ଏତତ୍ସମର୍ଥଂ ପାର୍ଥାନାଂ ତଵ ଚୈଵ ଯଶସ୍କରମ୍। କ୍ରିଯମାଣଂ ଭଵେତ୍କୃଷ୍ଣ କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଚ ସୁଖାଵହମ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ତୁମ ପାଇଁ ଯଥାଯଥିକ ଏବଂ ମାନ ବଢ଼ାଇବା; କୃଷ୍ଣ, ଏହା କରିଲେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଖୁସି ପାଇବେ।
କ୍ଷତ୍ରିଯେଣ ହି ହନ୍ତଵ୍ଯଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଲୋଭମାସ୍ଥିତଃ। ଅକ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵା ଦାଶାର୍ହ ସ୍ଵଧର୍ମମନୁତିଷ୍ଠତା
ଦାଶାର୍ହ, ଜେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେଠି ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରୁଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ସେଠି ହତ୍ୟା ହେବା ଉଚିତ, ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ନୁହେଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ଅନ୍ଯତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣାତ୍ତାତ ସର୍ଵପାପେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତାତ୍। ଗୁରୁର୍ହି ସର୍ଵଵର୍ଣାନାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରସୃତାଗ୍ରଭୁକ୍
ପିତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜନ, ଯେ ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ, ନୁହେଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ଜାତିର ଗୁରୁ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଖାଇଥିବା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଯଥାଽଵଧ୍ଯେ ଵଧ୍ଯମାନେ ଭଵେଦ୍ଦୋଷୋ ଜନାର୍ଦନ । ସ ଵଧ୍ଯସ୍ଯାଵଧେ ଦୃଷ୍ଟ ଇତି ଧର୍ମଵିଦୋ ଵିଦୁଃ
ଜନାର୍ଦନ, ଯେଉଁ ହତ୍ୟା ନ କରିବା ଉଚିତ, ସେଠି ହତ୍ୟା କରିଲେ ଯେପରି ଦୋଷ ହୁଏ, ସେପରି ଯେଉଁ ହତ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ, ସେଠି ମାଫ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ହୁଏ, ଧର୍ମ ଜଣା ଲୋକମାନେ ଏହିପରି କହନ୍ତି।
ଯଥା ତ୍ଵାଂ ନ ସ୍ପୃଶେଦେଷ ଦୋଷଃ କୃଷ୍ଣ ତଥା କୁରୁ। ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ ଦାଶର୍ହୈଃ ସୃଞ୍ଜଯୈଶ୍ଚ ସସୈନିକୈଃ
କୃଷ୍ଣ, ପାଣ୍ଡବ, ଦାଶାର୍ହ, ସୃଞ୍ଜୟ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଏପରି କର, ଯେ ଏହି ଦୋଷ ତୁମକୁ ଛୁଇଁନପାରିବ।
ପୁନରୁକ୍ତଂ ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିଶ୍ରମ୍ଭେଣ ଜନାର୍ଦନ। କା ତୁ ସୀମନ୍ତିନୀ ମାଦୃକଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମସ୍ତି କେଶଵ
ଜନାର୍ଦନ, ଆମିଶ୍ର ଭରସାରେ ପୁନି କହିବି: କେଶବ, ଏ ପୃଥିବୀରେ ମୋ ପରି କେଉଁ ଗୃହିଣୀ ଅଛନ୍ତି?
ସୁତା ଦ୍ରୁପଦରାଜସ୍ଯ ଵେଦିମଧ୍ଯାତ୍ସମୁତ୍ଥିତା। ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ଯ ଭଗିନୀ ତଵ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରିଯା ସଖୀ
ଡ୍ରୁପଦ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ବେଦି ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲେ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଭଉଣୀ, ତୁମର ପ୍ରିୟ ସଖୀ, କୃଷ୍ଣ।
ଆଜମୂଢକୁଲଂ ପ୍ରାପ୍ତ ସ୍ନୁଷା ପାଣ୍ଡୋର୍ମହାତ୍ମନଃ । ମହିଷୀ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରସମଵର୍ଚସାମ୍
ଏଠାରେ ମେଁ ଅଜମୂଢ଼ କୁଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଝିଅ ହେଲି, ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ପଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାବରେ ଶ୍ରୀମୟ, ତାଙ୍କର ରାଣୀ ହେଲି।
ସୁତା ମେ ପଞ୍ଚଭିର୍ଵୀରୈଃ ପଞ୍ଚ ଜାତା ମହାରଥାଃ । ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ଯଥା କୃଷ୍ଣ ତଥା ତେ ତଵ ଧର୍ମତଃ
ମୋ ଠାରୁ ପଞ୍ଚ ଶୂରବୀରମାନେ ପଞ୍ଚ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ପାଇଲେ; କୃଷ୍ଣ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ତୁମର ଧର୍ମରେ ଯେପରି, ସେମାନେ ମୋର ଅଟୁଟ।
ସାଽହଂ କେଶଗ୍ରହଂ ପ୍ରାପ୍ତା ପରିକ୍ଲିଷ୍ଟା ସଭାଂ ଗତା। ପଶ୍ଯତାଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ତ୍ଵଯି ଜୀଵତି କେଶଵ
ମୁଁ, ଯିଏ କେଶ ଧରି ଉଠାଯାଇ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲି, ସଭାକୁ ନିଆଯାଇଥିଲି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଦେଖୁଥିଲେ ଏବଂ କେଶବ, ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ।
ଜୀଵସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରେଷୁ ପଞ୍ଚାଲେଷ୍ଵଥ ଵୃଷ୍ଣିଷୁ। ଦାସୀଭାତାଽସ୍ମି ପାପାନାଂ ସଭାମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ପଞ୍ଚାଳ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସଭାରେ ଦାସୀ ଭଳି ହୋଇଗଲି।
ନିରମର୍ଷେଷ୍ଵଚେଷ୍ଟେଷୁ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯମାଣେଷୁ ପାଣ୍ଡୁଷୁ । ପାହି ମାମିତି ଗୋଵିନ୍ଦ ମନସା ଚିନ୍ତିତୋସି ମେ
ପାଣ୍ଡୁମାନେ ନିରାମର୍ଷ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଥିଲେ, ଦେଖୁଥିଲେ, ଗୋବିନ୍ଦ, ମୁଁ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି, 'ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।'
ଯତ୍ର ମାଂ ଭଗଵାନ୍ରାଜା ଶ୍ଵଶୁରୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ପାଞ୍ଚାଲି ଵରାର୍ହାଽସି ମତା ମମ
ଯେଉଁବେଳେ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ରାଜା, ମୋର ଶ୍ୱଶୁର, ମୋତେ କହିଥିଲେ, 'ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଏକ ଭିକ୍ଷା ଚୟନ କର, ତୁମେ ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ମୋ ପ୍ରିୟ।'
ଅଦାସାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସନ୍ତୁ ସରଥାଃ ସାଯୁଧା ଇତି। ମଯୋକ୍ତେ ଯତ୍ର ନିର୍ମୁକ୍ତା ଵନଵାସାଯ କେଶଵ
ମୁଁ କେଶବ, କହିଥିଲି, 'ପାଣ୍ଡବମାନେ ସରଥୀ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ', ତେବେ ସେମାନେ ବନବାସ ପାଇଁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ଏଵଂଵିଧାନାଂ ଦୁଃଖାନାମଭିଜ୍ଞୋଽସି ଜନାର୍ଦନ । ତ୍ରାଯସ୍ଵ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ସଭର୍ତୃଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵାନ୍
ଜନାର୍ଦନ, ଏପରି ଦୁଃଖରେ ତୁମେ ପରିଚିତ; ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ, ମୋ, ମୋର ପତି, ଜ୍ଞାତି ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ରକ୍ଷା କର।
ନନ୍ଵହଂ କୃଷ୍ଣ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଚୋଭଯୋଃ । ଶ୍ନୁଷା ଭଵାମି ଧର୍ମେଣ ସାଽହଂ ଦାସୀକୃତା ବଲାତ୍
କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଝିଅ ଧର୍ମରେ ହେଲି, ତଥାପି ମୁଁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦାସୀ କରାଯାଇଛି।
ଧିକ୍ପାର୍ଥସ୍ଯ ଧନୁଷ୍ମତ୍ତାଂ ଭୀମସେନସ୍ଯ ଧିଗ୍ବଲମ୍। ଯତ୍ର ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କୃଷ୍ଣ ମୁହୂର୍ତମପି ଜୀଵତି
ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଉପରେ ଲଜ୍ଜା, ଭୀମସେନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଲଜ୍ଜା; ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ୟୋଧନ ଏଠିକି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚି ରହିଛନ୍ତି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେଠି ଏମିତି ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଦି ତେଽହମନୁଗ୍ରାହ୍ଯା ଯଦି ତେଽସ୍ତି କୃପା ମଯି। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଷୁ ଵୈ କୋପଃ ସର୍ଵଃ କୃଷ୍ଣ ଵିଧୀଯତାମ୍
ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ଦୟା ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରତି କିଛି କରୁଣା ରଖ, ତେବେ ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମ ସମସ୍ତ କ୍ରୋଧ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ୁ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମୃଦୁସଂହାରଂ ଵୃଜିନାଗ୍ରଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍। ସୁନୀଲମସିତାପାଙ୍ଗୀ ସର୍ଵଗନ୍ଧାଦିଵାସିତମ୍
ଏଭଳି କହି, ମୃଦୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଗାଢ଼ ନୀଳ ଓ କଳା ଚକ୍ଷୁ, ସମସ୍ତ ସୁଗନ୍ଧରେ ମନ୍ମୁହା, ସେ ନାରୀ—
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନଂ ମହାଭୁଜଗଵର୍ଚସମ୍ । କେଶପକ୍ଷଂ ଵରାରୋହା ଗୃହ୍ଵ ଵାମେନ ପାଣିନା
ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଭରପୂର, ବଡ଼ ସର୍ପର ଭଳି ତେଜସ୍ବୀ, ଉଚ୍ଚ ନିତମ୍ଭ ଥିବା ସେ ନାରୀ ବାମ ହାତରେ ନିଜ କେଶ ଧରିଲେ।
ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷମୁପେତ୍ଯ ଗଜଗାମିନୀ । ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣେକ୍ଷଣା କୃଷ୍ଣା କୃଷ୍ଣଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ପଦ୍ମ ନୟନ, ହାତୀର ଚାଳ ଥିବା କୃଷ୍ଣା, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ପ୍ରସ୍ରବଣ ଲୁହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ତେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଦୁଃଶାସନକରୋଦ୍ଧୃତଃ। ସ୍ମର୍ତଵ୍ଯଃ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ପରେଷାଂ ସନ୍ଧିମିଚ୍ଛତାମ୍
ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଏହି କେଶ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଯାଇଥିଲା; ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାମରେ ଏହାକୁ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଯଦି ଭୀମାର୍ଜୁନୌ କୃଷ୍ଣ କୃପଣୌ ସନ୍ଧିକାମୁକୌ । ପିତା ମେ ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ଵୃଦ୍ଧଃ ସହ ପୁତ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ
ଯଦି ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଶାନ୍ତିକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ବୃଦ୍ଧ ପିତା ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ପଞ୍ଚ ଚୈଵ ମହାଵୀର୍ଯାଃ ପୁତ୍ରା ମେ ମଧୁସୂଦନ । ଅଭିମନ୍ଯୁଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ କୁରୁଭିଃ ସହ
ମୋ ପାଖରେ ଥିବା ପାଞ୍ଚଜଣ ବଳଶାଳୀ ପୁଅ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, କୁରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ଦୁଃଶାସନଭୁଜଂ ଶ୍ଯାମଂ ସଂଛିନ୍ନଂ ପାଂସୁକୁଣ୍ଠିତମ୍। ଯଦ୍ଯହଂ ତୁ ନ ପଶ୍ଯାମି କା ଶାନ୍ତିର୍ହୃଦଯସ୍ଯ ମେ
ଯଦି ମୁଁ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ଶ୍ୟାମ ବାହୁ, କଟାଯାଇ ଧୁଳିରେ ଲୁଟୁଥିବା ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ମୋ ହୃଦୟରେ କେଉଁ ଶାନ୍ତି ରହିପାରିବ?
ତ୍ରଯୋଦଶ ହି ଵର୍ଷାଣି ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତ୍ଯା ଗତାନି ମେ। ଵିଧାଯ ହୃଦଯେ ମନ୍ଯୁଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍
ତେର ବର୍ଷ ମୁଁ ଅପେକ୍ଷା କରି ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ କ୍ରୋଧ ଧରି ରହିଛି।
ଵିଦୀର୍ଯତେ ମେ ହୃଦଯଂ ଭୀମଵାକ୍ଶଲ୍ଯପୀଡିତମ୍ । ଯୋଽଯମଦ୍ଯ ମହାବାହୁର୍ଧର୍ମମେଵାନୁପଶ୍ଯତି
ଭୀମଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥାରେ ମୋ ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି, ଏହି ମହାବାହୁ ଏଠି ଧର୍ମକୁ ମାତ୍ର ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଦେଖି ମୋ ମନ ଅତି ଦୁଃଖିତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ବାଷ୍ପରୁଦ୍ଧେନ କଣ୍ଠେନାଯତଲୋଚନା । ରୁରୋଦ କୃଷ୍ଣା ସୋତ୍କମ୍ପଂ ସସ୍ଵରଂ ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦମ୍
ଏଭଳି କହି, ଲୁହରେ ଗଳା ଅଟକିଯିବା, ଚକ୍ଷୁ ବଡ଼ ହୋଇଯିବା, କୃଷ୍ଣା କମ୍ପିଥିବା କଣ୍ଠରେ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ, ଲୁହରେ ଭିଜା କଥାରେ କନ୍ଦିଲେ।
ସ୍ତନୌ ପୀନାଯତଶ୍ରୋଣୀ ସହିତାଵଭିଵର୍ଷତୀ। ଦ୍ରଵୀଭୂତମିଵାତ୍ଯୁଷ୍ଣଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ତୀ ଵାରି ନେତ୍ରଜମ୍
ତାଙ୍କର ଉତ୍ତଳ ଅଂଶ ଓ ଚଉଡ଼ା ନିତମ୍ଭ ଉପରେ ଉଠୁଥିବା, ଚକ୍ଷୁରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ତାପ୍ତ ଲୁହ ଝରୁଥିଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଠି ସେ ଗଳିଯାଉଛନ୍ତି।
ତାମୁଵାଚ ମହାବାହୁଃ କେଶଵଃ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍। ଅଚିରାଦ୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସେ କୃଷ୍ଣେ ରୁଦତୀର୍ଭରତସ୍ତ୍ରିଯଃ
ମହାବାହୁ କେଶବ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ, 'ଶୀଘ୍ର ହେ କୃଷ୍ଣେ, ତୁମେ ଭାରତବଂଶୀ ଜନଙ୍କ ଜନୀମାନେ କନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖିବ।'