ଏତଦେଵ ନିମିତ୍ତଂ ତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଯଥା ତ୍ଵଯି । ନାନ୍ଵତପ୍ଯତ କୋପେନ ତଵ କୃତ୍ଵାଽପି ଦୁଷ୍କରମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ତୁମ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ଦୁର୍ଲଭ କାମ କଲେ, ଏହି ଏକମାତ୍ର କାରଣରୁ ସେ ପରେ କ୍ରୋଧରେ କେବେ ଅନୁତାପ କରିଲେ ନାହିଁ।
ପିତାମହସ୍ଯ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ସାଧୂନାଂ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ନଗରସ୍ଯ ଚ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର, ନୀତିବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା ଓ ସହରର ଲୋକମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ—
ପଶ୍ଯତାଂ କୁରୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵେଷାମେଵ ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ଦାନଶୀଲଂ ମୃଦୁଂ ଦାନ୍ତଂ ଧର୍ମଶୀଲମନୁଵ୍ରତମ୍
ସମସ୍ତ କୁରୁମୁଖ୍ୟମାନେ ଯଥାର୍ଥରେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଦାନଶୀଳ, ମୃଦୁ, ନିୟମିତ, ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ତୁମେ—
ଯତ୍ତ୍ଵାମୁପଧିନା ରାଜନ୍ଦ୍ଯୂତେ ଵଞ୍ଚିତଵାଂସ୍ତଦା । ନ ଚାପତ୍ରପତେ ତେନ ନୃଶଂସଃ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା
ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ଚାଳକି ଦ୍ୟୂତରେ ହରାଇଦେଲେ, ସେ ନିଜ କୁକର୍ମ ପାଇଁ କେବେ ଲଜ୍ଜା ମାନିଲେ ନାହିଁ।
ତଥାଶୀଲସମାଚରେ ରାଜନ୍ମା ପ୍ରଣଯଂ କୃଥାଃ । ଵଧ୍ଯାସ୍ତେ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ କିଂ ପୁନସ୍ତଵ ଭାରତ
ରାଜା, ଏହି ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ବ୍ୟବହାର; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମମତା ଦେଖାଅନି। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ, ତୁମ ପାଇଁ ତ ଅବଶ୍ୟ।
ଵାଗ୍ଭିସ୍ତ୍ଵପ୍ରତିରୂପାଭିରତୁଦତ୍ତ୍ଵାଂ ସହାନୁଜମ୍ । ଶ୍ଲାଘମାନଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ସନ୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଭାଷତେ
ଅନୁଚିତ ଓ କଠୋର କଥାରେ ସେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାଇମାନୋଁକୁ ଅପମାନ କଲେ, ନିଜ ଭାଇମାନୋଁ ସହ ଗର୍ବରେ ହସୁଥିଲେ।
ଏତାଵତ୍ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ହି ନାସ୍ତି କିଂଚିଦିହ ସ୍ଵକମ୍ । ନାମଧେଯଂ ଚ ଗୋତ୍ରଂ ଚ ତଦପ୍ଯେଷାଂ ନ ଶିଷ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅପନାର ରହିଲା ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ନାଁ ଓ ଗୋତ୍ର ମଧ୍ୟ ରହିଲା ନାହିଁ।
କାଲେନ ମହତା ଚୈଷାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ପରାଭଵଃ । ପ୍ରକୃତିଂ ତେ ଭଜିଷ୍ଯନ୍ତି ନଷ୍ଟପ୍ରକୃତଯୋ ମଯି
ସମୟ ଯିବା ସହ ତାଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ହାର ଆସିବ; ତାଙ୍କର ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
ଦୁଃଶାସନେନ ପାପେନ ତଦା ଦ୍ଯୂତେ ପ୍ରଵର୍ତିତେ । ଅନାଥଵତ୍ତଦା ଦେଵୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ସୁଦୁରାତ୍ମନା
ପାପୀ ଦୁଃଶାସନ ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୟୂତ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଅନାଥ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ଆକୃଷ୍ଯ କେଶେ ରୁଦତୀ ସଭାଯାଂ ରାଜସଂସଦି । ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣପ୍ରମୁଖତୋ ଗୌରିତି ଵ୍ଯାହୃତା ମୁହୁଃ
କେଶ ଧରି ଟାଣି, କାନ୍ଦୁଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ରାଜସଭାରେ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନୋଁ ସମ୍ମୁଖରେ, ବାରମ୍ବାର 'ଦାସୀ' ବୋଲି ଡାକାଯାଇଥିଲା।
ଭଵତା ଵାରିତାଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତରୋ ଭୀମଵିକ୍ରମାଃ । ଧର୍ମପାଶନିବଦ୍ଧାଶ୍ଚ ନ କିଂଚିତ୍ପ୍ରତିପେଦିରେ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନୋଁକୁ, ଭୀମ ପରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ; ଧର୍ମରେ ବନ୍ଧା ଥିବାରୁ ସେମାନେ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଏତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚ ପରୁଷା ଵାଚଃ ସ ସମୁଦୀରଯନ୍ । ଶ୍ଲାଘତେ ଜ୍ଞାତିମଧ୍ଯେ ସ୍ମ ତ୍ଵଯି ପ୍ରଵ୍ରଜିତେ ଵନମ୍
ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଠୋର କଥା କହି, ସେ ତୁମେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିବାବେଳେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟମାନୋଁ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ବ କରୁଥିଲେ।
ଯେ ତତ୍ରାସନ୍ସମାନୀତାସ୍ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵାମନାଗସମ୍। ଅଶ୍ରୁକଣ୍ଠା ରୁଦନ୍ତଶ୍ଚ ସଭାଯାମାସତେ ସଦା
ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ, ଦୋଷ ନଥିବା ତୁମକୁ ଦେଖି, ସଭାରେ ସଦା କଣ୍ଠ ଭରି କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ନ ଚୈନମଭ୍ଯନନ୍ଦଂସ୍ତେ ରାଜାନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ। ସର୍ଵେ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତତ୍ର ନିନ୍ଦନ୍ତି ସ୍ମ ସଭାସଦଃ
ସେଠାରେ ରାଜାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଲେ ନାହିଁ; ସଭାସଦସ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିଲେ।
କୁଲୀନସ୍ଯ ଚ ଯା ନିନ୍ଦା ଵଧୋ ଵାଽମିତ୍ରକର୍ଶନ । ମହାଗୁଣୋ ଵଧୋ ରାଜନ୍ନୁ ତୁ ନିନ୍ଦା କୁଜୀଵିକା
ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଲୋକ ପାଇଁ ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ—ରାଜା, ମୃତ୍ୟୁ ବଡ଼ ଗୁଣ, କିନ୍ତୁ ନିନ୍ଦା ନିମ୍ନ ଜୀବିକା।
ତଦୈଵ ନିହତୋ ରାଜନ୍ଯଦୈଵ ନିରପତ୍ରପଃ। ନିନ୍ଦିତଶ୍ଚ ମହାରାଜ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସର୍ଵରାଜଭିଃ
ମହାରାଜ, ସେ ଯେତେବେଳେ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି ଏମିତି କାମ କଲେ, ସେ ତକ୍ଷଣାତ୍ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀରେ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ଈଷତ୍କରୋ ଵଧସ୍ତସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ଚାରିତ୍ରମୀଦୃଶମ୍ । ପ୍ରସ୍କୁନ୍ଦେନ ପ୍ରତିସ୍ତବ୍ଧଶ୍ଛିନ୍ନମୂଲ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ
ଏପରି ଚରିତ୍ର ଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଅତି ସାଧାରଣ ଶାସ୍ତି; ଯେପରି ଜୋର ହାବାରେ ମୂଳ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଗଛ।
ଵଧ୍ଯଃ ସର୍ପ ଇଵାନାର୍ଯଃ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଦୁର୍ମତିଃ । ଜହ୍ଯେନ ତ୍ଵମମିତ୍ରଘ୍ନ ମା ରାଜନ୍ଵିଚିକିତ୍ସିଥାଃ
ଅନାର୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଲୋକ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ପ ପରି ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ; ରାଜା, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ନି, ସନ୍ଦେହ କରନି।
ସର୍ଵଥା ତ୍ଵତ୍କ୍ଷମଂ ଚୈତଦ୍ରୋଚତେ ଚ ମମାନଘ। ଯତ୍ତ୍ଵଂ ପିତରି ଭୀଷ୍ମେ ଚ ପ୍ରଣିପାତଂ ସମାଚରେଃ
ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ, ତୁମେ ତୁମର ପିତା ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନମ୍ରତା ଦେଖାଉଛ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଚିତ ଓ ମୋତେ ଖୁସି ମିଳୁଛି।
ଅହଂ ତୁ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଗତ୍ଵା ଛେତ୍ସ୍ଯାମି ସଂଶଯମ୍। ଯେଷାମସ୍ତି ଦ୍ଵିଧାଭାଵୋ ରାଜନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ପ୍ରତି
ମୁଁ ନିଜେ ଯାଇ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଧା ଅଛି, ବିଶେଷକରି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ସମ୍ପର୍କରେ, ସେଠାରେ ସେହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବି, ରାଜା।
ମଧ୍ଯେ ରାଜ୍ଞାମହଂ ତତ୍ର ପ୍ରାତିପୌରୁଷିକାନ୍ଗୁଣାନ୍ । ତଵ ସଙ୍କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଯେ ଚ ତସ୍ଯ ଵ୍ଯତିକ୍ରମାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୁଁ ତୁମର ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ କହିବି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ କାମଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବି।
ବ୍ରୁଵତସ୍ତତ୍ର ମେ ଵାକ୍ଯଂ ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ହିତମ୍। ନିଶମ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ନାନାଜନପଦେଶ୍ଵରାଃ
ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ ଓ ଉପକାର ସହିତ ଉପଦେଶ ଦେବି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେଶର ରାଜାମାନେ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣିବେ।
ତ୍ଵଯି ସଂପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ଧର୍ମାତ୍ମା ସତ୍ଯଵାଗିତି । ତସ୍ମିଂଶ୍ଚାଧିଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ଯଥା ଲୋଭାଦଵର୍ତତ
ସେମାନେ ଭାବିବେ ଯେ, ତୁମେ ଧର୍ମିକ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ, ତେଣୁ ସେମାନେ ତୁମ ପକ୍ଷରେ ହେବେ; ଏବଂ ସେମାନେ ଜାଣିପାରିବେ ଯେ, ସେ (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ) ଲୋଭରେ ଏପରି କାମ କରିଛନ୍ତି।
ଗର୍ହଯିଷ୍ଯାମି ଚୈଵୈନଂ ପୌରଜାନପଦେଷ୍ଵପି । ଵୃଦ୍ଧବାଲାନୁପାଦାଯ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯେ ସମାଗତେ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବୟସ୍କ ଓ ଶିଶୁମାନେ ଥିବା ସମୟରେ, ଚାରି ଜାତିର ଲୋକ ଏକଠା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିନ୍ଦା କରିବି।
ଶମଂ ଵୈ ଯାଚମାନସ୍ତ୍ଵଂ ନାଧର୍ମଂ ତତ୍ର ଲପ୍ସ୍ଯସେ । କୁରୂନ୍ଵିଗର୍ହଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ପାର୍ଥିଵାଃ
ତୁମେ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସମୟରେ, କୌଣସି ଅଧର୍ମର ଦୋଷ ତୁମ ଉପରେ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ; ରାଜାମାନେ କୁରୁମାନେ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ।
ତସ୍ମିଂଲ୍ଲୋକପରିତ୍ଯକ୍ତେ କିଂ କାର୍ଯମଵଶିଷ୍ଯତେ। ହତେ ଦୁର୍ଯୋଧନେ ରାଜନ୍ଯଦନ୍ଯତ୍କ୍ରିଯତାମିତି
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ) ଛାଡ଼ିଦେବେ, ତେବେ ଆଉ କ'ଣ କରିବାକୁ ବାକି ରହିବ? ଯଦି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ମାରାଯାଏ, ତେବେ ଆଉ ଯାହା କରିବା ଦରକାର, ତାହା କର।
ଯାତ୍ଵା ଚାହଂ କୁରୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯୁଷ୍ମଦର୍ଥମହାପଯନ୍ । ଯତିଷ୍ଯେ ପ୍ରଶମଂ କର୍ତୁଂ ଲକ୍ଷଯିଷ୍ଯେ ଚ ଚେଷ୍ଟିତମ୍
ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଉପହାର ଦେଇ, ଶାନ୍ତି ହେବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି ଓ ସେମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଦେଖିବି।
କୌରଵାଣାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଚ ଗତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧାଧିକାରିକାମ୍ । ନିଶମ୍ଯ ଵିନିଵର୍ତିଷ୍ଯେ ଜଯାଯ ତଵ ଭାରତ
ମୁଁ କୌରବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ କେତେ ଉତ୍ସୁକ ଅଛନ୍ତି ତାହା ଜାଣି, ତୁମ ଜୟ ପାଇଁ ପୁଣି ଫେରିଆସିବି, ଭାରତ।
ସର୍ଵଥା ଯୁଦ୍ଧମେଵାହମାଶଂସାପି ପରୈଃ ସହ । ନିମିତ୍ତାନି ହି ସର୍ଵାଣି ତଥା ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵନ୍ତି ମେ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ହେବାକୁ ଆଶା କରୁଛି; କାରଣ ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନ ଏପରି ଦେଖାଯାଉଛି।
ମୃଗାଃ ଶକୁନ୍ତାଶ୍ଚ ଵଦନ୍ତି ଘୋରଂ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵମୁଖ୍ଯେଷୁ ନିଶାମୁଖେଷୁ । ଘୋରାଣି ରୂପାଣି ତଥୈଵ ଚାଗ୍ନି- ର୍ଵର୍ଣାନ୍ବହୂନ୍ପୁଷ୍ଯତି ଘୋରରୂପାନ୍
ପଶୁ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି; ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ରାତି ଆସିବାବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଦେଖାଯାଉଛି, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରୁଛି।