ଯତ୍ତତ୍ସତ୍କାରସଂଯୁକ୍ତଂ ଦେଯଂ ଵସୁ ଜନାର୍ଦନେ । ଅନେକରୂପଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନ ତଦ୍ଦେଯଂ କଦାଚନ
ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ସମ୍ମାନ, ଉପହାର ଏବଂ ଆଦର ଦେବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ, ସେଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦେଶଃ କାଲସ୍ତଥାଽଯୁକ୍ତୋ ନ ହି ନାର୍ହତି କେଶଵଃ । ମଂସ୍ଯତ୍ଯଧୋକ୍ଷଜୋ ରାଜନ୍ଭଯାଦର୍ଚତି ମାମିତି
ଯଦି ସମୟ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନ ଉପଯୁକ୍ତ ନ ହେଉଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ କେଶବ ସମ୍ମାନ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ; ନହେଲେ ଅଧୋକ୍ଷଜ ଭାବିପାରନ୍ତି, 'ଭୟରୁ ମୋତେ ସମ୍ମାନ କରୁଛନ୍ତି'।
ଅଵମାନଶ୍ଚ ଯତ୍ର ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ। ନ ତତ୍କୁର୍ଯାଦ୍ବୁଧଃ କାର୍ଯମିତି ମେ ନିଶ୍ଚିତା ମତିଃ
ଯେଉଁଠି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଅପମାନ ହୁଏ, ଓ ଜନମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରାଜ, ଏପରି କାମ କେବେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ — ଏହି ମୋର ଦୃଢ଼ ମତ।
ସ ହି ପୂଜ୍ଯତମୋ ଲୋକେ କୃଷ୍ଣଃ ପୃଥୁଲଲୋଚନଃ । ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ ଵିଦିତଂ ମମ ସର୍ଵଥା
ପ୍ରଥୁଲ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କୃଷ୍ଣ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଜ୍ୟ; ଏହି କଥା ମୋତେ ତିନୋଟି ଲୋକରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜଣା।
ନ ତୁ ତସ୍ମୈ ପ୍ରଦେଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତଥା କାର୍ଯଗତିଃ ପ୍ରଭୋ । ଵିଗ୍ରହଃ ସମୁପାରବ୍ଧୋ ନ ହି ଶାମ୍ଯତ୍ଯଵିଗ୍ରହାତ୍
କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ କିଛି ନ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ, ଓ ପ୍ରଭୁ, ତେବେ ବିରୋଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି, ଏବଂ ବିରୋଧ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତି ଆସିବ ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଃ କୁରୁପିତାମହଃ। ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯଂ ରାଜାନମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୁରୁମାନେଙ୍କ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ରାଜା ବୈଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସତ୍କୃତୋଽସତ୍କୃତୋ ଵାଽପି ନ କ୍ରୁଧ୍ଯେତ ଜନାର୍ଦନଃ । `ନାଵମଂସ୍ଯତ୍ଯଵଜ୍ଞାତୄନଵଜ୍ଞାତୋଽପି କେଶଵଃ।' ନାଲମେନମଵଜ୍ଞାତୁଂ ନାଵଜ୍ଞେଯୋ ହି କେଶଵଃ
ସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନ ଯେପରି ହେଉ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କେବେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ; ଅବମାନିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେଶବ ଅବମାନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ସେ ଅବହେଳା କରାଯିବା ଲୋକ ନୁହେଁ।
ଯତ୍ତୁ କାର୍ଯଂ ମହାବାହୋ ମନସା କାର୍ଯତାଂ ଗତମ୍ । ସର୍ଵୋପାଯୈର୍ନ ତଚ୍ଛକ୍ଯଂ କେନଚିତ୍କର୍ତୁମନ୍ଯଥା
ମହାବାହୁ, ମନରେ ଯେଉଁ କାମ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଯାଇଛି, ସେହି କାମ କେହି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ବଦଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ସ ଯଦ୍ବ୍ରୂଯାନ୍ମହାବାହୁସ୍ତତ୍କାର୍ଯମଵିଶଙ୍କଯା । ଵାସୁଦେଵେନ ତୀର୍ଥେନ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସଂଶାଭ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ମହାବାହୁ ଯାହା କହିବେ, ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ସେହି କାମ କରିବା ଉଚିତ; ତାହା ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବାସୁଦେବ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଇଦିଅ।
ଧର୍ମ୍ଯମର୍ଥ୍ଯଂ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧ୍ରୁଵଂ ଵକ୍ତା ଜନାର୍ଦନଃ। ତସ୍ମିନ୍ଵାଚ୍ଯାଃ ପ୍ରିଯା ଵାଚୋ ଭଵତା ବାନ୍ଧଵୈଃ ସହ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ଧର୍ମପରାୟଣ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଧର୍ମ ଏବଂ ଉପକାରକ କଥା କହିବେ; ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେ ମିଶି ମିଳି ମିଠା କଥା କହ।
ନ ପର୍ଯାପ୍ତୋସ୍ମି ଯଦ୍ରାଜଞ୍ଶ୍ରିଯଂ ନିଷ୍କେଵଲାମହମ୍ । ତୈଃ ସହେମାମୁପାଶ୍ରୀଯାଂ ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ପିତାମହ
ରାଜା, ମୋ ପାଖରେ ଯେତେ ଧନ ଅଛି, ତାହାରେ ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ; ସେମାନଙ୍କ ସହ ଏହି ସୁନାର ଧନ ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିବି, ଉପଭୋଗ କରିବି, ପିତାମହ।
ଇଦଂ ତୁ ସୁମହତ୍କାର୍ଯଂ ଶ୍ରୁଣୁ ମେ ଯତ୍ସମର୍ଥିତମ୍ । ପରାଯଣଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ନିଯଚ୍ଛାମି ଜନାର୍ଦନମ୍
କିନ୍ତୁ ଏହି ବଡ଼ କଥା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ; ଯାହାକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି: ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରୁଛି।
ତସ୍ମିନ୍ବଦ୍ଧେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଵୃଷ୍ଣଯଃ ପୃଥିଵୀ ତଥା। ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ଵିଧେଯା ମେ ସ ଚ ପ୍ରାତରିହୈପ୍ଯତି
ତାଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧନ ହେଲେ, ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ଏପରି ହେବେ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ମୋ ଅଧୀନ ରହିବେ, ଏବଂ ସେ ପ୍ରଭାତରେ ଏଠାକୁ ଆସିବେ।
ଅତ୍ରୋପାଯାନ୍ଯଥା ସମ୍ଯଙ୍ନ ବୁଦ୍ଧ୍ଯେତ ଜନାର୍ଦନଃ । ନ ଚାପାଯୋ ଭଵେତ୍କଶ୍ଚିତ୍ତଦ୍ଭଵାନ୍ପ୍ରବ୍ରଵୀତୁ ମେ
ଏଠାରେ ଯଦି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ କୌଣସି ବିପଦ ନାହିଁ, ତେବେ ଭଗବାନ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଘୋରଂ କୃଷ୍ଣେଽଭିସଂହିତମ୍। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସହାମାତ୍ଯୋ ଵ୍ଯଥିତୋ ଵିମନାଭଵତ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି କହାଯାଇଥିବା ସେଇ ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନମିଦଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ । ମୈଵଂ ଵୋଚଃ ପ୍ରଜାପାଲ ନୈଷ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରଜାଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଏଭଳି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା ଚିରକାଳର ଧର୍ମ ନୁହେଁ।"
ଦୂତଶ୍ଚ ହି ହୃଷୀକେଶଃ ସଂବନ୍ଧୀ ଚ ପ୍ରିଯଶ୍ଚ ନଃ। ଅପାପଃ କୌରଵେଯେଷୁ ସ କଥଂ ବନ୍ଧମର୍ହତି
ହୃଷୀକେଶ ଆମ ପ୍ରେମିକ ଓ ଆତ୍ମୀୟ ହେବା ସହିତ, ଦୂତ ଭି ଅଟୁଟ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ; କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ କେମିତି ଦଣ୍ଡ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ?
ପରୀତସ୍ତଵ ପୁତ୍ରୋଽଯଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସୁମନ୍ଦଧୀଃ । ଵୃଣୋତ୍ଯନର୍ଥଂ ନୈଵାର୍ଥଂ ଯାଚ୍ଯମାନଃ ସୁହୃଜ୍ଜନୈଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତୁମର ପୁଅ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଢ଼ ଓ ଅବିବେକୀ; ସେ ଚାରିପାଖରେ ଲୋକମାନେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବନ୍ଧୁମାନେ ଉପକାର କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜେ ଅନର୍ଥକୁ ବାଛେ, ଭଲ କଥାକୁ ନୁହେଁ।
ଇମମୁତ୍ପଥି ଵର୍ତନ୍ତଂ ପାପଂ ପାପାନୁବନ୍ଧିନମ୍। ଵାକ୍ଯାନି ସୁହୃଦାଂ ହିତ୍ଵା ତ୍ଵମପ୍ଯସ୍ଯାନୁଵର୍ତସେ
ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଉପଦେଶ ଛାଡ଼ି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅପରାଧୀ, ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲୁଛ।
କୃଷ୍ଣମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମାଣମାସାଦ୍ଯାଯଂ ସୁଦୁର୍ମତିଃ । ତଵ ପୁତ୍ରଃ ସହାମାତ୍ଯଃ କ୍ଷଣେନ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଅପରାଧ ନଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଯିବା ପରେ, ତୁମର ପୁଅ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ନାହିଁ।
ପାପସ୍ଯାସ୍ଯ ନୃଶଂସସ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତଧର୍ମସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ । ନୋତ୍ସହେଽନର୍ଥସଂଯୁକ୍ତାଃ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵାଚଃ କଥଂଚନ
ଏହି ପାପୀ, କଠୋର, ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତାଳିର ଲୋକଙ୍କ ଅନର୍ଥରେ ଭରିଥିବା କଥା ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିପାରେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵୃଦ୍ଧଃ ପରମମନ୍ଯୁମାନ୍ । ଉତ୍ଥାଯ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରାତିଷ୍ଠଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ
ଏଭଳି କହି, ବୟସ୍କ ଓ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେଠାରୁ ଉଠି ଚାଲିଗଲେ; ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ କୃଷ୍ଣସ୍ତୁ କୃତଵାନ୍ସର୍ଵମାହ୍ନିକମ୍। ବ୍ରାହ୍ମଣୈରଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ପ୍ରଯଯୌ ନଗରଂ ପ୍ରତି
ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ସେ ସହରକୁ ଯିବାକୁ ନିସ୍କ୍ରମଣ କଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତଂ ମହାବାହୁମନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ମହାବଲମ୍ । ପର୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ତେ ସର୍ଵେ ଵୃକସ୍ଥଲନିଵାସିନଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ବୃକସ୍ଥଳର ସମସ୍ତ ନିବାସୀ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଫେରିଗଲେ।
ପ୍ରଦଦୌ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୋ ରତ୍ନାନି ଚ ଧନାନି ଚ। ତାନ୍ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ମହାବାହୁରୁପାଯାତ୍କୁରୁସଂସଦମ୍
ପଦ୍ମନୟନ କୃଷ୍ଣ ରତ୍ନ ଓ ଧନ ଦାନ କଲେ; ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ କୁରୁସଭାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାସ୍ତମାଯାନ୍ତଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଞ୍ଜଗ୍ମୁଃ ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାଃ । ଦୁର୍ଯୋଧନାଦୃତେ ସର୍ଵେ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦଯଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଛାଡ଼ି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ସମୟରେ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
ପୌରାଶ୍ଚ ବହୁଲା ରାଜନ୍ହୃଷୀକେଶଂ ଦିଦୃକ୍ଷଵଃ । ଯାନୈର୍ବହୁଵିଧୈରନ୍ଯେ ପଦ୍ଭିରେଵ ତଥାଽପରେ
ହେ ରାଜା, ଅନେକ ନାଗରିକ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ, କିଏ ନାନା ପ୍ରକାର ଯାନରେ, କିଏ ପଦେଇ ଆସିଥିଲେ।
ସ ଵୈ ପଥି ସମାଗମ୍ଯ ଭୀଷ୍ମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା । ଦ୍ରୋଣେନ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈଶ୍ଚ ତୈର୍ଵୃତୋ ନଗରଂ ଯଯୌ
ପଥରେ ଅପରାଧ ନଥିବା ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ ମିଶି, କୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
କୃଷ୍ଣସଂମାନନାର୍ଥଂ ଚ ନଗରଂ ସମଲଙ୍କୃତମ୍। ବଭୂଵ ରାଜମାର୍ଗଶ୍ଚ ବହୁରତ୍ନସମାଚିତଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ସହର ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା; ରାଜପଥ ଅନେକ ରତ୍ନରେ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ନ ଚ କଶ୍ଚିଦ୍ଗୃହେ ରାଜଂସ୍ତଦାଽଽସୀଦ୍ଭରତର୍ଷଭ। ନ ସ୍ତ୍ରୀ ନ ଵୃଦ୍ଧୋ ନ ଶିଶୁର୍ଵାସୁଦେଵଦିଦୃକ୍ଷଯା
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସମୟରେ ଗୃହରେ କେହି ଥିଲେ ନାହିଁ—ନା ସ୍ତ୍ରୀ, ନା ବୃଦ୍ଧ, ନା ଶିଶୁ; ସମସ୍ତେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ।