ନ ହି ନଃ ପ୍ରୀଣଯେଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନ ଦେଵତ୍ଵଂ କୁତଃ ସୁଖମ୍। ନ ଚ ସର୍ଵାମରୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତଵ ଦ୍ରୋହେଣ ମାଧଵ
ଧନ, ଦେବତ୍ୱ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ କିଛି ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଖୁସି ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ, ହେ ମାଧବ, ଯଦି ତୁମକୁ ଧୋକା ଦେଇ ଏହା ମିଳେ।
ଜାନାମ୍ଯେତାଂ ମହାରାଜ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପାପତାମ୍। ଅଵାଚ୍ଯାସ୍ତୁ ଭଵିଷ୍ଯାମଃ ସର୍ଵଲୋକେ ମହୀକ୍ଷିତାଂ
ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଜାଣେ, ହେ ମହାରାଜ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟତା; ଆମେ ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ନିନ୍ଦିତ ହେବୁ।
ନ ଚାପି ମମ ପର୍ଯାପ୍ତାଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ । କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ସ୍ଥାତୁଂ ସିଂହସ୍ଯେଵେତରେ ମୃଗାଃ
ମୋତେ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଏକଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହେଉଛି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯେପରି ସିଂହ ସାମ୍ନାରେ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଅସହାୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅଥ ଚେତ୍ତେ ପ୍ରଵର୍ତେରନ୍ମଯି କିଂଚିଦସାଂପ୍ରତମ୍। ନିର୍ଦହେଯଂ କୁରୂନ୍ସର୍ଵାନିତି ମେ ଧୀଯତେ ମତିଃ
ଯଦି ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ଅସମୟରେ କିଛି କରିବେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କୌରବମାନେକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବି; ଏହି ମୋ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ।
ନ ଜାତୁ ଗମନଂ ପାର୍ଥ ଭଵେତ୍ତତ୍ର ନିରର୍ଥକମ୍ । ଅର୍ଥପ୍ରାପ୍ତିଃ କଦାଚିତ୍ସ୍ଯାଦନ୍ତତୋ ଵାପ୍ଯଵାଚ୍ଯତା
ହେ ପୃଥାପୁତ୍ର, ସେଠାକୁ ଯିବା କେବେ ଅଫଳ ହେବ ନାହିଁ; କେବେ କେବେ ଲାଭ ମିଳିପାରେ, କିମ୍ବା ଅତି କମରେ ଅପବାଦ ରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରେ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଧର୍ମରାଜୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଭାତୄଣାଂ ସମଵେତାନାଂ ସକାଶେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଥିବା ସାମ୍ନାରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯତ୍ତୁଭ୍ଯଂ ରୋଚତେ କୃଷ୍ଣ ସ୍ଵସ୍ତି ପ୍ରାପ୍ନୁହି କୌରଵାନ୍। କୃତାର୍ଥଂ ସ୍ଵସ୍ତିମନ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁନରାଗତମ୍
ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଯାହାକୁ ଭଲ ବୁଝ, କୌରବମାନେ ପାଇଁ ଭଲ କର; ମୁଁ ଆଶା କରେ ତୁମେ ସୁସ୍ଥ ଓ ସଫଳ ହୋଇ ପୁଣି ଆସିବ।
ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନ କୁରୂନ୍ଗତ୍ଵା ଭରତାଞ୍ଶମଯନ୍ପ୍ରଭୋ। ଯଥା ସର୍ଵେ ସୁମନସଃ ସହ ସ୍ଯାମ ସୁଚେତସଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ କୌରବମାନେ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଭାରତବଂଶୀମାନେକୁ ମନାଇ, ଯେପରି ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ ଓ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ମନେ ଏକତ୍ର ହେଇପାରିବା।
ଭ୍ରାତା ଚାସି ସଖା ଚାସି ବୀଭତ୍ସୋର୍ମମ ଚ ପ୍ରିଯଃ। ସୌହୃଦେନାଵିଶଙ୍ଖ୍ଯୋଽସି ସ୍ଵସ୍ତି ପ୍ରାପ୍ନୁହି ଭୂତଯେ
ତୁମେ ମୋର ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ତୁମର ମନ ଭଲ ଥିବାରୁ ଆମେ ତୁମ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁନାହିଁ—ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ସୁସ୍ଥ ରୁହ।
ଅସ୍ମାନ୍ଵେତ୍ଥ ପରାନ୍ଵେତ୍ଥ ଵେତ୍ଥାର୍ଥାନ୍ଵେତ୍ଥ ଭାଷିତୁମ୍। ଯଦ୍ଯଦସ୍ମଦ୍ଧିତଂ କୃଷ୍ଣ ତତ୍ତଦ୍ଵାଚ୍ଯଃ ସୁଯୋଧନଃ
ତୁମେ ଆମକୁ, ଅନ୍ୟମାନେକୁ, କଣ କହିବା ଓ କଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଜାଣ; ଆମର ଭଲ ପାଇଁ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେହି କଥା ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ କହ।
ଯଦ୍ଯଦ୍ଧର୍ମେଣ ସଂଯୁକ୍ତମୁପପଦ୍ଯେଦ୍ଧିତଂ ଵଚଃ। ତତ୍ତତ୍କେଶଵ ଭାଷେଥାଃ ସାନ୍ତ୍ଵଂ ଵା ଯଦି ଵେତରତ୍
ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ କଥା ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ଭଲ, ହେ କେଶବ, ସେହି କଥା କହ; ଚାହେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ହେଉ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି।
ସଞ୍ଜଯସ୍ଯ ଶ୍ରୁତଂ ଵାକ୍ଯଂ ଭଵତଶ୍ଚ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା। ସର୍ଵଂ ଜାନାମ୍ଯଭିପ୍ରାଯଂ ତେଷାଂ ଚ ଭଵତଶ୍ଚ ଯଃ
ମୁଁ ସଞ୍ଜୟଙ୍କର କଥା ଏବଂ ତୁମର କଥା ଶୁଣିଛି; ସେମାନେ ଓ ତୁମେ କଣ ଭାବୁଛ, ସେଥିରେ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଗତ।
ତଵ ଧର୍ମାଶ୍ରିତା ବୁଦ୍ଧିସ୍ତେଷାଂ ଵୈରାଶ୍ରଯା ମତିଃ। ଯଦଯୁଦ୍ଧେନ ଲଭ୍ଯେତ ତତ୍ତେ ବହୁମତଂ ଭଵେତ୍
ତୁମର ମନ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଛି, ସେମାନଙ୍କର ମନ ଦ୍ୱେଷରେ; ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁ ଲାଭ ମିଳିପାରେ, ସେହିକୁ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉଛ।
ନ ଚୈଵଂ ନୈଷ୍ଠିକଂ କର୍ମ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ। ଆହୁରାଶ୍ରମିଣଃ ସର୍ଵେ ନ ଭୈକ୍ଷଂ କ୍ଷତ୍ରିଯଶ୍ଚରେତ୍
କିନ୍ତୁ ଏପରି ଆଚରଣ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ପରମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ନୁହେଁ, ରାଜା; ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମବାସୀ କହନ୍ତି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭିକ୍ଷା କରି ଜୀବନ ଚାଲାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଜଯୋ ଵଧୋ ଵା ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଧାତ୍ରାଽଽଦିଷ୍ଟଃ ସନାତନଃ। ସ୍ଵଧର୍ମଃ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯୈଷ କାର୍ପଣ୍ଯଂ ନ ପ୍ରଶତ୍ଯତେ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ଏହି ହେଉଛି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ—ଦୁର୍ବଳତା କେବେ ମନ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ।
ନ ହି କାର୍ପଣ୍ଯମାସ୍ଥାଯ ଶକ୍ଯା ଵୃତ୍ତିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ଵିକ୍ରମସ୍ଵ ମହାବାହୋ ଜହି ଶତ୍ରୂନ୍ପରନ୍ତପ
ଦୁର୍ବଳତା ଧରି ରହିଲେ ଜୀବନ ଚାଲିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ, ମହାବାହୁ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କର।
ଅତିଗୃଦ୍ଧାଃ କୃତସ୍ନେହା ଦୀର୍ଘକାଲଂ ସହୋଷିତାଃ । କୃତମିତ୍ରାଃ କୃତବଲା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଃ ପରନ୍ତପ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା, ଅତ୍ୟଧିକ ଲୋଭୀ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସହଯୋଗ ଓ ମିତ୍ରତା କରିଛନ୍ତି, ଶକ୍ତି ଏବଂ ମିତ୍ର ଜମା କରିଛନ୍ତି।
ନ ପର୍ଯାଯୋଽସ୍ତି ଯତ୍ସାମ୍ଯଂ ତ୍ଵଯି କୁର୍ଯୁର୍ଵିଶାଂପତେ । ବଲଵତ୍ତାଂ ହି ମନ୍ଯନ୍ତେ ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦିଭିଃ
ସେମାନେ କେବେ ତୁମ ସହିତ ସମତା ଚାହିବେ ନାହିଁ, ରାଜା; କାରଣ ସେମାନେ ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ନେଇ ଆପଣମାନେକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବୁଛନ୍ତି।
ଯାଵଚ୍ଚ ମାର୍ଦଵେନୈତାନ୍ରାଜନ୍ନୁପଚରିଷ୍ଯସି। ତାଵଦେତେ ହରିଷ୍ଯନ୍ତି ତଵ ରାଜ୍ଯମରିନ୍ଦମ
ତୁମେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ପ୍ରତି ମୃଦୁତା ଦେଖାଉଛ, ରାଜା, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ତୁମ ରାଜ୍ୟକୁ ଦଳନ କରିବେ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା।
ନାନୁକ୍ରୋଶାନ୍ନ କାର୍ପଣ୍ଯାନ୍ନ ଚ ଧର୍ମାର୍ଥକାରଣାତ୍। ଅଲଂ କର୍ତୁଂ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତଵ କାମମରିନ୍ଦମ
ନ କରୁଣା, ନ ଦୁର୍ବଳତା, ନ ଧର୍ମ କିମ୍ବା ଲାଭ ପାଇଁ—ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ କେବେ ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ କିଛି କରିବେ ନାହିଁ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା।
ଏତଦେଵ ନିମିତ୍ତଂ ତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଯଥା ତ୍ଵଯି । ନାନ୍ଵତପ୍ଯତ କୋପେନ ତଵ କୃତ୍ଵାଽପି ଦୁଷ୍କରମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ତୁମ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ଦୁର୍ଲଭ କାମ କଲେ, ଏହି ଏକମାତ୍ର କାରଣରୁ ସେ ପରେ କ୍ରୋଧରେ କେବେ ଅନୁତାପ କରିଲେ ନାହିଁ।
ପିତାମହସ୍ଯ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଵିଦୁରସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ସାଧୂନାଂ ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ ନଗରସ୍ଯ ଚ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର, ନୀତିବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜା ଓ ସହରର ଲୋକମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ—
ପଶ୍ଯତାଂ କୁରୁମୁଖ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵେଷାମେଵ ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ଦାନଶୀଲଂ ମୃଦୁଂ ଦାନ୍ତଂ ଧର୍ମଶୀଲମନୁଵ୍ରତମ୍
ସମସ୍ତ କୁରୁମୁଖ୍ୟମାନେ ଯଥାର୍ଥରେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଦାନଶୀଳ, ମୃଦୁ, ନିୟମିତ, ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ତୁମେ—
ଯତ୍ତ୍ଵାମୁପଧିନା ରାଜନ୍ଦ୍ଯୂତେ ଵଞ୍ଚିତଵାଂସ୍ତଦା । ନ ଚାପତ୍ରପତେ ତେନ ନୃଶଂସଃ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା
ରାଜା, ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ଚାଳକି ଦ୍ୟୂତରେ ହରାଇଦେଲେ, ସେ ନିଜ କୁକର୍ମ ପାଇଁ କେବେ ଲଜ୍ଜା ମାନିଲେ ନାହିଁ।
ତଥାଶୀଲସମାଚରେ ରାଜନ୍ମା ପ୍ରଣଯଂ କୃଥାଃ । ଵଧ୍ଯାସ୍ତେ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ କିଂ ପୁନସ୍ତଵ ଭାରତ
ରାଜା, ଏହି ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ବ୍ୟବହାର; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ମମତା ଦେଖାଅନି। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ, ତୁମ ପାଇଁ ତ ଅବଶ୍ୟ।
ଵାଗ୍ଭିସ୍ତ୍ଵପ୍ରତିରୂପାଭିରତୁଦତ୍ତ୍ଵାଂ ସହାନୁଜମ୍ । ଶ୍ଲାଘମାନଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ସନ୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ଭାଷତେ
ଅନୁଚିତ ଓ କଠୋର କଥାରେ ସେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ଭାଇମାନୋଁକୁ ଅପମାନ କଲେ, ନିଜ ଭାଇମାନୋଁ ସହ ଗର୍ବରେ ହସୁଥିଲେ।
ଏତାଵତ୍ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ହି ନାସ୍ତି କିଂଚିଦିହ ସ୍ଵକମ୍ । ନାମଧେଯଂ ଚ ଗୋତ୍ରଂ ଚ ତଦପ୍ଯେଷାଂ ନ ଶିଷ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଅପନାର ରହିଲା ନାହିଁ; ତାଙ୍କର ନାଁ ଓ ଗୋତ୍ର ମଧ୍ୟ ରହିଲା ନାହିଁ।
କାଲେନ ମହତା ଚୈଷାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ପରାଭଵଃ । ପ୍ରକୃତିଂ ତେ ଭଜିଷ୍ଯନ୍ତି ନଷ୍ଟପ୍ରକୃତଯୋ ମଯି
ସମୟ ଯିବା ସହ ତାଙ୍କ ଉପରେ ବଡ଼ ହାର ଆସିବ; ତାଙ୍କର ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ।
ଦୁଃଶାସନେନ ପାପେନ ତଦା ଦ୍ଯୂତେ ପ୍ରଵର୍ତିତେ । ଅନାଥଵତ୍ତଦା ଦେଵୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ସୁଦୁରାତ୍ମନା
ପାପୀ ଦୁଃଶାସନ ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୟୂତ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଅନାଥ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କଲେ।
ଆକୃଷ୍ଯ କେଶେ ରୁଦତୀ ସଭାଯାଂ ରାଜସଂସଦି । ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣପ୍ରମୁଖତୋ ଗୌରିତି ଵ୍ଯାହୃତା ମୁହୁଃ
କେଶ ଧରି ଟାଣି, କାନ୍ଦୁଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ରାଜସଭାରେ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନୋଁ ସମ୍ମୁଖରେ, ବାରମ୍ବାର 'ଦାସୀ' ବୋଲି ଡାକାଯାଇଥିଲା।