ଯେ ଯେ ଲୋକାଃ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରପ୍ରଧାନା- ସ୍ତ୍ଵଯା ଭୁକ୍ତା ଯଂ ଚ କାଲଂ ଯଥାଵତ୍। ତାନ୍ମେ ରାଜନ୍ବ୍ରୂହି ସର୍ଵାନ୍ଯଥାଵ- ତ୍କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଵଦ୍ଭାଷସେ ତ୍ଵଂ ହି ଧର୍ମାନ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲ, କେତେ ସମୟ ରହିଥିଲ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୋତେ ଠିକ୍ ଭାବେ କହ; କାରଣ ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଜଣା ଲୋକଙ୍କ ପରି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର ।
ରାଜାଽହମାସମିହ ସାର୍ଵଭୌମ- ସ୍ତତୋ ଲୋକାନ୍ମହତଶ୍ଚାଜଯଂ ଵୈ। ତତ୍ରାଵସଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରମାତ୍ରଂ ତତୋ ଲୋକଂ ପରମସ୍ମ୍ଯଭ୍ଯୁପେତଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ସମୟରେ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ଥିଲି, ତାପରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଲୋକ ଜିତିଥିଲି; ସେଠାରେ ମୁଁ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଥିଲି, ତାପରେ ଏକ ଉଚ୍ଚତର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି ।
ତତଃ ପୁରୀଂ ପୁରୁହୂତସ୍ଯ ରମ୍ଯାଂ ସହସ୍ରଦ୍ଵାରାଂ ଶତଯୋଜନାଯତାମ୍। ଅଧ୍ଯାଵସଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରମାତ୍ରଂ ତତୋ ଲୋକଂ ପରମସ୍ମ୍ଯଭ୍ଯୁପେତଃ
ତାପରେ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ନଗରରେ, ଯାହାର ହଜାର ଦ୍ୱାର ଓ ଶତ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଲି, ତାପରେ ଏକ ଉଚ୍ଚତର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି ।
ତତୋ ଦିଵ୍ଯମଜରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଲୋକଂ ପ୍ରଜାପତେର୍ଲୋକପତେର୍ଦୁରାପମ୍। ତତ୍ରାଵସଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରମାତ୍ରଂ ତତୋ ଲୋକଂ ପରମସ୍ମ୍ଯଭ୍ଯୁପେତଃ
ତାପରେ ମୁଁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦୁର୍ଲଭ, ଦିବ୍ୟ ଓ ବୃଦ୍ଧିହୀନ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି, ସେଠାରେ ମୁଁ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଲି, ତାପରେ ଏକ ଉଚ୍ଚତର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି ।
ସ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ନିଵେଶନେ ଚ ଵିହୃତ୍ଯ ଲୋକାନଵସଂ ଯଥେଷ୍ଟମ୍। ସଂପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତ୍ରିଦଶୈଃ ସମସ୍ତୈ- ସ୍ତୁଲ୍ଯପ୍ରଭାଵଦ୍ଯୁତିରୀଶ୍ଵରାଣାମ୍
ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହରେ ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁ, ସେମାନଙ୍କ ସମାନ ଥିଲା।
ତଥାଽଽଵସଂ ନନ୍ଦନେ କାମରୂପୀ ସଂଵତ୍ସରାଣାମଯୁତଂ ଶତାନାମ୍। ସହାପ୍ସରୋଭିର୍ଵିହରନ୍ପୁଣ୍ଯଗନ୍ଧା- ନ୍ପଶ୍ଯନ୍ନଗାନ୍ପୁଷ୍ପିତାଂଶ୍ଚାରୁରୂପାନ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ଖେଳିବା, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିବା ସୁନ୍ଦର ଗଛମାନେ ଦେଖି ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ଥିତଂ ମାଂ ଦେଵ ସୁଖେଷୁ ସକ୍ତଂ କାଲେଽତୀତେ ମହତି ତତୋଽତିମାତ୍ରମ୍। ଦୂତୋ ଦେଵାନାମବ୍ରଵୀଦୁଗ୍ରରୂପୋ ଧ୍ଵଂସେତ୍ଯୁଚ୍ଚୈସ୍ତ୍ରିଃ ପ୍ଲୁତେନ ସ୍ଵରେଣ
ସେଠାରେ ମୁଁ ସୁଖରେ ଲଗି ରହିଥିବା ବେଳେ, ବହୁ ଦିନ ପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୂତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ତିନିଥର 'ପଡ଼' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ମୋତେ କହିଲେ।
ଏତାଵନ୍ମେ ଵିଦିତଂ ରାଜସିଂହ ତତୋ ଭ୍ରଷ୍ଟୋଽହଂ ନନ୍ଦନାତ୍କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯଃ। ଵାଚୋଽଶ୍ରୌଷଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷେ ସୁରାଣାଂ ସାନୁକ୍ରୋଂଶାଃ ଶୋଚତାଂ ମାଂ ନରେନ୍ଦ୍ର
ହେ ରାଜା, ମୋତେ ଏତିକି ଜଣାପଡ଼ିଲା; ତାପରେ ମୁଁ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରୁ ପଡ଼ିଗଲି, ମୋର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଗଲା। ତାପରେ ଆକାଶରୁ ଦେବତାମାନେ ଦୟାଭାବରେ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଥିବା କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଲି।
ଅହୋ କଷ୍ଟଂ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯୋ ଯଯାତିଃ ପତତ୍ଯସୌ ପୁଣ୍ଯକୃତ୍ପୁଣ୍ଯକୀର୍ତିଃ। ତାନବ୍ରୁଵଂ ପତମାନସ୍ତତୋଽହଂ ସତାଂ ମଧ୍ଯେ ନିପତେଯଂ କଥଂ ନୁ
ହାୟ, କେତେ ଦୁଃଖର କଥା! ଯୟାତି, ଯିଏ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିଥିଲେ ଓ ଯାହାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ଥିଲା, ସେ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବାରୁ ଏବେ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ କହିଲି, 'ମୁଁ କିପରି ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏଭଳି ଗିରିପଡ଼ିବି?'
ତୈରାଖ୍ଯାତା ଭଵତାଂ ଯଜ୍ଞଭୂମିଃ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଚେମାଂ ତ୍ଵରିତମୁପାଗତୋଽସ୍ମି। ହଵିର୍ଗନ୍ଧଂ ଦେଶିକଂ ଯଜ୍ଞଭୂମେ- ର୍ଧୂମାପାଙ୍ଗଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ପ୍ରତୀତଃ
ସେମାନେ ମୋତେ ତୁମର ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଲି। ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରୁ ଉଠୁଥିବା ହବିର ଗନ୍ଧ ଓ ଧୂଆଁ ଦେଖି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲି।
ଯଦାଽଵସୋ ନନ୍ଦନେ କାମରୂପୀ ସଂଵତ୍ସରାଣାମଯୁତଂ ଶତାନାମ୍। କିଂ କାରଣଂ କାର୍ତଯୁଗପ୍ରଧାନ ହିତ୍ଵା ଚ ତ୍ଵଂ ଵସୁଧାମନ୍ଵପଦ୍ଯଃ
ତୁମେ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ, ଏହା ପରେ କାହିଁକି ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡ଼ି ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲେ, ହେ କୃତଯୁଗର ସର୍ବୋତ୍ତମ?
ଜ୍ଞାତିଃ ସୁହୃତ୍ସ୍ଵଜନୋ ଵା ଯଥେହ କ୍ଷୀଣେ ଵିତ୍ତେ ତ୍ଯଜ୍ଯତେ ମାନଵୈର୍ହି। ତଥା ତତ୍ର କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯଂ ମନୁଷ୍ଯଂ ତ୍ଯଜନ୍ତି ସଦ୍ଯଃ ସେଶ୍ଵରା ଦେଵସଙ୍ଘାଃ
ଏଠାରେ ଯେପରି ଧନ ଶେଷ ହେଲେ ଜଣେ ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁ, ପରିଜନ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ସେପରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ନାୟକ ସହିତ ଏକାଥରେ ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍କଥଂ କ୍ଷୀଣପୁଣ୍ଯା ଭଵନ୍ତି ସଂମୁହ୍ଯତେ ମେଽତ୍ର ମନୋଽତିମାତ୍ରମ୍। କିଂ ଵା ଵିଶିଷ୍ଟାଃ କସ୍ଯ ଧାମୋପଯାନ୍ତି ତଦ୍ଵୈ ବ୍ରୂହି କ୍ଷେତ୍ରଵିତ୍ତ୍ଵଂ ମତୋ ମେ
ସେଠାରେ କିପରି ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ? ଏ ନେଇ ମୋ ମନ ବହୁତ ଭ୍ରମିତ ହେଉଛି। କିଏ କେଉଁ ଲୋକକୁ ପାଉଛି, କିପରି ଭିନ୍ନତାରେ? ଏହି କଥା ମୋତେ କହ, କାରଣ ଏ ବିଷୟରେ ତୁମେ ଜ୍ଞାନୀ।
ଇମଂ ଭୌମଂ ନରକଂ ତେ ପତନ୍ତି ଲଲାପ୍ଯମାନା ନରଦେଵ ସର୍ଵେ। ତେ କଙ୍କଗୋମାଯୁବଲାଶନାର୍ଥେ କ୍ଷୀଣେ ପୁଣ୍ଯେ ବହୁଧା ପ୍ରଵ୍ରଜନ୍ତି
ହେ ରାଜା, ଯେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗି, କାଉ, ଶିଆଳ, କୁକୁର ଭଳି ପଶୁମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜି ଘୁଞ୍ଚନ୍ତି। ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ ସେମାନେ ଅନେକ ଭାବରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦେତଦ୍ଵର୍ଜନୀଯଂ ନରେନ୍ଦ୍ର ଦୁଷ୍ଟଂ ଲୋକେ ଗର୍ହଣୀଯଂ ଚ କର୍ମ। ଆଖ୍ଯାତଂ ତେ ପାର୍ଥିଵ ସର୍ଵମେଵ ଭୂଯଶ୍ଚେଦାନୀଂ ଵଦ କିଂ ତେ ଵଦାମି
ତେଣୁ, ହେ ରାଜା, ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ନିନ୍ଦାନୀୟ କାମ ଏହି ଜଗତରେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ଏଉଁ ଆଉ କିଛି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁ, ତେବେ କହ।
ଯଦା ତୁ ତାନ୍ଵିତୁଦନ୍ତେ ଵଯାଂସି ତଥା ଗୃଧ୍ରାଃ ଶିତିକଣ୍ଠାଃ ପତଙ୍ଗାଃ। କଥଂ ଭଵନ୍ତି କଥମାଭଵନ୍ତି ନ ଭୌମମନ୍ଯଂ ନରକଂ ଶୃଣୋମି
ଯେତେବେଳେ ପକ୍ଷୀ, ଗୃଧ୍ର, କାଉ, ପୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି, ଏହା କିପରି ଘଟେ, ସେମାନେ କିପରି ଏଭଳି ହୁଅନ୍ତି? ମୁଁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନରକ ବିଷୟରେ ଶୁଣିନାହିଁ।
ଊର୍ଧ୍ଵଂ ଦେହାତ୍କର୍ମଣୋ ଜୃମ୍ଭମାଣା- ଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମନୁସଂଚରନ୍ତି। ଇମଂ ଭୌମଂ ନରକଂ ତେ ପତନ୍ତି ନାଵେକ୍ଷନ୍ତେ ଵର୍ଷପୂଗାନନେକାନ୍
ଦେହ ଛାଡ଼ିବା ପରେ କର୍ମର ଫଳ ଦେଖାଦେଲେ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି ଓ ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତିନାହିଁ।
ଷଷ୍ଟିଂ ସହସ୍ରାଣି ପତନ୍ତି ଵ୍ଯୋମ୍ନି ତଥା ଅଶୀତିଂ ପରିଵତ୍ସରାଣି। ତାନ୍ଵୈ ତୁଦନ୍ତି ପତତଃ ପ୍ରପାତଂ ଭୀମା ଭୌମା ରାକ୍ଷସାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରାଃ
ଷାଠି ହଜାର ଲୋକ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ନ୍ତି, ଏବଂ ଏଠାରେ ଅସୀ ମାନେ ଅଷୀ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ପଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ ଭୟଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିବା ଭୂତମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି।
ଯଦେନସସ୍ତେ ପତତସ୍ତୁଦନ୍ତି ଭୀମା ଭୌମା ରାକ୍ଷସାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରାଃ। କଥଂ ଭଵନ୍ତି କଥମାଭଵନ୍ତି କଥଂଭୂତା ଗର୍ଭଭୂତା ଭଵନ୍ତି
ଏହି ଭୟଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିବା ଭୂତମାନେ କିପରି ଏହି ପଡ଼ୁଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି? ଏହା କିପରି ଘଟେ, ଏବଂ ସେମାନେ କିପରି ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି?
ଅସ୍ରଂ ରେତଃ ପୁଷ୍ପଫଲାନୁପୃକ୍ତ- ମନ୍ଵେତି ତଦ୍ଵୈ ପୁରୁଷେଣ ସୃଷ୍ଟମ୍। ସ ଵୈ ତସ୍ଯା ରଜ ଆପଦ୍ଯତେ ଵୈ ସ ଗର୍ଭଭୂତଃ ସମୁପୈତି ତତ୍ର
ରକ୍ତ, ବୀର୍ୟ ଓ ଫୁଲ ଫଳର ମିଶ୍ରଣ ଯାହା ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୁଏ, ସେହି ଜିନିଷ ନାରୀର ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଵନସ୍ପତୀନୋଷଧୀଶ୍ଚାଵିଶନ୍ତି ଆପୋ ଵାଯୁଂ ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷମ୍। ଚତୁଷ୍ପଦଂ ଦ୍ଵିପଦଂ ଚାତି ସର୍ଵ- ମେଵଂଭୂତା ଗର୍ଭଭୂତା ଭଵନ୍ତି
ସେମାନେ ଗଛ, ଔଷଧି, ପାଣି, ପବନ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ଚତୁଷ୍ପଦ ଓ ଦ୍ୱିପଦ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ଗର୍ଭରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅନ୍ଯଦ୍ଵପୁର୍ଵିଦଧାତୀହ ଗର୍ଭ- ମୁତାହୋସ୍ଵିତ୍ସ୍ଵେନ କାଯେନ ଯାତି। ଆପଦ୍ଯମାନୋ ନରଯୋନିମେତା- ମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ସଂଶଯାତ୍ପ୍ରବ୍ରଵୀମି
ଏଠାରେ ଲୋକ ନୂତନ ଦେହ ଧାରଣ କରନ୍ତି କି, ନା କି ସେମାନେ ନିଜ ଦେହ ସହିତ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି? ମୋର ସନ୍ଦେହ ନିମନ୍ତେ ଏହି କଥା ମୋତେ କହ, କିପରି ଲୋକ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଆନ୍ତି।
ଶରୀରଦେହାତିସମୁଚ୍ଛ୍ରଯଂ ଚ ଚକ୍ଷୁଃଶ୍ରୋତ୍ରେ ଲଭତେ କେନ ସଂଜ୍ଞାମ୍। ଏତତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଷ୍ଟଃ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞଂ ତ୍ଵାଂ ତାତ ମନ୍ଯାମ ସର୍ଵେ
ଦେହ କେମିତି ଏତେ ବଡ଼ ଆକାର ପାଏ, ଆଉ ଚକ୍ଷୁ ଓ କାନ କେମିତି ତାଙ୍କର କାମ କରେ? ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଆମକୁ କହ, କାରଣ ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ଏହି ଦେହର ଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି ଭାବୁଛୁ।
ଵାଯୁଃ ସମୁତ୍କର୍ଷତି ଗର୍ଭଯୋନି- ମୃତୌ ରେତଃ ପୁଷ୍ପଫଲାନୁପୃକ୍ତମ୍। ସ ତତ୍ର ତନ୍ମାତ୍ରକୃତାଧିକାରଃ କ୍ରମେଣ ସଂଵର୍ଧଯତୀହ ଗର୍ଭମ୍
ବାୟୁ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁକୁ ବଢ଼ାଏ, ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ରେତସ, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ସହିତ ବାହାରିଯାଏ; ସେଠି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଅଧିକାର ରଖି, ଏଠାରେ ଗର୍ଭକୁ ଦେଖାଦେଇ ବିକାଶ କରେ।
ସ ଜାଯମାନୋ ଵିଗୃହୀତମାତ୍ରଃ ସଂଜ୍ଞାମଧିଷ୍ଠାଯ ତତୋ ମନୁଷ୍ଯଃ। ସ ଶ୍ରୋତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଵେଦଯତୀହ ଶବ୍ଦଂ ସ ଵୈ ରୂପଂ ପଶ୍ଯତି ଚକ୍ଷୁଷା ଚ
ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଲୋକ ଜନ୍ମ ନେଇ ଦେହ ପାଏ, ସେ ସଚେତନ ହୁଏ; ପରେ, କାନ ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ ଶୁଣେ, ଆଉ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ରୂପ ଦେଖେ।
ଘ୍ରାଣେନ ଗନ୍ଧଂ ଜିହ୍ଵଯାଽଥୋ ରସଂ ଚ ତ୍ଵଚା ସ୍ପର୍ଶଂ ମନସା ଵେଦଭାଵମ୍। ଇତ୍ଯଷ୍ଟକେହୋପହିତଂ ହି ଵିଦ୍ଧି ମହାତ୍ମନଃ ପ୍ରାଣଭୃତଃ ଶରୀରେ
ନାକ ଦ୍ୱାରା ସେ ସୁଗନ୍ଧ ଶୁଘେ, ଜିହ୍ବା ଦ୍ୱାରା ରସ ଚାଖେ, ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ ଅନୁଭବ କରେ, ମନ ଦ୍ୱାରା ଭାବ ଜାଣେ। ଏଭଳି ମହାନ ଆତ୍ମା, ଦେହଧାରୀ, ଏଠି ଆଠଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ଯଃ ସଂସ୍ଥିତଃ ପୁରୁଷୋ ଦହ୍ଯତେ ଵା ନିଖନ୍ଯତେ ଵାପି ନିକୃଷ୍ଯତେ ଵା। ଅଭାଵଭୂତଃ ସ ଵିନାଶମେତ୍ଯ କେନାତ୍ମାନଂ ଚେତଯତେ ପରସ୍ତାତ୍
ଯେ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେହରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେ ଜଳିଯାଏ କିମ୍ବା ପୋତାଯାଏ କିମ୍ବା ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ହରାଇ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପରେ ଆତ୍ମା କେମିତି ନିଜକୁ ଅନୁଭବ କରେ?
ହିତ୍ଵା ସୋଽସୂନ୍ସୁପ୍ତଵନ୍ନିଷ୍ଟନିତ୍ଵା ପୁରୋଧାଯ ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଵା। ଅନ୍ଯାଂ ଯୋନିଂ ପଵନାଗ୍ରାନୁସାରୀ ହିତ୍ଵା ଦେହଂ ଭଜତେ ରାଜସିଂହ
ସେ ଜଣେ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ମାନେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ି, ନିଜର ସୁକୃତ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ବାୟୁର ପଥ ଅନୁସରି, ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଅନ୍ୟ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ରାଜାସିଂହ।
ପୁଣ୍ଯାଂ ଯୋନିଂ ପୁଣ୍ଯକୃତୋ ଵ୍ରଜନ୍ତି ପାପାଂ ଯୋନିଂ ପାପକୃତୋ ଵ୍ରଜନ୍ତି। କୀଟାଃ ପତଙ୍ଗାଶ୍ଚ ଭଵନ୍ତି ପାପା ନ ମେ ଵିଵକ୍ଷାସ୍ତି ମହାନୁଭାଵ
ଯେମାନେ ସଦ୍କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଭ ଜନ୍ମ ପାନ୍ତି; ଯେମାନେ ପାପ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଶୁଭ ଜନ୍ମ ପାନ୍ତି। ପାପୀମାନେ କୀଟ ଓ ପତଙ୍ଗ ହୋଇଯାନ୍ତି; ମୋତେ ଏଠାରେ ଅଧିକ କହିବା ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, ମହାନୁଭାବ।
ଚତୁଷ୍ପଦା ଦ୍ଵିପଦାଃ ଷଟ୍ପଦାଶ୍ଚ ତଥାଭୂତା ଗର୍ଭଭୂତା ଭଵନ୍ତି। ଆଖ୍ଯାତମେତନ୍ନିଖିଲେନ ସର୍ଵଂ ଭୂଯସ୍ତୁ କିଂ ପୃଚ୍ଛସି ରାଜସିଂହ
ଚାରିଟିଏ ପାଦ, ଦୁଇଟି ପାଦ ଓ ଛଅଟି ପାଦ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏଭଳି ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି; ଏଠାରେ ଆଉ କଣ ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ରାଜାସିଂହ?