ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମୁପେତ୍ଯ ଗଜଗାମିନୀ । ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣେକ୍ଷଣା କୃଷ୍ଣା କୃଷ୍ଣଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପଦ୍ମ ନୟନ, ହାତୀର ଚାଳ ଥିବା କୃଷ୍ଣା, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରସ୍ରବଣ ଲୁହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଦୁଃଶାସନକରୋଦ୍ଧୃତଃ। ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ପରେଷାଂ ସନ୍ଧିମିଚ୍ଛତାମ୍
ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଏହି କେଶ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିଲା; ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାମରେ ଏହାକୁ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଯଦି ଭୀମାର୍ଜୁନୌ କୃଷ୍ଣ କୃପଣୌ ସନ୍ଧିକାମୁକୌ । ପିତା ମେ ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ଵୃଦ୍ଧଃ ସହ ପୁତ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ
ଯଦି ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଶାନ୍ତିକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ବୃଦ୍ଧ ପିତା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ପଞ୍ଚ ଚୈଵ ମହାଵୀର୍ଯାଃ ପୁତ୍ରା ମେ ମଧୁସୂଦନ । ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ କୁରୁଭିଃ ସହ
ମୋ ପାଖରେ ଥିବା ପାଞ୍ଚଜଣ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, କୁରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ଦୁଃଶାସନଭୁଜଂ ଶ୍ଯାମଂ ସଂଛିନ୍ନଂ ପାଂସୁକୁଣ୍ଠିତମ୍। ଯଦ୍ଯହଂ ତୁ ନ ପଶ୍ଯାମି କା ଶାନ୍ତିର୍ହୃଦଯସ୍ଯ ମେ
ଯଦି ମୁଁ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ଶ୍ୟାମ ବାହୁ, କଟାଯାଇ ଧୁଳିରେ ଲୁଟୁଥିବା ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ହୃଦୟରେ କେଉଁ ଶାନ୍ତି ରହିପାରିବ?
ତ୍ରଯୋଦଶ ହି ଵର୍ଷାଣି ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତ୍ଯା ଗତାନି ମେ। ଵିଧାଯ ହୃଦଯେ ମନ୍ଯୁଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍
ତେର ବର୍ଷ ମୁଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ କ୍ରୋଧ ଧରି ରହିଛି।
ଵିଦୀର୍ଯତେ ମେ ହୃଦଯଂ ଭୀମଵାକ୍ଶଲ୍ଯପୀଡିତମ୍ । ଯୋଽଯମଦ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଧର୍ମମେଵାନୁପଶ୍ଯତି
ଭୀମଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ ମୋ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଏହି ମହାବାହୁ ଏଠି ଧର୍ମକୁ ମାତ୍ର ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଦେଖି ମୋ ମନ ଅତି ଦୁଃଖିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବାଷ୍ପରୁଦ୍ଧେନ କଣ୍ଠେନାଯତଲୋଚନା । ରୁରୋଦ କୃଷ୍ଣା ସୋତ୍କମ୍ପଂ ସସ୍ଵରଂ ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦମ୍
ଏଭଳି କହି, ଲୁହରେ ଗଳା ଅଟକିଯିବା, ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ ହୋଇଯିବା, କୃଷ୍ଣା କମ୍ପିଥିବା କଣ୍ଠରେ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ, ଲୁହରେ ଭିଜା କଥାରେ କନ୍ଦିଲେ।
ସ୍ତନୌ ପୀନାଯତଶ୍ରୋଣୀ ସହିତାଵଭିଵର୍ଷତୀ। ଦ୍ରଵୀଭୂତମିଵାତ୍ଯୁଷ୍ଣଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ତୀ ଵାରି ନେତ୍ରଜମ୍
ତାଙ୍କର ଉତ୍ତଳ ଅଂଶ ଓ ଚଉଡ଼ା ନିତମ୍ଭ ଉପରେ ଉଠୁଥିବା, ଚକ୍ଷୁରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ତାପ୍ତ ଲୁହ ଝରୁଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ସେ ଗଳିଯାଉଛନ୍ତି।
ତାମୁଵାଚ ମହାବାହୁଃ କେଶଵଃ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍। ଅଚିରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ କୃଷ୍ଣେ ରୁଦତୀର୍ଭରତସ୍ତ୍ରିଯଃ
ମହାବାହୁ କେଶବ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ, 'ଶୀଘ୍ର ହେ କୃଷ୍ଣେ, ତୁମେ ଭାରତବଂଶୀ ଜନଙ୍କ ଜନୀମାନେ କନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିବ।'
ଏଵଂ ତା ଭୀରୁ ରୋସ୍ତ୍ଯନ୍ତି ନିହତଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵାଃ। ହତମିତ୍ରା ହତବଲା ଯେଷାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାଽସି ଭାମିନୀ
ଏଭଳି ହେ ଭୟଭିତ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଜଣେ ନିକଟାତ୍ମୀୟ ଓ ବନ୍ଧୁ ମରିଯାଇଛନ୍ତି, ମିତ୍ର ଓ ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଯାହାଉପରେ ତୁମେ କ୍ରୋଧିତ, ସେମାନେ କନ୍ଦିବେ।
ଅହଂ ଚ ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଭୀମାର୍ଜୁନଯମୈଃ ସହ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରନିଯୋଗେନ ଦୈଵାଚ୍ଚ ଵିଧିନିର୍ମିତାତ୍
ମୁଁ ଏହି କାମ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ସହିତ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ଭାଗ୍ୟର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଅନୁଯାୟୀ କରିବି।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ କାଲପକ୍ଵା ନ ଚେଚ୍ଛୃଣ୍ଵନ୍ତି ମେ ଵଚଃ। ଶେଷ୍ଯନ୍ତେ ନିହତା ଭୂମୌ ଶ୍ଵସୃଗାଲାଦନୀକୃତାଃ
ଯଦି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ପକ୍କା, ମୋ କଥା ଶୁଣିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିବେ, କୁକୁର ଓ ଶିଆଳଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହେବେ।
ଚଲେଦ୍ଧି ହିମଵାଞ୍ଶୈଲୋ ମେଦିନୀ ଶତଧା ଭଵେତ୍। ଦ୍ଯୌଃ ପତେଚ୍ଚ ସନକ୍ଷତ୍ରା ନ ମେ ମୋଘଂ ଵଚୋ ଭଵେତ୍
ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ ଚଳିଯାଉ, ମାଟି ଶତ ଭାଗରେ ଭାଗିଯାଉ, ଆକାଶ ତାରା ସହିତ ଖସିପଡ଼ୁ—ମୋ କଥା କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ।
ଶୁଷ୍ଯେତ୍ତୋଯନିଧିଃ କୃଷ୍ଣେ ନ ମେ ମୋଘଂ ଵଚୋ ଭଵେତ୍।' ସତ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରତିଜାନାମି କୃଷ୍ଣେ ବାଷ୍ପୋ ନିଗୃହ୍ଯତାମ୍ । ହତାମିତ୍ରାଞ୍ଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତାନଚିଦାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ପତୀନ୍
ହେ କୃଷ୍ଣ, ସମୁଦ୍ର ଶୁଖିଯାଉଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମୋର କଥା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ତୁମେ ଆଖିର ଲୁହ ରୋକ। ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲାପରେ ତୁମେ ତୁମର ପତିମାନଙ୍କୁ ମହିମାରେ ଭୂଷିତ ଦେଖିବ।
କୁରୂଣାମଦ୍ଯ ସର୍ଵେଷାଂ ଭଵାନ୍ସୁହୃଦନୁତ୍ତମଃ। ସଂବନ୍ଧୀ ଦଯିତୋ ନିତ୍ଯମୁଭଯୋଃ ପକ୍ଷଯୋରପି
ଆଜି କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବନ୍ଧୁ, ଦୁଇପକ୍ଷରେ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଏବଂ ସଦା ପ୍ରିୟ।
ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ପ୍ରତିପାଦ୍ଯମନାମଯମ୍। ସମର୍ଥଃ ପ୍ରଶମଂ ଚୈଵ କର୍ତୁମର୍ହସି କେଶଵ
ହେ କେଶବ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଭଲ ହେବାକୁ ତୁମେ ସମର୍ଥ ଓ ଶାନ୍ତି ଆଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତ୍ଵମିତ୍ତଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ସୁଯୋଧନମମର୍ଷଣମ୍ । ଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଭ୍ରାତରଂ ବ୍ରୂଯା ଯତ୍ତଦ୍ଵାଚ୍ଯମମିତ୍ରହନ୍
ହେ କମଳନୟନ, ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଯାହା କହିବା ଦରକାର, ତାହା କହ। ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଅ।
ତ୍ଵଯା ଧର୍ମାର୍ଥଯୁକ୍ତଂ ଚେଦୁକ୍ତଂ ଶିଵମନାମଯମ୍। ହିତଂ ନାଦାସ୍ଯତେ ବାଲୋ ଦିଷ୍ଟସ୍ଯ ଵଶମେଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଯଦି ଧର୍ମ ଓ ଭଲ ଉପଦେଶ ଦେଉଛ, ତଥାପି ଯଦି ଅବିବେକୀ ରାଜକୁମାର ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିନଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟର ଆଧୀନ ହେଇଯିବ।
ଧର୍ମ୍ଯମସ୍ମଦ୍ଧିତଂ ଚୈଵ କୁରୂଣାଂ ଯଦନାମଯମ୍। ଏଷ ଯାସ୍ଯାମି ରାଜାନଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମଭୀପ୍ସଯା
ଯାହା ଧର୍ମମୟ, ଆମ ପାଇଁ ଭଲ ଏବଂ କୁରୁମାନେ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାମନା, ସେଇ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି।
ତତୋ ଵ୍ଯପେତେ ତମସି ସୂର୍ଯେ ଵିମଲ ଉଦ୍ଗତେ । ମୈତ୍ରେ ମୁହୂର୍ତେ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ମଦ୍ଵର୍ଚିଷି ଦିଵାକରେ
ତାପରେ ଅନ୍ଧକାର ଅପସାରି ଶୁଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା, ମଙ୍ଗଳ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦିନ ମୋର ତେଜରେ ଆଲୋକିତ ହେଲା।
କୌମୁଦେ ମାସି ରେଵତ୍ଯାଂ ଶରଦନ୍ତେ ହିମାଗମେ । ସ୍ଫୀତସସ୍ଯସୁଖେ କାଲେ କଲ୍ଯଃ ସତ୍ଵଵତାଂ ଵରଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଶରଦ୍ ଶେଷ ଏବଂ ଶୀତ ଆସୁଥିବା ସମୟରେ, ଅଧିକ ଧାନ୍ୟ ଓ ସୁଖର ଋତୁରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ସକାଳେ ଉଠିଲେ।
ମଙ୍ଗଲ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯନିର୍ଘୋଷା ଵାଚଃ ଶ୍ରୃଣ୍ଵଂଶ୍ଚ ସୂନୃତାଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ପ୍ରତୀତାନାମୃଷୀଣାମିଵ ଵାସଵଃ
ପୁଣ୍ୟମୟ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ସତ୍ୟ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା କଥା ଶୁଣି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଶୁଣିଲେ।
କୃତ୍ଵା ପୌର୍ଵାହ୍ଣିକଂ କୃତ୍ଯଂ ସ୍ନାତଃ ଶୁଚିରଲଙ୍କୃତଃ । ଉପତସ୍ଥେ ଵିଵସ୍ଵନ୍ତଂ ପାଵକଂ ଚ ଜନାର୍ଦନଃ
ପ୍ରଭାତର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସ୍ନାନ କରି, ପବିତ୍ର ଓ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଋଷଭଂ ପୃଷ୍ଠ ଆଲଭ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାନଭିଵାଦ୍ଯ ଚ। ଅଗ୍ନିଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୃତ୍ଵା ପଶ୍ଯନ୍କଲ୍ଯାଣମଗ୍ରତଃ
ବୃଷଭଙ୍କ ପିଠି ଛୁଇଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଁକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ସେ ଆଗକୁ ଭଲ ଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଵଚନଂ ପାଣ୍ଡଵସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନଃ। ଶିନେର୍ନପ୍ତାରମାସୀନମଭ୍ଯଭାଷତ ସାତ୍ଯକିମ୍
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ କଥା ପୂରଣ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଶିନିଙ୍କ ନାତି ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ବସିଥିବା ସ୍ଥାନରେ କଥା କହିଲେ।
ରଥ ଆରୋପ୍ଯତାଂ ଶଙ୍ଖଶ୍ଚକ୍ରଂ ଚ ଗଦଯା ସହ। ଉପାସଙ୍ଗାଶ୍ଚ ଶକ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵପ୍ରହରଣାନି ଚ
ରଥକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ସହିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅନୁସଙ୍ଗୀ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ନେଇ ଆଣ।
ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କର୍ଣଶ୍ଚ ସହସୌବଲଃ । ନ ଚ ଶତ୍ରୁରଵଜ୍ଞେଯୋ ଦୁର୍ବଲୋଽପି ବଲୀଯସା
ଦୁଷ୍ଟମନ ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ସହିତ, ଶତ୍ରୁ କେତେବେଳେ ଦୁର୍ବଳ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସମୟରେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତତସ୍ତନ୍ମତମାଜ୍ଞାଯ କେଶଵସ୍ଯ ପୁନଃସରାଃ । ପ୍ରସସ୍ତ୍ନୁର୍ଯୋଜଯିଷ୍ଯନ୍ତୋ ରଥଂ ଚକ୍ରଗଦାଭୃତଃ
ତାପରେ କେଶବଙ୍କ ଆଦେଶ ବୁଝି, ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ସାରଥୀମାନେ ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀଙ୍କ ରଥକୁ ଯୋଗାଉଥିଲେ।
ତଂ ଦୀପ୍ତମିଵ କାଲାଗ୍ନିମାକାଶଗମିଵାଶୁଗମ୍ । ସୂର୍ଯଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରକାଶାଭ୍ଯାଂ ଚକ୍ରାଭ୍ଯାଂ ସମଲଙ୍କୃତମ୍
ସେଇ ରଥଟି ଯେପରି ଦିନଶେଷର ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ପରି ଦ୍ରୁତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୁଇଟି ଚକ୍ରରେ ଶୋଭିତ।