ପ୍ରାଜ୍ଵଲନ୍ନଗ୍ନଯୋ ରାଜନ୍ପୃଥିଵୀ ସମକମ୍ପତ । ଉଦପାନାଶ୍ଚ କୁମ୍ଭାଶ୍ଚ ପ୍ରାସିଞ୍ଚଞ୍ଶତଶୋ ଜଲମ୍
ହେ ରାଜା, ଅଗ୍ନିମାନେ ଦହିଉଠିଲେ, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଗଲା, ଏବଂ ଶତଶଃ କୂଆଁ ଓ ଘଡ଼ା ଜଳ ଝରାଇଲେ।
ତମଃସଂଵୃତମପ୍ଯାସୀତ୍ସର୍ଵଂ ଜଗଦିଦଂ ତଥା। ନ ଦିଶୋ ନାଦିଶୋ ରାଜନ୍ପ୍ରଜ୍ଞାଯନ୍ତେସ୍ମ ରେଣୁନା
ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଗଲା; ଧୂଳିରେ ଦିଗ ବା ମଧ୍ୟ ଦିଗ କିଛି ଚିହ୍ନଟ ହେଉନଥିଲା, ହେ ରାଜା।
ପ୍ରାଦୁରାସୀନ୍ମହାଞ୍ଛବ୍ଦଃ ଖେଶରୀରମଦୃଶ୍ଯତ । ସର୍ଵେଷୁ ରାଜନ୍ଦେଶେଷୁ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, ଆକାଶରେ କିଛି ଅଦୃଶ୍ୟ ଚଳିଲା; ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା, ହେ ରାଜା।
ପ୍ରାମଥ୍ନାଦ୍ଧାସ୍ତିନପୁରଂ ଵାତୋ ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମଃ । ଆରୁଜନ୍ଗଣଶୋ ଵୃକ୍ଷାନ୍ପରୁଷୋଽଶନିନିଃସ୍ଵନଃ
ଦକ୍ଷିଣ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ଜୋର ହାବା ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଆଘାତ କଲା, ଗଛମାନେ ଗୋଷ୍ଠି ଗୋଷ୍ଠି ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏହି ବାୟୁ ବିଦ୍ୟୁତ ଗଜଗଜ ଧ୍ୱନି ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
ଯତ୍ରଯତ୍ର ଚ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯୋ ଵର୍ତତେ ପଥି ଭାରତ । ତତ୍ରତତ୍ର ସୁଖୋ ଵାଯୁଃ ସର୍ଵଂ ଚାସୀତ୍ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଯେଉଁଠି ଭାରତ, ବାର୍ଷ୍ଣେୟ ପଥରେ ଯାଉଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ପବନ ଶିତଳ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ସମସ୍ତ କିଛି ଶୁଭ ଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଯାଉଥିଲା।
ଵଵର୍ଷ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ଚ କମଲାନି ଚ ଭୂରିଶଃ । ସମଶ୍ଚ ପନ୍ଥା ନିର୍ଦୁଃଖୋ ଵ୍ଯପେତକୁଶକଣ୍ଟକଃ
ଫୁଲ ଓ ଅନେକ କମଳ ରେ ଝଡ଼ି ହେଉଥିଲା; ରାସ୍ତା ସମାନ ଓ ସୁବିଧାଜନକ ଥିଲା, କେଉଁ ଦୁଃଖ ନଥିଲା, ତିଆଁ ଓ କଣ୍ଟା ଦୂର କରାଯାଇଥିଲା।
ସଂସ୍ତୁତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଗୀର୍ଭିସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ସହସ୍ରଶଃ । ଅର୍ଚ୍ଯତେ ମଧୁପର୍କୈଶ୍ଚ ଵସୁଭିଶ୍ଚ ଵସୁପ୍ରଦଃ
ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହଜାର ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ; ମଧୁ ଓ ଦହି ଦେଇ, ଧନ ଦାନ କରି, ଧନ ଦେବାରେ ପ୍ରଶଂସିତ କରୁଥିଲେ।
ତଂ କିରନ୍ତି ମହାତ୍ମାନଂ ଵନ୍ଯୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ । ସ୍ତ୍ରିଯଃ ପଥି ସମାଗମ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତମ୍
ପଥରେ ମହିଳାମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲଗିଥିବା ଏହି ମହାତ୍ମାକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ବନଫୁଲ ଝଡ଼ାଇ ଦେଉଥିଲେ।
ସ ଶାଲିଭଵନଂ ରମ୍ଯଂ ସର୍ଵସସ୍ଯସମାଚିତମ୍। ସୁଖ ପରମଧର୍ମିଷ୍ଠମଭ୍ଯଗାଦ୍ଭରତର୍ଷଭ
ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ରମ୍ୟ ଧାନ ଗାଁକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଫସଲ ଭରି ରହିଥିଲା, ଏହା ସୁଖଦ ଓ ଧର୍ମମୟ ଥିଲା।
ପଶ୍ଯନ୍ବହୁପଶୂନ୍ଗ୍ରାମାନ୍ରମ୍ଯାନ୍ହୃଦଯତୋପଣାନ୍। ପୁରାଣି ଚ ଵ୍ଯତିକାମନ୍ରାଷ୍ଟ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେ ଅନେକ ପଶୁ ଦେଖିଲେ, ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସୁନ୍ଦର ଗାଁ, ପୁରାତନ ସହର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଦେଖିଲେ।
ନିତ୍ଯଂ ହୃଷ୍ଟାଃ ସୁମନସୋ ଭାରତୈରଭିରକ୍ଷିତାଃ। ନୋଦ୍ଵିଗ୍ନାଃ ପରଚକ୍ରାଣାଂ ଵ୍ଯସନାନାମକୋଵିଦାଃ
ସେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ସଦା ଖୁସି ଓ ଭଲ ମନରେ ଥିଲେ, ଭାରତମାନେ ସେମାନେକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରୁଥିଲେ; ବାହାର ଶତ୍ରୁ ଭୟରେ ଚିନ୍ତିତ ନଥିଲେ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ।
ଉପପ୍ଲାଵ୍ଯାଦଥାଗମ୍ଯ ଜନାଃ ପୁରନିଵାସିନଃ। ଯଥ୍ଯତିଷ୍ଠନ୍ତ ସହିତା ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଉପପ୍ଲାବ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଉଁଠିର ଲୋକମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ଶ୍ରେଣୀରେ ଦଢ଼ି ହୋଇ, ବିଷ୍ବକ୍ସେନକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ।
ତେ ତୁ ସର୍ଵେ ସମାଯାନ୍ତମଗ୍ନିମିଦ୍ଧମିଵ ପ୍ରଭୁମ୍ । ଅର୍ଚଯାମାସୁରର୍ଚାର୍ହଂ ଦେଶାତିଥିମୁପସ୍ଥିତମ୍
ସମସ୍ତେ ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ, ଆଗ୍ନି ଦୀପ୍ତି ପରି, ଦେଶର ଅତିଥି ପରି, ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ ଭାବରେ ଆଗ୍ରହ ପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ।
ଵୃକସ୍ଥଲଂ ସମାସାଦ୍ଯ କେଶଵଃ ପରଵୀରହା । ପ୍ରକୀର୍ଣରଶ୍ମାଵାଦିତ୍ଯେ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵୈ ଲୋହିତାଯତି
କେଶବ, ଶତ୍ରୁବିରମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା, ଭୃକସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ସେତବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଆକାଶରେ ବିକିରଣ ହୋଇ ଲାଲ ହେଉଥିଲା।
ତତୋ ହ୍ଯନୁଚରାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ମଧୁସୂଦନଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ କାର୍ଯାର୍ଥମିହ ଵତ୍ସ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
ତାପରେ ମଧୁସୂଦନ ସମସ୍ତ ସହାୟମାନେକୁ କହିଲେ: 'ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ଆମେ ଏଠାରେ ରହିବା।'
ତସ୍ଯ ତନ୍ମତମାଜ୍ଞାଯ ଚକ୍ରୁରାଵସଥଂ ନରାଃ । କ୍ଷଣେନ ଚାନ୍ନପାନାନି ରରାଵନ୍ତି ସମାର୍ଜଯନ୍
ତାଙ୍କର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଶୁଣି, ପୁରୁଷମାନେ ଶୀଘ୍ର ଆବାସ ତିଆରି କଲେ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସମସ୍ତ କିଛି ପରିଷ୍କାର କଲେ।
ଅଵତୀର୍ଯ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣଂ କୃତ୍ଵା ଶୌଚଂ ଯଥାଵିଧି । ରଥମୋଚନମାଦିଶ୍ଯ ସନ୍ଧ୍ଯାମୁପଵିଵେଶ ହ
ସେ ରଥରୁ ଶୀଘ୍ର ଉତରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱଚ୍ଛତା କରି, ରଥ ଖୋଲିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇ, ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ପାଇଁ ବସିଲେ।
ଦାରୁକୋଽପି ହଯାନ୍ମୁକ୍ତ୍ଵା ପରିଚର୍ଯ ଚ ଶାସ୍ତ୍ରତଃ। ମୁମୋଚ ସର୍ଵଂ ଯୋକ୍ତାଦି ମୁକ୍ତ୍ଵା ଚୈତାନଵାସୃଜତ୍
ଦାରୁକ ମଧ୍ୟ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଖୋଲି, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ସେମାନେକୁ ସେବା କରି, ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ର ଖୋଲି ଦେଇ, ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଗ୍ରାମେ ପ୍ରଧାନାସ୍ତୁ ଯ ଆସନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣା ନୃପ । ଆର୍ଯାଃ କୁଲୀନା ହ୍ରୀମନ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ଵୃତ୍ତିମନୁଷ୍ଠିତାଃ
ସେଉଁଠି ଗାଁରେ, ରାଜା, ମୁଖ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆର୍ୟ, ଉତ୍ତମ କୁଳର, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚରିତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ।
ତେଽଭିଗମ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ହୃଷୀକେଶମରିନ୍ଦମମ୍। ପୂଜାଂ ଚକ୍ରୁର୍ଯଥାନ୍ଯାଯମାଶୀର୍ମଙ୍ଗଲସଂଯୁତାମ୍
ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ହୃଷୀକେଶ, ଶତ୍ରୁଦମନକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପୂଜା କଲେ, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଶୁଭ କଥା ସହିତ।
ତେ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଦାଶାର୍ହଂ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ପୂଜିତମ୍। ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ତ ଵେଶ୍ମାନି ଗୁଣଵନ୍ତି ମହାତ୍ମନେ
ଦାଶାର୍ହଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ସମ୍ମାନ କରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଘର ଦେଇ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ତାନ୍ପ୍ରଭୁଃ କୃତମିତ୍ଯୁକ୍ତା ସତ୍କୃତ୍ଯ ଚ ଯଥାର୍ହତଃ । ଅଭ୍ଯେତ୍ଯ ଚୈଷାଂ ଵେଶ୍ମାନି ପୁନରାଯାତ୍ସହୈଵ ତୈଃ
ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, 'ସବୁ ହୋଇଗଲା', ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ପୁନଃ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଫେରିଲେ।
ସୁମୃଷ୍ଟଂ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତତ୍ର କେଶଵଃ । ଭୁକ୍ତା ଚ ସହ ତୈଃ ସର୍ଵୈରଵସତ୍ତାଂ କ୍ଷପାଂ ସୁଖମ୍
ସେଠାରେ କେଶବ ଭଲଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ । ସେମାନେ ସହିତ ଖାଇ ଶନ୍ତିପୂର୍ବକ ରାତିଟି ଅତିବାହିତ କଲେ ।
ତଦା ଦୂତୈଃ ସମାଜ୍ଞାଯ ଆଯାନ୍ତଂ ମଧୁସୂଦନମ୍। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଭୀଷ୍ମମର୍ଚଯିତ୍ଵା ମହାଭୁଜମ୍
ତାପରେ ଦୂତମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଆସିବା ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଦ୍ରୋଣଂ ଚ ସଞ୍ଜଯଂ ଚୈଵ ଵିଦୁରଂ ଚ ମହାମତିମ୍ । ଦୁର୍ଯୋଦନଂ ସହାମାତ୍ଯଂ ହୃଷ୍ଟରୋମାଽବ୍ରଵୀଦିଦମ୍
ସେ ଡ୍ରୋଣ, ସଞ୍ଜୟ, ବିଦୁର ଓ ଦୁର୍ୟୋଧନ ସହ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଆସିବା ବିଷୟରେ ଖୁସି ଭରା ଶରୀରରେ କଥା କହିଲେ ।
ଅଦ୍ଭୁତଂ ମହାଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଶ୍ରୂଯତେ କୁରୁନନ୍ଦନ । ସ୍ତ୍ରିଯୋ ବାଲାଶ୍ଚ ଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ କଥଯନ୍ତି ଗୃହେଗୃହେ
କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଗ୍ରୁହେ ଗ୍ରୁହେ ନାରୀ, ଶିଶୁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ କଥା କହୁଛନ୍ତି ।
ସତ୍କୃତ୍ଯାଚକ୍ଷତେ ଚାନ୍ଯେ ତଥୈଵାନ୍ଯେ ସମାଗତାଃ । ପୃଥଗ୍ଵାଦାଶ୍ଚ ଵର୍ତନ୍ତେ ଚତ୍ଵରେଷୁ ସଭାସୁ ଚ
କିଛି ଲୋକ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ ସହ କହୁଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ସେହିପରି କଥା କହୁଛନ୍ତି । ଚଉକ ଓ ସଭାରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ଶୁଣାଯାଉଛି ।
ଉପାଯାସ୍ଯତି ଦାଶାର୍ହଃ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ପରାକ୍ରମୀ । ସ ନୋ ମାନ୍ଯଶ୍ଚ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵଥା ମଧୁସୂଦନଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ଦାଶାର୍ହ ଆସୁଛନ୍ତି । ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଆମେ ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା ଦେବା ଉଚିତ ।
ତସ୍ମିନ୍ହି ଯାତ୍ରା ଲୋକସ୍ଯ ଭୂତାନାମୀଶ୍ଵରୋଽହି ସଃ। ତସ୍ମିନ୍ଧୃତିଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଜ୍ଞା ଚୌଜଶ୍ଚ ମାଧଵେ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଯାତ୍ରା ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରେ, ସେ ଭୂତମାନେଙ୍କର ନାୟକ । ମାଧବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧୃତି, ଶକ୍ତି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଉତ୍ସାହ ଅଛି ।
ସ ମାନ୍ଯତାଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସ ହି ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ । ପୂଜିତୋ ହି ସୁଖାଯ ସ୍ଯାଦସୁଖଃ ସ୍ଯାଦପୂଜିତଃ
ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସନାତନ ଧର୍ମ । ଯଦି ସମ୍ମାନ ମିଳେ, ସେ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ; ଯଦି ସମ୍ମାନ ନାହିଁ, ଅଶୁଭ ଦେଇଥାଏ ।