ଵାନରଶ୍ଚ ଧ୍ଵଜେ ଦିଵ୍ଯୋ ନିଃସଙ୍ଗେ ଧୂମଵଦ୍ଗତିଃ । ରଥଶ୍ଚ ଚତୁରନ୍ତାଯାଂ ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ସମଃ କ୍ଷିତୌ
ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜରେ ଦିବ୍ୟ ବାନର ଅଛି, ଧୂମ ଭଳି ଅନାୟାସରେ ଚଳିଥାଏ; ତାଙ୍କ ରଥ ପୃଥିବୀରେ ସମ କେହି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚଳିପାରେ।
ମହାମେଘନିଭଶ୍ଚାପି ନିର୍ଘୋଷଃ ଶ୍ରୂଯତେ ଜନୈଃ । ମହାଶନିସମଃ ଶବ୍ଦଃତ ଶାତ୍ରଵାଣାଂ ଭଯଂକରଃ
ଲୋକେ ତାଙ୍କ ରଥର ଗଜ୍ଜନ ମହାମେଘ ଭଳି ଶୁଣନ୍ତି, ତାହାର ଶବ୍ଦ ବିଜୁଳି ଭଳି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରେ।
ଯଂ ଚାତିମାନୁଷଂ ଵୀର୍ଯେ କୃତ୍ସ୍ନୋ ଲୋକୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଯତି। ଦେଵାନାମପି ଜେତାରଂ ଯଂ ଵିଦୁଃ ପାର୍ଥିଵା ରଣେ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅତିମାନବୀୟ ଭାବେ ମାନେ, ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ଶତାନି ପଞ୍ଚ ଚୈଵେଷୂନ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଣନ୍ନୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ। ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ମୁଞ୍ଚନ୍ଦୂରଂ ଚ ପାତଯନ୍
ସେ କେବେ ବି ପାଞ୍ଚଶେ ତୀର ରୁଖିବାରୁ କମ୍ ନେଉଥିବା ଦେଖାଯାଏନି, ଏକ ମାତ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି ଦୂର ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଲାଗେଇଦେଇଥାଏ।
ଯମାହ ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ କୃପୋ ଦ୍ରୌଣିସ୍ତଥୈଵ ଚ । ମଦ୍ରରାଜସ୍ତଥା ଶଲ୍ଯୋ ମଧ୍ଯସ୍ଥା ଯେ ଚ ମାନଵାଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, ମଦ୍ରରାଜ ଶଲ୍ୟ ଓ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ କହନ୍ତି—ଏହି ଅତିମାନବୀୟ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ିଥିବା ପାର୍ଥ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିବା, ତାଙ୍କୁ ଜିତିବା ଅସମ୍ଭବ।
ଯୁଦ୍ଧାଯାଵସ୍ଥିତଂ ପାର୍ଥଂ ପାର୍ଥିଵୈରତିମାନୁଷୈଃ । ଅଶକ୍ଯଂ ରଥଶାର୍ଦୂଲଂ ପରାଜେତୁମରିଂଦମମ୍
ଯେ ପାର୍ଥ ଅତିମାନବୀୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି, ସେ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଅଜୟ ଓ ଅଜେୟ।
କ୍ଷିପତ୍ଯେକେନ ଵେଗେନ ପଞ୍ଚବାଣଶତାନି ଯଃ। ସଦୃଶଂ ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଯିଏ ଏକ ହାତରେ ଶତଶେ ତୀର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଛାଡ଼ିପାରନ୍ତି—ସେହି ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବାହୁବଳ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ସମାନ।
ତମର୍ଜୁନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ମହେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରଵିକ୍ରମମ୍। ନିଘ୍ନନ୍ତମିଵ ପଶ୍ଯାଭି ଵିମର୍ଦେଽସ୍ମିନ୍ମହାହଵେ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖ, ସେ ମହାଧନୁର୍ଧରୀ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିନ୍ତଯନ୍କୃତ୍ସ୍ନମହୋରାତ୍ରାଣି ଭାରତ । ଅନିଦ୍ରୋ ନିଃସୁଖଶ୍ଚାସ୍ମି କୁରୂଣାଂ ଶମଚିନ୍ତଯା
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ହେ ଭାରତ, ଦିନ ରାତି ମୁଁ ନିଦ୍ରାହୀନ ଓ ଦୁଃଖିତ ରହୁଛି, କୁରୁମାନଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମୋର ମନ ଲାଗିଛି।
କ୍ଷଯୋଦଯୋଽଯଂ ସୁମହାନ୍କୁରୂଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତଃ। ଅସ୍ଯ ଚେତ୍କଲହନ୍ଯାନ୍ତଃ ଶମାଦନ୍ଯୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
କୁରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ନାଶ କିମ୍ବା ଉନ୍ନତିର ସମୟ ଆସିଛି; ଏହି ବିବାଦ ଯଦି ଶାନ୍ତିରେ ଶେଷ ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଶମୋ ମେ ରୋଚତେ ନିତ୍ଯଂ ପାର୍ଥୈସ୍ତାତ ନ ଵିଗ୍ରହଃ । କୁରୁଭ୍ଯୋ ହି ସଦା ମନ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵାଞ୍ଶକ୍ତିମତ୍ତରାନ୍
ମୁଁ ସଦା ଶାନ୍ତିକୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ କୌଣସି ବିବାଦ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ, ପୁଅ। କାରଣ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଭାବେ ଆସିଛି ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ କୁରୁମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ପିତୁରେତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽତ୍ଯମର୍ଷଣଃ। ଆଧାଯ ଵିପୁଲଂ କ୍ରୋଧଂ ପୁନରେଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ପିତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ପୁଣି ଏହିପରି କହିଲେ।
ଅଶକ୍ଯା ଦେଵସଚିଵାଃ ପାର୍ଥାଃ ସ୍ଯୁରିତି ଯଦ୍ଭଵାନ୍। ମନ୍ଯତେ ତଦ୍ଭଯଂ ଵ୍ଯେତୁ ଭଵତୋ ରାଜସତ୍ତମ
ଯଦି ଆପଣ ଭାବନ୍ତି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସହାୟମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଭୟ ଦୂର ହେଉ।
ଅକାମଦ୍ଵେଷସଂଯୋଗାଲ୍ଲୋଭଦ୍ରୋହାଚ୍ଚ ଭାରତ । ଉପେକ୍ଷଯା ଚ ଭାଵାନାଂ ଦେଵା ଦେଵତ୍ଵମାପ୍ନୁଵନ୍
ଇଚ୍ଛା ଓ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡି, ଲୋଭ ଓ ବିଶ୍ୱାସଘାତ ନଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାବକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଦେବତାମାନେ ଦେବତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ଭାରତ।
ଇତି ଦ୍ଵୈପାଯେନୋ ଵ୍ଯାସୋ ନାରଦଶ୍ଚ ମହାତପାଃ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ରାମୋ ନଃ କଥାମକଥଯତ୍ପୁରା
ଏହିପରି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ପୁରୁଣାଦିନରେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ, ମହାତପସ୍ବୀ ନାରଦ ଓ ଜାମଦଗ୍ନିର ପୁଅ ରାମ ଆମକୁ କହିଥିଲେ।
ନୈଵ ମାନୁଷଵଦ୍ଦେଵାଃ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ କଦାଚନ । କାମାତ୍କ୍ରୋଧାତ୍ତଥା ଲୋଭାଦ୍ଦ୍ଵେଷାଚ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ
ଦେବତାମାନେ କେବେ ମାନବମାନେ ପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେମାନେ କେବେ ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷରେ ଚାଲିନଥାନ୍ତି।
ଯଦା ହ୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚ ଵାଯୁଶ୍ଚ ଧର୍ମ ଇନ୍ଦ୍ରୋଽଶ୍ଵିନାଵପି। କାମଯୋଗାତ୍ପ୍ରଵର୍ତେରନ୍ନ ପାର୍ଥା ଦୁଃଖମାପ୍ନୁଯୁଃ
ଯଦି ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଧର୍ମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଥାନ୍ତେ।
ତସ୍ମାନ୍ନ ଭଵତା ଚିନ୍ତା କାର୍ଯୈଷା ସ୍ଯାତ୍କଥଂଚନ । ଦୈଵେଷ୍ଵପେକ୍ଷକା ହ୍ଯେତେ ଶଶ୍ଵଦ୍ଭାଵେଷୁ ଭାରତ
ତେଣୁ, ଆପଣ କେବେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସଦା ଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଭାରତ।
ଅଥ ଚେତ୍କାମସଂଯୋଗାଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ ଲୋଭଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ। ଦେଵେଷୁ ଦୈଵପ୍ରାମାଣ୍ଯାନ୍ନୈଷାଂ ତଦ୍ଵିକ୍ରମିଷ୍ଯତି
ଯଦି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଲୋଭରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଦେବତ୍ୱ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଏହା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଦେଉନାହିଁ।
ମଯାଽଭିମନ୍ତ୍ରତଃ ଶଶ୍ଵଞ୍ଜାତଵେଦାଃ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି। ଦିଧକ୍ଷୁଃ ସକଲାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପରିକ୍ଷିପ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ
ମୋର ମନ୍ତ୍ରବଳରେ, ଭାରତ, ଜଟବେଦା ଅଗ୍ନି ସଦା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ।
ଯଦ୍ଵା ପରମକଂ ତେଜୋ ଯେନ ଯୁକ୍ତା ଦିଵୌକସଃ। ମମାପ୍ଯନୁପମଂ ଭୂଯୋ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଧି ଭାରତ
ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଭାରତ, ମୋର ଶକ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅପୂର୍ବ।
ଵିଦୀର୍ଯମାଣାଂ ଵସୁଧାଂ ଗିରୀଣାଂ ଶିଖରାଣି ଚ। ଲୋକସ୍ଯ ପଶ୍ଯତୋ ରାଜନ୍ସ୍ଥାପଯାମ୍ଯଭିମନ୍ତ୍ରଣାତ୍
ପୃଥିବୀ ଫାଟିଯାଏ, ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ରାଜା, ମୁଁ ମୋର ମନ୍ତ୍ରବଳରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିଦେଉଛି।
ଚେତନାଚେତନସ୍ଯାସ୍ଯ ଜଙ୍ଗମସ୍ଥାଵରସ୍ଯ ଚ। ଵିନାଶାଯ ସମୁତ୍ପନ୍ନମହଂ ଘୋରଂ ମହାସ୍ଵନମ୍
ଚେତନ ଓ ଅଚେତନ, ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସେମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ, ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ମହାନ ଧ୍ୱନି ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଅଶ୍ମଵର୍ଷଂ ଚ ଵାଯୁଂ ଚ ଶମଯାମୀହ ନିତ୍ଯଶଃ । ଜଗତଃ ପଶ୍ଯତୋଽଭୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଭୂତାନାମନୁକମ୍ପଯା
ମୁଁ ସଦା ଏଠାରେ ପାଥର ବର୍ଷା ଓ ବାତାସକୁ ଶାନ୍ତ କରେ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦୟା କରି, ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ପୁନିପୁନି।
ସ୍ତମ୍ଭିତାସ୍ଵପ୍ସୁ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ମଯା ରଥପଦାତଯଃ। ଦେଵାସୁରାଣାଂ ଭାଵାନାମହମେକଃ ପ୍ରଵର୍ତିତା
ମୋର ଇଚ୍ଛାରେ ଜଳ ଅଟକି ଯାଏ, ତେବେ ରଥ ଓ ପଦାତିମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତି; ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ଭାବକୁ ମୁଁ ଏକା ଚାଲାଏ।
ଅକ୍ଷୌହିଣୀଭିର୍ଯାନ୍ଦେଶାନ୍ଯାମି କାର୍ଯେଣ କେନଚିତ୍ । ତତ୍ରାପୋ ମେ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ଯତ୍ର ଯତ୍ରାଭିକାମଯେ
ମୁଁ ଯେଉଁଠି ମୋର ସେନା ସହିତ କୌଣସି କାମରେ ଯାଏ, ସେଠି ଜଳ ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।
ଭଯାନକାନି ଵିଷଯେ ଵ୍ଯାଲାଦୀନି ନ ସନ୍ତି ମେ । ମନ୍ତ୍ରଗୁପ୍ତାନି ଭୂତାନି ନ ହିଂସନ୍ତି ଯଂକରାଃ
ମୋ ଅଞ୍ଚଳରେ କୌଣସି ଭୟଙ୍କର ପଶୁପାକ୍ଷୀ, ମାନ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି ନାହିଁ; ମନ୍ତ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପାଇଁ କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ କ୍ଷତି କରନ୍ତି ନାହିଁ।
ନିକାମଵର୍ଷୀ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ରାଜନ୍ଵିଷଯଵାସିନାମ୍। ଧର୍ମିଷ୍ଠାଶ୍ଚ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଈତଯଶ୍ଚ ନ ସନ୍ତି ମେ
ମୋ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ବର୍ଷାଦେବ ସଦା ପ୍ରଚୁର ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ରାଜା; ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଧର୍ମିକ, ଏବଂ କୌଣସି ଦୁର୍ଘଟନା ମୋ ପାଖରେ ନାହିଁ।
ଅଶ୍ଵିନାଵଥ ଵାଯ୍ଵଗ୍ନୀ ମରୁଦ୍ଭିଃ ସହ ଵୃତ୍ରହା। ଧର୍ମଶ୍ଚୈଵ ମଯା ଦ୍ଵିଷ୍ଟାନ୍ନୋତ୍ସହନ୍ତେଽଭିରକ୍ଷିତୁମ୍
ଯଦି ଅଶ୍ୱିନୀଦେଉଳ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ମରୁତମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମ ସହିତ ମଧ୍ୟ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଘୃଣା କରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତେବେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଏହା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଯଦି ହ୍ଯେତେ ସମର୍ଥାଃ ସ୍ଯୁର୍ମଦ୍ଦ୍ଵିଷସ୍ତ୍ରାତୁମଞ୍ଜସା। ନ ସ୍ମ ତ୍ରଯୋଦଶ ସମାଃ ପାର୍ଥା ଦୁଃଖଭଵାପ୍ନୁଯୁଃ
ଯଦି ସେମାନେ ସଠିକ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥାନ୍ତେ ଏବଂ ମୋ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ରକ୍ଷା କରିପାରିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ତେର ଦିନ ବେଦନା ଭୋଗ କରିନଥାନ୍ତେ।