ଜୀଵସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଷୁ ପଞ୍ଚାଲେଷ୍ଵଥ ଵୃଷ୍ଣିଷୁ। ଦାସୀଭାତାଽସ୍ମି ପାପାନାଂ ସଭାମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ପଞ୍ଚାଳ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସଭାରେ ଦାସୀ ଭଳି ହୋଇଗଲି।
ନିରମର୍ଷେଷ୍ଵଚେଷ୍ଟେଷୁ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯମାଣେଷୁ ପାଣ୍ଡୁଷୁ । ପାହି ମାମିତି ଗୋଵିନ୍ଦ ମନସା ଚିନ୍ତିତୋସି ମେ
ପାଣ୍ଡୁମାନେ ନିରାମର୍ଷ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଥିଲେ, ଦେଖୁଥିଲେ, ଗୋବିନ୍ଦ, ମୁଁ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି, 'ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।'
ଯତ୍ର ମାଂ ଭଗଵାନ୍ରାଜା ଶ୍ଵଶୁରୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ପାଞ୍ଚାଲି ଵରାର୍ହାଽସି ମତା ମମ
ଯେଉଁବେଳେ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ରାଜା, ମୋର ଶ୍ୱଶୁର, ମୋତେ କହିଥିଲେ, 'ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଏକ ଭିକ୍ଷା ଚୟନ କର, ତୁମେ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ମୋ ପ୍ରିୟ।'
ଅଦାସାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସନ୍ତୁ ସରଥାଃ ସାଯୁଧା ଇତି। ମଯୋକ୍ତେ ଯତ୍ର ନିର୍ମୁକ୍ତା ଵନଵାସାଯ କେଶଵ
ମୁଁ କେଶବ, କହିଥିଲି, 'ପାଣ୍ଡବମାନେ ସରଥୀ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ', ତେବେ ସେମାନେ ବନବାସ ପାଇଁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଏଵଂଵିଧାନାଂ ଦୁଃଖାନାମଭିଜ୍ଞୋଽସି ଜନାର୍ଦନ । ତ୍ରାଯସ୍ଵ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ସଭର୍ତୃଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵାନ୍
ଜନାର୍ଦନ, ଏପରି ଦୁଃଖରେ ତୁମେ ପରିଚିତ; ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ମୋ, ମୋର ପତି, ଜ୍ଞାତି ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ରକ୍ଷା କର।
ନନ୍ଵହଂ କୃଷ୍ଣ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ । ଶ୍ନୁଷା ଭଵାମି ଧର୍ମେଣ ସାଽହଂ ଦାସୀକୃତା ବଲାତ୍
କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଝିଅ ଧର୍ମରେ ହେଲି, ତଥାପି ମୁଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦାସୀ କରାଯାଇଛି।
ଧିକ୍ପାର୍ଥସ୍ଯ ଧନୁଷ୍ମତ୍ତାଂ ଭୀମସେନସ୍ଯ ଧିଗ୍ବଲମ୍। ଯତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କୃଷ୍ଣ ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵତି
ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଉପରେ ଲଜ୍ଜା, ଭୀମସେନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଲଜ୍ଜା; ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ୟୋଧନ ଏଠିକି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚି ରହିଛନ୍ତି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେଠି ଏମିତି ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଦି ତେଽହମନୁଗ୍ରାହ୍ଯା ଯଦି ତେଽସ୍ତି କୃପା ମଯି। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ଵୈ କୋପଃ ସର୍ଵଃ କୃଷ୍ଣ ଵିଧୀଯତାମ୍
ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ଦୟା ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି କିଛି କରୁଣା ରଖ, ତେବେ ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମ ସମସ୍ତ କ୍ରୋଧ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୃଦୁସଂହାରଂ ଵୃଜିନାଗ୍ରଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍। ସୁନୀଲମସିତାପାଙ୍ଗୀ ସର୍ଵଗନ୍ଧାଦିଵାସିତମ୍
ଏଭଳି କହି, ମୃଦୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଗାଢ଼ ନୀଳ ଓ କଳା ଚକ୍ଷୁ, ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧରେ ମନ୍ମୁହା, ସେ ନାରୀ—
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ମହାଭୁଜଗଵର୍ଚସମ୍ । କେଶପକ୍ଷଂ ଵରାରୋହା ଗୃହ୍ଵ ଵାମେନ ପାଣିନା
ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଭରପୂର, ବଡ଼ ସର୍ପର ଭଳି ତେଜସ୍ବୀ, ଉଚ୍ଚ ନିତମ୍ଭ ଥିବା ସେ ନାରୀ ବାମ ହାତରେ ନିଜ କେଶ ଧରିଲେ।
ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମୁପେତ୍ଯ ଗଜଗାମିନୀ । ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣେକ୍ଷଣା କୃଷ୍ଣା କୃଷ୍ଣଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପଦ୍ମ ନୟନ, ହାତୀର ଚାଳ ଥିବା କୃଷ୍ଣା, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରସ୍ରବଣ ଲୁହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଦୁଃଶାସନକରୋଦ୍ଧୃତଃ। ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ପରେଷାଂ ସନ୍ଧିମିଚ୍ଛତାମ୍
ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଏହି କେଶ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିଲା; ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାମରେ ଏହାକୁ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଯଦି ଭୀମାର୍ଜୁନୌ କୃଷ୍ଣ କୃପଣୌ ସନ୍ଧିକାମୁକୌ । ପିତା ମେ ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ଵୃଦ୍ଧଃ ସହ ପୁତ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ
ଯଦି ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଶାନ୍ତିକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ବୃଦ୍ଧ ପିତା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ପଞ୍ଚ ଚୈଵ ମହାଵୀର୍ଯାଃ ପୁତ୍ରା ମେ ମଧୁସୂଦନ । ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ କୁରୁଭିଃ ସହ
ମୋ ପାଖରେ ଥିବା ପାଞ୍ଚଜଣ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, କୁରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ଦୁଃଶାସନଭୁଜଂ ଶ୍ଯାମଂ ସଂଛିନ୍ନଂ ପାଂସୁକୁଣ୍ଠିତମ୍। ଯଦ୍ଯହଂ ତୁ ନ ପଶ୍ଯାମି କା ଶାନ୍ତିର୍ହୃଦଯସ୍ଯ ମେ
ଯଦି ମୁଁ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ଶ୍ୟାମ ବାହୁ, କଟାଯାଇ ଧୁଳିରେ ଲୁଟୁଥିବା ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ହୃଦୟରେ କେଉଁ ଶାନ୍ତି ରହିପାରିବ?
ତ୍ରଯୋଦଶ ହି ଵର୍ଷାଣି ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତ୍ଯା ଗତାନି ମେ। ଵିଧାଯ ହୃଦଯେ ମନ୍ଯୁଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍
ତେର ବର୍ଷ ମୁଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ କ୍ରୋଧ ଧରି ରହିଛି।
ଵିଦୀର୍ଯତେ ମେ ହୃଦଯଂ ଭୀମଵାକ୍ଶଲ୍ଯପୀଡିତମ୍ । ଯୋଽଯମଦ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଧର୍ମମେଵାନୁପଶ୍ଯତି
ଭୀମଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ ମୋ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଏହି ମହାବାହୁ ଏଠି ଧର୍ମକୁ ମାତ୍ର ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଦେଖି ମୋ ମନ ଅତି ଦୁଃଖିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବାଷ୍ପରୁଦ୍ଧେନ କଣ୍ଠେନାଯତଲୋଚନା । ରୁରୋଦ କୃଷ୍ଣା ସୋତ୍କମ୍ପଂ ସସ୍ଵରଂ ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦମ୍
ଏଭଳି କହି, ଲୁହରେ ଗଳା ଅଟକିଯିବା, ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ ହୋଇଯିବା, କୃଷ୍ଣା କମ୍ପିଥିବା କଣ୍ଠରେ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ, ଲୁହରେ ଭିଜା କଥାରେ କନ୍ଦିଲେ।
ସ୍ତନୌ ପୀନାଯତଶ୍ରୋଣୀ ସହିତାଵଭିଵର୍ଷତୀ। ଦ୍ରଵୀଭୂତମିଵାତ୍ଯୁଷ୍ଣଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ତୀ ଵାରି ନେତ୍ରଜମ୍
ତାଙ୍କର ଉତ୍ତଳ ଅଂଶ ଓ ଚଉଡ଼ା ନିତମ୍ଭ ଉପରେ ଉଠୁଥିବା, ଚକ୍ଷୁରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ତାପ୍ତ ଲୁହ ଝରୁଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ସେ ଗଳିଯାଉଛନ୍ତି।
ତାମୁଵାଚ ମହାବାହୁଃ କେଶଵଃ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍। ଅଚିରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ କୃଷ୍ଣେ ରୁଦତୀର୍ଭରତସ୍ତ୍ରିଯଃ
ମହାବାହୁ କେଶବ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ, 'ଶୀଘ୍ର ହେ କୃଷ୍ଣେ, ତୁମେ ଭାରତବଂଶୀ ଜନଙ୍କ ଜନୀମାନେ କନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିବ।'
ଏଵଂ ତା ଭୀରୁ ରୋସ୍ତ୍ଯନ୍ତି ନିହତଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵାଃ। ହତମିତ୍ରା ହତବଲା ଯେଷାଂ କ୍ରୁଦ୍ଧାଽସି ଭାମିନୀ
ଏଭଳି ହେ ଭୟଭିତ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଜଣେ ନିକଟାତ୍ମୀୟ ଓ ବନ୍ଧୁ ମରିଯାଇଛନ୍ତି, ମିତ୍ର ଓ ସେନା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ଯାହାଉପରେ ତୁମେ କ୍ରୋଧିତ, ସେମାନେ କନ୍ଦିବେ।
ଅହଂ ଚ ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ଭୀମାର୍ଜୁନଯମୈଃ ସହ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରନିଯୋଗେନ ଦୈଵାଚ୍ଚ ଵିଧିନିର୍ମିତାତ୍
ମୁଁ ଏହି କାମ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ସହିତ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ଭାଗ୍ୟର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଅନୁଯାୟୀ କରିବି।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ କାଲପକ୍ଵା ନ ଚେଚ୍ଛୃଣ୍ଵନ୍ତି ମେ ଵଚଃ। ଶେଷ୍ଯନ୍ତେ ନିହତା ଭୂମୌ ଶ୍ଵସୃଗାଲାଦନୀକୃତାଃ
ଯଦି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ପକ୍କା, ମୋ କଥା ଶୁଣିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିବେ, କୁକୁର ଓ ଶିଆଳଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହେବେ।
ଚଲେଦ୍ଧି ହିମଵାଞ୍ଶୈଲୋ ମେଦିନୀ ଶତଧା ଭଵେତ୍। ଦ୍ଯୌଃ ପତେଚ୍ଚ ସନକ୍ଷତ୍ରା ନ ମେ ମୋଘଂ ଵଚୋ ଭଵେତ୍
ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ ଚଳିଯାଉ, ମାଟି ଶତ ଭାଗରେ ଭାଗିଯାଉ, ଆକାଶ ତାରା ସହିତ ଖସିପଡ଼ୁ—ମୋ କଥା କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ।
ଶୁଷ୍ଯେତ୍ତୋଯନିଧିଃ କୃଷ୍ଣେ ନ ମେ ମୋଘଂ ଵଚୋ ଭଵେତ୍।' ସତ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରତିଜାନାମି କୃଷ୍ଣେ ବାଷ୍ପୋ ନିଗୃହ୍ଯତାମ୍ । ହତାମିତ୍ରାଞ୍ଶ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତାନଚିଦାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ ପତୀନ୍
ହେ କୃଷ୍ଣ, ସମୁଦ୍ର ଶୁଖିଯାଉଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ମୋର କଥା ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ତୁମେ ଆଖିର ଲୁହ ରୋକ। ଶତ୍ରୁମାନେ ନଶ୍ଟ ହେଲାପରେ ତୁମେ ତୁମର ପତିମାନଙ୍କୁ ମହିମାରେ ଭୂଷିତ ଦେଖିବ।
କୁରୂଣାମଦ୍ଯ ସର୍ଵେଷାଂ ଭଵାନ୍ସୁହୃଦନୁତ୍ତମଃ। ସଂବନ୍ଧୀ ଦଯିତୋ ନିତ୍ଯମୁଭଯୋଃ ପକ୍ଷଯୋରପି
ଆଜି କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବନ୍ଧୁ, ଦୁଇପକ୍ଷରେ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଏବଂ ସଦା ପ୍ରିୟ।
ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଣାଂ ପ୍ରତିପାଦ୍ଯମନାମଯମ୍। ସମର୍ଥଃ ପ୍ରଶମଂ ଚୈଵ କର୍ତୁମର୍ହସି କେଶଵ
ହେ କେଶବ, ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଭଲ ହେବାକୁ ତୁମେ ସମର୍ଥ ଓ ଶାନ୍ତି ଆଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ତ୍ଵମିତ୍ତଃ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ସୁଯୋଧନମମର୍ଷଣମ୍ । ଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଭ୍ରାତରଂ ବ୍ରୂଯା ଯତ୍ତଦ୍ଵାଚ୍ଯମମିତ୍ରହନ୍
ହେ କମଳନୟନ, ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ତୁମେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଯାହା କହିବା ଦରକାର, ତାହା କହ। ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦିଅ।
ତ୍ଵଯା ଧର୍ମାର୍ଥଯୁକ୍ତଂ ଚେଦୁକ୍ତଂ ଶିଵମନାମଯମ୍। ହିତଂ ନାଦାସ୍ଯତେ ବାଲୋ ଦିଷ୍ଟସ୍ଯ ଵଶମେଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଯଦି ଧର୍ମ ଓ ଭଲ ଉପଦେଶ ଦେଉଛ, ତଥାପି ଯଦି ଅବିବେକୀ ରାଜକୁମାର ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିନଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟର ଆଧୀନ ହେଇଯିବ।
ଧର୍ମ୍ଯମସ୍ମଦ୍ଧିତଂ ଚୈଵ କୁରୂଣାଂ ଯଦନାମଯମ୍। ଏଷ ଯାସ୍ଯାମି ରାଜାନଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମଭୀପ୍ସଯା
ଯାହା ଧର୍ମମୟ, ଆମ ପାଇଁ ଭଲ ଏବଂ କୁରୁମାନେ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାମନା, ସେଇ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି।