂ ଦୁଃଖାନାମାଵାସୋଽସ୍ମି ଜନାର୍ଦନ
ହେ ଜନାର୍ଦନ, ମୁଁ ନଗର ଛାଡ଼ିବା, ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖରେ ଏମିତି ଏକ ଗୃହ ହୋଇଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଃଖ ରହିଛି।
ଅଜ୍ଞାତଚର୍ଯା ବାଲାନାମଵରୋଧଶ୍ଚ ମାଧଵ । ନ ମେ କ୍ଲେଶତମଂ ତତ୍ସ୍ଯାତ୍ପୁତ୍ରୈଃ ସହ ପରନ୍ତପ
ହେ ମାଧବ, ମୋ ପୁଅମାନେ ଗୁପ୍ତ ଜୀବନ କାଟୁଛନ୍ତି, ଜଣେ ଜଣେ ଜନାନୀମାନେ ଗୃହରେ ଅଟକିଛନ୍ତି—ଏହି ସବୁ ଦୁଃଖ ମୋ ପାଇଁ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ନୁହେଁ, ଯେପରି ମୋ ପୁଅମାନେ ମୋ ସହିତ ନାହାନ୍ତି।
ଦୁର୍ଯୋଧନେନ ନିକୃତା ଵର୍ଷମଦ୍ଯ ଚତୁର୍ଦଶମ୍। ଦୁଃଖାଦପି ସୁଖଂ ନଃ ସ୍ଯାଦ୍ଯଦି ପୁଣ୍ଯଫଲକ୍ଷଯଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ ଆମକୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବର୍ଷ ଧରି ଠକାଇଛି; ଯଦି ଆମର ଶୁଭ କର୍ମର ଫଳ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ସୁଖ ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ।
ନ ମେ ଵିଶେପୋ ଜାତ୍ଵାସୀଦ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ପାଣ୍ଡଵୈଃ । ତେନ ସତ୍ଯେନ କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵାଂ ହତାମିତ୍ରଂ ଶ୍ରିଯା ଵୃତମ୍ । ଅସ୍ମାଦ୍ଵିମୁକ୍ତଂ ସଙ୍ଗ୍ରାମାତ୍ପଶ୍ଯେଯଂ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ
ମୋର କେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପ୍ରତି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଥିଲା ନାହିଁ; ଏହି ସତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ଚାହେଁ ତୁମେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟୀ ହେଇ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୁ ମୁକ୍ତ ହେବାକୁ ଦେଖିପାରିବି।