ହଵିଷାଽଗ୍ନିର୍ଯଥା କୃଷ୍ଣ ଭୂଯ ଏଵାଭିଵର୍ଧତେ। ଅତୋଽନ୍ଯଥା ନାସ୍ତି ଶାନ୍ତିର୍ନିତ୍ଯମନ୍ତରମନ୍ତତଃ
ଯେପରି ଅଗ୍ନି ହବି ଦେଲେ ପୁନଃ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏହିପରି ଅନ୍ୟଥା ଶାନ୍ତି ନାହିଁ, ଭିତରେ କିମ୍ବା ଶେଷରେ ସଦା।
ଅନ୍ତରଂ ଲିପ୍ସମାନାନାମଯଂ ଦୋଷୋ ନିରନ୍ତରଃ । ପୌରୁଷେ ଯୋ ହି ବଲଵାନାଧିର୍ହୃଦଯବାଧନଃ। ତସ୍ଯ ତ୍ଯାଗେନ ଵା ଶାନ୍ତିର୍ମରଣେନାପି ଵା ଭଵେତ୍
ଯେଉଁମାନେ ମଧ୍ୟର ଅବକାଶ ଚାହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦୋଷ ସଦା ରହିଥାଏ; ପୁରୁଷର ଶକ୍ତିର ଚିନ୍ତା ହୃଦୟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଏ; ଏହାକୁ ଛାଡିଦେଲେ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ମିଳିପାରେ।
ଅଥଵା ମୂଲଘାତେନ ଦ୍ଵିଷତାଂ ମଧୁସୂଦନ । ଫଲନିର୍ଵୃତ୍ତିରିଦ୍ଧା ସ୍ଯାତ୍ତନ୍ନୃଶଂସତରଂ ଭଵେତ୍
ନାହିଁତା ଦ୍ୱିଷମାନଙ୍କୁ ମୂଳରୁ ନାଶ କରିଦେଲେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଫଳ ମିଳିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅତି କ୍ରୂର ହେବ।
ଯା ତୁ ତ୍ଯାଗେନ ଶାନ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ତଦୃତେ ଵଧ ଏଵ ସଃ। ସଂଶଯାଚ୍ଚ ସମୁଚ୍ଛେଦାଦ୍ଦ୍ଵିଷତାମାତ୍ମନସ୍ତଥା
ଯେ ଶାନ୍ତି ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ଆସେ, ତାହା ଛାଡି ମୃତ୍ୟୁ ଅଟୁଟ; ସନ୍ଦେହ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଷମାନେ ଓ ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।
ନ ଚ ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ତଦିଚ୍ଛାମୋ ନ ଚେଚ୍ଛାମଃ କୁଲକ୍ଷଯମ୍। ଅତ୍ର ଯା ପ୍ରଣିପାତେନ ଶାନ୍ତିଃ ସୈଵ ଗରୀଯସୀ
ଆମେ ଏହାକୁ ଛାଡିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ଆମେ ନିଜ ବଂଶର ନାଶ ମଧ୍ୟ ଚାହୁଁନାହିଁ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଣିପାତ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ, ସେଇ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।
ସର୍ଵଥା ଯତମାନାନାମଯୁଦ୍ଧମଭିକାଙ୍କ୍ଷତାମ୍। ସାନ୍ତ୍ଵେ ପ୍ରତିହତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧଂ ନାପରାକ୍ରମଃ
ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଟାଳିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମିଳନ ଯଦି ବିଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ହୁଏ—ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ରହିନଥାଏ।
ପ୍ରତିଘାତେନ ସାନ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ଦାରୁଣଂ ସଂପ୍ରଵର୍ତତେ। ତଚ୍ଛୁନାମିଵ ସଂପାତେ ପଣ୍ଡିତୈରୁପଲକ୍ଷିତମ୍
ମିଳନ ରାସ୍ତା ବନ୍ଦ ହେଲେ, ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ କୁକୁରମାନଙ୍କ ଝଗଡ଼ା ପରି ଦେଖିଛନ୍ତି।
ଲାଙ୍ଗୂଲଚାଲନଂ କ୍ଷ୍ଵେଡା ପ୍ରତିଵାଚୋ ଵିଵର୍ତନମ୍ । ଦନ୍ତଦର୍ଶନମାରାଵସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ପୁଛ ହଲେଇବା, ଘର୍ଜନ, ଉତ୍ତର ଦେବା, ଦେଖି ହଟିଯିବା, ଦାନ୍ତ ଦେଖେଇବା—ଏ ସବୁ ପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ତତ୍ର ଯୋ ବଲଵାନ୍କୃଷ୍ଣ ଜିତ୍ଵା ସୋତ୍ତି ତଦାମିଷମ୍। ଏଵମେଵ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଵିଶେଷୋ ନାସ୍ତି କଶ୍ଚନ
ଏଠାରେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଜିତିଲାପରେ ଲାଭକୁ ନେଇଯାଏ; ଏଭଳି ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଥା ତ୍ଵେତଦୁଚିତଂ ଦୁର୍ବଲେଷୁ ବଲୀଯସାମ୍। ଅନାଦରୋ ଵିରୋଧଶ୍ଚ ପ୍ରଣିପାତୀ ହି ଦୁର୍ବଲଃ
ସବୁ ଦିଗରୁ ଏହି ଠିକ୍—ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଦୁର୍ବଳଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି ଏବଂ ବିରୋଧ କରନ୍ତି; କାରଣ ଦୁର୍ବଳମାନେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପିତା ରାଜା ଚ ଵୃଦ୍ଧଶ୍ଚ ସର୍ଵଥା ମାନମର୍ହତି। ତସ୍ମାନ୍ମାନ୍ଯଶ୍ଚ ପୂଜ୍ଯଶ୍ଚ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନାର୍ଦନ
ବାପା, ରାଜା ଏବଂ ବୟସ୍କ ସବୁବେଳେ ସମ୍ମାନ ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ; ତେଣୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
ପୁତ୍ରସ୍ନେହଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ମାଧଵ । ସ ପୁତ୍ରଵଶମାପନ୍ନଃ ପ୍ରଣିପାତଂ ପ୍ରହାସ୍ଯତି
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରତି ମମତା ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହେ ମାଧବ; ସେ ପୁଅଙ୍କ ଆଗ୍ରହରେ ପଡ଼ି, ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ଛାଡ଼ିଦେବେ।
ତତ୍ର କିଂ ମନ୍ଯସେ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରାପ୍ତକାଲମନନ୍ତରମ୍ । କଥମର୍ଥାଚ୍ଚ ଧର୍ମାଚ୍ଚ ନ ହୀଯେମହି ମାଧଵ
ତେଣୁ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? କିପରି ଆମେ ଧନ ଓ ଧର୍ମ ଦୁହିଁରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବୁ, ହେ ମାଧବ?
ଈଦୃଶେଽତ୍ଯର୍ଥକୃଚ୍ଛ୍ରେଽସ୍ମିନ୍କମନ୍ଯଂ ମଧୁସୂଦନ। ଉପସଂପ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହାମି ତ୍ଵାମୃତେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ସମସ୍ୟାରେ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ମୁଁ ତୁମ୍ଭିନା କାହାକୁଛି ପଚାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ପୁରୁଷୋत्तମ।
ପ୍ରିଯଶ୍ଚ ପ୍ରିଯକାମଶ୍ଚ ଗତିଜ୍ଞଃ ସର୍ଵକର୍ମଣାମ୍। କୋ ହି କୃଷ୍ଣାସ୍ତି ନସ୍ତ୍ଵାଦୃକ୍ସର୍ଵନିଶ୍ଚଯଵିତ୍ସୁହୃତ୍
ତୁମେ ଆମ ପ୍ରିୟ, ଆମ ଭଲ ଚାହୁଁଥିବା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଉପାୟ ଜାଣିଥିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବୁଝିପାରୁଥିବା ଏକମାତ୍ର ସାଥୀ; ଏପରି ଆଉ କିଏ ଅଛି, ହେ କୃଷ୍ଣ?
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଧର୍ମରାଜଂ ଜନାର୍ଦନଃ । ଉଭଯୋରେଵ ଵାମର୍ଥେ ଯାସ୍ଯାମି କୁରୁସଂସଦମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଦୁଇପକ୍ଷର ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ କୁରୁ ସଭାକୁ ଯିବି।'
ଶମଂ ତତ୍ର ଲଭେଯଂ ଚେଦ୍ଯୁଷ୍ମଦର୍ଥମହାପଯନ୍ । ପୁଣ୍ଯଂ ମେ ସୁମହଦ୍ରାଜଂଶ୍ଚରିତଂ ସ୍ଯାନ୍ମହାଫଲମ୍
ସେଠାରେ ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ବଡ଼ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ଶାନ୍ତି ଆଣିପାରିବି, ତେବେ ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ହେବ ଏବଂ ମହାଫଳ ଦେବ।
ମୋଚଯେଯଂ ମୃତ୍ଯୁପାଶାତ୍ସଂରବ୍ଧାନ୍କୁରୁସୃଞ୍ଜଯାନ୍। ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାଂ ଚ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ କୁରୁ, ଶୃଞ୍ଜୟ, ପାଣ୍ଡବ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି।
ନ ମମୈତନ୍ମତଂ କୃଷ୍ଣ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଯାଯାଃ କୁରୂନ୍ପ୍ରତି । ସୁଯୋଧନଃ ସୂକ୍ତମପି ନ କରିଷ୍ଯତି ତେ ଵଚଃ
ମୋ ମତରେ ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯେ ତୁମେ କୁରୁମାନେ ପାଖକୁ ଯାଅ; କାରଣ ସୁଯୋଧନ ତୁମେ ଯେପରି ଭଲ କଥା କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ମାନିବେ ନାହିଁ।
ସମେତଂ ପାର୍ଥିଵଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଵଶାନୁଗମ୍। ତେଷାଂ ମଧ୍ଯାଵତରଣଂ ତଵ କୃଷ୍ଣ ନ ରୋଚଯେ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ମୁଁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ହେ କୃଷ୍ଣ।
ନ ହି ନଃ ପ୍ରୀଣଯେଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ନ ଦେଵତ୍ଵଂ କୁତଃ ସୁଖମ୍। ନ ଚ ସର୍ଵାମରୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ତଵ ଦ୍ରୋହେଣ ମାଧଵ
ଧନ, ଦେବତ୍ୱ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ କିଛି ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଖୁସି ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ, ହେ ମାଧବ, ଯଦି ତୁମକୁ ଧୋକା ଦେଇ ଏହା ମିଳେ।
ଜାନାମ୍ଯେତାଂ ମହାରାଜ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପାପତାମ୍। ଅଵାଚ୍ଯାସ୍ତୁ ଭଵିଷ୍ଯାମଃ ସର୍ଵଲୋକେ ମହୀକ୍ଷିତାଂ
ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଜାଣେ, ହେ ମହାରାଜ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟତା; ଆମେ ଭୂମିର ରାଜାମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ନିନ୍ଦିତ ହେବୁ।
ନ ଚାପି ମମ ପର୍ଯାପ୍ତାଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ । କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ ସ୍ଥାତୁଂ ସିଂହସ୍ଯେଵେତରେ ମୃଗାଃ
ମୋତେ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଏକଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମୁଁ କ୍ରୋଧିତ ହେଉଛି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ; ଯେପରି ସିଂହ ସାମ୍ନାରେ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଅସହାୟ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଅଥ ଚେତ୍ତେ ପ୍ରଵର୍ତେରନ୍ମଯି କିଂଚିଦସାଂପ୍ରତମ୍। ନିର୍ଦହେଯଂ କୁରୂନ୍ସର୍ଵାନିତି ମେ ଧୀଯତେ ମତିଃ
ଯଦି ସେମାନେ ମୋ ସହିତ ଅସମୟରେ କିଛି କରିବେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କୌରବମାନେକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବି; ଏହି ମୋ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ।
ନ ଜାତୁ ଗମନଂ ପାର୍ଥ ଭଵେତ୍ତତ୍ର ନିରର୍ଥକମ୍ । ଅର୍ଥପ୍ରାପ୍ତିଃ କଦାଚିତ୍ସ୍ଯାଦନ୍ତତୋ ଵାପ୍ଯଵାଚ୍ଯତା
ହେ ପୃଥାପୁତ୍ର, ସେଠାକୁ ଯିବା କେବେ ଅଫଳ ହେବ ନାହିଁ; କେବେ କେବେ ଲାଭ ମିଳିପାରେ, କିମ୍ବା ଅତି କମରେ ଅପବାଦ ରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରେ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଧର୍ମରାଜୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଭାତୄଣାଂ ସମଵେତାନାଂ ସକାଶେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଥିବା ସାମ୍ନାରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯତ୍ତୁଭ୍ଯଂ ରୋଚତେ କୃଷ୍ଣ ସ୍ଵସ୍ତି ପ୍ରାପ୍ନୁହି କୌରଵାନ୍। କୃତାର୍ଥଂ ସ୍ଵସ୍ତିମନ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁନରାଗତମ୍
ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଯାହାକୁ ଭଲ ବୁଝ, କୌରବମାନେ ପାଇଁ ଭଲ କର; ମୁଁ ଆଶା କରେ ତୁମେ ସୁସ୍ଥ ଓ ସଫଳ ହୋଇ ପୁଣି ଆସିବ।
ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନ କୁରୂନ୍ଗତ୍ଵା ଭରତାଞ୍ଶମଯନ୍ପ୍ରଭୋ। ଯଥା ସର୍ଵେ ସୁମନସଃ ସହ ସ୍ଯାମ ସୁଚେତସଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ କୌରବମାନେ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଭାରତବଂଶୀମାନେକୁ ମନାଇ, ଯେପରି ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ ଓ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ମନେ ଏକତ୍ର ହେଇପାରିବା।
ଭ୍ରାତା ଚାସି ସଖା ଚାସି ବୀଭତ୍ସୋର୍ମମ ଚ ପ୍ରିଯଃ। ସୌହୃଦେନାଵିଶଙ୍ଖ୍ଯୋଽସି ସ୍ଵସ୍ତି ପ୍ରାପ୍ନୁହି ଭୂତଯେ
ତୁମେ ମୋର ଭାଇ, ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ତୁମର ମନ ଭଲ ଥିବାରୁ ଆମେ ତୁମ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁନାହିଁ—ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ସୁସ୍ଥ ରୁହ।
ଅସ୍ମାନ୍ଵେତ୍ଥ ପରାନ୍ଵେତ୍ଥ ଵେତ୍ଥାର୍ଥାନ୍ଵେତ୍ଥ ଭାଷିତୁମ୍। ଯଦ୍ଯଦସ୍ମଦ୍ଧିତଂ କୃଷ୍ଣ ତତ୍ତଦ୍ଵାଚ୍ଯଃ ସୁଯୋଧନଃ
ତୁମେ ଆମକୁ, ଅନ୍ୟମାନେକୁ, କଣ କହିବା ଓ କଣ କରିବା ଉଚିତ ତାହା ଜାଣ; ଆମର ଭଲ ପାଇଁ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେହି କଥା ସୁୟୋଧନଙ୍କୁ କହ।