ଯଃ ସ ନାଗାଯୁତପ୍ରାଣୋ ଵାତରଂହା ମହାବଲଃ । ସାମର୍ଷଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରିଯୋ ଭ୍ରାତୁଃ ପ୍ରିଯଂକରଃ
ଯେଉଁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କର ଜୀବନ ଦଶ ହଜାର ରାଜା ହାତୀ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବାୟୁ ପରି ତେଜ, ସଦା ଉତ୍ସାହି, ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ସେ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇଥାଏ—
କୀଚକସ୍ଯ ତୁ ସଜ୍ଞାତେର୍ଯୋ ହନ୍ତା ମଧୁସୂଦନ । ଶୂରଃ କ୍ରୋଧଵଶାନାଂ ଚ ହିଡିମ୍ବସ୍ଯ ବକସ୍ଯ ଚ
ମଧୁସୂଦନ, କିଚକଙ୍କ ପ୍ରବଳ ସାଜ୍ଞାତୀକୁ ଯେଉଁ ହତ୍ୟା କଲେ, ହିଡିମ୍ବ ଓ ବକାଙ୍କ ରୋଷକୁ ଦମନ କରିଥିବା ଶୂର ନାୟକ—
ପରାକ୍ରମେ ଶକ୍ରସମୋ ମାତରିଶ୍ଵସମୋ ବଲେ। ମହେଶ୍ଵରସମଃ କ୍ରୋଧେ ଭୀମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ
ପ୍ରତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ଶକ୍ତିରେ ବାୟୁ ପରି, କ୍ରୋଧରେ ମହେଶ୍ୱର ପରି, ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରହାର କରିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
କ୍ରୋଧଂ ବଲମମର୍ଷଂ ଚ ଯୋ ନିଧାଯ ପରଂତପଃ । ଜିତାତ୍ମା ପାଣ୍ଡଵୋଽମର୍ଷୀ ଭ୍ରାତୁସ୍ତିଷ୍ଠତି ଶାସନେ
ଯେଉଁ ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ, ଶକ୍ତି, କ୍ରୋଧ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁତାକୁ ଛାଡି, ନିଜକୁ ଜିତିଛି, ତଥାପି ଅନ୍ୟାୟରେ ଅଡ଼ିଆ, ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି ରହିଛି।
ତେଜୋରାଶିଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଵରିଷ୍ଠମଭିତୌଜସମ୍ । ଭୀମଂ ପ୍ରଦର୍ଶନେନାପି ଭୀମସେନଂ ଜନାର୍ଦନ
ଭୀମ, ଏକ ମହାତ୍ମା, ଶକ୍ତିର ଅପାର ଆଗାର, ପ୍ରଭାବରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଜନାର୍ଦନ, ତାଙ୍କର ଦେଖା ମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଇଥାଏ।
ତଂ ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ କଥମଦ୍ଯ ଵୃକୋଦରଃ । ଆସ୍ତେ ପରିଘବାହୁଃ ସ ମଧ୍ଯମଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ
ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଏହି ପରିଘବାହୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟମ ପାଣ୍ଡବ, ବୃକୋଦର ଆଜି କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ମୋତେ କହ।
ଅର୍ଜୁନେନାର୍ଜୁନୋ ଯଃ ସ କୃଷ୍ଣ ବାହୁସହସ୍ରିଣା । ଦ୍ଵିବାହୁଃ ସ୍ପର୍ଧତେ ନିତ୍ଯମତୀତେନାପି କେଶଵ
କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁ ଦ୍ୱିବାହୁ ଅର୍ଜୁନ ସହ ନିତ୍ୟ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରେ, ଅର୍ଜୁନ ହଜାର ବାହୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଚେଷ୍ଟା କରେ—
କ୍ଷିପତ୍ଯେକେନ ଵେଗେନ ପଞ୍ଚବାଣଶତାନି ଯଃ । ଇଷ୍ଵସ୍ତ୍ରେ ସଦୃଶୋ ରାଜ୍ଞଃ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏକ ଗତିରେ ଶତ ଶତ ବାଣ ଫିଙ୍ଗିପାରେ, ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ରାଜା କାର୍ତବୀର୍ୟ ପରି, ସେ ପାଣ୍ଡବ।
ତେଜସାଽଽଦିତ୍ଯସଦୃଶୋ ମହର୍ଷିସଦୃଶୋ ଦମେ। କ୍ଷମଯା ପୃଥିଵୀତୁଲ୍ଯୋ ମହେନ୍ଦ୍ରସମଵିକ୍ରମଃ
ପ୍ରଭାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ନିଜକୁ ଦମନରେ ମହାଋଷି ପରି, ଖ୍ଷମାରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ, ପ୍ରତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପରି।
ଆଧିରାଜ୍ଯଂ ମହଦ୍ଦୀପ୍ତଂ ପ୍ରଥିତଂ ମଧୁସୂଦନ । ଆହୃତଂ ଯେନ ଵୀର୍ଯେଣ କୁରୂଣାଂ ସର୍ଵରାଜସୁ
ମଧୁସୂଦନ, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ମହା ରାଜ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ ଅଜିତ ହୋଇଥିଲା।
ଯସ୍ଯ ବାହୁବଲଂ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପର୍ଯୁପାସତେ। ସ ସର୍ଵରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପାଣ୍ଡଵଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ବାହୁଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ରଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ପ୍ରତାପର ପାଣ୍ଡବ।
ଯଂ ଗତ୍ଵାଽଭିମୁଖଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ନ ଜୀଵନ୍ତଶ୍ଚିଦାଵ୍ରଜେତ୍ । ଯୋ ଜେତା ସର୍ଵଭୂତାନାମଜେଯୋ ଜିଷ୍ଣୁରଚ୍ଯୁତ
ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇ କେହି ଫେରି ଆସିନାହାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଜିତିଥାଏ, ଅଜୟ ଜିଷ୍ଣୁ, ଅଚ୍ୟୁତ—
ଯୋଽପାଶ୍ରଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଦେଵାନାମିଵ ଵାସଵଃ । ସ ତେ ଭ୍ରାତା ସଖା ଚୈଵ କଥମଦ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ସେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବାସବ ପରି; ସେ ତୁମ ଭାଇ ଓ ସଂଗୀ; ଧନଞ୍ଜୟ ଆଜି କେମିତି ଅଛନ୍ତି, କହ।
ଦଯାଵାନ୍ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ହ୍ରୀନିଷେଵୋ ମହାସ୍ରଵିତ୍ । ମୃଦୁଶ୍ଚ ସୁକୁମାରଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକଶ୍ଚ ପ୍ରିଯଶ୍ଚ ମେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ଲଜ୍ଜାରେ ନିଷ୍ଠା, ବଡ଼ ପବିତ୍ର, ମୃଦୁ ଓ ସୁକୁମାର, ଧାର୍ମିକ ଓ ମୋ ପ୍ରିୟ।
ସହଦେଵୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ଶୂରଃ ସମିତିଶୋଭନଃ । ଭ୍ରାତୃଣାଂ କୃଷ୍ଣ ଶୁଶ୍ରୂଷୁର୍ଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଲୋ ଯୁଵା
ସହଦେବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ଓ ମନୋହର, ସଦା ଭାଇମାନେ ପାଇଁ ଶୁଶୂଷା କରେ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯୁବା।
ସଦୈଵ ସହଦେଵସ୍ଯ ଭ୍ରାତରୋ ମଧୁସୂଦନ । ଵୃତ୍ତଂ କଲ୍ଯାଣଵୃତ୍ତସ୍ଯ ପୂଜଯନ୍ତି ମହାତ୍ମନଃ
ମଧୁସୂଦନ, ସହଦେବଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସଦା ଏହି ମହାତ୍ମା, ଶୁଭ ଆଚରଣର ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋପଚାଯିନଂ ଵୀରଂ ସହଦେଵଂ ଯୁଧାଂ ପତିମ୍। ଶୁଶ୍ରୂଷୁଂ ମମ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ
ଓ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ମୋତେ ସହଦେବଙ୍କ ବିଷୟରେ କହ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଭୁ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତି ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ ଓ ଆଦରଶୀଳ।
ସୁକୁମାରୋ ଯୁଵା ଶୂରୋ ଦର୍ଶନୀଯଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରାଣୋ ବହିଶ୍ଚରଃ
ଏହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ସହଦେବ ମୃଦୁ, ଯୁବକ, ସୂର, ଦର୍ଶନୀୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା।
ଚିତ୍ରଯୋଧୀ ଚ ନକୁଲୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ମହାବଲଃ । କଚ୍ଚିତ୍ସ କୁଶଲୀ କୃଷ୍ଣ ଵତ୍ସୋ ମମ ସୁଖୈଧିତଃ
ନକୁଳ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧକଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଏବଂ ବଳବାନ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ନକୁଳ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁଖୀ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ମୋତେ କହ।
ସୁଖୋଚିତମଦୁଃଖାର୍ହଂ ସୁକୁମାରଂ ମହାରଥମ୍ । ଅପି ଜାତୁ ମହାବାହୋ ପଶ୍ଯେଯଂ ନକୁଲଂ ପୁନଃ
ନକୁଳ ଯିଏ ସୁଖ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଃଖ ପାଇବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ସେ ମୃଦୁ ଏବଂ ମହାରଥୀ—ହେ ମହାବାହୁ, ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିପାରିବି କି?
ପକ୍ଷ୍ମସଂପାତଜେ କାଲେ ନକୁଲେନ ଵିନାକୃତା । ନ ଲଭାମି ଧୃତିଂ ଵୀର ସାଽଦ୍ଯ ଜୀଵାମି ପଶ୍ଯ ମାମ୍
ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେଶ ଛାଡ଼ିବା ସମୟରୁ ନକୁଳ ଯେତେବେଳେ ଯାଇଥିଲେ, ସେଠାରୁ ମୁଁ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଇନି, ହେ ବୀର; ତଥାପି ଦେଖ, ଆଜି ମୁଁ ବଞ୍ଚିଛି।
ସର୍ଵୈଃ ପୁତ୍ରୈଃ ପ୍ରିଯତରା ଦ୍ରୌପଦୀ ମେ ଜନାର୍ଦନ । କୁଲୀନା ରୂପସଂପନ୍ନା ସର୍ଵୈଃ ସମୁଦିତା ଗୁଣୈଃ
ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଦ୍ରୌପଦୀ ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପୁଅଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ; ସେ ଉଚ୍ଚ ବଂଶର, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ।
ପୁତ୍ରଲୋକାତ୍ପତିଲୋକଂ ଵୃଣ୍ଵାନା ସତ୍ଯଵାଦିନୀ। ପ୍ରିଯାନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନନୁରୁଧ୍ଯତେ
ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ପତିମାନଙ୍କ ସହ ରହିବାକୁ ଚୟନ କରିଛନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି।
ମହାଭିଜନସଂପନ୍ନା ସର୍ଵକାମୈଃ ସୁପୂଜିତା। ଈଶ୍ଵରୀ ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣୀ ଦ୍ରୌପଦୀ କଥମଚ୍ଯୁତ
ଦ୍ରୌପଦୀ ଉଚ୍ଚ ବଂଶର, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣରେ ସମ୍ମାନିତ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳରେ ପ୍ରଧାନ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ—ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସେ କିପରି ଏପରି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଲେ?
ପତିଭିଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ଶୂରୈରଗ୍ନିକଲ୍ପୈଃ ପ୍ରହାରିଭିଃ । ଉପପନ୍ନା ମହେଷ୍ଵାସୈର୍ଦ୍ରୌପଦୀ ଦୁଃଖଭାଗିନୀ
ପଞ୍ଚ ଶୂରବୀର, ଅଗ୍ନି ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ପତିମାନଙ୍କ ସହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଏବେ ଦୁଃଖର ଭାଗୀନୀ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦଶମିଦଂ ଵର୍ଷଂ ଯନ୍ନାପଶ୍ଯମରିନ୍ଦମ । ପୁତ୍ରାଦିଭିଃ ପରିଦ୍ଯୂନାଂ ଦ୍ରୌପଦୀଂ ସତ୍ଯଵାଦିନୀମ୍
ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଏହି ଚଉଦହ ବର୍ଷ ହେଲା, ମୁଁ ସତ୍ୟବାଦିନୀ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିବା ସେଠାରୁ, ଦେଖିନାହିଁ।
ନ ନୂନଂ କର୍ମଭିଃ ପୁଣ୍ଯୈରଶ୍ରୁତେ ପୁରୁଷଃ ସୁଖମ୍ । ଦ୍ରୌପଦୀ ଚେତ୍ତଥାଵୃତ୍ତା ନାଶ୍ରୁତେ ସୁଖମଵ୍ଯଯମ୍
ନିଶ୍ଚୟ, କେବଳ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ସୁଖ ପାଉନାହିଁ, ଯଦି ଦ୍ରୌପଦୀ ଏପରି କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ସୁଖ ପାଇନାହାନ୍ତି।
ନ ପ୍ରିଯୋ ମମ କୃଷ୍ଣାଯା ବୀଭତ୍ସୁର୍ନ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଭୀମସେନୋ ଯମୌ ଵାପି ଯଦପଶ୍ଯଂ ସଭାଗତାମ୍
ମୁଁ ଯେଉଁ ଦିନ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ସଭାରେ ଦେଖିଥିଲି, ସେଠାରୁ ଅର୍ଜୁନ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ କିମ୍ବା ଯମଜ ଭାଇମାନେ କୃଷ୍ଣା ପାଇଁ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ନ ମେ ଦୁଃଖତରଂ କିଂଚିଦ୍ଭୂତପୂର୍ଵଂ ତତୋଽଧିକମ୍ । ସ୍ତ୍ରୀଧର୍ମିଣୀଂ ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଯଚ୍ଛ୍ଵଶୁରାଣାଂ ସମୀପଗାମ୍
ଦ୍ରୌପଦୀ, ଯିଏ ନାରୀଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଶ୍ୱଶୁରମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଣାଯିବା—ଏଠାରୁ ଆଗରୁ ମୋ ପାଇଁ କେବେ ଏତେ ଦୁଃଖଦାୟକ ଘଟଣା ହୋଇନଥିଲା।
ଆନାଯିତାମନାର୍ଯେଣ କ୍ରୋଧଲୋଭାନୁଵର୍ତିନା । ସର୍ଵେ ପ୍ରୈକ୍ଷନ୍ତ କୁରଵ ଏକଵସ୍ତ୍ରାଂ ସଭାଗତାମ୍
ଅନ୍ୟାୟୀ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ଅନୁଗତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଭାକୁ ଆଣାଯିବା, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖିଥିଲେ।