ଅତତ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁତେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ତେନ ମୋହଯତେ ପ୍ରଜାଃ
ସେ ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖାଇଦିଅନ୍ତି, ଏହିଭଳି କରି ସେ ଲୋକମାନେକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି।
ଏଵଂଵିଧୋ ଧର୍ମନିତ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ମଧୁସୂଦନଃ । ଆଗନ୍ତା ହି ମହାବାହୁରାନୃଶଂସ୍ଯାର୍ଥମଚ୍ଯୁତଃ
ଏଭଳି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଭଗବାନ୍ ମଧୁସୂଦନ; ମହାବାହୁ ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରୁଣା ପାଇଁ ଆସିବେ।
ଚକ୍ଷୁଷ୍ମତାଂ ଵୈ ସ୍ପୃହଯାମି ସଞ୍ଜଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଯେ ଵାସୁଦେଵଂ ସମୀପେ। ଵିଭ୍ରାଜମାନଂ ଵପୁଷା ପରେଣ ପ୍ରକାଶଯନ୍ତଂ ପ୍ରଦିଶୋ ଦିଶଶ୍ଚ
ସଞ୍ଜୟ, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ଥିବା, ସେମାନେ ନିକଟରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ, ଯିଏ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଦିଶାକୁ ପ୍ରଭା ଦେଉଛନ୍ତି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
ଈରଯନ୍ତଂ ଭାରତୀଂ ଭାରତାନା- ମଭ୍ଯର୍ଚନୀଯାଂ ଶଙ୍କରୀଂ ସୃଞ୍ଜଯାନାମ୍। ବୁଭୂଷଦ୍ଭିର୍ଗର୍ହଣୀଯାମନିନ୍ଦ୍ଯାଂ ପରାସୂନାମଗ୍ରହଣୀଯରୂପାମ୍
ଭାରତମାନେ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଭାଷଣ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସୃଞ୍ଜୟମାନେ ଆଦର କରିବେ, ଏହି କଥା ଦୋଷହୀନ ଓ ନିର୍ମଳ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ବଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ଏହାକୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଏହାକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।
ସମୁଦ୍ଯନ୍ତଂ ସାତ୍ଵତମେକଵୀରଂ ପ୍ରଣେତାରମୃଷଭଂ ଯାଦଵାନାମ୍। ନିହନ୍ତାରଂ କ୍ଷୋଭଣଂ ଶାତ୍ରଵାଣାଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ତଂ ଚ ଦ୍ଵିଷତାଂ ଵୈ ଯଶାଂସି
ଉଦୟମାନ ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ବୀର, ଯାଦବମାନଙ୍କ ନେତା ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ ଓ ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଖ୍ୟାତିକୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି।
ଦ୍ରଷ୍ଟାରୋ ହି କୁରଵସ୍ତଂ ସମେତା ମହାତ୍ମାନଂ ଶବ୍ରୁହଣଂ ଵରେଣ୍ଯମ୍ । ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ ଵାଚମନୃଶଂସରୂପାଂ ଵୃଷ୍ଣିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମୋହଯନ୍ତଂ ମଦୀଯାନ୍
ସମସ୍ତ କୌରବ ଏକଠା ହୋଇ ସେଇ ମହାତ୍ମା, ଅହଂକାର ଦମନକାରୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ, କରୁଣାମୟ କଥା କହୁଥିବା ବୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଲୋକମାନେକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିବେ।
ଋଷିଂ ସନାତନତଭଂ ଵିପଶ୍ଚିତଂ ଵାଚଃସମୁଦ୍ରଂ କଲଶଂ ଯତୀନାମ୍। ଅରିଷ୍ଟନେମିଂ ଗରୁଡଂ ସୁପର୍ଣଂ ହରିଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଭୁଵନସ୍ଯ ଧାମ
ଏହି ଋଷି ସନାତନ, ଜ୍ଞାନୀ, ଅପାର ବାଣୀର ମାଳିକ, ତ୍ୟାଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାତ୍ର, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଗରୁଡ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ହରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ବିଶ୍ୱର ଆଧାର।
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷଂ ପୁରୁଷଂ ପୁରାଣ- ମନାଦିମଧ୍ଯାନ୍ତମନନ୍ତକୀର୍ତିମ୍। ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଧାତାରମଜଂ ଚ ନିତ୍ଯଂ ପରଂ ପରେଷାଂ ଶରଣଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ
ସହସ୍ରମୁଣ୍ଡିଆ ପୁରୁଷ, ପୁରାତନ, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ଅନନ୍ତ ଖ୍ୟାତିର ମାଲିକ, ଶୁକ୍ରଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅଜନ୍ମା ଓ ଚିରଅବିନାଶୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶରଣ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଉଛି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନିର୍ମାଣକରଂ ଜନିତ୍ରଂ ଦେଵାସୁରାଣାମଥ ନାଗରକ୍ଷସାମ୍। ନରାଧିପାନାଂ ଵିଦୁଷାଂ ପ୍ରଧାନ- ମିନ୍ଦ୍ରାନୁଜଂ ତଂ ଶରଣଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେ
ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଦେବତା, ଅସୁର, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ରାଜାମାନେ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଉଛି।
ପ୍ରଯାତେ ସଞ୍ଜଯେ ସାଧୌ କୌରଵାନ୍ପ୍ରତି ଵୈ ତଦା। କିଂ ଚକ୍ରୁଃ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତତ୍ର ମମ ପୂର୍ଵପିତାମହାଃ
ସଞ୍ଜୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ କୌରବଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ପରେ, ମୋର ପୂର୍ବଜ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେଠାରେ କଣ କଲେ?
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିସ୍ତରଂ ମମ ସତ୍ତମ। କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପଣ୍ଡିତ
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଏକେକ୍ ଭାବରେ କହ, ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି, ତେଣୁ ଦୟାକରି ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
ସଞ୍ଜଯେ ପ୍ରତିଯାତେ ତୁ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଅର୍ଜୁନଂ ଭୀମସେନଂ ଚ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ଭାରତ
ସଞ୍ଜୟ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅର୍ଜୁନ, ଭୀମସେନ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଵିରାଟଂ ଦ୍ରୁପଦଂ ଚୈଵ କେକଯାନାଂ ମହାରଥାନ୍। ଅବ୍ରୁଵୀଦୁପସଙ୍ଗମ୍ଯ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍ । ଅଭିଯାଚାମହେ ଗତ୍ଵା ପ୍ରଯାତୁଂ କୁରୁସଂସଦମ୍
ବିରାଟ, ଦ୍ରୁପଦ ଏବଂ କେକୟ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, 'ଆସନ୍ତୁ, ଆମେ କୁରୁ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଚାହିଁବା।'
ଯଥା ଭୀଷ୍ମେଣ ଦ୍ରୋଣେନ ବାହ୍ଲୀକେନ ଚ ଧୀମତା। ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ କୁରୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ନ ଯୁଧ୍ଯେମହି ସଂଯୁଗେ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବାହ୍ଲିକ ଓ ଅନ୍ୟ କୁରୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ, ଏହିପାଇଁ ଆମେ ଏହି ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ।
ଏଷ ନଃ ପ୍ରଥମଃ କଲ୍ପ ଏତନ୍ନିଶ୍ରେଯ ଉତ୍ତମମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତାଃ ସୁମନସସ୍ତେଽଭିଜଗ୍ମୁର୍ଜନାର୍ଦନମ୍
ଏହା ଆମର ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ, ଏହିପରି ଉତ୍ତମ କିଛି ନାହିଁ। ଏଭଳି କହି, ସେମାନେ ମନେ ମଧୁର ଭାବରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ ରାଜାନୋ ମରୁତ୍ଵନ୍ତ ଇଵାମରାଃ। ତଦା ଚ ଦୁଃସହାଃ ସର୍ଵେ ସଦସ୍ଯାସ୍ତେ ନରର୍ଷଭାଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାରୁତମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ସେଇ ସମୟରେ ସଭାରେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରମଣିମାନେ ଅପରାଜେୟ ଥିଲେ।
ଜନାର୍ଦନଂ ସମାସାଦ୍ଯ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରଵୀରଧ୍ନଂ ଦାଶାର୍ହଂ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନଃ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶତ୍ରୁବିଧ୍ୱଂସୀ ଦାଶାର୍ହବଂଶୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଯଂ ସ କାଲଃ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ମିତ୍ରାଣାଂ ମିତ୍ରଵତ୍ସଲ । ନ ଚ ତ୍ଵଦନ୍ଯଂ ପଶ୍ଯାମି ଯୋ ନ ଆପତ୍ସୁ ତାରଯେତ୍
ମିତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଏହି ସମୟ ଆସିଛି, ମିତ୍ରମଧୁର ଜନାର୍ଦ୍ଦନ; ଆପଦରେ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ ବୋଲି ତୁମ୍ଭିନା କାହାକୁ ଦେଖୁନି।
ତ୍ଵାଂ ହି ମାଧଵମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନିର୍ଭଯା ମୋଘଦର୍ପିତମ୍ । ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ସହାମାତ୍ଯଂ ସ୍ଵଯଂ ସମନୁଯୁଙ୍କ୍ଷ୍ମହେ
ମାଧବ, ତୁମ ଉପରେ ଆଶ୍ରୟ କରି ଆମେ ଭୟହୀନ ହୋଇଛୁ, ଆମେ ଏବଂ ଆମର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମିଶି ଅହଂକାରୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଛୁ।
ଯଥା ହି ସର୍ଵାସ୍ଵାପତ୍ସୁ ପାସି ଵୃଷ୍ଣୀନରିନ୍ଦମ୍। ତଥା ତେ ପାଣ୍ଡଵା ରକ୍ଷ୍ଯାଃ ପାହ୍ଯସ୍ମାନ୍ମହତୋ ଭଯାତ୍
ଯେପରି ତୁମେ ସମସ୍ତ ବୃଷ୍ଣି ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ରକ୍ଷା କର, ସେପରି ଆମ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କର; ଏହି ବଡ଼ ଭୟରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
ଅଯମସ୍ମି ମହାବାହୋ ବ୍ରୂହି ଯତ୍ତେ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍ । କରିଷ୍ଯାମି ହି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଵକ୍ଷ୍ଯସି ଭାରତ
ମହାବାହୁ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଅଛି; ତୁମେ ଯାହା କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, କହ। ତୁମେ ଯାହା ଆଦେଶ ଦେବ, ମୁଁ ସେସବୁ କରିବି, ଭାରତବଂଶୀ।
ଶ୍ରୁତଂ ତେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସପୁତ୍ରସ୍ଯ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍। ଏତଦ୍ଧି ସକଲଂ କୃଷ୍ଣ ସଞ୍ଜଯୋ ମାଂ ଯଦବ୍ରଵୀତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯାହା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେସବୁ ତୁମେ ଶୁଣିଛ; ଏହି ସମସ୍ତ କଥା, କୃଷ୍ଣ, ସଞ୍ଜୟ ମୋତେ କହିଥିଲେ।
ମୃଦୁପୂର୍ଵଂ ସାମମିଶ୍ରଂ ସମମୁଗ୍ରଂ ଚ ମାଧଵ । ନ କତୃଂ ନ୍ଯାଯମାସ୍ଥାଯ ଗର୍ହିତାଶ୍ଚ ତତୋ ଵଯମ୍
ମାଧବ, ମଧୁର ଓ ନୀତିମିଶ୍ରିତ କଥା, ଏବଂ କଠୋର କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲୁ; କିନ୍ତୁ ଆମେ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସରଣ କରିନଥିଲୁ, ଏହିପାଇଁ ଆମେ ନିନ୍ଦିତ ହେଲୁ।
ତନ୍ମତଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୋଽସ୍ଯାତ୍ମା ଵିଵୃତାନ୍ତରଃ। ଯଥୋକ୍ତଂ ଦୂତ ଆଚଷ୍ଟେ ଵଧ୍ଯଃ ସ୍ଯାଦନ୍ଯଥା ବ୍ରୁଵନ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମତ ଏହିପରି; ତାଙ୍କ ମନର ଭିତର ଭାବ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି। ଦୂତ ଯେପରି କହିଛି, ତାହା ଠାରୁ ଭିନ୍ନ କଥା କହିଲେ ଦଣ୍ଡନୀୟ।
ଅପ୍ରଦାନେନ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ ଶାନ୍ତିମସ୍ମାସୁ ମାର୍ଗତି। ଲୁବ୍ଧଃ ପାପେନ ମନସା ଚରନ୍ନସମମାତ୍ମନଃ
ସେ ରାଜ୍ୟ ଦେବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି, ଆମ ସହିତ ଶାନ୍ତି ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଲୋଭୀ, ପାପ ପ୍ରବୃତ୍ତିରେ ଚାଲୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ମନରେ ସମତା ନାହିଁ।
ଯତ୍ତଦ୍ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ଵନେଷୁ ହ୍ଯୁଷିତା ଵଯମ୍। ଛଦ୍ମନା ଶରଦଂ ଚୈକାଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଆମେ ବନରେ ବାରହ ବର୍ଷ ଓ ଏକ ବର୍ଷ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରହିଥିଲୁ।
ସ୍ଥାତା ନଃ ସମଯେ ତସ୍ମିନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଇତି ପ୍ରଭୋ। ନାହାସ୍ମ ସମଯଂ କୃଷ୍ଣ ତଦ୍ଧି ନୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵିଦୁଃ
ପ୍ରଭୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନିଜେ ଏହି ଚୁକ୍ତି ପାଳନ କରିବେ ବୋଲି କହିଥିଲେ; କୃଷ୍ଣ, ଆମେ ଏହି ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗ କରିନଥିଲୁ, ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜାଣନ୍ତି।
ଗୃଦ୍ଧୋ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସ୍ଵଧର୍ମଂ ନାନୁପଶ୍ଯତି । ଵଶ୍ଯତ୍ଵାତ୍ପୁତ୍ରଗୃଦ୍ଧିତ୍ଵାନ୍ମନ୍ଦସ୍ଯାନ୍ଵେତି ଶାସନଂ
ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଲୋଭରେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି; ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତିରିକ୍ତ ମମତା ଓ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ସୁଯୋଧନମତେ ତିଷ୍ଠନ୍ରାଜାଽସ୍ମାସୁ ଜନାର୍ଦନ। ମିଥ୍ଯାଚରତି ଲୁବ୍ଧଃ ସଂଶ୍ଚରନ୍ହି ପ୍ରିଯମାତ୍ମନଃ
ସୁୟୋଧନଙ୍କ ମତକୁ ଅନୁସରି, ରାଜା ଆମପ୍ରତି ମିଥ୍ୟା ଆଚରଣ କରୁଛନ୍ତି, ଲୋଭୀ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ ପଛରେ ଲାଗିଛନ୍ତି।
ଇତୋ ଦୁଃଖତରଂ କିଂ ନୁ ଯଦହଂ ମାତରଂ ତତଃ। ସଂଵିଧାତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ମିତ୍ରାଣାଂ ଵା ଜନାର୍ଦନ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ କ'ଣ ହେବ, ଯେ ମୁଁ ନ ମାଆକୁ, ନ ମିତ୍ରମାନେକୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇପାରୁନି?