ନାତିପ୍ରହୀଣରଶ୍ମିଃ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ଭାଵଵିପର୍ଯଯେ । ଵିଷାଦମର୍ଚ୍ଛେଦ୍ ଗ୍ଲାନିଂ ଵାପ୍ଯେତମର୍ଥଂ ବ୍ରଵୀମିତେ
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଶକ୍ତି ବହୁତ କମିଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏବଂ ମନର ଭାବ ବିପରୀତ ହେବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ମୁଁ ଏହି କଥା କହୁଛି ଯେ, ତୁମେ ନ ହତାଶ ହୁଅ, ନ ଅଳସ୍ୟରେ ପଡ଼ ।
ଶ୍ଵୋଭୂତେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସମୀପଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵ। ଯତିଷ୍ଯେ ପ୍ରଶମଂ କର୍ତୁଂ ଯୁଷ୍ମଦର୍ଥମହାପଯନ୍
ଆସନ୍ତାକାଲି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପହଞ୍ଚି, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମ ଉପକାର ପାଇଁ ଏବଂ ତୁମର ମହା ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନାରେ ଚେଷ୍ଟା କରିବି ।
ଶମଂ ଚେତ୍ତେ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ତତୋଽନନ୍ତଂ ଯଶୋ ମମ। ଭଵତାଂ କଚ କୃତଃ କାମସ୍ତେଷାଂ ଚ ଶ୍ରେଯ ଉତ୍ତମମ୍
ଯଦି ସେମାନେ ଶାନ୍ତି କରନ୍ତି, ତେବେ ମୋର କୀର୍ତ୍ତି ଅସୀମ ହେବ; ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଲ ହେବ ।
ତେ ଚେଦଭିନିଵେକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ନାଭ୍ଯୁପୈଷ୍ଯନ୍ତି ମେ ଵଚଃ । କୁରଵୋ ଯୁଦ୍ଧମେଵାତ୍ର ଘୋରଂ କର୍ମ ଭଵିଷ୍ଯତି
କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେମାନେ ମୋର କଥା ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ରହିବେ, ତେବେ କୌରବମାନେ ଏଠି ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ଏବଂ ଏଠି ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଘଟିବ ।
ଅସ୍ମିନ୍ଯୁଦ୍ଧେ ଭୀମସେନ ତ୍ଵଯି ଭାରଃ ସମାହିତଃ। ଧୂରର୍ଜୁନେନ ଧାର୍ଯା ସ୍ଯାଦ୍ଵେଢଵ୍ଯ ଇତରୋ ଜନଃ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ଭୀମସେନ, ଭାର ତୁମ ଉପରେ ରହିଛି; ଅର୍ଜୁନ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିବେ, ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରିବେ ।
ଅହଂ ହି ଯନ୍ତା ବୀଭତ୍ସୋର୍ଭଵିତା ସଂଯୁଗେ ସତି। ଧନଞ୍ଜଯସ୍ଯୈଷ କାମୋ ନ ହି ଯୁଦ୍ଧଂ ନ କାମଯେ
ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ହେବ, ମୁଁ ବୀଭତ୍ସୁଙ୍କ ରଥଚାଳକ ହେବି; ଏହା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛା, କାରଣ ମୁଁ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେଁ ନାହିଁ ।
ତସ୍ମାଦାଶଙ୍କମାନୋଽହଂ ଵୃକୋଦର ମତିଂ ତଵ। ଗଦତଃ କ୍ଲୀବଯା ଵାଚା ତେଜସ୍ତେ ସମଦୀଦିପମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ଭୟ ଲାଗି ମୁଁ ତୁମ ମନସ୍କାମନା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଛି, ଭୃକୋଦର, ତୁମେ ଯେପରି କଥା କହୁଛ, ତାହା ଦୃଢ଼ତା ହୀନ । ତଥାପି ତୁମ ଶକ୍ତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି ।
ଉକ୍ତଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେଣୈଵ ଯାଵଦ୍ଵାଚ୍ଯଂ ଜନାର୍ଦନ । ତଵ ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ମେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିଭାତି ପରନ୍ତପ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯେତେକି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍, ସେ ସବୁ କହିଛନ୍ତି, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ । କିନ୍ତୁ ତୁମ କଥା ଶୁଣି, ହେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦାହ କରୁଥିବା, ମୋତେ ଗଭୀର ଲାଗୁଛି ।
ନୈଵ ପ୍ରଶମମତ୍ର ତ୍ଵଂ ମନ୍ଯସେ ସୁକରଂ ପ୍ରଭୋ । ଲୋଭାଦ୍ଵା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦୈନ୍ଯାଦ୍ଵା ସମୁପସ୍ଥିତାତ୍
ତୁମେ ଏଠି ଶାନ୍ତି ସହଜରେ ହେବ ବୋଲି ଭାବୁନାହାଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ; ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଲୋଭ କିମ୍ବା ଉପସ୍ଥିତ ଦୁଃଖର କାରଣରୁ ।
ଅଫଲଂ ମନ୍ଯସେ ଵାଽପି ପୁରୁଷସ୍ଯ ପରାକ୍ରମମ୍ । ନ ଚାନ୍ତରେଣ କର୍ମାଣି ପୌରୁଷେଣ ବଲୋଦଯଃ
ତୁମେ ମନେ କରୁଛ, ମନୁଷ୍ୟର ପ୍ରୟାସ ଅଫଳ; କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ମାନବୀୟ ଶକ୍ତିରୁ କେବେ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ ।
ତଦିଦଂ ଭାଷିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ତଥାଚନ ତଥୈଵ ତତ୍। ନ ଚୈତଦେଵଂ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯମସାଧ୍ଯମପି କିଂଚନ
ଯେଉଁ କଥା କୁହାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍; କିନ୍ତୁ କୌଣସି କଥାକୁ ଅସମ୍ଭବ ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
କିଂ ଚୈତନ୍ମନ୍ଯସେ କୃଚ୍ଛ୍ରମସ୍ମାକମଵସାଦକମ୍। କୁର୍ଵନ୍ତି ତେଷାଂ କର୍ମାଣି ଯେଷାଂ ନାସ୍ତି ଫଲୋଦଯଃ
ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି କଷ୍ଟକୁ ଆମ ପତନ ବୋଲି ଭାବୁଛ? ଯେଉଁମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି ।
ସଂପାଦ୍ଯମାନଂ ସମ୍ଯକ୍ଵ ସ୍ଯାତ୍କର୍ମ ସଫଲଂ ପ୍ରଭୋ। ସ ତଥା କୃଷ୍ଣ ଵର୍ତସ୍ଵ ଯଥା ଶର୍ମ ଭଵେତ୍ପରୈଃ
ଯେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ ଭଲଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ତାହାର ଫଳ ମିଳେ, ହେ ପ୍ରଭୁ । ଏହିପରି କର, କୃଷ୍ଣ, ଯେପରି ଅନ୍ୟମାନେ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି ।
ପାଣ୍ଡଵାନାଂ କୁରୂଣାଂ ଚ ଭଵାନ୍ନଃ ପ୍ରଥମଃ ସୁହୃତ୍। ସୁରାଣାମସୁରାଣାଂ ଚ ଯଥା ଵୀର ପ୍ରଜାପତିଃ
ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଆମର ପ୍ରଥମ ବନ୍ଧୁ; ଯେପରି ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପତି ଅଛନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ଅଛ ।
କୁରୂଣାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଵ ନିରାମଯମ୍ । ଅସ୍ମଦ୍ଧିତମନୁଷ୍ଠାନଂ ମନ୍ଯେ ତଵ ନ ଦୁଷ୍କରମ୍
କୌରବ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିରାମୟ ଭଲ କର; ଆମ ଉପକାର ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ଦୁଃସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି ।
ଏଵଂ ଚ କାର୍ଯତାମେତି କାର୍ଯଂ ତଵ ଜନାର୍ଦନ । ଗମନାଦେଵମେଵ ତ୍ଵଂ କରିଷ୍ଯସି ଜନାର୍ଦନ
ଏଭଳି ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେବ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ; ତୁମେ ଯିବା ସହିତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିପାରିବ ।
ଚିକୀର୍ଷିତମଥାନ୍ଯତ୍ତେ ତସ୍ମିନ୍ଵୀର ଦୁରାତ୍ମାନି । ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଥା ତଵ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍
ହେ ବୀର, ତୁମେ ଯାହା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେହି କୁଟିଳମନ୍ତି ଲୋକଟିଏ ସେମାନେ ସବୁ କାମ ତୁମେ ଯେପରି ଚାହିବ, ସେହିପରି କରିଦେବେ।
ଶର୍ମ ତୈଃ ସହ ଵା ନୋଽସ୍ତୁ ତଵ ଵା ଯଚ୍ଚିକୀର୍ଷିତମ୍ । ଵିଚାର୍ଯମାଣୋ ଯଃ କାମସ୍ତଵ କୃଷ୍ଣ ସ ନୋ ଗୁରୁଃ
ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଯଦି ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି ହେବାକୁ ହେଉ, କିମ୍ବା ନ ହେଉ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ବିଚାର କରୁଛ, ସେଇ ଆମ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ନୀତି।
ନ ସ ନାର୍ହତି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଵଧଂ ସସୁତବାନ୍ଧଵଃ। ଯେନ ଧର୍ମସୁତେ ଦୃଷ୍ଟା ନ ସା ଶ୍ରୀରୁପମର୍ଷିତା
ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ, ମୃତ୍ୟୁର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କର ହରାଇଯିଥିବା ଶ୍ରୀକୁ ଦେଖିନଥିଲେ।
ଯଚ୍ଚାପ୍ଯପଶ୍ଯତୋପାଯଂ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ମଧୁସୂଦନ। ଉପାଯେନ ନୃଶଂସେନ ହୃତା ଦୁର୍ଦ୍ଯୂତଦେଵିନା
ଏବଂ ମଧୁସୂଦନ ଯେଉଁ ଧର୍ମମୟ ଉପାୟ ଦେଖିଥିଲେ, ଦୁଷ୍ଟ ଚାଳିରେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ତାଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଦୁର୍ଦ୍ୟୁତ ଦେବୀ ଧରାଗଲେ।
କଥଂ ହି ପୁରୁଷୋ ଜାତଃ କ୍ଷତ୍ରିଯେଷୁ ଧନୁର୍ଧରଃ । ସମାହୂତୋ ନିଵର୍ତେତ ପ୍ରାଣତ୍ଯାଗେଽପ୍ଯୁପସ୍ଥିତେ
ଏମିତି ଯୋଦ୍ଧା ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା, ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକ, ଆହ୍ୱାନ ମିଳିଲେ, ଜୀବନ ଦେବାକୁ ପଡିଲେ ମଧ୍ୟ, କିପରି ପଛକୁ ହଟିପାରିବ?
ଅଧର୍ମେଣ ଜିତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵନେ ପ୍ରଵୃଜିତାଂସ୍ତଥା। ଵଧ୍ଯତାଂ ମମ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ନିର୍ଗତୋଽସୌ ସୁଯୋଧନଃ
ଅନ୍ୟାୟରେ ହାରି, ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଯିଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ସେଇ ଦୁର୍ଯୋଧନକୁ ମୁଁ ମାରିଦେବି।
ନ ଚୈତଦଦ୍ଭୁତଂ କୃଷ୍ଣ ମିତ୍ରାର୍ଥେ ଯଚ୍ଚିକୀର୍ଷସି। କ୍ରିଯା କଥଂଚ ମୁଖ୍ଯା ସ୍ଯାନ୍ମୃଦୁନା ଚେତରେଣ ଵା
ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରୁଛ, ଏଥିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ; ମୁଖ୍ୟ କାମ କିପରି ମୃଦୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରେ ହେବ?
ଅଥଵା ମନ୍ଯସେ ଜ୍ଯାଯାନ୍ଵଧସ୍ତେଷାମନନ୍ତରମ୍ । ତଦେଵ କ୍ରିଯତାମାଶୁ ନ ଵିଚାର୍ଯମତସ୍ତ୍ଵଯା
କିମ୍ବା, ତୁମେ ଯଦି ଭାବୁଛ, ସେମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଉଚିତ, ତେବେ ଏହି କାମ ତୁରନ୍ତ କର, ଆଉ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଜାନାସି ହି ଯଥୈତେନ ଦ୍ରୌପଦୀ ପାପବୁଦ୍ଧିନା । ପରିକ୍ଲିଷ୍ଟା ସଭାମଧ୍ଯେ ତଚ୍ଚ ତସ୍ଯୋପମର୍ଷିତମ୍
ତୁମେ ଜାଣୁଛ, ଦ୍ରୌପଦୀ କିପରି ସଭା ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ପାପମନ୍ତି ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ଏହା ସହିଥିଲେ।
ସ ନାମ ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ତେତ ପାଣ୍ଡଵେଷ୍ଵିତି ମାଧଵ। ନ ମେ ସଞ୍ଜାଯତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ବୀଜମୁପ୍ତମିଵୋଷରେ
ହେ ମାଧବ, ସେ କିପରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ନ୍ୟାୟ କରିପାରିବ? ମୋର ମନରେ ଏମିତି ଭାବ ଆସେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଉଷାର ଜମିରେ ବିଆ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ହୁଏନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଯନ୍ମନ୍ଯସେ ଯୁକ୍ତଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ହିତଂ ଚ ଯତ୍। ତଥାଽଽଶୁ କୁରୁ ଵାର୍ଷ୍ଣେଯ ଯନ୍ନଃ କାର୍ଯମନନ୍ତରମ୍
ସେଠାରୁ, ତୁମେ ଯାହାକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଭାବୁଛ, ହେ ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀ, ଆମ ପାଇଁ ଯାହା ଆବଶ୍ୟକ, ସେହି କାମ ତୁରନ୍ତ କର।
ଏଵମେତନ୍ମହାବାହୋ ଯଥା ଵଦସି ପାଣ୍ଡଵ। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ କୁରୂଣାଂ ଚ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯେ ନିରାମଯମ୍। ସର୍ଵଂ ତ୍ଵିଦଂ ମମାଯତ୍ତଂ ବୀଭତ୍ସୋ କର୍ମଣୋର୍ଦ୍ଵଯୋଃ
ହଁ, ମହାବାହୁ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ସେହିପରି ହେବ; ପାଣ୍ଡବ ଓ କୌରବ, ଦୁହେଁ ପାଇଁ ମୁଁ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ହେବି। କିନ୍ତୁ, ଏହି ସବୁ କାମ ତୁମେ ଓ ବୀମଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛି।
କ୍ଷେତ୍ରଂ ହି ରସଵଚ୍ଛୁଦ୍ଧଂ କର୍ମଣୈଵୋପପାଦିତମ୍। ଋତେ ଵର୍ଷାନ୍ନ କୌନ୍ତେଯ ଜାତୁ ନିର୍ଵର୍ତଯେତ୍ଫଲମ୍
ଏକ ଚାଷ ଜମି ଯେତେ ଉପଯୋଗୀ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ହେଉ, କାମ କଲେ ମାତ୍ର ଫଳ ମିଳେ; ବର୍ଷା ଛାଡ଼ି, ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, କେବେ ଫଳ ହୁଏନାହିଁ।
ତତ୍ର ଵୈ ପୌରୁଷଂ ବ୍ରୂଯୁରାସେକଂ ଯତ୍ର କାରିତମ୍। ତତ୍ର ଚାପି ଧ୍ରୁଵଂ ପଶ୍ଯେଚ୍ଛୋଷଣଂ ଦୈଵକାରିତମ୍
ଏଠି ଲୋକେ ଚେଷ୍ଟାକୁ ଜଳସିଞ୍ଚନ ସହିତ ତୁଳନା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଖରାକୁ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୋଲି ଦେଖନ୍ତି।