ନ ସୋମଦତ୍ତୋ ନ ଶଲୋ ନ କୃପୋ ଯୁଦ୍ଧମିଚ୍ଛତି । ସତ୍ଯଵ୍ରତଃ ପୁରୁମିତ୍ରୋ ଜଯୋ ଭୂରିଶ୍ରଵାସ୍ତଥା
'ସୋମଦତ୍ତ, ଶଲ୍ୟ, କୃପ, ସତ୍ୟବ୍ରତ, ପୁରୁମିତ୍ର, ଜୟଦ୍ରଥ, ଭୂରିଶ୍ରବା—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେନି।'
ଯେଷୁ ସଂପ୍ରତିତିଷ୍ଠେଯୁଃ କୁରଵଃ ପୀଡିତାଃ ପରୈଃ । ତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ନାଭିନନ୍ଦନ୍ତି ତତ୍ତୁଭ୍ଯଂ ତାତ ରୋଚତାମ୍
'ଯେଉଁ କୌରବମାନେ ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଭଲପାଆନ୍ତିନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପୁଅ, ତୁମେ ତାହାକୁ ଭଲପାଉଛ।'
ନ ତ୍ଵଂ କରୋଷି କାମେନ କର୍ଣଃ କାରଯିତା ତଵ। ଦୁଃଶାସନଶ୍ଚ ପାପାତ୍ମା ଶକୁନିଶ୍ଚାପି ସୌବଲଃ
'ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କିଛି କରୁନାହାଁ; କର୍ଣ୍ଣ ତୁମ ପାଇଁ କରେ, ଦୁଃଶାସନ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଶକୁନି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।'
ନାହଂ ଭଵତି ନ ଦ୍ରୋଣେ ନାଶ୍ଵତ୍ଥାମ୍ନି ନ ସଞ୍ଜଯେ। ନ ଭୀଷ୍ମେ ନ କାମ୍ଭୋଜେ ନ କୃପେ ନ ଚ ବାହ୍ଲିକେ
'ମୁଁ, ଡ୍ରୋଣ, ଅଶ୍ୱଥାମା, ସଞ୍ଜୟ, ଭୀଷ୍ମ, କାମ୍ବୋଜ, କୃପ, ବାହ୍ଲିକ—'
ସତ୍ଯଵ୍ରତେ ପୁରୁମିତ୍ରେ ଭୂରିଶ୍ରଵସି ଵା ପୁନଃ । ଅନ୍ଯେଷୁ ଵା ତାଵକେଷୁ ଭାରଂ କୁତ୍ଵା ସମାହ୍ଵଯମ୍
'—ସତ୍ୟବ୍ରତ, ପୁରୁମିତ୍ର, ଭୂରିଶ୍ରବା ବା ତୁମ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମର୍ଥକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ଭାର ବହିବେନି।'
ଅହଂ ଚ ତାତ କର୍ଣଶ୍ଚ ରଣଯଜ୍ଞଂ ଵିତତ୍ଯ ଵୈ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ପଶୁଂ କୃତ୍ଵା ଦୀକ୍ଷିତୌ ଭରତର୍ଷଭ
'କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଓ କର୍ଣ୍ଣ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛୁ; ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବଳି ପାଇଁ ଧରି, ଆମେ ଦିକ୍ଷିତ ହୋଇଛୁ, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ରଥୋ ଵେଦୀ ସ୍ରୁଵଃ ଖଙ୍ଗୋ ଗଦା ସ୍ରୁକ୍ କଵଚୋଽଜିନମ୍ । ଚାତୁର୍ହୋତ୍ରଂ ଚ ଧୁର୍ଯା ମେ ଶରା ଦର୍ଭା ହଵିର୍ଯଶଃ
ମୋର ରଥଟି ହେଉଛି ଯଜ୍ଞବେଦି, ମଣ୍ଡା ହେଉଛି ମୋର ତଳୱାର, ଗଦା ହେଉଛି ମୋର ହୋମଦଣ୍ଡ, କବଚ ହେଉଛି ମୋର ପୋଶାକ; ଚାରିପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ ମୋ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି, ବାଣ ହେଉଛି ଦର୍ଭା ଘାସ, ଏବଂ ଯଶ ହେଉଛି ମୋର ହବିଷ୍ୟ।
ଆତ୍ମଯଜ୍ଞେନ ନୃପତେ ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈଵସ୍ଵତଂ ରଣେ। ଵିଜିତ୍ଯ ଚ ସମେଷ୍ଯାଵୋ ହତାମିତ୍ରୌ ଶ୍ରିଯା ଵୃତୌ
ହେ ରାଜା, ମୁଁ ନିଜେ ଆତ୍ମାକୁ ବଳିଦାନ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୈବସ୍ବତଙ୍କୁ ପୂଜିବି; ଯଦି ଜିତିବା, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରି, ଆମେ ଯଶରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଫେରିବା।
ଅହଂ ଚ ତାତ କର୍ଣଶ୍ଚ ଭ୍ରାତା ଦୁଃଶାସନଶ୍ଚ ମେ। ଏତେ ଵଯଂ ହନିଷ୍ଯାମଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ସମରେ ତ୍ରଯଃ
ମୁଁ, ପ୍ରିୟ ପିତା, କର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମୋ ଭାଇ ଦୁଃଶାସନ—ଆମେ ତିନିଜଣେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ମାରିଦେବୁ।
ଅହଂ ହି ପାଣ୍ଡଵାନ୍ହତ୍ଵା ପ୍ରଶାସ୍ତା ପୃଥିଵୀମିମାମ୍ । ମାଂ ଵା ହତ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରା ଭୋକ୍ତାରଃ ପୃଥିଵୀମିମାଂ
ମୁଁ ଯଦି ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ମାରିପାରିବି, ଏଇ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ମୋର ଶାସନ ହେବ; କିମ୍ବା, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ମୋତେ ମାରିଦେଲେ, ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ତ୍ଯକ୍ତଂ ମେ ଜୀଵିତଂ ରାଜ୍ଯଂ ଧନଂ ସର୍ଵଂ ଚ ପାର୍ଥିଵ । ନ ଜାତୁ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵସେଯମହମଚ୍ଯୁତ
ମୁଁ ମୋର ଜୀବନ, ରାଜ୍ୟ, ଧନ ଓ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରିଛି, ହେ ରାଜା; କେବେ ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଏକଠି ରହିବିନାହିଁ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ।
ଯାଵଦ୍ଧି ସୂଚ୍ଯାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣାଯା ଵିଧ୍ଯେଦଗ୍ରେଣ ମାରିଷ । ତାଵଦପ୍ଯପରିତ୍ଯାଜ୍ଯଂ ଭୂମେର୍ନଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୁଇର ଆଗ ଭାଗ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ପୃଥିବୀର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିବୁନାହିଁ।
ସର୍ଵାନ୍ଵସ୍ତାତ ଶୋଚାମି ତ୍ଯକ୍ତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମଯା। ଯେ ମନ୍ଦମନୁଯାସ୍ଯଧ୍ଵଂ ଯାନ୍ତଂ ଵୈଵସ୍ଵତକ୍ଷଯମ୍
ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ, ପିତା, କାରଣ ଦୁର୍ୟୋଧନକୁ ମୁଁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି; ଯେମାନେ ଅବିବେକରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ରୁରୂଣାମିଵ ଯୂଥେଷୁ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରାଃ। ଵରାନ୍ଵରାନ୍ହନିଷ୍ଯନ୍ତି ସମେତା ଯୁଧି ପାଣ୍ଡଵାଃ
ହରିଣମାନେର ଝୁଣ୍ଡ ଭିତରେ ବାଘମାନେ ଯେପରି, ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପ୍ରମୁଖଙ୍କୁ ମାରିବେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକଠି ହେବେ।
ପ୍ରତୀପମିଵ ମେ ଭାତି ଯୁଯୁଧାନେନ ଭାରତୀ। ଵ୍ଯସ୍ତା ସୀମନ୍ତିନୀ ଗ୍ରସ୍ତା ପ୍ରମୃଷ୍ଟା ଦୀର୍ଘବାହୁନା
ମୋତେ ଲାଗୁଛି ଯେ, ଯୁୟୁଧାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଭୂମି ବିପକ୍ଷ ହୋଇଯାଇଛି; ବିଚ୍ଛିନ୍ନା ନାରୀଟି ଦୀର୍ଘବାହୁ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଳିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି।
ସଂପୂର୍ମଂ ପୂରଯନ୍ଭୂଯୋ ଧନଂ ପାର୍ଥସ୍ଯ ମାଧଵଃ। ଶୈନେଯଃ ସମରେ ସ୍ଥାତା ବୀଜଵତ୍ପ୍ରଵପଞ୍ଶରାନ୍
ମାଧବ ଆଉଥରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଧନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବେ; ଶୈନ୍ୟ ସମରେ ଦୃଢ଼ ରହିବେ, ବୀଜ ପରି ବାଣ ବିକିରଣ କରିବେ।
ସେନାମୁଖେ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧାନାଂ ଭୀମସେନୋ ଭଵିଷ୍ଯତି। ତଂ ସର୍ଵେ ସଂଶ୍ରଯିଷ୍ଯନ୍ତି ପ୍ରାକାରମକୁତୋଭଯମ୍
ସେନାର ଆଗରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନ ରହିବେ; ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଅଭୟ ପ୍ରାଚୀର ପରି ଆଶ୍ରୟ କରିବେ।
ଯଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଭୀମେନ କୁଞ୍ଜରାନ୍ଵିନିପାତିତାନ୍। ଵିଶୀର୍ଣଦନ୍ତାନ୍ଗିର୍ଯାଭାନ୍ଭିନ୍ନକୁମ୍ଭାନ୍ସଶୋଣିତାନ୍
ଯେବେ ତୁମେ ଭୀମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହାତୀମାନେ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦାଁତ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖିବ, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଫାଟି ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯିବ—
ତାନଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଵିଶୀର୍ଣାନିଵ ପର୍ଵତାନ୍। ଭୀତୋ ଭୀମସ୍ଯ ସଂସ୍ପର୍ଶାତ୍ସ୍ମର୍ତାସି ଵଚନସ୍ଯ ମେ
ସେମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଭୀମଙ୍କ ଛୁଆଁରେ ଭୟଭୀତ ହେବ, ତୁମେ ମୋ କଥା ସ୍ମରଣ କରିବ।
ନିର୍ଦଗ୍ଧଂ ଭୀମସେନେନ ସୈନ୍ଯଂ ରଥହଯଦ୍ଵିପମ୍ । ଗତିମଗ୍ନେରିଵ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ମର୍ତାସି ଵଚନସ୍ଯ ମେ
ଯେବେ ଭୀମସେନ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେର ସେନାକୁ ଦହିଦେବେ, ଅଗ୍ନିର ପଥ ଭଳି ସେମାନେର ନାଶ ଦେଖି, ତୁମେ ମୋ କଥା ସ୍ମରଣ କରିବ।
ମହଦ୍ଵୋ ଭଯମାଗାମି ନ ଚେଚ୍ଛାମ୍ଯଥ ପାଣ୍ଡଵୈଃ। ଗଦଯା ଭୀମସେନେନ ହତାଃ ଶମମୁପୈଷ୍ଯଥ
ବଡ଼ ଭୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସୁଛି; ଯଦି ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ସମ୍ମିଳନ କରିନପାର, ଭୀମସେନଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।
ମହାଵନମିଵ ଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଯଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ପାତିତମ୍ । ବଲଂ କୁରୂଣାଂ ଭୀମେନ ତଦା ସ୍ମର୍ତାସି ମେ ଵଚଃ
ଯେବେ ତୁମେ କୁରୁ ସେନାକୁ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଭଳି କଟାଯାଇ ପତିତ ଦେଖିବ, ସେବେ ତୁମେ ମୋ କଥା ସ୍ମରଣ କରିବ।
ଏତାଵଦୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜା ତୁ ସର୍ଵାଂସ୍ତାନ୍ପୃଥିଵୀପତୀନ୍। ଅନୁଭାଷ୍ଯ ମହାରାଜ ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସଞ୍ଜଯମ୍
ଏଭଳି କହି, ରାଜା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଶାସକମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କଥା କହିଲେ; ପୁଣି, ମହାରାଜ, ସେ ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ବ୍ରୂହି ସଞ୍ଜଯ ଯଚ୍ଛେଷଂ ଵାସୁଦେଵାଦନନ୍ତରମ୍। ଯଜର୍ଜୁନ ଉଵାଚ ତ୍ଵାଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ହେ ସଞ୍ଜୟ, ବାସୁଦେବଙ୍କ କଥା ପରେ ଆଉ କଣ ଘଟିଲା, ତୁମେ କହ; କାରଣ ଅର୍ଜୁନ ତୁମକୁ ପଚାରିଛନ୍ତି, ମୋର ଅତି ଉତ୍ସୁକତା ହେଉଛି।
ଵାସୁଦେଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଉଵାଚ କାଲେ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଶୃଣ୍ଵତଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଭୟହୀନ ଭାବେ କହିଲେ, ବାସୁଦେବ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ।
ପିତାମହଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଚ ସଞ୍ଜଯ । ଦ୍ରୋଣଂ କୃପଂ ଚ ଶଲ୍ଯଂ ଚ ମହାରାଜଂ ଚ ବାହ୍ଲିକମ୍
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସଞ୍ଜୟ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ, ଶଲ୍ୟ ଏବଂ ବାହ୍ଲିକ ରାଜାଙ୍କୁ,
ଦ୍ରୌଣିଂ ଚ ସୌମଦତ୍ତିଂ ଚ ଶକୁନିଂ ଚାପି ସୌବଲମ୍ । ଦୁଶ୍ଶାସନଂ ଶଲଂ ଚୈଵ ପୁରୁମିତ୍ରଂ ଵିଵିଂଶତିମ୍
ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମାନ୍, କୃତବର୍ମା, ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି, ଦୁଶ୍ଶାସନ, ଶଳ, ପୁରୁମିତ୍ର ଏବଂ ବିବିଂଶତିଙ୍କୁ,
ଵିକର୍ଣଂ ଚିତ୍ରସେନଂ ଚ ଜଯତ୍ସେନଂ ଚ ପାର୍ଥିଵମ୍। ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ ଦୁର୍ମୁଖଂ ଚାପି ପୌରଵମ୍
ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଚିତ୍ରସେନ, ରାଜା ଜୟତ୍ସେନ, ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ୍ୟ, ଏବଂ ପୌରବ ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କୁ,
ସୈନ୍ଧଵଂ ଦୁସ୍ସହଂ ଚୈଵ ଭୂରିଶ୍ରଵସମେଵ ଚ। ଭଗଦତ୍ତଂ ଚ ରାଜାନଂ ଜଲସନ୍ଧଂ ଚ ପୌରଵମ୍
ସିନ୍ଧୁରାଜ, ଦୁଷ୍ସହ, ଭୂରିଶ୍ରବା, ରାଜା ଭଗଦତ୍ତ, ଏବଂ ପୌରବ ଜଳସନ୍ଧଙ୍କୁ,
ଯେ ଚାପ୍ଯନ୍ଯେ ପାର୍ଥିଵାସ୍ତତ୍ର ଯୋଦ୍ଧୁଂ ସମାଗତାଃ କୌରଵାଣାଂ ପ୍ରିଯାର୍ଥମ୍। ମୁମୂର୍ଷଵଃ ପାଣ୍ଡଵାଗ୍ନୌ ପ୍ରଦୀପ୍ତେ ସମାନୀତା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଣ ସୂତ
ଏହିଠାରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ କୌରବଙ୍କ ପ୍ରିୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଏମାନେ ଯେଉଁମାନେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପଡିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସେମାନେକୁ ମଧ୍ୟ,