ତଥୈଵ ଫାଲ୍ଗୁନେନାପି ଯଦୁକ୍ତଂ ତତ୍ତ୍ଵଯା ଶ୍ରୁତମ୍ । ଆତ୍ମନଶ୍ଚ ମତଂ ଵୀର କଥିତଂ ଭଵତାଽସକୃତ୍
ଏହିପରି ଫାଲ୍ଗୁନ ଯେଉଁ କଥା କହିଛନ୍ତି, ତୁମେ ସେଠାରେ ସତ୍ୟ ଶୁଣିଛ; ଏବଂ ତୁମ ମତ ମଧ୍ୟ, ହେ ବୀର, ତୁମେ ବାରମ୍ବାର କହିଛ।
ସର୍ଵମେତଦତିକ୍ରମ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରମତଂ ଭଵାନ୍। ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ମନ୍ଯେଥାସ୍ତତ୍କୁର୍ଯାଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ଏସବୁ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଯାହା ସମୟଯୋଗ୍ୟ ଭାବିବ, ତାହା କର।
ତସ୍ମିଂରତସ୍ମିନ୍ନିମିତ୍ତେ ହି ମତଂ ଭଵତି କେଶଵ । ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ମନୁଷ୍ଯେଣ କ୍ଷମଂ କାର୍ଯମରିନ୍ଦମ
କେଶବ, ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଓ ଚିହ୍ନ ସଠିକ୍ ହୁଏ, ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମଣିଷଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ମନାଯାଏ, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ଅନ୍ଯଥା ଚିନ୍ତିତୋ ହ୍ଯର୍ଥଃ ପୁନର୍ଭଵତି ସୋଽନ୍ଯଥା । ଅନିତ୍ଯମତଯୋ ଲୋକେ ନରାଃ ପୁରୁଷସତ୍ତମ
ଏକ ଦିନ୍ ଭାବିଥିବା କଥା ଅନ୍ୟ ଦିନ୍ ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ଘଟିଯାଏ; ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକମାନେ, ମଣିଷମାନେ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ସବୁବେଳେ ଭାବ ଭିନ୍ନ ହୁଏ।
ଅନ୍ଯଥାବୁଦ୍ଧଯୋ ହ୍ଯାସନ୍ନସ୍ମାସୁ ଵନଵାସିଷୁ। ଅଦୃଶ୍ଯେଷ୍ଵନ୍ଯଥା କୃଷ୍ଣ ଦୃଶ୍ଯେଷୁ ପୁନରନ୍ଯଥା
ବନରେ ଆମ ସହିତ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବ ରଖନ୍ତି; କୃଷ୍ଣ, ଦୃଶ୍ୟ ନହେଉଥିବା କଥାରେ ଏକ ଭାବ ରଖନ୍ତି, ଦୃଶ୍ୟ ଥିବା କଥାରେ ଆଉ ଏକ ଭାବ ରଖନ୍ତି।
ଅସ୍ମାକମପି ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ଵନେ ଵିଚରତାଂ ତଦା। ନ ତଥା ପ୍ରଣଯୋ ରାଜ୍ଯେ ଯଥା ସଂପ୍ରତି ଵର୍ତତେ
ବାର୍ଷ୍ଣେୟ, ଆମେ ବନରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ଆମର ଆସକ୍ତି ଏପରି ଥିଲା ନାହିଁ, ଯେପରି ଏବେ ଅଛି।
ନିଵୃତ୍ତଵନଵାସାନ୍ନଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୀର ସମାଗତାଃ । ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯୋ ହି ସପ୍ତେ ମାସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଜ୍ଜନାର୍ଦନ
ବନବାସ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ବୀର, ଆମେ ଶୁଣିଲୁ ଯେ ସତ୍ତ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ଆମ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛି, ଏହା ତୁମ ଦୟାରେ, ଜନାର୍ଦନ।
ଇମାନ୍ହି ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରାନଚିନ୍ତ୍ଯବଲପୌରୁଷାତ୍। ଆତ୍ତଶସ୍ତ୍ରାନ୍ରଣେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନ ଵ୍ଯଥେଦିହ କଃ ପୁମାନ୍
ଏହି ସବୁ ବାଘ ଭଳି ପୁରୁଷମାନେ, ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିବା ଦେଖି, କିଏ ଭୟଭିତ ହେବାକୁ ନାହିଁ?
ସ ଭଵାନ୍କୁରୁମଧ୍ଯେ ତଂ ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵଂ ଭଯୋତ୍ତରମ୍। ବ୍ରୂଯାଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଯଥା ମନ୍ଦୋ ନ ଵ୍ଯଥେତ ସୁଯୋଧନଃ
ତୁମେ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ଏପରି ଭାବରେ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଥିରେ ଆରମ୍ଭ ଶାନ୍ତ ହେବା ଦରକାର, ଶେଷରେ ଭୟ ଦେଇବା ଦରକାର, ଯାହାକି ମୂଢ଼ ସୁୟୋଧନ ଭୟଭିତ ହେବା ନାହିଁ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଭୀମସେନଂ ବୀଭତ୍ସୁଂ ଚାପରାଚିତମ୍ । ସହଦେଵଂ ଚ ମାଂ ଚୈଵ ତ୍ଵାଂ ଚ ରାମଂ ଚ କେଶଵ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମସେନ, ଅଜୟ ଅର୍ଜୁନ, ସହଦେବ, ମୁଁ, ତୁମେ, ଓ ରାମ, କେଶବ।
ସାତ୍ଯକିଂ ଚ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଵିରାଟଂ ଚ ମହାତ୍ମଜମ୍। ଦ୍ରୁପଦଂ ଚ ମହାମାତ୍ଯଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ଚ ମାଧଵ
ସାତ୍ୟକି, ଯିଏ ଅତିଶୟ ପ୍ରତାପଶାଳୀ, ବିରାଟ ମହାତ୍ମା, ଦ୍ରୁପଦ ମହାମନ୍ତ୍ରୀ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମାଧବ।
କାଶିରାଜଂ ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତଂ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଂ ଚ ଚେଦିପମ୍ । ମାଂସଶୋଣିତଭୃନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରତିଯୁଧ୍ଯେତ କୋ ଯୁଧି
କାଶିରାଜା ଶୂର, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଚେଦିପତି—ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ତିଆରି ମଣିଷ ମାନେ, ଆମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ କିଏ ସାହସ କରିପାରିବ?
ସ ଭଵାନ୍ଗମନାଦେଵ ସାଧଯିଷ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯମ୍। ଇଷ୍ଟମର୍ଥଂ ମହାବାହୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ କେଵଲମ୍
ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଯିବା ମାତ୍ରରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କର ଇଚ୍ଛିତ କାମ ସାଧନ କରିପାରିବ।
ଵିଦୁରଶ୍ଚୈଵ ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ସହବାହ୍ଲିକଃ । ଶ୍ରେଯଃ ସମର୍ଥା ଵିଜ୍ଞାତୁମୁଚ୍ଯମାନାସ୍ତ୍ଵଯାଽନଘ
ବିଦୁର, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ବାହ୍ଲିକ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ନିଜେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝାଇଲେ, ଉତ୍ତମ କଥା ବୁଝିବାରେ ସମର୍ଥ।
ତେ ଚୈନମନୁନେଷ୍ଯନ୍ତି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଜନାଧିପମ୍ । ତଂ ଚ ପାପସମାଚାରଂ ସହାମାତ୍ଯଂ ସୁଯୋଧନମ୍
ସେମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ସୁୟୋଧନ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଉପଦେଶ ଦେବେ।
ଶ୍ରୋତା ଚାର୍ଥସ୍ଯ ଵିଦୁରସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଵକ୍ତା ଜନାର୍ଦନ । କମିଵାର୍ଥଂ ନିଵର୍ତନ୍ତଂ ସ୍ଥାପଯେତାଂ ନ ଵର୍ତ୍ମନି
ଏହି କଥାରେ ବିଦୁର ଶୁଣିବେ, ତୁମେ, ଜନାର୍ଦନ, କଥା କହିବେ; ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଯେଉଁ କାମକୁ ସଠିକ୍ ରାସ୍ତାରେ ଆଣୁଛ, ତାହାକୁ କିଏ ରୋକିପାରିବ?
ଯଦେତତ୍କଥିତଂ ରାଜ୍ଞା ଧର୍ମ ଏଷ ସନାତନଃ। ଯଥା ଚ ଯୁଦ୍ଧମେଵ ସ୍ଯାତ୍ତଥା କାର୍ଯମରିନ୍ଦମ
ରାଜା ଯେ କଥା କହିଛନ୍ତି, ସେଟି ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମ, ଏହା ଚିରସ୍ଥାୟୀ; ତଥାପି, ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ତୁମେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର, ଯେଉଁଥିରେ ଯୁଦ୍ଧ ଅନିବାର୍ୟ ହେବ।
ଯଦି ପ୍ରସମମିଚ୍ଛେଯୁଃ କୁରଵଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ। ତଥାପି ଯୁଦ୍ଧଂ ଦାଶାର୍ହ ଯୋଜଯେଥାଃ ସହୈଵ ତୈଃ
ଯଦି କୁରୁମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଶାନ୍ତି ଚାହିଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦାଶାର୍ହ, ତୁମେ ସେମାନେ ସହିତ ଏକସାଥି ଯୁଦ୍ଧ ଆୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।
କଥଂ ନୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଞ୍ଚାଲୀଂ ତଥା କୃଷ୍ଣ ସଭାଗତାମ୍। ଅଵଧେନ ପ୍ରଶାମ୍ଯେତ ମମ ମନ୍ଯୁଃ ସୁଯୋଧନେ
ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କୁ ଏପରି ଭାବରେ ସଭାରେ ଆଣିଥିବା ଦେଖି, ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇବା ଛଡ଼ା, ମୋ ରୋଷ କିପରି ଶାନ୍ତ ହେବ?
ଯଦି ଭୀମାର୍ଜୁନୌ କୃଷ୍ଣ ଧର୍ମରାଜଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକଃ । ଧର୍ମମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତେନାହଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛାମି ସଂଯୁଗେ
ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯଦି ଧର୍ମ ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବେ, ତେବେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବି, କୃଷ୍ଣ।
ବ୍ରୂହି ମଦ୍ଵଚନଂ କୃଷ୍ଣ ସୁଯୋଧନମପଣ୍ଡିତମ୍। କୃଚ୍ଛ୍ରେ ଵନେ ଵା ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ପୁରେ ଵା ନାଗସାହ୍ଵଯେ
କୃଷ୍ଣ, ମୋର କଥା ସୁଯୋଧନଙ୍କୁ କହିବା—ସେ ଅଜ୍ଞାନୀ। ତାଙ୍କୁ କହିବା, 'ତୁମେ ଜଙ୍ଗଲରେ କଷ୍ଟରେ ବାସ କରିବାକୁ ପଡିବ, କିମ୍ବା ନାଗସାହ୍ୱୟ ନଗରରେ ରହିବାକୁ ପଡିବ।'
ସତ୍ଯମାହ ମହାବାହୋ ସହଦେଵୋ ମହାମତିଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନଵଧେ ଶାନ୍ତିସ୍ତସ୍ଯ କୋପସ୍ଯ ମେ ଭଵେତ୍
ମହାବାହୁ ସହଦେବ, ଯେଉଁଠି ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସତ୍ୟ କଥା କହିଛନ୍ତି—ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମାତ୍ର ଶାନ୍ତି ଆସିବ, ଏହି କ୍ରୋଧ ମୋର ଶାନ୍ତ ହେବ।
ନ ଜାନାସି ଯଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୀରାଜିନଧରାନ୍ଵନେ। ତଵାପି ମନ୍ଯୁରୁଦ୍ଧୂତୋ ଦୁଃଖିତାନ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍
ତୁମେ ବୁଝିନାହାଁ, ଯେପରି ଚୀର ଓ ଚମର ପିନ୍ଧି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ତୁମର ମନରେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧ ଉପଜିଥାନ୍ତା, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି।
ତସ୍ମାନ୍ମାଦ୍ରୀସୁତଃ ଶୂରୋ ଯଦାହ ରଣକର୍କଶଃ। ଵଚନଂ ସର୍ଵଯୋଧାନାଂ ତନ୍ମତଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ସେହିପାଇଁ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ଯିଏ କଠିନ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଯୋଧାଙ୍କ ମନର କଥା କହିଛନ୍ତି, ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।
ଏଵଂ ଵଦି ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ଯୁଯୁଧାନେ ମହାମତୌ। ସୁଭୀମଃ ସିଂହନାଦୋଽଭୂଦ୍ଯୋଧାନାଂ ତତ୍ର ସର୍ଵଶଃ
ଯୁୟୁଧାନ, ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେ କଥା କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଯୋଧାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭୟଙ୍କର ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା।
ସର୍ଵେ ହି ସର୍ଵଶୋ ଵୀରାସ୍ତଦ୍ଵଚଃ ପ୍ରତ୍ଯପୂଜଯନ୍। ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଶୈନେଯଂ ହର୍ଷଯନ୍ତୋ ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ
ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ଏହି କଥାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଥିବା ସତ୍ୟକୀଙ୍କୁ 'ଭଲ କହିଛ' 'ଭଲ କହିଛ' ବୋଲି ଉଲ୍ଲାସ କରି ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ହିତମ୍। କୃଷ୍ଣା ଦାଶାର୍ହମାସୀନମବ୍ରଵୀଚ୍ଛୋକକର୍ଶିତା
ରାଜାଙ୍କର ଧର୍ମ ଓ ନ୍ୟାୟ ଭରିତ ଉପକୃତି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଃଖରେ ଭରିତ ଦ୍ରୌପଦୀ, ଦାଶାର୍ହ ବଂଶର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବସିଥିବା ସମୟରେ କହିଲେ।
ସୁତା ଦ୍ରୁପଦରାଜସ୍ଯ ସ୍ଵସିତାଯତମୂର୍ଧଜା । ସଂପୂଜ୍ଯ ସହଦେଵଂ ଚ ସାତ୍ଯକିଂ ଚ ମହାରଥମ୍
ଦ୍ରୁପଦ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଦୀର୍ଘ କଳା କେଶ ଥିବା, ସହଦେବ ଓ ମହାରଥୀ ସତ୍ୟକୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଭୀମସେନଂ ଚ ସଂଶାନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମଦୁର୍ମନାଃ । ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣେକ୍ଷଣା ଵାକ୍ଯମୁଵାଚେଦଂ ମନସ୍ଵିନୀ
ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଦେଖି, ଯଦିଓ ସେ ଅତି ଦୁଃଖିତ, ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଦ୍ରୌପଦୀ, ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଵିଦିତଂ ତେ ମହାବାହୋ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମଧୁସୂଦନ । ଯଥା ନିକୃତିମାସ୍ଥାଯ ଭ୍ରଂଶିତାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସୁଖାତ୍
ହେ ମହାବାହୁ ମଧୁସୂଦନ, ତୁମେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛ, କିପରି ଚଳ କରି ପାଣ୍ଡବମାନେ ସୁଖରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ।