ଯସ୍ତୁ କାମାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତକର୍ମା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଆତିଷ୍ଠେଚ୍ଚ ମୁନିର୍ମୌନଂ ସ ଲୋକେ ସିଦ୍ଧିମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ଇଚ୍ଛା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଛନ୍ତି, ମୁନିଙ୍କ ମୌନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି ଲୋକରେ ସିଦ୍ଧି ପାଉଥିବା।
ଧୌତଦନ୍ତଂ କୃତ୍ତନଖଂ ସଦା ସ୍ନାତମଲଙ୍କୃତମ୍। ଅସିତଂ ସିତକର୍ମାଣଂ କସ୍ତମର୍ହତି ନାର୍ଚିତୁମ୍
ଯାହାର ଦାନ୍ତ ସଫା, ନଖ କଟା, ସଦା ସ୍ନାନ କରି ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ରହନ୍ତି, କଳା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ କାମ କରନ୍ତି—ଏମିତି ଜଣେକୁ କିଏ ପୂଜା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭାବିବେ ନାହିଁ?
ତପସା କର୍ଶିତଃ କ୍ଷାମଃ କ୍ଷୀଣମାଂସାସ୍ଥିଶୋଣିତଃ। ସ ଚ ଲୋକମିମଂ ଜିତ୍ଵା ଲୋକଂ ଵିଜଯତେ ପରମ୍
ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଦେହ ଶୁଷ୍କ, ମାଂସ, ହାଡ଼, ରକ୍ତ କମିଯାଇଛି—ସେଉଁଠି ଏହି ଲୋକକୁ ଜିତି, ପରଲୋକକୁ ଅଧିକାର କରନ୍ତି।
ଯଦା ଭଵତି ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ମୁନିର୍ମୌନଂ ସମାସ୍ଥିତଃ। ଅଥ ଲୋକମିମଂ ଜିତ୍ଵା ଲୋକଂ ଵିଜଯତେ ପରମ୍
ଯେତେବେଳେ ମୁନି ମୌନରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏହି ଲୋକକୁ ଜିତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଆସ୍ଯେନ ତୁ ଯଦାଽହାରଂ ଗୋଵନ୍ମୃଗଯତେ ମୁନିଃ। ଅଥାସ୍ଯ ଲୋକଃ ସର୍ଵୋଽଯଂ ସୋଽମୃତତ୍ଵାଯ କଲ୍ପତେ
ଯେତେବେଳେ ମୁନି ଗାଈ ପରି ମୁଁହରେ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ଖୋଜନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
ସାମାନ୍ଯଧର୍ମଃ ସର୍ଵେଷାଂ କ୍ରୋଧୋ ଲୋଭୋ ଦ୍ରୁହାଽକ୍ଷମା। ଵିହାଯ ମତ୍ସରଂ ଶାଠ୍ଯଂ ଦର୍ପଂ ଦମ୍ଭଂ ଚ ପୈଶୁନମ୍। କ୍ରୋଧଂ ଲୋଭଂ ମମତ୍ଵଂ ଚ ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ସ ଧର୍ମଵିତ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଧର୍ମ ହେଉଛି—କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଛାଡ଼ିବା; ଇର୍ଷ୍ୟା, ଚତୁରତା, ଅହଂକାର, ଢୋଙ୍ଗ ଓ ନିନ୍ଦା ତ୍ୟାଗ କରିବା; ଯାହା ପାଖରେ କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଆତ୍ମତ୍ୱ ନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା।
ନିତ୍ଯାଶନୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୃହସ୍ଥୋ ଵନଗୋ ମୁନିଃ। ନାଧର୍ମମଶନାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯେତ୍କଥଂ ବ୍ରୂହୀହ ପୃଚ୍ଛତେ
ସଦା ଖାଇଥିବା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ କିମ୍ବା ମୁନି—ଏମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା କିପରି ହୁଏ, ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, କୁହ।
ଅଷ୍ଟୌ ଗ୍ରାସା ମୁନେଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ଷୋଡଶାରଣ୍ଯଵାସିନଃ। ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତ୍ତୁ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ଅମିତଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ମୁନି ପାଇଁ ଆଠ ମୁଠି ଖାଦ୍ୟ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ପାଇଁ ଷୋଳ ମୁଠି, ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ବତିଶି ମୁଠି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପାଇଁ ସୀମା ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କାରଣୈର୍ଜ୍ଞେଯମଷ୍ଟକୈତଚ୍ଛୁଭାଶୁଭମ୍
ଏହିପରି କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଅଷ୍ଟକାର ଭଲ ଓ ଖରାପ ଫଳକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
କତରସ୍ତ୍ଵନଯୋଃ ପୂର୍ଵଂ ଦେଵାନାମେତି ସାମ୍ଯତାମ୍। ଉଭଯୋର୍ଧାଵତୋ ରାଜନ୍ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୋରିଵ
ହେ ରାଜା, ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚେ? ଦୁଇଏ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି।
ଅନିକେତୋ ଗୃହସ୍ଥେଷୁ କାମଵୃତ୍ତେଷୁ ସଂଯତଃ। ଗ୍ରାମ ଏଵ ଵସନ୍ଭିକ୍ଷୁସ୍ତଯୋଃ ପୂର୍ଵତରଂ ଗତଃ
ଯିଏ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହି ଇଚ୍ଛାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ଗାଁରେ ଥିବା ଭିକ୍ଷୁ ଅନ୍ୟଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ପହଞ୍ଚେ।
ଅପ୍ରାପ୍ଯ ଦୀର୍ଘମାଯୁସ୍ତୁ ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିକୃତିଂ ଚରେତ୍। ତପ୍ଯତେ ଯଦି ତତ୍କୃତ୍ଵା ଚରେତ୍ସୋଽନ୍ଯତ୍ତପସ୍ତତଃ
ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇନଥିବା ସତ୍ୱେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଖରାପ କାମ କରେ, ଯଦି ସେ ତାହା ପରେ ତପସ୍ୟା କରି ଦୁଃଖିତ ହୁଏ, ତେବେ ଅନ୍ୟ ଧରଣର ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।
ପାପାନାଂ କର୍ମଣାଂ ନିତ୍ଯଂ ବିଭୀଯାଦ୍ଯସ୍ତୁ ମାନଵଃ। ସୁଖମପ୍ଯାଚରନ୍ନିତ୍ଯଂ ସୋଽତ୍ଯନ୍ତଂ ସୁଖମେଧତେ
ଯିଏ ମଣିଷ ସଦା ଖରାପ କାମକୁ ଭୟ କରେ, ଏବଂ ସୁଖଦ କାମ କରୁଥିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ପାଏ।
ଯଦ୍ଵୈ ନୃଶଂସଂ ତଦସତ୍ଯମାହୁ- ର୍ଯଃ ସେଵତେ ଧର୍ମମନର୍ଥବୁଦ୍ଧିଃ। ଅସ୍ଵୋଽପ୍ଯନୀଶଶ୍ଚ ତଥୈଵ ରାଜଂ- ସ୍ତଦାର୍ଜଵଂ ସ ସମାଧିସ୍ତଦାର୍ଯମ୍
ଯାହା କ୍ରୁର, ତାହାକୁ ଅସତ୍ୟ ବୋଲି କୁହନ୍ତି; ଯିଏ ଲାଭ ଆଶାରେ ଧର୍ମକୁ ସେବା କରେ, ସେ ଶକ୍ତିହୀନ ଘୋଡ଼ା ପରି, ହେ ରାଜା—ତାହାର ସରଳତା, ଧ୍ୟାନ, ଏବଂ ମାନ୍ୟତା ଏଭଳି।
କେନାସି ହୂତଃ ପ୍ରହିତୋଽସି ରାଜ- ନ୍ଯୁଵା ସ୍ରଗ୍ଵୀ ଦର୍ଶନୀଯଃ ସୁଵର୍ଚାଃ। କୁତଋ ଆଯାତଃ କତରସ୍ଯାଂ ଦିଶି ତ୍ଵ- ମୁତାହୋସ୍ଵିତ୍ପାର୍ଥିଵଂ ସ୍ଥାନମସ୍ତି
ତୁମକୁ କିଏ ଡାକିଛି, କିଏ ପଠାଇଛି, ହେ ରାଜା? ତୁମେ ଯୁବକ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଛ, ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର, ଚମକୁଛ—କେଉଁଠୁ ଆସିଛ, କେଉଁ ଦିଗରୁ? କିମ୍ବା ରାଜସିଂହାସନ ଅଛି କି?
ତ୍ଵରନ୍ତି ମାଂ ଲୋକପା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯେ
ଲୋକପାଳମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ତ୍ୱରାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ସତାଂ ସକାଶେ ତୁ ଵୃତଃ ପ୍ରପାତ- ସ୍ତେ ସଙ୍ଗତା ଗୁଣଵନ୍ତଶ୍ଚ ସର୍ଵେ। ଶକ୍ରାଚ୍ଚ ଲବ୍ଧୋ ହି ଵରୋ ମଯୈଷ ପତିଷ୍ଯତା ଭୂମିତଲଂ ନରେନ୍ଦ୍ର
ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚୟନିତ ପଥ ଏକ ଗଭୀର ଖାଇ; ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଗୁଣବାନ। ଏହି ଦାନ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପାଇଁଛି, ହେ ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଛି।
ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ମା ପ୍ରପତ ପ୍ରପାତଂ ଯଦି ଲୋକାଃ ପାର୍ଥିଵ ସନ୍ତି ମେଽତ୍ର। ଯଦ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଯଦି ଵା ଦିଵି ସ୍ଥିତାଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ତ୍ଵାଂ ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ମନ୍ଯେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି—ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ କିଛି ଲୋକ ଅଛି କି, ହେ ରାଜା? ଯଦି ସେମାନେ ଆକାଶରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ମନେ କରେ।
ଯାଵତ୍ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵିହିତଂ ଗଵାଶ୍ଵଂ ସହାରଣ୍ଯୈଃ ପଶୁଭିଃ ପାର୍ଵତୈଶ୍ଚ। ତାଵଲ୍ଲୋକା ଦିଵି ତେ ସଂସ୍ଥିତା ଵୈ ତଥା ଵିଜାନୀହି ନରେନ୍ଦ୍ରସିଂହ
ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ଜଙ୍ଗଲ ଜନ୍ତୁ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ସେତେ ଲୋକ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ—ଏହି କଥା ଜାଣ, ହେ ରାଜାସିଂହ।
ତାଂସ୍ତେ ଦଦାମି ମା ପ୍ରପତ ପ୍ରପାତଂ ଯେ ମେ ଲୋକା ଦିଵି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସନ୍ତି। ଯଦ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଯଦି ଵା ଦିଵି ଶ୍ରିତା- ସ୍ତାନାକ୍ରମ କ୍ଷିପ୍ରମପେତମୋହଃ
ମୁଁ ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦେଉଛି—ଖାଇକୁ ପଡ଼ନି—ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ମୋର, ସେମାନେ ତୁମର ହେଉନ୍ତୁ, ହେ ରାଜେଶ୍ୱର। ଯଦି ସେମାନେ ଆକାଶରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଉପରେ ଯାଅ, ମୋହ ଛାଡ଼ି।
ନାସ୍ମଦ୍ଵିଧୋଽବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଚ୍ଚ ପ୍ରତିଗ୍ରହେ ଵର୍ତତେ ରାଜମୁଖ୍ଯ। ଯଥା ପ୍ରଦେଯଂ ସତତଂ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯ- ସ୍ତଥାଽଦଦଂ ପୂର୍ଵମହଂ ନରେନ୍ଦ୍ର
ମୋ ପରି ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହଁନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ କେବେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରେନାହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା। ଯେପରି ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ସେପରି ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଦେଇଛି, ହେ ରାଜା।
ନାବ୍ରାହ୍ମଣଃ କୃପଣୋ ଜାତୁ ଜୀଵେ- ଦ୍ଯା ଚାପ୍ଯସ୍ଯାଽବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଵୀରପତ୍ନୀ। ସୋଽହଂ ନୈଵାକୃତପୂର୍ଵଂ ଚରେଯଂ ଵିଧିତ୍ସମାନଃ କିମୁ ତତ୍ର ସାଧୁଃ
ଯେ ଅବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେ ଦୁଃଖୀ, ସେ କେବେ ବଞ୍ଚିବା ଉଚିତ ନୁହଁ; ତାଙ୍କ ଅବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଜୀବନସାଥୀ, ଯଦିଓ ସେ ବୀରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ। ମୁଁ କେବେ ଅପୂର୍ବ କାମ କରିବିନାହିଁ; ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି—ସେଠାରେ କିଭଳି ଭଲ ହେବ?
ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ସ୍ପୃହଣୀଯରୂପ ପ୍ରତର୍ଦନୋଽହଂ ଯଦି ମେ ସନ୍ତି ଲୋକାଃ। ଯଦ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଯଦି ଵା ଦିଵି ଶ୍ରିତାଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ତ୍ଵାଂ ତସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ମନ୍ଯେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି, ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପ ଥିବା—ମୁଁ ପ୍ରତର୍ଦନ—ମୋ ପାଇଁ ଲୋକ ଅଛି କି, ଯଦି ସେମାନେ ଆକାଶରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେଇ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ ଭାବେ ମନେ କରେ।
ସନ୍ତି ଲୋକା ବହଵସ୍ତେ ନରେନ୍ଦ୍ର ଅପ୍ଯେକୈକଃ ସପ୍ତସପ୍ତାପ୍ଯହାନି। ମଧୁଚ୍ଯୁତୋ ଘୃତପୃକ୍ତା ଵିଶୋକା- ସ୍ତେ ନାନ୍ତଵନ୍ତଃ ପ୍ରତିପାଲଯନ୍ତି
ତୁମ ପାଇଁ ବହୁତ ଲୋକ ଅଛି, ହେ ରାଜା—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ସାତି ଦିନ ଓ ସାତି ରାତି ପାଇଁ ମଧୁ ଝରୁଥିବା, ଘିଅ ମିଶା, ଦୁଃଖ ନଥିବା; ସେମାନେ ଅନନ୍ତ ଓ ତୁମକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ତାଂସ୍ତେ ଦଦାନି ମା ପ୍ରପତ ପ୍ରପାତଂ ଯେ ମେ ଲୋକାସ୍ତଵ ତେ ଵୈ ଭଵନ୍ତୁ। ଯଦ୍ଯନ୍ତରିକ୍ଷେ ଯଦି ଵା ଦିଵି ଶ୍ରିତା- ସ୍ତାନାକ୍ରମ କ୍ଷିପ୍ରମପେତମୋହଃ
ମୁଁ ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦେଉଛି—ଖାଇକୁ ପଡ଼ନି—ମୋର ଯେଉଁ ଲୋକ, ସେମାନେ ତୁମର ହେଉନ୍ତୁ। ଯଦି ସେମାନେ ଆକାଶରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଉପରେ ଯାଅ, ମୋହ ଛାଡ଼ି।
ନ ତୁଲ୍ଯତେଜାଃ ସୁକୃତଂ କାମଯେତ ଯୋଗକ୍ଷେମଂ ପାର୍ଥିଵ ପାର୍ଥିଵଃ ସନ୍। ଦୈଵାଦେଶାଦାପଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଦ୍ଵାଂ- ଶ୍ଚରେନ୍ନୃଶଂସଂ ନ ହି ଜାତୁ ରାଜା
ଯାହାର ଶକ୍ତି ସମାନ ନୁହଁ, ତାଙ୍କର ଭଲ କାମ ଦେଖି ରାଜା ଚାହିଁବା ଉଚିତ ନୁହଁ। ଭାଗ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା କେବେ କ୍ରୁର କାମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ।
ଧର୍ମ୍ଯଂ ମାର୍ଗଂ ଯତମାନୋ ଯଶସ୍ଯଂ କୁର୍ଯାନ୍ନୃପୋ ଧର୍ମମଵେକ୍ଷମାଣଃ। ନ ମଦ୍ଵିଧୋ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଜାନ- ନ୍କୁର୍ଯାଦେଵଂ କୃପଣଂ ମାଂ ଯଥାଽତ୍ଥ
ଏକ ରାଜା ଯଦି ଧର୍ମର ରାସ୍ତାରେ ଚାଲି, ମାନ୍ୟତା ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ନିଜ କାମ କରିବା ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ଧର୍ମକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଯେପରି ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଛି, ଏପରି ଦୟାଳୁ ଭାବରେ ମୋପାଇଁ କାମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯେପରି ତୁମେ କହିଛ।
କୁର୍ଯାଦପୂର୍ଵଂ ନ କୃତଂ ଯଦନ୍ଯୈ- ର୍ଵିଧିତ୍ସମାନଃ କିମୁ ତତ୍ର ସାଧୁ। `ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ସୁଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ସମ୍ଯ- କ୍କାର୍ଯାକାର୍ଯେଷ୍ଵପ୍ରମତ୍ତଶ୍ଚରେଦ୍ଯଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଯେ କରିନାହାନ୍ତି, କେବଳ ଇଚ୍ଛାରେ ଏପରି କାମ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏଥିରେ କଣ ଉତ୍ତମତା? ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, କଣ କରିବା ଉଚିତ ଓ କଣ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏହାରେ ସଚେତନ ରହିବା ଦରକାର।
ସ ଵୈ ଧୀମାନ୍ସତ୍ଯସନ୍ଧଃ କୃତାତ୍ମା ରାଜା ଭଵେଲ୍ଲୋକପାଲୋ ମହିମ୍ନା। ଯଦା ଭଵେତ୍ସଂଶଯୋ ଧର୍ମକାର୍ଯେ କାମାର୍ଥୌ ଵା ଯତ୍ର ଵିନ୍ଦନ୍ତି ସମ୍ଯକ୍
ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ରାଜା, ସେ ତାଙ୍କ ମହିମାରେ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ହୁଅନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଧର୍ମ କାମରେ ସନ୍ଦେହ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା ଓ ଲାଭ ଦୁଇଟି ଏକାସାଥି ଥାଏ—
କାର୍ଯଂ ତତ୍ର ପ୍ରଥମଂ ଧର୍ମକାର୍ଯଂ ଯନ୍ନୋ ଵିରୁଧ୍ଯାଦର୍ଥକାମୌ ସ ଧର୍ମଃ
ସେଠି ପ୍ରଥମେ ଧର୍ମ କାମ କରିବା ଦରକାର; ଯେ ଧର୍ମ ଇଚ୍ଛା ଓ ଲାଭ ସହିତ ବିରୋଧ କରେନାହିଁ, ସେଇ ଧର୍ମ।