କିଂସ୍ଵିତ୍କୃତ୍ଵା ଲଭତେ ତାତ ଲୋକା- ନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂସ୍ତପସା ଵିଦ୍ଯଯା ଚ। ତନ୍ମେ ପୃଷ୍ଟଃ ଶଂସ ସର୍ଵଂ ଯଥାଵ- ଚ୍ଛୁଭାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ଯେନ ଗଚ୍ଛେତ୍କ୍ରମେଣ
ମଣିଷ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଉତ୍ତମ ଲୋକ ପାଇପାରେ—ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା? ମୁଁ ପଚାରିଲି, ଏହି ସବୁ କଥା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ମୋତେ କହ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ କ୍ରମେ ଶୁଭ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିବ।
ପୁଂସଃ ସଦୈଵେତି ଵଦନ୍ତି ସନ୍ତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସଦା ଏହିପରି ଉପାୟକୁ ମନେ କରନ୍ତି।
ଅଧୀଯାନଃ ପଣ୍ଡିତଂମନ୍ଯମାନୋ ଯୋ ଵିଦ୍ଯଯା ହନ୍ତି ଯଶଃ ପରେଷାମ୍। ତସ୍ଯାନ୍ତଵନ୍ତଶ୍ଚ ଭଵନ୍ତି ଲୋକା ନ ଚାସ୍ଯ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଫଲଂ ଦଦାତି
ଯେ ଜଣେ ନିଜକୁ ପଣ୍ଡିତ ଭାବି, ପଢ଼ିବା ସହିତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମର୍ଯ୍ୟାଦା କ୍ଷୟ କରେ, ତାଙ୍କର ଲୋକ ସବୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ହୁଏ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମ ତାଙ୍କୁ ଫଳ ଦେଇନଥାଏ।
ଚତ୍ଵାରି କର୍ମାଣ୍ଯଭଯଙ୍କରାଣି ଭଯଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଯଥାକୃତାନି। ମାନାଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁତ ମାନମୌନଂ ମାନେନାଧୀତମୁତ ମାନଯଜ୍ଞଃ
ଚାରିଟିଏ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଯଦି ଭୁଲ୍ ଭାବେ କରାଯାଏ, ଭୟ ଦେଇଥାଏ: ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରେ ଅହଂକାର, ମୌନରେ ଅହଂକାର, ପଢ଼ିବାରେ ଅହଂକାର, ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଅହଂକାର।
ନ ମାନମାନ୍ଯୋ ମୁଦମାଦଦୀତ ନ ସନ୍ତାପଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଚ୍ଚାଵମାନାତ୍। ସନ୍ତଃ ସତଃ ପୂଜଯନ୍ତୀହ ଲୋକେ ନାସାଧଵଃ ସାଧୁବୁଦ୍ଧିଂ ଲଭନ୍ତେ
କେହି ମାନ ପାଇ ଆନନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅପମାନ ପାଇ ଦୁଃଖିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଜଗତରେ ସଜ୍ଜନମାନେ ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ଦୁଷ୍ଟମାନେ କେବେ ଭଲ ମନ ନ ପାଆନ୍ତି।
ଇତି ଦଦ୍ଯାମିତି ଯଜ ଇତ୍ଯଦୀଯ ଇତି ଵ୍ରତମ୍। ଇତ୍ଯେତାନି ଭଯାନ୍ଯାହୁସ୍ତାନି ଵର୍ଜ୍ଯାନି ସର୍ଵଶଃ
‘ମୁଁ ଦେବି’, ‘ମୁଁ ଯଜ୍ଞ କରିବି’, ‘ଏହା ମୋର’, ‘ଏହା ମୋର ବ୍ରତ’—ଏହି ସବୁକୁ ଭୟର କାରଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଯେ ଚାଶ୍ରଯଂ ଵେଦଯନ୍ତେ ପୁରାଣଂ ମନୀଷିଣୋ ମାନସମାର୍ଗରୁଦ୍ଧମ୍। ତନ୍ନିଃଶ୍ରେଯସ୍ତେନ ସଂଯୋଗମେତ୍ଯ ପରାଂ ଶାନ୍ତିଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଃ ପ୍ରେତ୍ଯ ଚେହ
ଯେମାନେ ପୁରାତନ ଆଶ୍ରୟକୁ ଜାଣନ୍ତି, ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଚିନ୍ତାର ପଥରେ ଚଲନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଥିରେ ଏକତା ପାଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶାନ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଚରନ୍ଗୃହସ୍ଥଃ କଥମେତି ଧର୍ମାନ୍କଥଂ ଭିକ୍ଷୁଃ କଥମାଚାର୍ଯକର୍ମା। ଵାନପ୍ରସ୍ଥଃ ସତ୍ପଥେ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟୋ ବହୂନ୍ଯସ୍ମିନ୍ସଂପ୍ରତି ଵେଦଯନ୍ତି
ଘରେ ରହୁଥିବା ଲୋକ କିପରି ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ? ଭିକ୍ଷୁ କିପରି? ଅଧ୍ୟାପକ କିପରି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ? ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଠିକ୍ ପଥରେ ରହି, ଏହି ଜୀବନରେ ବହୁ କଥା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଆହୂତାଧ୍ଯାଯୀ ଗୁରୁକର୍ମସ୍ଵଚୋଦ୍ଯଃ ପୂର୍ଵୋତ୍ଥାଯୀ ଚରମଂ ଚୋପଶାଯୀ। ମୃଦୁର୍ଦାନ୍ତୋ ଧୃତିମାନପ୍ରମତ୍ତଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଶୀଲଃ ସିଧ୍ଯତି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ
ଯିଏ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଡାକାଯାଏ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ସକାଳେ ଉଠେ, ସବୁଠାରୁ ଶେଷରେ ଶୋଏ, ମୃଦୁ, ନିୟମିତ, ଧୃଢ଼ ଓ ସଚେତନ, ନିଜ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲାଗିଥାଏ—ସେଇ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସଫଳ ହୁଏ।
ଧର୍ମାଗତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧନଂ ଯଜେତ ଦଦ୍ଯାତ୍ସଦୈଵାତିଥୀନ୍ଭୋଜଯେଚ୍ଚ। ଅନାଦଦାନଶ୍ଚ ପରୈରଦତ୍ତଂ ସୈଷା ଗୃହସ୍ଥୋପନିଷତ୍ପୁରାଣୀ
ଧର୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ପାଇଲେ, ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ, ସଦା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଅତିଥିମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇନଥିବା ଜିନିଷ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ହେଉଛି ପୁରାତନ ଗୃହସ୍ଥ ଉପଦେଶ।
ସ୍ଵଵୀର୍ଯଜୀଵୀ ଵୃଜିନାନ୍ନିଵୃତ୍ତୋ ଦାତା ପରେଭ୍ଯୋ ନ ପରୋପତାପୀ। ତାଦୃଙ୍ମୁନିଃ ସିଦ୍ଧିମୁପୈତି ମୁଖ୍ଯାଂ ଵସନ୍ନରଣ୍ଯେ ନିଯତାହାରଚେଷ୍ଟଃ
ଯିଏ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଜୀବନ ଚାଲାଏ, ଅନ୍ୟାୟରୁ ଦୂରେ ରହେ, ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଦେଉଛି, କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ କଷ୍ଟ ଦିଏନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଅରଣ୍ୟରେ ରହି, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଆଚରଣରେ ନିୟମିତ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ମୁନି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅଶିଲ୍ପଜୀଵୀ ଗୁଣଵାଂଶ୍ଚୈଵ ନିତ୍ଯଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ସର୍ଵତୋ ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତଃ। ଅନୋକଶାଯୀ ଲଘୁରଲ୍ପପ୍ରସାର- ଶ୍ଚରନ୍ଦେଶାନେକଚରଃ ସ ଭିକ୍ଷୁଃ
ଯିଏ କୌଶଳ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଚାଲାଏନାହିଁ, ସଦା ଗୁଣବାନ୍, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅଲଗା ରହନ୍ତି, ଘର ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଶୁଏ, ହଳୁକ ଓ କମ୍ ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି, ବହୁ ଦେଶ ଘୁରନ୍ତି—ସେଉଁଠି ଭିକ୍ଷୁ ଏଭଳି ହୁଅନ୍ତି।
ରାତ୍ର୍ଯା ଯଯା ଵାଽଭିଜିତାଶ୍ଚ ଲୋକା ଭଵନ୍ତି କାମାଭିଜିତାଃ ସୁଖାଶ୍ଚ। ତାମେଵ ରାତ୍ରିଂ ପ୍ରଯତେତ ଵିଦ୍ଵା- ନରଣ୍ଯସଂସ୍ଥୋ ଭଵିତୁଂ ଯତାତ୍ମା
ଯେ ରାତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲୋକ ଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ଇଚ୍ଛା ଓ ସୁଖ ଉପରେ ଜୟ ହୁଏ—ସେଇ ରାତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଅରଣ୍ୟରେ ରହି, ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ।
ଦଶୈଵ ପୂର୍ଵାନ୍ଦଶ ଚାପରାଂଶ୍ଚ ଜ୍ଞାତୀନଥାତ୍ମାନମଥୈକଵିଂଶମ୍। ଅରଣ୍ଯଵାସୀ ସୁକୃତେ ଦଧାତି ଵିମୁଚ୍ଯାରଣ୍ଯେ ସ୍ଵଶରୀରଧାତୂନ୍
ଯିଏ ଦଶଜଣ ପୂର୍ବଜ, ଦଶଜଣ ପରଜନ୍ମର ଆତ୍ମୀୟ ଓ ନିଜକୁ ଏକୋଇଶତମ ଭାବେ ଭାବେ, ସେଉଁଠି ଅରଣ୍ୟବାସୀ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରି, ଅରଣ୍ୟରେ ନିଜ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କରି ମୁକ୍ତି ପାଉଥିବା।
କତିସ୍ଵିଦେଵ ମୁନଯଃ କତି ମୌନାନି ଚାପ୍ଯୁତ। ଭଵନ୍ତୀତି ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍
କେତେ ମୁନି ଅଛନ୍ତି, କେତେ ପ୍ରକାର ମୌନ ଅଛି—ଏହା ଆମକୁ କୁହ, କାରଣ ଆମେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ।
ଅରଣ୍ଯେ ଵସତୋ ଯସ୍ଯ ଗ୍ରାମୋ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ। ଗ୍ରାମେ ଵା ଵସତୋଽରଣ୍ଯଂ ସ ମୁନିଃ ସ୍ଯାଜ୍ଜନାଧିପ
ଯିଏ ଅରଣ୍ୟରେ ରହେ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଗ୍ରାମ ଥାଏ, କିମ୍ବା ଗ୍ରାମରେ ରହିଲେ ଅରଣ୍ୟ ପଛରେ ଥାଏ—ସେଉଁଠି ମୁନି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତି।
କଥଂସ୍ଵିଦ୍ଵସତୋଽରଣ୍ଯେ ଗ୍ରାମୋ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ। ଗ୍ରାମେ ଵା ଵସତୋଽରଣ୍ଯଂ କଥଂ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ
କିପରି ଅରଣ୍ୟରେ ରହିବା ସମୟରେ ଗ୍ରାମ ପଛରେ ହୁଏ? କିମ୍ବା ଗ୍ରାମରେ ରହିଲେ କିପରି ଅରଣ୍ୟ ପଛରେ ହୁଏ?
ନ ଗ୍ରାମ୍ଯମୁପଯୁଞ୍ଜୀତ ଯ ଆରଣ୍ଯୋ ମୁନିର୍ଭଵେତ୍। ତଥାସ୍ଯ ଵସତୋଽରଣ୍ଯେ ଗ୍ରାମୋ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ
ଯିଏ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ମୁନି, ସେ କେବେ ଗ୍ରାମର କିଛି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଅରଣ୍ୟରେ ରହିଲେ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଗ୍ରାମ ହୁଏ।
ଅନଗ୍ନିରନିକେତଶ୍ଚାପ୍ଯଗୋତ୍ରଚରଣୋ ମୁନିଃ। କୌପୀନାଚ୍ଛାଦନଂ ଯାଵତ୍ତାଵଦିଚ୍ଛେଚ୍ଚ ଚୀଵରମ୍
ଯିଏ ଅଗ୍ନି ବିନା, ଘର ବିନା, କୌଣସି ପରିବାର ବନ୍ଧନ ନଥିବା ମୁନି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ କଉପୀନ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚୀବର ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ।
ଯାଵତ୍ପ୍ରାଣାଭିସନ୍ଧାନଂ ତାଵଦିଚ୍ଛେଚ୍ଚ ଭୋଜନମ୍। ତଥାଽସ୍ଯ ଵସତୋ ଗ୍ରାମେଽରଣ୍ଯଂ ଭଵତି ପୃଷ୍ଠତଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା କରିବା ଇଚ୍ଛା ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଗ୍ରାମରେ ରହିଲେ ଅରଣ୍ୟ ପଛରେ ଥାଏ।
ଯସ୍ତୁ କାମାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ତ୍ଯକ୍ତକର୍ମା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ। ଆତିଷ୍ଠେଚ୍ଚ ମୁନିର୍ମୌନଂ ସ ଲୋକେ ସିଦ୍ଧିମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯିଏ ଇଚ୍ଛା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଛନ୍ତି, ମୁନିଙ୍କ ମୌନ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି ଲୋକରେ ସିଦ୍ଧି ପାଉଥିବା।
ଧୌତଦନ୍ତଂ କୃତ୍ତନଖଂ ସଦା ସ୍ନାତମଲଙ୍କୃତମ୍। ଅସିତଂ ସିତକର୍ମାଣଂ କସ୍ତମର୍ହତି ନାର୍ଚିତୁମ୍
ଯାହାର ଦାନ୍ତ ସଫା, ନଖ କଟା, ସଦା ସ୍ନାନ କରି ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ରହନ୍ତି, କଳା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ କାମ କରନ୍ତି—ଏମିତି ଜଣେକୁ କିଏ ପୂଜା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭାବିବେ ନାହିଁ?
ତପସା କର୍ଶିତଃ କ୍ଷାମଃ କ୍ଷୀଣମାଂସାସ୍ଥିଶୋଣିତଃ। ସ ଚ ଲୋକମିମଂ ଜିତ୍ଵା ଲୋକଂ ଵିଜଯତେ ପରମ୍
ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଦେହ ଶୁଷ୍କ, ମାଂସ, ହାଡ଼, ରକ୍ତ କମିଯାଇଛି—ସେଉଁଠି ଏହି ଲୋକକୁ ଜିତି, ପରଲୋକକୁ ଅଧିକାର କରନ୍ତି।
ଯଦା ଭଵତି ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵୋ ମୁନିର୍ମୌନଂ ସମାସ୍ଥିତଃ। ଅଥ ଲୋକମିମଂ ଜିତ୍ଵା ଲୋକଂ ଵିଜଯତେ ପରମ୍
ଯେତେବେଳେ ମୁନି ମୌନରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଏହି ଲୋକକୁ ଜିତି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଆସ୍ଯେନ ତୁ ଯଦାଽହାରଂ ଗୋଵନ୍ମୃଗଯତେ ମୁନିଃ। ଅଥାସ୍ଯ ଲୋକଃ ସର୍ଵୋଽଯଂ ସୋଽମୃତତ୍ଵାଯ କଲ୍ପତେ
ଯେତେବେଳେ ମୁନି ଗାଈ ପରି ମୁଁହରେ ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ଖୋଜନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
ସାମାନ୍ଯଧର୍ମଃ ସର୍ଵେଷାଂ କ୍ରୋଧୋ ଲୋଭୋ ଦ୍ରୁହାଽକ୍ଷମା। ଵିହାଯ ମତ୍ସରଂ ଶାଠ୍ଯଂ ଦର୍ପଂ ଦମ୍ଭଂ ଚ ପୈଶୁନମ୍। କ୍ରୋଧଂ ଲୋଭଂ ମମତ୍ଵଂ ଚ ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ସ ଧର୍ମଵିତ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଧର୍ମ ହେଉଛି—କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଦ୍ୱେଷ ଓ ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଛାଡ଼ିବା; ଇର୍ଷ୍ୟା, ଚତୁରତା, ଅହଂକାର, ଢୋଙ୍ଗ ଓ ନିନ୍ଦା ତ୍ୟାଗ କରିବା; ଯାହା ପାଖରେ କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଆତ୍ମତ୍ୱ ନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା।
ନିତ୍ଯାଶନୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୃହସ୍ଥୋ ଵନଗୋ ମୁନିଃ। ନାଧର୍ମମଶନାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯେତ୍କଥଂ ବ୍ରୂହୀହ ପୃଚ୍ଛତେ
ସଦା ଖାଇଥିବା, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ କିମ୍ବା ମୁନି—ଏମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କେବେ ଅଧର୍ମରେ ଲିପ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା କିପରି ହୁଏ, ଆମେ ପଚାରୁଛୁ, କୁହ।
ଅଷ୍ଟୌ ଗ୍ରାସା ମୁନେଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ଷୋଡଶାରଣ୍ଯଵାସିନଃ। ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତ୍ତୁ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ଅମିତଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ମୁନି ପାଇଁ ଆଠ ମୁଠି ଖାଦ୍ୟ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ପାଇଁ ଷୋଳ ମୁଠି, ଗୃହସ୍ଥ ପାଇଁ ବତିଶି ମୁଠି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପାଇଁ ସୀମା ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵଂ କାରଣୈର୍ଜ୍ଞେଯମଷ୍ଟକୈତଚ୍ଛୁଭାଶୁଭମ୍
ଏହିପରି କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଅଷ୍ଟକାର ଭଲ ଓ ଖରାପ ଫଳକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ।
କତରସ୍ତ୍ଵନଯୋଃ ପୂର୍ଵଂ ଦେଵାନାମେତି ସାମ୍ଯତାମ୍। ଉଭଯୋର୍ଧାଵତୋ ରାଜନ୍ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସୋରିଵ
ହେ ରାଜା, ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚେ? ଦୁଇଏ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି।