ରାଜମାର୍ଗେ ନରାସ୍ତସ୍ମିନ୍ସଂସ୍ତୁଵନ୍ତ୍ଯଵନିଂ ଗତାଃ । ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ମହାରାଜ ହୃଷୀକେଶପ୍ରଵେଶନେ
ସେ ରାଜପଥରେ, ମଣିଷମାନେ ଭୂମିରେ ବସି, ହେ ମହାରାଜା, ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ସମୟରେ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ।
ଆଵୃତାନି ଵରସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଗୃହାଣି ସୁମହାନ୍ତ୍ଯପି । ପ୍ରଚଲନ୍ତୀଵ ଭାରେଣ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେସ୍ମ ମହୀତଲେ
ସୁନ୍ଦର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭରିଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ଘରମାନେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଭାରରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ହେଲେମେଲେ ହେଉଛି ବୋଲି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତଥା ଚ ଗତିମନ୍ତସ୍ତେ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଵାଜିନଃ । ପ୍ରନଷ୍ଟଗତଯୋଽଭୂଵନ୍ରାଜମାର୍ଗେ ନରୈର୍ଵୃତେ
ଏଭଳି ଭାବରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ତୀବ୍ର ଗତିର ଘୋଡାମାନେ, ରାଜପଥରେ ଲୋକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତ ଗତି ହରାଇଦେଲେ।
ସ ଗୃହଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରାଵିଶଚ୍ଛତ୍ରୁକର୍ଶନଃ। ପାଣ୍ଡୁରୈଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପ୍ରାସାଦୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେ ପଦ୍ମନୟନ ପାଣ୍ଡବ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଧଳା ମହଳମାନେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ।
ତିସ୍ରଃ କକ୍ଷ୍ଯା ଵ୍ଯତିକ୍ରମ୍ଯ କେଶଵୋ ରାଜଵେଶ୍ମନଃ । ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ରାଜାନମଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦରିନ୍ଦମଃ
କେଶବ ରାଜପାଳିସର ତିନିଟି ଘେରା ଅଟାଳିକା ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛତି ଦାଶାର୍ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁର୍ନରାଧିପଃ । ତହୈଵ ଦ୍ରୋଣଭୀଷ୍ମାଭ୍ଯାମୁଦତିଷ୍ଠନ୍ମହାଯଶାଃ
ଦାଶାର୍ହ ବଂଶୀ ଯେତେବେଳେ ଆସୁଥିଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ରାଜା ଡ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କୃପଶ୍ଚ ସୋମଦତ୍ତଶ୍ଚ ମହାରାଜଶ୍ଚ ବାହ୍ଲିକଃ। ଆସନେଭ୍ଯୋଽଚଲନ୍ସର୍ଵେ ପୂଜଯନ୍ତୋ ଜନାର୍ଦନମ୍
କୃପ, ସୋମଦତ୍ତ ଓ ବଡ଼ ରାଜା ବାହ୍ଲିକ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଆପଣା ଆସନରୁ ଉଠିଲେ।
ତତୋ ରାଜାନମାସାଦ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଯଶସ୍ଵିନମ୍। ସଭୀଷ୍ମଂ ପୂଜଯାମାସ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୋ ଵାଗ୍ଭିରଞ୍ଜସା
ତାପରେ ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ, ଯଶସ୍ବୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମିଠା କଥାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତେଷୁ ଧର୍ମାନୁପୂର୍ଵୀ ତାଂ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ମଧୁସୂଦନଃ । ଯଥାଵଯଃ ସମୀଯାଯ ରାଜଭିଃ ସହ ମାଧଵଃ
ସେଠାରେ ମଧୁସୂଦନ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ, ରାଜାମାନେ କେତେ ବୟସ୍ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ଅଥ ଦ୍ରୋଣଂ ସବାହ୍ଲୀକଂ ସପୁତ୍ରଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନମ୍। କୃପଂ ଚ ସୋମଦତ୍ତଂ ଚ ସମୀଯାଯ ଜନାର୍ଦନଃ
ତାପରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଡ୍ରୋଣ, ପୁଅ ସହ ବାହ୍ଲିକ, କୃପ ଓ ସୋମଦତ୍ତ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଧୁର ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ତତ୍ରାସୀଦୂର୍ଜିତଂ ମୃଷ୍ଟଂ କାଞ୍ଚନଂ ମହଦାସନମ୍ । ଶାସନାଦ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ତତ୍ରୋପାଵିଶଦଚ୍ଯୁତଃ
ସେଠାରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଭଲ ମଜା ଦିଆଯାଇଥିବା ସୁନାର ଆସନ ଥିଲା; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଅଚ୍ୟୁତ ସେଠି ବସିଲେ।
ଅଥ ଗାଂ ମଧୁପର୍କଂ ଚାପ୍ଯୁଦକଂ ଚ ଜନାର୍ଦନେ । ଉପଜହ୍ନୁର୍ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁରୋହିତାଃ
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁରୋହିତମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପାଇଁ ଗାଈ, ମଧୁପର୍କ ଓ ପାଣି ଆଣିଦେଲେ।
କୃତାତିଥ୍ଯସ୍ତୁ ଗୋଵିନ୍ଦଃ ସର୍ଵାନ୍ପରିହସନ୍କୁରୂନ୍ । ଆସ୍ତେ ସାଂବନ୍ଧିକଂ କୁର୍ଵନ୍କୁରୁଭିଃ ପରିଵାରିତଃ
ଅତିଥି ସ୍ୱୀକୃତ ହେବା ପରେ, ଗୋବିନ୍ଦ କୁରୁମାନେ ଚାରିପାଖରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ପରିଚୟ ଓ ମିଳନ କଥା କହି ବସିଲେ।
ସୋଽର୍ଚିତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ପୂଜିତଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ । ରାଜାନଂ ସମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ନିରକ୍ରାମଦରିନ୍ଦମଃ
ଏହିପରି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୋଇ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଇ ବାହାରିଗଲେ।
ତୈଃ ସମେତ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କୁରୁଭିଃ କୁରୁସଂସଦି । ଵିଦୁରାଵସଥଂ ରମ୍ଯମୁପାତିଷ୍ଠତ ମାଧଵଃ
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କୁରୁମାନେ ସହିତ ସଭାରେ ମିଳି, ମାଧବ ରମଣୀୟ ଵିଦୁରଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
ଵିଦୁରଃ ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣୈରଭିଗମ୍ଯ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଅର୍ଚଯାମାସ ଦାଶାର୍ହଂ ସର୍ଵକାମୈରୁପସ୍ଥିତମ୍
ବିଦୁର ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଉପଚାର ସହିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କରି, ଦାଶାର୍ହଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ।
କୃତାତିଥ୍ଯଂ ତୁ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଵିଦୁରଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିତ୍। କୁଶଲଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାମପୃଚ୍ଛନ୍ମଧୁସୂଦନମ୍
ଅତିଥି ସ୍ୱୀକୃତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ବିଦୁର, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ପ୍ରୀଯମାଣସ୍ଯ ସୁହୃଦୋ ଵିଦୁରୋ ବୁଦ୍ଧିସତ୍ତମଃ । ଧର୍ମାର୍ଥନିତ୍ଯସ୍ଯ ସତୋ ଗତରୋଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ଏହିପରି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଆସିଥିବା, ଧର୍ମ ଓ ଆର୍ଥିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିତ୍ୟ ଲାଗିଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ବିଦୁରଙ୍କୁ—
ତସ୍ଯ ସର୍ଵଂ ସଵିସ୍ତାରଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । କ୍ଷତ୍ତୁରାଚଷ୍ଟ ଦାଶାର୍ହଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଦର୍ଶିଵାନ୍
ତାଙ୍କୁ, ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ନଜରେ ଦେଖିଥିବା ଦାଶାର୍ହ, ପାଣ୍ଡବମାନେ କ’ଣ କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ ସବୁ ଘଟଣା ଏକେକ୍ ଭଳି କହିଦେଲେ।
ଅଥୋପଗମ୍ଯ ଵିଦୁରମପରାହ୍ଣେ ଜନାର୍ଦନଃ। ପିତୃଷ୍ଵସାରଂ ସ ପୃଥାମଭ୍ଯଗଚ୍ଛଦରିନ୍ଦମଃ
ତାପରେ ବିକାଳବେଳେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବିଦୁରଙ୍କଠାରେ ଯାଇ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି ସେ, ତାଙ୍କର ପିତୃସ୍ୱସା ପୃଥାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ସା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣମାଯାନ୍ତଂ ପ୍ରସନ୍ନାଦିତ୍ଯଵର୍ଚସମ୍। କଣ୍ଠେ ଗୃହୀତ୍ଵା ପ୍ରାକ୍ରୋଶତ୍ସ୍ମରନ୍ତୀ ତନଯାନ୍ପୃଥା
କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, କୁନ୍ତୀ ତାଙ୍କୁ ଗଳାରେ ଧରି ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ମନେପକାଇ କାନ୍ଦିଉଠିଲେ।
ତେଷାଂ ସତ୍ଵଵତାଂ ମଧ୍ଯେ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ସହଚାରିଣମ୍ । ଚିରସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାର୍ଷ୍ଣେଯଂ ବାଷ୍ପମାହାରଯତ୍ମୃଥା
ସେହି ଧୈର୍ଯ୍ୟଶୀଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ସହଚର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ପରେ ଦେଖି, ପୃଥାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରିପଡ଼ିଲା।
ସାଽବ୍ରଵୀତ୍କୃଷ୍ଣମାସୀନଂ କୃତାତିଥ୍ଯଂ ଯୁଧାଂ ପତିମ୍ । ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦପୂର୍ଣେନ ମୁଖେନ ପରିଶୁଷ୍ଯତା
ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ପାଇ ବସିଥିବା ଯୁଦ୍ଧର ମହାପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, କୁନ୍ତୀ ଦୁଃଖରେ ଶୁଷ୍କ ଏବଂ ଲୁହରେ ଭରିଥିବା କଣ୍ଠରେ କଥା କହିଲେ।
ଏତେ ବାଲ୍ଯାନ୍ପ୍ରଭୃତ୍ଯେଵ ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ରତାଃ । ପରସ୍ପରସ୍ଯ ସୁହୃଦଃ ସଂମତାଃ ସମଚେତସଃ। ନିକୃତ୍ଯା ଭ୍ରଂଶିତା ରାଜ୍ଯାଞ୍ଜନାର୍ହା ନିର୍ଜନଂ ଗତାଃ
ଏହି ପୁଅମାନେ ଛୁଆବେଳୁଠାରୁ ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ସେବାରେ ମନ ଲଗାଇଥିଲେ, ପରସ୍ପରରେ ଭଲପାଉଥିଲେ, ଏକମନ ଓ ସମ୍ମାନିତ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଚାଳାକି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ, ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକାକୀ ହୋଇଗଲେ।
ଵିନୀତକ୍ରୋଧହର୍ଷାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯାଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରିଯମୁଖେ ପାର୍ଥା ରୁଦତୀମପହାଯ ମାମ୍
ନମ୍ର, କ୍ରୋଧ ଓ ଆନନ୍ଦରୁ ମୁକ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନିବେଦିତ, ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା, ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମୋତେ ଛାଡି, କାନ୍ଦୁଥିବା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମାତାକୁ ଛାଡି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଅହାର୍ଷୁଶ୍ଚ ଵନଂ ଯାନ୍ତଃ ସମୂଲଂ ହୃଦଯଂ ମମ। ଅତଦର୍ହା ମହାତ୍ମାନଃ କଥଂ କେଶଵ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ମୋର ହୃଦୟକୁ ମୂଳ ସହିତ ନେଇଗଲେ; ହେ କେଶବ, ଏପରି ଅଯୋଗ୍ୟ ଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ, ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ଏହି ଦୁଃଖ ସହିପାରିବେ?
ଊଷୁର୍ମହାଵନେ ତାତ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗଜାକୁଲେ । ବାଲା ଵିହୀନାଃ ପିତ୍ରା ତେ ମଯା ସତତଲାଲିତାଃ
ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ, ସିଂହ, ବାଘ ଓ ହାତୀ ଭରିଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ସେଇ ଛୁଆମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପିତାଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ ଏବଂ ମୁଁ ସଦା ସ୍ନେହରେ ପାଳିଥିଲି, ସେମାନେ ସେଠି ବଞ୍ଚିଥିଲେ, ପ୍ରିୟ।
ଅପଶ୍ଯନ୍ତଶ୍ଚ ପିତରୌ କଥମୁଷୂର୍ମହାଵନେ। ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷୈର୍ଭୃଦଙ୍ଗୈର୍ଵେଣୁନିସ୍ଵନୈଃ
ପିତା ଓ ମାଆଁ ଦୁହେଁଠାରୁ ବିୟୋଗ ହୋଇ, ଯେଉଁମାନେ ଛୁଆବେଳୁଠାରୁ ଶଙ୍ଖ, ଢୋଳ ଓ ବାଁସୀର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ କିପରି ଏହି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିପାରିଲେ?
ପାଣ୍ଡଵାଃ ସମବୋଧ୍ଯନ୍ତ ବାଲ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୃତି କେଶଵ । ଯେ ସ୍ମ ଵାରଣଶବ୍ଦେନ ହଯାନାଂ ହେଷିତେନ ଚ
ହେ କେଶବ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଛୁଆବେଳୁଠାରୁ ହାତୀମାନଙ୍କର ଡାକ୍ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ହିହିଲାଣି ସବୁଦିନ ସୁଣି ସୁଣି ଉଠିଥିଲେ।
ରଥେନେମିନିନାଦୈଶ୍ଚ ଵ୍ଯବୋଧ୍ଯନ୍ତ ତଦା ଗୃହେ । ଶଙ୍ଖଭେରୀନିନାଦେନ ଵେଣୁଵୀଣାନୁନାଦିନା
ଘରେ ରଥର ଗଡ଼ଗଡ଼ାହଟ, ଶଂଖ ଓ ଭେରୀର ଶବ୍ଦ, ବାଂଶୀ ଓ ବୀଣାର ମଧୁର ସୁର ଦେଇ ସେମାନେ ଜଗାଯାଉଥିଲେ।