ସଂପୃଚ୍ଛତେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଯ ସଞ୍ଜଯ ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ସର୍ଵଂ ଯାଵଦେଷୋଽନୁଯୁଙ୍କ୍ତେ। ସର୍ଵଂ ଯାଵଦ୍ଵେତ୍ଥ ତସ୍ମିନ୍ଯଥାଵ- ଦ୍ଯାଥାତଥ୍ଯଂ ଵାସୁଦେଵେଽର୍ଜୁନେ ଚ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତୁମକୁ ପଚାରୁଛନ୍ତି, ସଞ୍ଜୟ, ସେଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଚାରିବେ, ସେଯେପରି ତୁମେ ଜାଣ, ସବୁ କଥା ନିଜେ ଯଥାଯଥା କୁହ, ବାସୁଦେବ ଓ ଅର୍ଜୁନ ବିଷୟରେ।
ଅର୍ଜୁନୋ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ଧନ୍ଵିନୌ ପରମାର୍ଥିତୌ। କାମାଦନ୍ଯତ୍ର ସଂଭୂତୌ ସର୍ଵଭାଵାଯ ସଂମିତୌ
ଅର୍ଜୁନ ଓ ବାସୁଦେବ, ଦୁଇଁଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଵ୍ଯାମାନ୍ତରଂ ସମାସ୍ଥଯ ଯଥାମୁକ୍ତଂ ମନସ୍ଵିନଃ । ଚକ୍ରଂ ତଦ୍ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ମାଯଯା ଵର୍ତତେ ଵିଭୋ
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୂରରେ ଦଢ଼ି ହୋଇଛନ୍ତି; ବାସୁଦେବଙ୍କର ଚକ୍ର ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଚଳିଛି, ହେ ମହାବଳୀ।
ସାପହ୍ନଵଂ କୌରଵେଷୁ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ସୁସଂମତମ୍। ସାରାସାରବଲଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ତେଜଃପୁଞ୍ଜାଵଭାସିତମ୍
କୌରବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନିତ; ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଚିହ୍ନାଯାଇଛି, ତାଙ୍କର ତେଜ ଚମକୁଛି।
ନରକଂ ଶମ୍ବରଂ ଚୈଵ କଂସଂ ଚୈଦ୍ଯଂ ଚ ମାଧଵଃ। ଜିତଵାନ୍ଘୋରସଙ୍କାଶାନ୍କ୍ରୀଡନ୍ନିଵ ମହାବଲଃ
ମାଧବ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନରକ, ଶମ୍ଭର, କଂସ ଓ ଶୌଭ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁମାନୋଁକୁ ଖେଳରେ ପରାଜିତ କରିଛନ୍ତି।
ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ଦ୍ଯାଂ ଚୈଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ମନସୈଵ ଵିଶିଷ୍ଟାତ୍ମା ନଯତ୍ଯାତ୍ମଵଶଂ ଵଶୀ
ସେଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ନିଜ ମନ ଦ୍ୱାରା, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।
ଭୂଯୋ ଭୂଯୋ ହି ଯଦ୍ରାଜନ୍ପୃଚ୍ଛସେ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି । ସାରାସାରବଲଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ତତ୍ସମାସେନ ମେ ଶୃଣୁ
ହେ ରାଜା, ପୁନିପୁନି ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଜାଣିବାକୁ ପଚାରୁଛ; ଏହାର ସାରକଥା ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।
ଏକତୋ ଵା ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନମେକତୋ ଵା ଜନାର୍ଦନଃ। ସାରତୋ ଜଗତଃ କୃତ୍ସ୍ନାଦତିରିକ୍ତୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏକପଟେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ଅନ୍ୟପଟେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଥିଲେ, ସାରରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସମସ୍ତ ଜଗତଠାରୁ ଅଧିକ ଭାରୀ।
ଭସ୍ମ କୁର୍ଯାଞ୍ଜଗଦିଦଂ ମନସୈଵ ଜନାର୍ଦନଃ । ନ ତୁ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଜଗଚ୍ଛକ୍ତଂ କିଞ୍ଚିତ୍କର୍ତୁଂ ଜନାର୍ଦନେ
ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଖାକରେ ପରିଣତ କରିପାରନ୍ତି; ବିଶ୍ୱରେ ଏମିତି କିଛି ନାହିଁ, ଯାହା କରିବାକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସମର୍ଥ ନୁହଁନ୍ତି।
ଯତଃ ସତ୍ଯଂ ଯତୋ ଧର୍ମୋ ଯତୋ ହ୍ରୀରାର୍ଜଵଂ ଯତଃ। ତତୋ ଭଵତି ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଯତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତତୋ ଜଯଃ
ଯେଉଁଠି ସତ୍ୟ, ଧର୍ମ, ଲଜ୍ଜା ଓ ସରଳତା ଅଛି, ସେଠି ଗୋବିନ୍ଦ ବସିଥାନ୍ତି; ଯେଉଁଠି କୃଷ୍ଣ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।
ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ଦିଵଂ ଚ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ। ଵିଚେଷ୍ଟଯତି ଭୂତାତ୍ମା କ୍ରୀଡନ୍ନିଵ ଜନାର୍ଦନଃ
ପରମପୁରୁଷ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭାବେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଏମିତି ଚଳାଉଛନ୍ତି, ଯେପରି ଖେଳ କରୁଛନ୍ତି।
ସ କୃତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସତ୍ରଂ ଲୋକଂ ସଂମୋହଯନ୍ନିଵ । ଅଧର୍ମନିରତାନ୍ମୂଢାନ୍ଦଗ୍ଧୁମିଚ୍ଛତି ତେ ସୁତାନ୍
ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଏକଠା କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଲାଗେ; ତୁମର ଅଧର୍ମରତ, ମୂଢ଼ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ସେ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି।
କାଲଚକ୍ରଂ ଜଗଚ୍ଚକ୍ରଂ ଯୁଗଚକ୍ରଂ ଚ କେଶଵଃ। ଆତ୍ମଯୋଗେନ ଭଗଵାନ୍ପରିଵର୍ତଯତେଽନିଶମ୍
ଭଗବାନ କେଶବ ନିଜ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ସମୟର ଚକ୍ର, ବିଶ୍ୱର ଚକ୍ର ଓ ଯୁଗର ଚକ୍ରକୁ ସଦା ଘୁଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି।
କାଲସ୍ଯ ଚ ହି ମୃତ୍ଯୋଶ୍ଚ ଜଙ୍ଗମସ୍ଥାଵରସ୍ଯ ଚ । ଈଷ୍ଟେ ହି ଭଗଵାନେକଃ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ସମୟ, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜୀବର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଭଗବାନ; ଏହି କଥା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
ଈଶନ୍ନପି ମହାଯୋଗୀ ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତୋ ହରିଃ। କର୍ମାଣ୍ଯାରଭତେ କର୍ତୁଂ କୀନାଶ ଇଵ ଦୁର୍ବଲଃ
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଏଶ୍ୱର ହରି, ମହାଯୋଗୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେତେବେଳେ କାମନାହୀନ ଦୁର୍ବଳ ମଣିଷ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି।
ତେନ ଵଞ୍ଚଯତେ ଲୋକାନ୍ମାଯାଯୋଗେନ କେଶଵଃ । ଯେ ତମେଵ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ନ ତେ ମୁହ୍ଯନ୍ତି ମାନଵାଃ
କେଶବ ନିଜ ମାୟାଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭ୍ରମିତ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ।
କଥଂ ତ୍ଵଂ ମାଧଵଂ ଵେତ୍ଥ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରମ୍। କଥମେନଂ ନ ଵେଦାହଂ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସଞ୍ଜଯ
ତୁମେ କିପରି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମହାଶ୍ୱର ମାଧବଙ୍କୁ ଜାଣିଛ? ଏବଂ ମୁଁ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ଜାଣେନି? ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହ, ସଞ୍ଜୟ।
ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ନ ତେ ଵିଦ୍ଯା ମମ ଵିଦ୍ଯା ନ ହୀଯତେ। ଵିଦ୍ଯାହୀନସ୍ତମୋଧ୍ଵସ୍ତୋ ନାଭିଜାନାତି କେଶଵମ୍
ରାଜା, ଶୁଣ; ତୁମେ ଜ୍ଞାନରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୋର ଜ୍ଞାନ କିଛି କମିନାହିଁ। ଯିଏ ଜ୍ଞାନହୀନ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ରହିଛି, ସେ କେଶବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରେନି।
ଵିଦ୍ଯଯା ତାତ ଜାନାମି ତ୍ରିଯୁଗଂ ମଧୁସୂଦନମ୍ । କର୍ତାରମକୃତଂ ଦେଵଂ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯମ୍
ପିତା, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତିନି ଯୁଗର ମାଧୁସୂଦନଙ୍କୁ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ଅସୃଷ୍ଟ ଦେବତା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାଶର ମୂଳକୁ ଜାଣିଛି।
ଗାଵଲ୍ଗଣେଽତ୍ର କା ଭକ୍ତିର୍ଯା ତେ ନିତ୍ଯା ଜନାର୍ଦନେ। ଯଯା ତ୍ଵମଭିଜାନାସି ତ୍ରିଯୁଗଂ ମଧୁସୂଦନମ୍
ଗାବଲ୍ଗଣ, ତୁମର ଯେଉଁ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ନେଇ ଅଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ତିନି ଯୁଗର ମାଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରୁଛ, ସେଇ ଭକ୍ତି କଣ?
ମାଯାଂ ନ ସେଵେ ଭଦ୍ରଂ ତେ ନ ଵୃଥାଧର୍ମମାଚରେ। ଶୁଦ୍ଧଭାଵଂ ଗତୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଶାସ୍ତ୍ରଦ୍ଵେଦ୍ମି ଜନାର୍ଦନମ୍
ମୁଁ ମାୟାର ସେବା କରେନି, ଅଥବା ଅନ୍ୟଥା ଅଧର୍ମ କାମ କରେନି; ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଭକ୍ତି ଲାଗି, ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଜାଣିଛି।
ଦୁର୍ଯୋଧନ ହୃଷୀକେଶଂ ପ୍ରପଦ୍ଯସ୍ଵ ଜନାର୍ଦନମ୍। ଆପ୍ତୋ ନଃ ସଞ୍ଜଯସ୍ତାତ ଶରଣଂ ଗଚ୍ଛ କେଶଵମ୍
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ତୁମେ ହୃଷୀକେଶ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଶରଣ ନିଅ; ସଞ୍ଜୟ ଆମ ପକ୍ଷରେ ଅଛନ୍ତି, ପିତା, ତୁମେ କେଶବଙ୍କୁ ଶରଣ ନିଅ।
ଭଗଵାନ୍ଦେଵକୀପୁତ୍ରୋ ଲୋକାଂଶ୍ଚେନ୍ନିହନିଷ୍ଯତି। ପ୍ରଵଦନ୍ନର୍ଜୁନେ ସଖ୍ଯଂ ନାହଂ ଗଚ୍ଛେଽଦ୍ଯ କେଶଵମ୍
ଯଦି ଦେବକୀପୁତ୍ର ଭଗବାନ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କଥା କହିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି, ମୁଁ ଆଜି କେଶବଙ୍କୁ ଯିବିନି।
ଅଵାଗ୍ଗାନ୍ଧାରି ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଗଚ୍ଛତ୍ଯେଷ ସୁଦୁର୍ମତିଃ । ଈର୍ଷୁର୍ଦୁରାତ୍ମା ମାନୀ ଚ ଶ୍ରେଯସାଂ ଵଚନାତିଗଃ
ଗାନ୍ଧାରୀ, ତୁମର ପୁଅ କିଛି କହିବା ଛାଡ଼ି ଚୁପଚାପ ଚାଲିଯାଉଛି; ଦୁଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧି, ଈର୍ଷାପରାୟଣ, ଦୁଷ୍ଟମନ, ଅହଂକାରୀ ଓ ଭଲ କଥାକୁ ଅବହେଳା କରୁଛି।
ଐଶ୍ଵର୍ଯକାମ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମନ୍ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ଶାସନାତିଗ। ଐଶ୍ଵର୍ଯଜୀତିତେ ହିତ୍ଵା ପିତରଂ ମାଂ ଚ ବାଲିଶ
ଶକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟମନ, ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ଆଦେଶ ଅମାନ୍ୟ କରି, ବାପା ଓ ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ସେ ମୂଢ଼ ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।
ଵର୍ଧଯନ୍ଦୁର୍ହୃଦାଂ ପ୍ରୀତିଂ ମାଂ ଚ ଶୋକେନ ଵର୍ଧଯନ୍ । ନିହତୋ ଭୀମସେନେନ ସ୍ମର୍ତାତି ଵଚନଂ ପିତୁଃ
ଦୁଷ୍ଟମନଙ୍କ ସୁଖ ବଢ଼ାଇ, ମୋ ଦୁଃଖ ବଢ଼ାଇ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଭୀମସେନଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବ, ସେତେବେଳେ ବାପାଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇବ।
ପ୍ରିଯୋଽସି ରାଜନ୍କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନିବୋଧ ମେ। ଯସ୍ଯ ତେ ସଞ୍ଜଯୋ ଦୂତୋ ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ଶ୍ରେଯସି ଯୋକ୍ଷ୍ଯତେ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମୋ କଥା ଶୁଣ, ତୁମେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ। ସଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କର ଦୂତ ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ସେ ତୁମକୁ ଭଲ ପଥରେ ନେଇଯିବେ।
ଜାନାତ୍ଯେଷ ହୃଷୀକେଶଂ ପୁରାଣଂ ଯଚ୍ଚ ଵୈ ପରମ୍। ଶୁଶ୍ରୂଷମାଣମୈକାଗ୍ର୍ଯଂ ମୋକ୍ଷ୍ଯତେ ମହତୋ ଭଯାତ୍
ଏହି ହୃଷୀକେଶ ପୁରୁଣା ଏବଂ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣନ୍ତି; ଯିଏ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣେ, ସେ ବଡ଼ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯ ପୁରୁଷାଃ କ୍ରୋଧହର୍ଷସମାଵୃତାଃ । ସିତା ବହୁଵିଧୈଃ ପାଶୈର୍ଯେ ନ ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵକୈର୍ଧନୈଃ
ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାୟାରେ ବନ୍ଧା ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଧନରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବାକୁ ପାରନ୍ତିନାହିଁ।
ଯମସ୍ଯ ଵଶମାଯାନ୍ତି କାମମୂଢାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଅନ୍ଧନେତ୍ରା ଯଥୈଵାନ୍ଧା ନୀଯମାନାଃ ସ୍ଵକର୍ମଭିଃ
ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁହଁ ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ଯମଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ପଡ଼ନ୍ତି; ଯେପରି ଅନ୍ଧା ଲୋକଙ୍କୁ ଅନ୍ଧା ଲୋକ ନେଇଯାଏ, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ଚାଲିଯାନ୍ତି।