ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ଧୃତିମାନ୍ପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କେଶଵଃ । ଈଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଦେଵଦେଵଃ ସନାତନଃ
ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ଦୃଢ଼ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସେଇ କେଶବ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ବାମୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଏବଂ ଚିରକାଳରୁ ଅବିନାଶୀ।
ତଂ ସର୍ଵଗୁଣସଂପନ୍ନଂ ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୃତଲକ୍ଷଣମ୍। ସଂରିଷ୍ଵଜ୍ଯ କୌନ୍ତେଯଃ ସନ୍ଦେଷ୍ଟୁମୁପଚକ୍ରମେ
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଏବଂ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ତାଙ୍କୁ କଂତେୟ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସନ୍ଦେଶ ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଯା ସା ବାଲ୍ଯାତ୍ପ୍ରଭୃତ୍ଯସ୍ମାନ୍ପର୍ଯଵର୍ଧଯତାବଲା। ଉପଵାସତପଃଶୀଲା ସଦା ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନେ ରତା
ଯିଏ ଆମ ପିଲାବେଳୁଠାରୁ ଆମକୁ ସ୍ନେହରେ ପାଳିଲେ, ସଦା ଉପବାସ ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନ ଦେଇଥିଲେ—
ଦେଵତାତିଥିପୂଜାସୁ ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣେ ରତା। ଵତ୍ସଲା ପ୍ରିଯପୁତ୍ରା ଚ ମାତାଽସ୍ମାକଂ ଜନାର୍ଦନ
ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ସେବାରେ ଏବଂ ପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭଲପାଉଥିବା, ସେ ଆମ ମାଆ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
ସୁଯୋଧନଭଯାଦ୍ଯା ନୋ ତ୍ରାଯତାମିତ୍ରକର୍ଶନ । ମହତୋ ମୃତ୍ଯୁସଂବାଧୁଦ୍ଦୁସ୍ତରାନ୍ନୌରିଵାର୍ଣଵାତ୍
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ସୁଯୋଧନଙ୍କ ଭୟରୁ ଏବଂ ମହା ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟରୁ ଯେପରି ନୌକା ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ସେପରି ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
ଅସ୍ମତ୍କୃତେ ଚ ସତତଂ ଯଯା ଦୁଃଖାନି ମାଧଵ । ଅନୁଭୂତାନ୍ଯଦୁଃଖାର୍ହାଂ ତାଂ ସ୍ମ ପୃଚ୍ଛେରନାମଯମ୍
ମାଧବ, ଆମ ପାଇଁ ଯିଏ ସଦା ଅନ୍ୟାୟ ଦୁଃଖ ସହିଛନ୍ତି, ସେ ମାଆଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅବଶ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କର।
ଭୃଶମାଶ୍ଵାସଯେଶ୍ଚୈନାଂ ପୁତ୍ରଶୋକପରିପ୍ଲୁତାମ୍ । ଅଭିଵାଦ୍ଯ ସ୍ଵଜେଥାସ୍ତ୍ଵଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପରିକୀର୍ତଯନ୍
ପୁଅମାନଙ୍କ ଶୋକରେ ଭାସୁଥିବା ମାଆଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଅ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହ।
ଊଢାତ୍ପ୍ରଭୃତି ଦୁଃଖାନି ଶ୍ଵଶୁରାଣାମରିନ୍ଦମ। ନିରାକାରାଽତଦର୍ହା ଚ ପଶ୍ଯନ୍ତୀ ଦୁଃଖମଶ୍ରୁତେ
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ବିବାହ ଦିନଠାରୁ ମାଆ ଜିଏ ଶ୍ୱଶୁରମାନେ ଠାରୁ ଅନ୍ୟାୟ ଦୁଃଖ ଦେଖିଛନ୍ତି, ଅପରିଚିତ ଦୁଃଖ ସହିଛନ୍ତି।
ଅପି ଜାତୁ ସ କାଲଃ ସ୍ଯାତ୍କୃଷ୍ଣ ଦୁଃଖଵିପର୍ଯଯଃ । ଯଦହଂ ମାତରଂ କ୍ଲିଷ୍ଟାଂ ସୁଖଂ ଦଦ୍ଯାମରିନ୍ଦମ
କୃଷ୍ଣ, କେବେ ଏମିତି ସମୟ ଆସିବ ଯେ ମାଆଙ୍କ ଦୁଃଖ ଶେଷ ହେବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ରିତ ମାଆଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଇପାରିବି।
ପ୍ରଵ୍ରଜନ୍ତୋଽନୁଧାଵନ୍ତୀଂ କୃପଣାଂ ପୁତ୍ରଗୃଦ୍ଧିନୀମ୍ । ରୁଦତୀମପହାଯୈନାମଗଚ୍ଛାମ ଵଯଂ ଵନମ୍
ଯେବେ ଆମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଉଥିଲୁ, ମାଆ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଆତୁର, ଆମ ପଛରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲୁ।
ସା ନୂନଂ ମ୍ରିଯତେ ଦୁଃଖୈଃ ସା ଚେଜ୍ଜୀଵତି କେଶଵ। ତଥା ପୁତ୍ରାଧିଭିର୍ଗାଢମାର୍ତାମର୍ଚଯ ସତ୍କୃତ
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ମରୁଛନ୍ତି; ଯଦି ସେ ଏଉଁଠି ଜୀବନ୍ତ, କେଶବ, ପୁଅମାନଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଦୁଃଖିତ ଏହି ମାଆଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର।
ଅଭିଵାଦ୍ଯାଽଥ ସା କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵଯା ମଦ୍ଵଚଵାଦ୍ଵିଭୋ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ କୌରଵ୍ଯୋ ରାଜାନଶ୍ଚ ଵଯୋଧିକାଃ
ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ, ମୋ ପକ୍ଷରୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କଥା କହ, ଏବଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, କୌରବ ରାଜା ଏବଂ ବଡ଼ ବୟସ୍କ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
ଭୀଷ୍ମଂ ଦ୍ରୋଣଂ କୃପଂ ଚୈଵ ମହାରାଜଂ ଚ ଵାହ୍ଲିକମ୍। ଦ୍ରୌଣିଂ ଚ ସୋମଦତ୍ତଂ ଚ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚ ଭରତାନ୍ପୃଥକ୍
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ବଡ଼ ରାଜା ବାହ୍ଲିକ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ସୋମଦତ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାରତବଂଶୀମାନେଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗାଭାବେ—
ଯଥାଵଯୋ ଯଥାସ୍ଥାନଂ ପ୍ରପଦ୍ଯସ୍ଵ ଜନାର୍ଦନ।' ଵିଦୁରଂ ଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ କୁରୂଣାଂ ମନ୍ତ୍ରଧାରିଣମ୍। ଅଗାଧବୁଦ୍ଧିଂ ମର୍ମଜ୍ଞଂ ସ୍ଵଜେଥା ମଧୁସୂଦନ
ଯେଉଁଠି ବୟସ୍ ଏବଂ ସ୍ଥାନ ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କର, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ; ଏବଂ କୁରୁମାନେଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ମନ୍ତ୍ରୀ ବିଦୁରଙ୍କୁ, ଯିଏ ଗଭୀର ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ମନର ଗୁପ୍ତ କଥା ଜାଣନ୍ତି, ମଧୁସୂଦନ, ତାଙ୍କ ସହ କଥା କହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କେଶଵଂ ତତ୍ର ରାଜମଧ୍ଯେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଅନୁଜ୍ଞାତୋ ନିଵଵୃତେ କୃଷ୍ଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଏଭଳି କହି, ରାଜାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଶବଙ୍କୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କଥା ଶେଷ କଲେ, ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଚାଲିଗଲେ।
ଵ୍ରଜନ୍ନେଵ ତୁ ବୀଭତ୍ସୁଃ ସଖାଯଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରଵୀରଘ୍ରଂ ଦାଶାର୍ହମପରାଜିତମ୍
ଯିଏବେ ବୀଭତ୍ସୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ ଏବଂ ଅଜୟ ଦାଶାର୍ହଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଯଦସ୍ମାକଂ ଵିଭୋ ଵୃତ୍ତଂ ପୁରା ଵୈ ମନ୍ତ୍ରନିଶ୍ଚଯେ । ଅର୍ଧରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଗୋଵିଦ ଵିଦିତଂ ସର୍ଵରାଜସୁ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ରାଜ୍ୟ ଭାଗାବାଣ୍ଟି ନେବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ସମୟରେ, ସେଥିରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଜାଣନ୍ତି।
ତଚ୍ଚେଦ୍ଦଦ୍ଯାଦଖଙ୍ଗେନ ସତ୍କୃତ୍ଯାନଵମତ୍ଯ ଚ। ପ୍ରିଯଂ ମେ ସ୍ଯାନ୍ମହାବାହୋ ମୁଚ୍ଯେରନ୍ମହତୋ ଭଯାତ୍
ଯଦି ସେମାନେ ଏହାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ, ମନରେ କୌଣସି ଚାଳାକି ଛାଡ଼ି, ଆଦର ସହିତ ଏବଂ ଅବମାନ କରିନାହିଁ, ମହାବାହୁ, ଦେଇଦେଲେ, ତେବେ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗିବ ଏବଂ ଆମେ ବଡ଼ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେବୁ।
ଅତଶ୍ଚେଦନ୍ଯଥାକର୍ତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽନୁପାଯଵିତ୍। ଅନ୍ତଂ ନୂନଂ କରିଷ୍ଯାମି କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଜନାର୍ଦନ
ଯଦି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଠିକ୍ ଉପାୟ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଭଳି କିଛି କରିବେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସମାପ୍ତି ଆଣିଦେବି, ହେ ଜନାର୍ଦନ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵେନ ସମହୃଷ୍ଯଦ୍ଵୃକୋଦରଃ। ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ କ୍ରୋଧଵଶାତ୍ପ୍ରାଵେପତ ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଏପରି କହିବା ପରେ, ଭୀମ ଖୁସିରେ ଭରିଯାଇ, କ୍ରୋଧରେ ବାରମ୍ବାର କମ୍ପି ଉଠିଲେ।
ଵେପମାନଶ୍ଚ କୌନ୍ତେଯଃ ପ୍ରାକ୍ରୋଶନ୍ମହତୋ ରଜନ୍। ଧନଞ୍ଜଯଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହର୍ଷୋତ୍ସିକ୍ତମନା ଭୃଶମ୍
କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ କମ୍ପି ଉଠି, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି କଲେ।
ତସ୍ଯ ତଂ ନିନଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଂପ୍ରାଵେପନ୍ତ ଧନ୍ଵିନଃ । ଵାହନାନି ଚ ସର୍ଵାମି ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରେ ପ୍ରମୁସ୍ରୁଵୁଃ
ସେଇ ଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରମାନେ କମ୍ପି ଉଠିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପଶୁମାନେ ସେଠାରେ ମଲମୁତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କେଶଵଂ ତତ୍ର ତଥା ଚୋହ୍ଵା ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍। ଅନୁଜ୍ଞାତୋ ନିଵଵୃତେ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଜନାର୍ଦନମ୍
ସେଠାରେ କେଶବଙ୍କୁ ଏପରି କହି, ନିଜ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଦେଖାଇ, ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଅନୁମତି ନେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ତେଷୁ ରାଜସୁ ସର୍ଵେଷୁ ନିଵୃତ୍ତେଷୁ ଜନାର୍ଦନଃ। ତୂର୍ଣମଭ୍ଯଗମଦ୍ଧୃଷ୍ଟଃ ଶୈବ୍ଯସୁଗ୍ରୀଵଵାହନଃ
ସମସ୍ତ ରାଜା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଜନାର୍ଦନ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଶୈବ୍ୟ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ଦ୍ୱାରା ତଣା ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ତେ ହଯା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଦାରୁକେଣ ପ୍ରଚୋଦିତାଃ । ପନ୍ଥାନମାଚେମୁରିଵ ଗ୍ରସମାନା ଇଵାମ୍ବରମ୍
ଦାରୁକଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଏମିତି ଦୌଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଆକାଶକୁ ଗିଳିଯାଉଛନ୍ତି।
ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ମହାବାହୁର୍ଋଷୀନଧ୍ଵନି କେଶଵଃ । ବ୍ରାହ୍ଯା ଶ୍ରିଯା ଦୀପ୍ଯମାନାନ୍ସ୍ଥିତାନୁଭଯତଃ ପଥି
ତାପରେ ବଳଶାଳୀ କେଶବ ରାସ୍ତାର ଦୁଇପାର୍ଶ୍ୱରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଦେଖିଲେ।
ସୋଽଵତୀର୍ଯ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣମଭିଵାଦ୍ଯ ଜନାର୍ଦନଃ। ଯଥାଵୃତ୍ତାନୃଷୀନ୍ସର୍ଵାନଭ୍ଯଭାଷତ ପୂଜଯନ୍
ତାଙ୍କୁ ଦୃତ ଭାବେ ରଥରୁ ଅବତରି, ଜନାର୍ଦନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ସମ୍ମାନ ସହ କଥା କହିଲେ।
କଚ୍ଚିଲ୍ଲୋକେଷୁ କୁଶଲଂ କଚ୍ଚିଦ୍ଧର୍ମଃ ସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତ୍ରଯୋ ଵର୍ଣାଃ କଚ୍ଚିତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶାସନେ । ` ପିତୃଦେଵାତିଥିଭ୍ଯଶ୍ଚ କଚ୍ଚିତ୍ପୂତା ସ୍ଵନୁଷ୍ଠିତାଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସୁଖ ଅଛିନା? ଧର୍ମ ଠିକ୍ ଭଳି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛିନା? ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ ନିୟମରେ ଅଛନ୍ତିନା? ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଅତିଥି ନିମନ୍ତେ କାର୍ଯ୍ୟ ଭଲ ଭଳି ହେଉଛିନା?
ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ତାଂ ପୂଜାଂ ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁସୂଦନଃ। ଭଗଵନ୍ତଃ କ୍ଵ ସଂସିଦ୍ଧାଃ କୋଽଵଧିର୍ଭଵତାମିହ
ସେମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମଧୁସୂଦନ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ଭଗବନ୍ତମାନେ, କେଉଁଠି ଯାଉଛନ୍ତି? କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି?'
କିଂ ଵା କାର୍ଯଂ ଭଗଵତାମହଂ କିଂ କରଵାଣି ଯଃ । କେନାର୍ଥେନୋପପ୍ତଂପ୍ରାପ୍ତା ଭଗଵନ୍ତୋ ମହୀତଲମ୍
'ହେ ପୂଜ୍ୟ ମହାନୁଭାବମାନେ, ଆପଣମାନେ କେଉଁ କାମ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି? ମୁଁ କଣ କରିଦେବି? କେଉଁ କାରଣରେ ଏ ପୃଥିବୀରେ ଆସିଛନ୍ତି?'