ତତୋ ଵ୍ଯପେତେ ତମସି ସୂର୍ଯେ ଵିମଲ ଉଦ୍ଗତେ । ମୈତ୍ରେ ମୁହୂର୍ତେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ମଦ୍ଵର୍ଚିଷି ଦିଵାକରେ
ତାପରେ ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରି ଶୁଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ମଙ୍ଗଳ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦିନ ମୋର ତେଜରେ ଆଲୋକିତ ହେଲା।
କୌମୁଦେ ମାସି ରେଵତ୍ଯାଂ ଶରଦନ୍ତେ ହିମାଗମେ । ସ୍ଫୀତସସ୍ଯସୁଖେ କାଲେ କଲ୍ଯଃ ସତ୍ଵଵତାଂ ଵରଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଶରଦ୍ ଶେଷ ଏବଂ ଶୀତ ଆସୁଥିବା ସମୟରେ, ଅଧିକ ଧାନ୍ୟ ଓ ସୁଖର ଋତୁରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ସକାଳେ ଉଠିଲେ।
ମଙ୍ଗଲ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯନିର୍ଘୋଷା ଵାଚଃ ଶ୍ରୃଣ୍ଵଂଶ୍ଚ ସୂନୃତାଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ପ୍ରତୀତାନାମୃଷୀଣାମିଵ ଵାସଵଃ
ପୁଣ୍ୟମୟ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ସତ୍ୟ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା କଥା ଶୁଣି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଶୁଣିଲେ।
କୃତ୍ଵା ପୌର୍ଵାହ୍ଣିକଂ କୃତ୍ଯଂ ସ୍ନାତଃ ଶୁଚିରଲଙ୍କୃତଃ । ଉପତସ୍ଥେ ଵିଵସ୍ଵନ୍ତଂ ପାଵକଂ ଚ ଜନାର୍ଦନଃ
ପ୍ରଭାତର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ଓ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଋଷଭଂ ପୃଷ୍ଠ ଆଲଭ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାନଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। ଅଗ୍ନିଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଯନ୍କଲ୍ଯାଣମଗ୍ରତଃ
ବୃଷଭଙ୍କ ପିଠି ଛୁଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଁକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ସେ ଆଗକୁ ଭଲ ଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଵଚନଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନଃ। ଶିନେର୍ନପ୍ତାରମାସୀନମଭ୍ଯଭାଷତ ସାତ୍ଯକିମ୍
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ କଥା ପୂରଣ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଶିନିଙ୍କ ନାତି ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ବସିଥିବା ସ୍ଥାନରେ କଥା କହିଲେ।
ରଥ ଆରୋପ୍ଯତାଂ ଶଙ୍ଖଶ୍ଚକ୍ରଂ ଚ ଗଦଯା ସହ। ଉପାସଙ୍ଗାଶ୍ଚ ଶକ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵପ୍ରହରଣାନି ଚ
ରଥକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ସହିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅନୁସଙ୍ଗୀ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନେଇ ଆଣ।
ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କର୍ଣଶ୍ଚ ସହସୌବଲଃ । ନ ଚ ଶତ୍ରୁରଵଜ୍ଞେଯୋ ଦୁର୍ବଲୋଽପି ବଲୀଯସା
ଦୁଷ୍ଟମନ ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ସହିତ, ଶତ୍ରୁ କେତେବେଳେ ଦୁର୍ବଳ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସମୟରେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତତସ୍ତନ୍ମତମାଜ୍ଞାଯ କେଶଵସ୍ଯ ପୁନଃସରାଃ । ପ୍ରସସ୍ତ୍ନୁର୍ଯୋଜଯିଷ୍ଯନ୍ତୋ ରଥଂ ଚକ୍ରଗଦାଭୃତଃ
ତାପରେ କେଶବଙ୍କ ଆଦେଶ ବୁଝି, ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ସାରଥୀମାନେ ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀଙ୍କ ରଥକୁ ଯୋଗାଉଥିଲେ।
ତଂ ଦୀପ୍ତମିଵ କାଲାଗ୍ନିମାକାଶଗମିଵାଶୁଗମ୍ । ସୂର୍ଯଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରକାଶାଭ୍ଯାଂ ଚକ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସମଲଙ୍କୃତମ୍
ସେଇ ରଥଟି ଯେପରି ଦିନଶେଷର ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ପରି ଦ୍ରୁତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୁଇଟି ଚକ୍ରରେ ଶୋଭିତ।
ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରୈଶ୍ଚ ମତ୍ସ୍ଯୈଃ ସମୃଗପକ୍ଷିଭିଃ । ପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈଶ୍ଚିତ୍ରଂ ମଣିରତ୍ନୈଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେଇ ରଥଟି ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର, ମାଛ, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୋଭିତ।
ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶଂ ବୃହନ୍ତଂ ଚାରୁଦର୍ଶନମ୍ । ମଣିହେମଵିଚିତ୍ରାଙ୍ଗଂ ସୁଧ୍ଵଜଂ ସୁପତାକିନମ୍
ତରୁଣ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ବଡ଼ ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ମଣି ଓ ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଉତ୍ତମ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଶୋଭିତ।
ସୂପସ୍କରମନାଧୃଷ୍ଯଂ ଵୈଯାଘ୍ରପରିଵାରଣମ୍। ଯଶୋଘ୍ନଂ ପ୍ରତ୍ଯମିତ୍ରାଣାଂ ଯଦୂନାଂ ନନ୍ଦିଵର୍ଧନମ୍
ସୁଦୃଢ଼ ଏବଂ ଅଜୟ୍ୟ ସେହି ସହରଟି, ବାଘ ସମାନ ବୀରମାନେ ଚାରିପଟେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମହିମାକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିଲା ଏବଂ ଯଦୁବଂଶୀମାନଙ୍କର ମହିମାକୁ ବଢ଼ାଉଥିଲା।
ଵାଜିଭିଃ ଶୈବ୍ଯସୁଗ୍ରୀଵମେଧପୁଷ୍ପବଲାହକୈଃ । ସ୍ନାତୈଃ ସଂପାଦଯାମାସୁଃ ସଂପନ୍ନୈଃ ସର୍ଵସଂପଦା
ଶୈବ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମେଧ, ପୁଷ୍ପ ଏବଂ ବଳାହକ ନାମକ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ସମସ୍ତେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ରଥକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ।
ମହିମାନଂ ତୁ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଭୂଯ ଏଵାଭିଵର୍ଧଯନ୍। ସୁଘୋଷଃ ପତଗେନ୍ଦ୍ରେଣ ଧ୍ଵଜେନ ଯୁଯୁଜେ ରଥଃ
କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମହିମାକୁ ଆଉ ଅଧିକ ବଢ଼ାଇ, ସାତ୍ୟକି ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନିତ ପତାକାକୁ ରଥରେ ବାନ୍ଧିଲେ।
ତଂ ମେରୁଶିଖରପ୍ରଖ୍ଯଂ ମେଘଦୁନ୍ଦୁଭିନିସ୍ଵନମ୍ । ଆରୁରୋହ ରଥଂ ସୌରିର୍ଵିମାନମିଵ କାମଗମ୍
ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖର ସମାନ ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ମେଘ ଗର୍ଜନ ସମାନ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିବା ସେହି ରଥକୁ, ସୌରି କୃଷ୍ଣ ଏକ ଇଚ୍ଛାମୟ ଦେବ ଯାନ ଭଳି ଆରୋହଣ କଲେ।
ତତଃ ସାତ୍ଯକିମାରୋପ୍ଯ ପ୍ରଯଯୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ରଥଘୋଷେଣ ନାଦଯନ୍
ତାପରେ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ କୃଷ୍ଣ ରଥ ଚଳାଇଲେ, ତାଙ୍କର ରଥର ଧ୍ୱନି ଭୂମି ଓ ଆକାଶକୁ ଗଞ୍ଜାଇ ଦେଲା।
ଵ୍ଯପୋଢାଭ୍ରସ୍ତତଃ କାଲଃ କ୍ଷଣେନ ସମପଦ୍ଯତ। ଶିଵଶ୍ଚାନୁଵଵୌ ଵାଯୁଃ ପ୍ରଶାନ୍ତମଭଵଦ୍ରଜଃ
ତାପରେ ମେଘମାନେ ହଟିଗଲେ, ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମୟ ଶୁଭ ହେଲା, ପବନ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ବହିଲା ଏବଂ ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହେଇଗଲା।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାନୁଲୋମାଶ୍ଚ ମଙ୍ଗଲ୍ଯା ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ। ପ୍ରଯାଣେ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ବଭୂଵୁରନୁଯାଯିନଃ
ଶୁଭ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ, ଡାହାଣ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦିଗରେ ଚଳି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ଯାତ୍ରାରେ ସାଙ୍ଗ ହେଲେ।
ମଙ୍ଗଲ୍ଯାର୍ଥପ୍ରଦୈଃ ଶବ୍ଦୈରନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ସର୍ଵଶଃ। ସାରସାଃ ଶତପତ୍ରାଶ୍ଚ ହଂସାଶ୍ଚ ମଧୁସୂଦନମ୍
ସାରସ, ଶତପତ୍ର ଓ ହଂସମାନେ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ସହ ଯାଉଥିଲେ, ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ।
ମନ୍ତ୍ରାହୁତିମହାହୋମୈର୍ହୂଯମାନଶ୍ଚ ପାଵକଃ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଶିଖୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିଧୂମଃ ସମପଦ୍ଯତ
ମନ୍ତ୍ର ଓ ହୋମରେ ଅହୁତି ଦେଇ, ଅଗ୍ନି ଧୂମ ଛାଡ଼ି, ତାହାର ଶିଖା ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ଘୂରି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ଭୂରିଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ଗଯଃ କ୍ରଥଃ। ଶୁକନାରଦଵାଲ୍ମୀକା ମରୁତ୍ତଃ କୁଶିକୋ ଭୃଗୁଃ
ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ଭୂରିଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଗୟା, କ୍ରଥ, ଶୁକ, ନାରଦ, ବାଲ୍ମୀକି, ମରୁତ୍ତ, କୁଶିକ ଓ ଭୃଗୁ—
ଦେଵବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯଶ୍ଚୈଵ କୃଷ୍ଣଂ ଯଦୁସୁଖାଵହମ୍। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମଵର୍ତନ୍ତ ସହିତା ଵାସଵାନୁଜମ୍
ଦେବ ଋଷି ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଇ ସହିତ, ଯଦୁମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଆଣନ୍ତି, ସେହି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।
ଏଵମେତୈର୍ମହାଭାଗୈର୍ମହର୍ଷିଗଣସାଧୁଭିଃ । ପୂଜିତଃ ପ୍ରଯଯୌ କୃଷ୍ଣଃ କୁରୂଣାଂ ସଦନଂ ପ୍ରତି
ଏମିତି ମହାନ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣ କୌରବମାନଙ୍କ ସଭାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଦେଵତାଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ସ୍ଵସ୍ତି ଵାଚ୍ଯ ଚ। ପ୍ରଯଯୌ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ସାତ୍ଯକେନ ସହାଚ୍ଯୁତଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ଶୁଭ କଥା କହି, ପଦ୍ମନୟନ ଅଚ୍ୟୁତ ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତମନୁପ୍ରାଯାତ୍କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଭୀମସେନାର୍ଜୁନୌ ଚୋଭୌ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ପାଣ୍ଡଵୌ
ସେଉଁଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଉଥିବାବେଳେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ, ଅର୍ଜୁନ ଏବଂ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ସହିତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଛରେ ଚଲିଲେ।
ଚେକିତାନଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଚେଦିପଃ । ଦ୍ରୁପଦଃ କାଶିରାଜଶ୍ଚ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ମହାରଥଃ
ବୀର ଚେକିତାନ, ଚେଦିରାଜ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଦ୍ରୁପଦ, କାଶୀରାଜ ଏବଂ ମହାରଥୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଚଲିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ସପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵିରାଟଃ କେକଯୈଃ ସହ। ସଂସାଧନାର୍ଥଂ ପ୍ରଯଯୁଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭମ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହିତ, ବିରାଟ କେକୟମାନେ ସହିତ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ସେହି ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗ ହେବାକୁ ଚଲିଲେ।
ତତୋଽନୁଵ୍ରଜ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ରାଜ୍ଞାଂ ସକାଶେ ଦ୍ଯୁତିମାନୁଵାଚେଦଂ ଵଚସ୍ତଦା
ତାପରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସହ କହିଲେ—
ଯୋ ଵୈ ନ କାମାନ୍ନ ଭଯାନ୍ନ ଲୋଭାନ୍ନାର୍ଥକାରଣାତ୍। ଅନ୍ଯାଯମନୁଵର୍ତେତ ସ୍ଥିରବୁଦ୍ଧିରଲୋଲୁପଃ
ଯିଏ ଚାହିଦା, ଭୟ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଲାଭ ପାଇଁ ଅନ୍ୟାୟରେ ଚଳେନି, ଯାହାର ମନ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଲୋଭ ନାହିଁ—