ପୁନରେଵ କୁରୂଣାଂ ଚ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।' ଶକ୍ତିଂ ଶଙ୍ଖ୍ଯାତୁମାରେଭେ ତଦା ଵୈ ମନୁଜାଧିପଃ
ସେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ପୁନିଥରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ବିଚାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଦେଵମାନୁଷଯୋଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ତେଜସା ଚୈଵ ପାଣ୍ଡଵାନ୍। କୁରୂଞ୍ଶକ୍ତ୍ଯାଽଲ୍ପତରଯା ଦୁର୍ଯୋଧନମଥାବ୍ରଵୀତ୍
ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେବମାନବ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଦେଖିଲେ, କୁରୁମାନେ ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଥିବା, ତେବେ ସେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନେଯଂ ଚିନ୍ତା ମେ ଶଶ୍ଵନ୍ନ ଵ୍ଯୁପଶାମ୍ଯତି। ସତ୍ଯଂ ହ୍ଯେତଦହଂ ମନ୍ଯେ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ନାନୁମାନତଃ
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ମୋର ଏହି ଚିନ୍ତା କେବେ ବି ଶାନ୍ତ ହୁଏନି; ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ଏହାକୁ ନିଜ ଅନୁଭବରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖୁଛି, କେବଳ ଅନୁମାନରେ ନୁହେଁ।
ଆତ୍ମଜେଷୁ ପରଂ ସ୍ନେହଂ ସର୍ଵଭାତିନି କୁର୍ଵତେ। ପ୍ରିଯାମି ଚୈଷାଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯଥାଶକ୍ତି ହିତାନି ଚ
ଲୋକେ ସବୁବେଳେ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଖାନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେତେଟା ସମ୍ଭବ, ସେମାନେ ପ୍ରିୟ ଓ ଉପକାରୀ କାମ କରନ୍ତି।
ଏଵମେଵୋପକର୍ତୄଣାଂ ପ୍ରାଯଶୋ ଲକ୍ଷଯାମହେ। ଇଚ୍ଛନ୍ତି ବହୁଲଂ ସନ୍ତଃ ପ୍ରତିକର୍ତୁଂ ମହତ୍ପ୍ରିଯମ୍
ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଉପକାର ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମନେ ରଖନ୍ତି ଯେ, ଉତ୍ତମ ଲୋକେ ମହା ସ୍ନେହରେ ତାହାକୁ ପ୍ରତିଦାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଃ ସାଚିଵ୍ଯର୍ତା ସ୍ଯାତ୍ଖାଣ୍ଡଵେ ତତ୍କୃତଂ ସ୍ମରନ୍ । ଅର୍ଜୁନସ୍ଯାପି ଭୀମେଽସ୍ମିନ୍କୁରୁପାଣ୍ଡୁସମାଗମେ
ଅଗ୍ନି ଖାଣ୍ଡବ ଦାହରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଇଥିବା କାମକୁ ମନେ ପକାଇ, ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେବେ; ଏହି କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଭୀମ ମଧ୍ୟ ଏପରି ହେବେ।
ଜାତିଗୃଦ୍ଧ୍ଯାଽଭିପନ୍ନାଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାନାମନେକଶଃ। ଧର୍ମାଦଯଃ ସମେଷ୍ଯନ୍ତି ସମାହୂତା ଦିଵୌକସଃ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଅନେକ ଦେବତା ଏହିଠାରେ ଡାକିଲେ ଆସିବେ, ଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିତ।
ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦୀନାଂ ଭଯାଦଶନିସନ୍ନିଭମ୍ । ରିରକ୍ଷିଷନ୍ତଃ ସଂରଭ୍ଯଂ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତୀତି ମେ ମତିଃ
ଭୟରେ, ବିଜୁଳି ଭଳି, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ, ମୋ ମନେ ଏପରି ହୁଏ।
ତେ ଦେଵୈଃ ସହିତାଃ ପାର୍ଥା ନ ଶକ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍ । ମାନୁଷେଣ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରା ଵୀର୍ଯଵନ୍ତୋଽସ୍ତ୍ରପାରଗାଃ
ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଥିବା ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ—ମାନବ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିରୋଧ କରିହେବା ଅସମ୍ଭବ।
ଦୁରାସଦଂ ଯସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଧନୁରୁତ୍ତମମ୍ । ଵାରୁଣୌ ଚାକ୍ଷଯୌ ଦିଵ୍ଯୌ ଶରପୂର୍ଣୌ ମହେଷୁଧୀ
ଯାହାଠାରେ ଦିବ୍ୟ, ଅଜୟ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ ଅଛି, ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦିବ୍ୟ ବାଣ ଭରିଥାଏ।
ଵାନରଶ୍ଚ ଧ୍ଵଜେ ଦିଵ୍ଯୋ ନିଃସଙ୍ଗେ ଧୂମଵଦ୍ଗତିଃ । ରଥଶ୍ଚ ଚତୁରନ୍ତାଯାଂ ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ସମଃ କ୍ଷିତୌ
ତାଙ୍କ ଧ୍ୱଜରେ ଦିବ୍ୟ ବାନର ଅଛି, ଧୂମ ଭଳି ଅନାୟାସରେ ଚଳିଥାଏ; ତାଙ୍କ ରଥ ପୃଥିବୀରେ ସମ କେହି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚଳିପାରେ।
ମହାମେଘନିଭଶ୍ଚାପି ନିର୍ଘୋଷଃ ଶ୍ରୂଯତେ ଜନୈଃ । ମହାଶନିସମଃ ଶବ୍ଦଃତ ଶାତ୍ରଵାଣାଂ ଭଯଂକରଃ
ଲୋକେ ତାଙ୍କ ରଥର ଗଜ୍ଜନ ମହାମେଘ ଭଳି ଶୁଣନ୍ତି, ତାହାର ଶବ୍ଦ ବିଜୁଳି ଭଳି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରେ।
ଯଂ ଚାତିମାନୁଷଂ ଵୀର୍ଯେ କୃତ୍ସ୍ନୋ ଲୋକୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଯତି। ଦେଵାନାମପି ଜେତାରଂ ଯଂ ଵିଦୁଃ ପାର୍ଥିଵା ରଣେ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଅତିମାନବୀୟ ଭାବେ ମାନେ, ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ଶତାନି ପଞ୍ଚ ଚୈଵେଷୂନ୍ଯୋ ଗୃହ୍ଣନ୍ନୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ। ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ମୁଞ୍ଚନ୍ଦୂରଂ ଚ ପାତଯନ୍
ସେ କେବେ ବି ପାଞ୍ଚଶେ ତୀର ରୁଖିବାରୁ କମ୍ ନେଉଥିବା ଦେଖାଯାଏନି, ଏକ ମାତ୍ର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ି ଦୂର ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଲାଗେଇଦେଇଥାଏ।
ଯମାହ ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ କୃପୋ ଦ୍ରୌଣିସ୍ତଥୈଵ ଚ । ମଦ୍ରରାଜସ୍ତଥା ଶଲ୍ଯୋ ମଧ୍ଯସ୍ଥା ଯେ ଚ ମାନଵାଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, ମଦ୍ରରାଜ ଶଲ୍ୟ ଓ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ କହନ୍ତି—ଏହି ଅତିମାନବୀୟ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ିଥିବା ପାର୍ଥ, ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିପାରିବା, ତାଙ୍କୁ ଜିତିବା ଅସମ୍ଭବ।
ଯୁଦ୍ଧାଯାଵସ୍ଥିତଂ ପାର୍ଥଂ ପାର୍ଥିଵୈରତିମାନୁଷୈଃ । ଅଶକ୍ଯଂ ରଥଶାର୍ଦୂଲଂ ପରାଜେତୁମରିଂଦମମ୍
ଯେ ପାର୍ଥ ଅତିମାନବୀୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ିଛନ୍ତି, ସେ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଅଜୟ ଓ ଅଜେୟ।
କ୍ଷିପତ୍ଯେକେନ ଵେଗେନ ପଞ୍ଚବାଣଶତାନି ଯଃ। ସଦୃଶଂ ବାହୁଵୀର୍ଯେଣ କାର୍ତଵୀର୍ଯସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଯିଏ ଏକ ହାତରେ ଶତଶେ ତୀର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଛାଡ଼ିପାରନ୍ତି—ସେହି ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ବାହୁବଳ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କ ସମାନ।
ତମର୍ଜୁନଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ମହେନ୍ଦ୍ରୋପେନ୍ଦ୍ରଵିକ୍ରମମ୍। ନିଘ୍ନନ୍ତମିଵ ପଶ୍ଯାଭି ଵିମର୍ଦେଽସ୍ମିନ୍ମହାହଵେ
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖ, ସେ ମହାଧନୁର୍ଧରୀ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରୁଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିନ୍ତଯନ୍କୃତ୍ସ୍ନମହୋରାତ୍ରାଣି ଭାରତ । ଅନିଦ୍ରୋ ନିଃସୁଖଶ୍ଚାସ୍ମି କୁରୂଣାଂ ଶମଚିନ୍ତଯା
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ହେ ଭାରତ, ଦିନ ରାତି ମୁଁ ନିଦ୍ରାହୀନ ଓ ଦୁଃଖିତ ରହୁଛି, କୁରୁମାନଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମୋର ମନ ଲାଗିଛି।
କ୍ଷଯୋଦଯୋଽଯଂ ସୁମହାନ୍କୁରୂଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯୁପସ୍ଥିତଃ। ଅସ୍ଯ ଚେତ୍କଲହନ୍ଯାନ୍ତଃ ଶମାଦନ୍ଯୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
କୁରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ନାଶ କିମ୍ବା ଉନ୍ନତିର ସମୟ ଆସିଛି; ଏହି ବିବାଦ ଯଦି ଶାନ୍ତିରେ ଶେଷ ହେଉନାହିଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।
ଶମୋ ମେ ରୋଚତେ ନିତ୍ଯଂ ପାର୍ଥୈସ୍ତାତ ନ ଵିଗ୍ରହଃ । କୁରୁଭ୍ଯୋ ହି ସଦା ମନ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵାଞ୍ଶକ୍ତିମତ୍ତରାନ୍
ମୁଁ ସଦା ଶାନ୍ତିକୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ କୌଣସି ବିବାଦ ମୋତେ ଭଲ ଲାଗେ ନାହିଁ, ପୁଅ। କାରଣ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଭାବେ ଆସିଛି ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ କୁରୁମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ପିତୁରେତଦ୍ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽତ୍ଯମର୍ଷଣଃ। ଆଧାଯ ଵିପୁଲଂ କ୍ରୋଧଂ ପୁନରେଵେଦମବ୍ରଵୀତ୍
ପିତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ପୁଣି ଏହିପରି କହିଲେ।
ଅଶକ୍ଯା ଦେଵସଚିଵାଃ ପାର୍ଥାଃ ସ୍ଯୁରିତି ଯଦ୍ଭଵାନ୍। ମନ୍ଯତେ ତଦ୍ଭଯଂ ଵ୍ଯେତୁ ଭଵତୋ ରାଜସତ୍ତମ
ଯଦି ଆପଣ ଭାବନ୍ତି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସହାୟମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଜୟ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଭୟ ଦୂର ହେଉ।
ଅକାମଦ୍ଵେଷସଂଯୋଗାଲ୍ଲୋଭଦ୍ରୋହାଚ୍ଚ ଭାରତ । ଉପେକ୍ଷଯା ଚ ଭାଵାନାଂ ଦେଵା ଦେଵତ୍ଵମାପ୍ନୁଵନ୍
ଇଚ୍ଛା ଓ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡି, ଲୋଭ ଓ ବିଶ୍ୱାସଘାତ ନଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭାବକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଦେବତାମାନେ ଦେବତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ଭାରତ।
ଇତି ଦ୍ଵୈପାଯେନୋ ଵ୍ଯାସୋ ନାରଦଶ୍ଚ ମହାତପାଃ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ରାମୋ ନଃ କଥାମକଥଯତ୍ପୁରା
ଏହିପରି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ପୁରୁଣାଦିନରେ ଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ, ମହାତପସ୍ବୀ ନାରଦ ଓ ଜାମଦଗ୍ନିର ପୁଅ ରାମ ଆମକୁ କହିଥିଲେ।
ନୈଵ ମାନୁଷଵଦ୍ଦେଵାଃ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ କଦାଚନ । କାମାତ୍କ୍ରୋଧାତ୍ତଥା ଲୋଭାଦ୍ଦ୍ଵେଷାଚ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ
ଦେବତାମାନେ କେବେ ମାନବମାନେ ପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେମାନେ କେବେ ଇଚ୍ଛା, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଦ୍ୱେଷରେ ଚାଲିନଥାନ୍ତି।
ଯଦା ହ୍ଯଗ୍ନିଶ୍ଚ ଵାଯୁଶ୍ଚ ଧର୍ମ ଇନ୍ଦ୍ରୋଽଶ୍ଵିନାଵପି। କାମଯୋଗାତ୍ପ୍ରଵର୍ତେରନ୍ନ ପାର୍ଥା ଦୁଃଖମାପ୍ନୁଯୁଃ
ଯଦି ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଧର୍ମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଚାଲିଥାନ୍ତେ, ତେବେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିଥାନ୍ତେ।
ତସ୍ମାନ୍ନ ଭଵତା ଚିନ୍ତା କାର୍ଯୈଷା ସ୍ଯାତ୍କଥଂଚନ । ଦୈଵେଷ୍ଵପେକ୍ଷକା ହ୍ଯେତେ ଶଶ୍ଵଦ୍ଭାଵେଷୁ ଭାରତ
ତେଣୁ, ଆପଣ କେବେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସଦା ଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଭାରତ।
ଅଥ ଚେତ୍କାମସଂଯୋଗାଦ୍ଦ୍ଵେଷୋ ଲୋଭଶ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ଯତେ। ଦେଵେଷୁ ଦୈଵପ୍ରାମାଣ୍ଯାନ୍ନୈଷାଂ ତଦ୍ଵିକ୍ରମିଷ୍ଯତି
ଯଦି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା ଲୋଭରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଦେବତ୍ୱ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଏହା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଦେଉନାହିଁ।
ମଯାଽଭିମନ୍ତ୍ରତଃ ଶଶ୍ଵଞ୍ଜାତଵେଦାଃ ପ୍ରଶାମ୍ଯତି। ଦିଧକ୍ଷୁଃ ସକଲାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପରିକ୍ଷିପ୍ଯ ସମନ୍ତତଃ
ମୋର ମନ୍ତ୍ରବଳରେ, ଭାରତ, ଜଟବେଦା ଅଗ୍ନି ସଦା ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ।