ପୁଣ୍ଯାହଘୋଷମିଶ୍ରେଣ ପୂଜ୍ଯମାନା ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ । ଵସ୍ତ୍ରୈ ରତ୍ନୈରଲଙ୍କାରୈଃ ପୂଜଯନ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନଃ
ପବିତ୍ର ଦିନର ଘୋଷଣା ଓ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ମିଶି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ବସ୍ତ୍ର, ମଣି ଓ ଆଭୂଷଣ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ; ସେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ଗୀର୍ଭିର୍ମଙ୍ଗଲଯୁକ୍ତାଭିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଅର୍ଚିତୈରର୍ଚନାର୍ହୈଶ୍ଚ ସ୍ତୁଵଦ୍ଭିରଭିନନ୍ଦିତାଃ
ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କର ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା, ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଲୋକମାନେଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା ଓ ସମ୍ମାନ ମିଳି, ସେମାନେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଥିଲେ।
ପ୍ରାସାଦାଗ୍ନେଷ୍ଵବୋଧ୍ଯନ୍ତ ରାଙ୍ଖଵାଜିନଶାଯିନଃ । କ୍ରୂରଂ ଚ ନିନଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ଵାପଦାନାଂ ମହାଵନେ
ପୁରୀ ଓ ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନି ପାଖରେ, ନରମ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ଶୁଇଥିବା ସେମାନେ, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୁଷ୍ଟ ପଶୁମାନଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି ଉଠିଯାଉଥିଲେ।
ନ ସ୍ମୋପଯାନ୍ତି ନିଦ୍ରାଂ ତେ ନତଦର୍ହା ଜନାର୍ଦନ । ଭେରୀମୃଦଙ୍ଗନିନଦୈଃ ଶଙ୍ଖଵୈଣଵନିସ୍ଵନୈଃ
ହେ ଜନାର୍ଦନ, ଯେଉଁମାନେ ଏପରି ଦୁଃଖର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ସେମାନେ ଏବେ ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଙ୍ଖ ଓ ବାଁସୀର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ନିଦ୍ରା ପାଉନାହାନ୍ତି।
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଗୀତନିନାଦୈଶ୍ଚ ମଧୁରୈର୍ମଧୁସୂଦନ ।। ଵନ୍ଦିମାଗଧସୂତୈଶ୍ଚ ସ୍ତୁଵଦ୍ଭିର୍ବୋଧିତାଃ କଥମ୍
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇ ଜଗାଉଥିଲେ, ଗାୟକ, ବରଣକାର ଓ ଗୀତିକାରମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହି ଦୁଃଖ କିପରି ସହିପାରିବେ?
ମହାଵନେଷ୍ଵବୋଧ୍ଯନ୍ତ ଶ୍ଵାପଦାନାଂ ରୁତେନ ଚ । ହ୍ରୀମାତ୍ସତ୍ଯଧୃତିର୍ଦାନ୍ତୋ ଭୂତାନାମନୁକମ୍ପିତା
ଏବେ ସେମାନେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ପଶୁମାନଙ୍କର ଚିତ୍କାରରେ ଉଠିଯାଉଛନ୍ତି; ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ନିୟମିତ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି ଦୟାଳୁ।
କାମଦ୍ଵେଷୌ ଵଶେ କୃତ୍ଵା ସତାଂ ଵର୍ତ୍ମାନୁଵର୍ତତେ । ଅମ୍ବରୀଷସ୍ଯ ମାନ୍ଧାତୁର୍ଯଯାତେର୍ନହୁଷସ୍ଯ ଚ
ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ପଥରେ ଚାଲିଥାନ୍ତି, ଯେପରିକି ଅମ୍ବରୀଷ, ମାନ୍ଧାତା, ଯୟାତି ଓ ନହୁଷ ଚାଲିଥିଲେ।
ଭରତସ୍ଯ ଦିଲୀପସ୍ଯ ଶିବେରୌଶୀନରସ୍ଯ ଚ। ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ପୁରାଣାନାଂ ଧୁରଂ ଧତ୍ତେ ଦୁରୁଦ୍ଵହାମ୍
ଭରତ, ଦିଳୀପ, ଶିବି ଓ ଉଶୀନର ଏହି ପୁରୁଣା ରାଜାଋଷିମାନେ ଯେପରି ଭାରୀ କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଭାର ବହନ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି କରନ୍ତି।
ଶୀଲଵୃତ୍ତୋପସଂପନ୍ନୋଃ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସତ୍ଯସଙ୍ଗରଃ । ରାଜା ସର୍ଵଗୁଣୋପେତସ୍ତ୍ରୌଲୋକ୍ଯସ୍ଯାପି ଯୋ ଭଵେତ୍
ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ଚରିତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମକୁ ଜଣା, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ, ଯେଉଁ ରାଜା ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଶାସନ କରିପାରେ।
ଅଜାତଶତ୍ରୁର୍ଧର୍ମାତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧଜାମ୍ବୂନଦପ୍ରଭଃ । ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୁରୁଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଧର୍ମତଃ ଶ୍ରୁତଵୃତ୍ତତଃ । ପ୍ରିଯଦର୍ଶୋ ଦୀର୍ଘଭୁଜଃ କଥଂ କୃଷ୍ଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଅଜାତଶତ୍ରୁ, ଯାହାର ମନ ଧର୍ମରେ ନିଶ୍ଚିତ, ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଛି, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଦେଖିବାକୁ ମନୋହର, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, କୃଷ୍ଣ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କେମିତି ଅଛନ୍ତି?
ଯଃ ସ ନାଗାଯୁତପ୍ରାଣୋ ଵାତରଂହା ମହାବଲଃ । ସାମର୍ଷଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରିଯୋ ଭ୍ରାତୁଃ ପ୍ରିଯଂକରଃ
ଯେଉଁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କର ଜୀବନ ଦଶ ହଜାର ରାଜା ହାତୀ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବାୟୁ ପରି ତେଜ, ସଦା ଉତ୍ସାହି, ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ସେ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଇଥାଏ—
କୀଚକସ୍ଯ ତୁ ସଜ୍ଞାତେର୍ଯୋ ହନ୍ତା ମଧୁସୂଦନ । ଶୂରଃ କ୍ରୋଧଵଶାନାଂ ଚ ହିଡିମ୍ବସ୍ଯ ବକସ୍ଯ ଚ
ମଧୁସୂଦନ, କିଚକଙ୍କ ପ୍ରବଳ ସାଜ୍ଞାତୀକୁ ଯେଉଁ ହତ୍ୟା କଲେ, ହିଡିମ୍ବ ଓ ବକାଙ୍କ ରୋଷକୁ ଦମନ କରିଥିବା ଶୂର ନାୟକ—
ପରାକ୍ରମେ ଶକ୍ରସମୋ ମାତରିଶ୍ଵସମୋ ବଲେ। ମହେଶ୍ଵରସମଃ କ୍ରୋଧେ ଭୀମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ
ପ୍ରତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ଶକ୍ତିରେ ବାୟୁ ପରି, କ୍ରୋଧରେ ମହେଶ୍ୱର ପରି, ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରହାର କରିଥିବା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
କ୍ରୋଧଂ ବଲମମର୍ଷଂ ଚ ଯୋ ନିଧାଯ ପରଂତପଃ । ଜିତାତ୍ମା ପାଣ୍ଡଵୋଽମର୍ଷୀ ଭ୍ରାତୁସ୍ତିଷ୍ଠତି ଶାସନେ
ଯେଉଁ ପ୍ରତିପକ୍ଷକୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ, ଶକ୍ତି, କ୍ରୋଧ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁତାକୁ ଛାଡି, ନିଜକୁ ଜିତିଛି, ତଥାପି ଅନ୍ୟାୟରେ ଅଡ଼ିଆ, ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି ରହିଛି।
ତେଜୋରାଶିଂ ମହାତ୍ମାନଂ ଵରିଷ୍ଠମଭିତୌଜସମ୍ । ଭୀମଂ ପ୍ରଦର୍ଶନେନାପି ଭୀମସେନଂ ଜନାର୍ଦନ
ଭୀମ, ଏକ ମହାତ୍ମା, ଶକ୍ତିର ଅପାର ଆଗାର, ପ୍ରଭାବରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଜନାର୍ଦନ, ତାଙ୍କର ଦେଖା ମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଇଥାଏ।
ତଂ ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ କଥମଦ୍ଯ ଵୃକୋଦରଃ । ଆସ୍ତେ ପରିଘବାହୁଃ ସ ମଧ୍ଯମଃ ପାଣ୍ଡଵୋ ବଲୀ
ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଏହି ପରିଘବାହୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟମ ପାଣ୍ଡବ, ବୃକୋଦର ଆଜି କେମିତି ଅଛନ୍ତି, ମୋତେ କହ।
ଅର୍ଜୁନେନାର୍ଜୁନୋ ଯଃ ସ କୃଷ୍ଣ ବାହୁସହସ୍ରିଣା । ଦ୍ଵିବାହୁଃ ସ୍ପର୍ଧତେ ନିତ୍ଯମତୀତେନାପି କେଶଵ
କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁ ଦ୍ୱିବାହୁ ଅର୍ଜୁନ ସହ ନିତ୍ୟ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରେ, ଅର୍ଜୁନ ହଜାର ବାହୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଚେଷ୍ଟା କରେ—
କ୍ଷିପତ୍ଯେକେନ ଵେଗେନ ପଞ୍ଚବାଣଶତାନି ଯଃ । ଇଷ୍ଵସ୍ତ୍ରେ ସଦୃଶୋ ରାଜ୍ଞଃ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ
ଏକ ଗତିରେ ଶତ ଶତ ବାଣ ଫିଙ୍ଗିପାରେ, ଅସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ରାଜା କାର୍ତବୀର୍ୟ ପରି, ସେ ପାଣ୍ଡବ।
ତେଜସାଽଽଦିତ୍ଯସଦୃଶୋ ମହର୍ଷିସଦୃଶୋ ଦମେ। କ୍ଷମଯା ପୃଥିଵୀତୁଲ୍ଯୋ ମହେନ୍ଦ୍ରସମଵିକ୍ରମଃ
ପ୍ରଭାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, ନିଜକୁ ଦମନରେ ମହାଋଷି ପରି, ଖ୍ଷମାରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ, ପ୍ରତାପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପରି।
ଆଧିରାଜ୍ଯଂ ମହଦ୍ଦୀପ୍ତଂ ପ୍ରଥିତଂ ମଧୁସୂଦନ । ଆହୃତଂ ଯେନ ଵୀର୍ଯେଣ କୁରୂଣାଂ ସର୍ଵରାଜସୁ
ମଧୁସୂଦନ, କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏହି ମହା ରାଜ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ ଅଜିତ ହୋଇଥିଲା।
ଯସ୍ଯ ବାହୁବଲଂ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପର୍ଯୁପାସତେ। ସ ସର୍ଵରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପାଣ୍ଡଵଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର ବାହୁଶକ୍ତିକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତ ରଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ପ୍ରତାପର ପାଣ୍ଡବ।
ଯଂ ଗତ୍ଵାଽଭିମୁଖଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ନ ଜୀଵନ୍ତଶ୍ଚିଦାଵ୍ରଜେତ୍ । ଯୋ ଜେତା ସର୍ଵଭୂତାନାମଜେଯୋ ଜିଷ୍ଣୁରଚ୍ଯୁତ
ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇ କେହି ଫେରି ଆସିନାହାନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଜିତିଥାଏ, ଅଜୟ ଜିଷ୍ଣୁ, ଅଚ୍ୟୁତ—
ଯୋଽପାଶ୍ରଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଦେଵାନାମିଵ ଵାସଵଃ । ସ ତେ ଭ୍ରାତା ସଖା ଚୈଵ କଥମଦ୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯଃ
ସେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବାସବ ପରି; ସେ ତୁମ ଭାଇ ଓ ସଂଗୀ; ଧନଞ୍ଜୟ ଆଜି କେମିତି ଅଛନ୍ତି, କହ।
ଦଯାଵାନ୍ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ହ୍ରୀନିଷେଵୋ ମହାସ୍ରଵିତ୍ । ମୃଦୁଶ୍ଚ ସୁକୁମାରଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକଶ୍ଚ ପ୍ରିଯଶ୍ଚ ମେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ଲଜ୍ଜାରେ ନିଷ୍ଠା, ବଡ଼ ପବିତ୍ର, ମୃଦୁ ଓ ସୁକୁମାର, ଧାର୍ମିକ ଓ ମୋ ପ୍ରିୟ।
ସହଦେଵୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ଶୂରଃ ସମିତିଶୋଭନଃ । ଭ୍ରାତୃଣାଂ କୃଷ୍ଣ ଶୁଶ୍ରୂଷୁର୍ଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଲୋ ଯୁଵା
ସହଦେବ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ଓ ମନୋହର, ସଦା ଭାଇମାନେ ପାଇଁ ଶୁଶୂଷା କରେ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯୁବା।
ସଦୈଵ ସହଦେଵସ୍ଯ ଭ୍ରାତରୋ ମଧୁସୂଦନ । ଵୃତ୍ତଂ କଲ୍ଯାଣଵୃତ୍ତସ୍ଯ ପୂଜଯନ୍ତି ମହାତ୍ମନଃ
ମଧୁସୂଦନ, ସହଦେବଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସଦା ଏହି ମହାତ୍ମା, ଶୁଭ ଆଚରଣର ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋପଚାଯିନଂ ଵୀରଂ ସହଦେଵଂ ଯୁଧାଂ ପତିମ୍। ଶୁଶ୍ରୂଷୁଂ ମମ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ
ଓ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ମୋତେ ସହଦେବଙ୍କ ବିଷୟରେ କହ, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଭୁ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତି ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ ଓ ଆଦରଶୀଳ।
ସୁକୁମାରୋ ଯୁଵା ଶୂରୋ ଦର୍ଶନୀଯଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ପ୍ରିଯଃ ପ୍ରାଣୋ ବହିଶ୍ଚରଃ
ଏହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ସହଦେବ ମୃଦୁ, ଯୁବକ, ସୂର, ଦର୍ଶନୀୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା।
ଚିତ୍ରଯୋଧୀ ଚ ନକୁଲୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ମହାବଲଃ । କଚ୍ଚିତ୍ସ କୁଶଲୀ କୃଷ୍ଣ ଵତ୍ସୋ ମମ ସୁଖୈଧିତଃ
ନକୁଳ ବିଭିନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧକଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଏବଂ ବଳବାନ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅ ନକୁଳ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁଖୀ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ମୋତେ କହ।
ସୁଖୋଚିତମଦୁଃଖାର୍ହଂ ସୁକୁମାରଂ ମହାରଥମ୍ । ଅପି ଜାତୁ ମହାବାହୋ ପଶ୍ଯେଯଂ ନକୁଲଂ ପୁନଃ
ନକୁଳ ଯିଏ ସୁଖ ପାଇବାର ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଃଖ ପାଇବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ, ସେ ମୃଦୁ ଏବଂ ମହାରଥୀ—ହେ ମହାବାହୁ, ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖିପାରିବି କି?