ସଦ୍ଭିଃ ପୁରସ୍ତାଦଭିପୂଜିତଃ ସ୍ଯା- ତ୍ସଦ୍ଭିସ୍ତଥା ପୃଷ୍ଠତୋ ରକ୍ଷିତଃ ସ୍ଯାତ୍। ସଦାଽସତାମତିଵାଦାଂସ୍ତିତିକ୍ଷେ- ତ୍ସତାଂ ଵୃତ୍ତଂ ଚାଦଦୀତାର୍ଯଵୃତ୍ତଃ
ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସାମ୍ନାରୁ ଆଦର କରିବେ, ପଛରୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବେ। ସେ ସବୁବେଳେ ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କର ଅତିରିକ୍ତ କଥା ସହିବେ ଏବଂ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଅନୁସରଣ କରି ଉତ୍ତମ ପଥ ଧରିବେ।
ଵାକ୍ସାଯକା ଵଦନାନ୍ନିଷ୍ପତନ୍ତି ଯୈରାହତଃ ଶୋଚତି ରାତ୍ର୍ଯହାନି। ପରସ୍ଯ ଯେ ମର୍ମସୁ ସଂପତନ୍ତି ତାନ୍ପଣ୍ଡିତୋ ନାଵସୃଜେତ୍ପରେଷୁ
ମୁଁହରୁ ବାଣ ଭଳି କଥା ବାହାରେ; ଯାହାରେ ଆଘାତ ଲାଗେ, ସେ ଦିନ ରାତି ଦୁଃଖିତ ରହେ। ଯେଉଁ କଥା ଅନ୍ୟର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନକୁ ଆଘାତ କରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏମିତି କଥା କେବେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନହୀଦୃଶଂ ସଂଵନନଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ। ଦଯା ମୈତ୍ରୀ ଚ ଭୂତେଷୁ ଦାନଂ ଚ ମଧୁରା ଚ ଵାକ୍
ତିନି ଜଗତରେ ଏପରି ଏକତା ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମିଳେନି: ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟା, ମିତ୍ରତା, ଦାନ ଓ ମଧୁର କଥା।
ତସ୍ମାତ୍ସାନ୍ତ୍ଵଂ ସଦା ଵାଚ୍ଯଂ ନ ଵାଚ୍ଯଂ ପରୁଷଂ କ୍ଵଚିତ୍। ପୂଜ୍ଯାନ୍ସଂପୂଜଯେଦ୍ଦଦ୍ଯାନ୍ନ ଚ ଯାଚେତ୍କଦାଚନ
ସେଥିପାଇଁ ସବୁବେଳେ ଶାନ୍ତିଦାୟକ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍, କଠୋର କଥା କେବେ ମଧ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ପୂଜ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାଠାରୁ ମାଗିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସର୍ଵାଣି କର୍ମାଣି ସମାପ୍ଯ ରାଜନ୍ ଗୃହଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵନଂ ଗତୋଽସି। ତତ୍ତ୍ଵାଂ ପୃଚ୍ଛାମି ନହୁଷସ୍ଯ ପୁତ୍ର କେନାସି ତୁଲ୍ଯସ୍ତପସା ଯଯାତେ
ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି ଘର ଛାଡ଼ି ଅପଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ନହୁଷଙ୍କ ପୁତ୍ର, କେଉଁ ପ୍ରକାର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଯୟାତିଙ୍କ ସମାନ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି?
ନାହଂ ଦେଵମନୁଷ୍ଯେଷୁ ଗନ୍ଧର୍ଵେଷୁ ମହର୍ଷିଷୁ। ଆତ୍ମନସ୍ତପସା ତୁଲ୍ଯଂ କଂଚିତ୍ପଶ୍ଯାମି ଵାସଵ
ମୁଁ ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ କିମ୍ବା ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋର ସମାନ ତପସ୍ୟାର ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଖୁନି, ହେ ବାସବ।
ଯଦାଽଵମଂସ୍ଥାଃ ସଦୃଶଃ ଶ୍ରେଯସଶ୍ଚ ଅଲ୍ପୀଯସଶ୍ଚାଵିଦିତପ୍ରଭାଵଃ। ତସ୍ମାଲ୍ଲୋକାସ୍ତ୍ଵନ୍ତଵନ୍ତସ୍ତଵେ ମେ କ୍ଷୀଣେ ପୁଣ୍ଯେ ପତିତାଽସ୍ଯଦ୍ଯ ରାଜନ୍
ଯେବେ ଆପଣ ସମାନ, ଉତ୍ତମ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାତ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କଲେ, ସେଥିପାଇଁ ଆପଣଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗ ଶେଷ ହୋଇଗଲା; ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ସହିତ ଆଜି ଆପଣ ପତିତ ହେଲେ, ହେ ରାଜା।
ସୁରର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵନରାଵମାନା- ତ୍କ୍ଷଯଂ ଗତା ମେ ଯଦି ଶକ୍ରଲୋକାଃ। ଇଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ସୁରଲୋକାଦ୍ଵିହୀନଃ ସତାଂ ମଧ୍ଯେ ପତିତୁଂ ଦେଵରାଜ
ଦେବତା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିଥିବାରୁ ମୋ ସ୍ୱର୍ଗ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ମୁଁ ଚାହେଁ, ଦେବଲୋକ ହରାଇ, ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପତିତ ହେବାକୁ, ହେ ଦେବରାଜ।
ସତାଂ ସକାଶେ ପତିତାଽସି ରାଜଂ- ଶ୍ଚ୍ଯୁତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଯତ୍ର ଲବ୍ଧାସି ଭୂଯଃ। ଏତଦ୍ଵିଦିତ୍ଵା ଚ ପୁନର୍ଯଯାତେ ତ୍ଵଂ ମାଽଵମଂସ୍ଥାଃ ସଦୃଶଃ ଶ୍ରେଯସଶ୍ଚ
ହେ ରାଜା, ଆପଣ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣ ପୁଣିଥରେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇଛନ୍ତି। ଏହା ଜାଣି, ହେ ଯୟାତି, ପୁଣିଥରେ ସମାନ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବେ ନାହିଁ।
ତତଃ ପ୍ରହାଯାମରରାଜଜୁଷ୍ଟା- ନ୍ପୁଣ୍ଯାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପତମାନଂ ଯଯାତିମ୍। ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଜର୍ଷିଵରୋଽଷ୍ଟକସ୍ତ- ମୁଵାଚ ସଦ୍ଧର୍ମଵିଧାନଗୋପ୍ତା
ତାପରେ ଅମରରାଜଙ୍କ ଭୋଗ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକ ଛାଡ଼ି ଯୟାତିଙ୍କୁ ପତିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାର୍ଷି ଅଷ୍ଟକ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କସ୍ତ୍ଵଂ ଯୁଵା ଵାସଵତୁଲ୍ଯରୂପଃ ସ୍ଵତେଜସା ଦୀପ୍ଯମାନୋ ଯଥାଽଗ୍ନିଃ। ପତସ୍ଯୁଦୀର୍ଣାମ୍ବୁଧରାନ୍ଧକାରା- ତ୍ଖାତ୍ଖେଚରାଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ଯଥାଽର୍କଃ
ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଯୁବକ ଓ ବାସବ ସମାନ ରୂପଶାଳୀ, ନିଜ ତେଜରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ? ତୁମେ ବଦଳ ଆଁଧାରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ୁଛ, ଆକାଶବାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତ୍ଵାଂ ସୂର୍ଯପଥାତ୍ପତନ୍ତଂ ଵୈଶ୍ଵାନରାର୍କଦ୍ଯୁତିମପ୍ରମେଯମ୍। କିଂ ନୁ ସ୍ଵିଦେତତ୍ପତତୀତି ସର୍ଵେ ଵିତର୍କଯନ୍ତଃ ପରିମୋହିତାଃ ସ୍ମଃ
ତୁମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଅପରିମିତ ତେଜ ଦେଖି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲୁ, କଣ ଏହିପରି କିଛି ପଡ଼ୁଛି ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଛୁ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତ୍ଵାଂ ଧିଷ୍ଠିତଂ ଦେଵମାର୍ଗେ ଶକ୍ରାର୍କଵିଷ୍ଣୁପ୍ରତିମପ୍ରଭାଵମ୍। ଅଭ୍ଯୁଦ୍ଗତାସ୍ତ୍ଵାଂ ଵଯମଦ୍ଯ ସର୍ଵେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରପାତେ ତଵ ଜିଜ୍ଞାସମାନାଃ
ତୁମକୁ ଦେବମାର୍ଗରେ ଦଢ଼ିଆ ଦେଖି, ଶକ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ ତେଜ ଦେଖି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆଜି ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ, ତୁମ ପତନର ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।
ନ ଚାପି ତ୍ଵାଂ ଧୃଷ୍ଣୁମଃ ପ୍ରଷ୍ଟୁମଗ୍ରେ ନ ଚ ତ୍ଵମସ୍ମାନ୍ପୃଚ୍ଛସି ଯେ ଵଯଂ ସ୍ମଃ। ତତ୍ତ୍ଵାଂ ପୃଚ୍ଛାମି ସ୍ପୃହଣୀଯରୂପ କସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଵା କିଂନିମିତ୍ତଂ ତ୍ଵମାଗାଃ
ଆମେ ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ପଚାରିବାକୁ ସାହସ କରୁନାହିଁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମେ କିଏ ବୋଲି ପଚାରୁନାହଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ଆକର୍ଷକ ରୂପଧାରୀ, ତୁମେ କାହାର, କି କାରଣରେ ଏଠାରେ ଆସିଛ?
ଭଯଂ ତୁ ତେ ଵ୍ଯେତୁ ଵିଷାଦମୋହୌ ତ୍ଯଜାଶୁ ଚୈଵେନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭାଵ। ତ୍ଵାଂ ଵର୍ତମାନଂ ହି ସତାଂ ସକାଶେ ନାଲଂ ପ୍ରସୋଢୁଂ ବଲହାଽପି ଶକ୍ରଃ
ତୁମର ଭୟ ଦୂର ହେଉ, ଦୁଃଖ ଓ ମୋହ ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼। ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ତେଜ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ର ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ମଧ୍ୟ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ସାଥିକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସନ୍ତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହି ସୁଖଚ୍ଯୁତାନାଂ ସତାଂ ସଦୈଵାମରରାଜକଲ୍ପ। ତେ ସଙ୍ଗତାଃ ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମେଶାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତସ୍ତ୍ଵଂ ସଦୃଶେଷୁ ସତ୍ସୁ
ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସୁଖ ହରାଇଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ, ସଦା ଉତ୍ତମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅମରରାଜ ସମାନ। ସେମାନେ ଏକତ୍ରିତ, ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ, ତୁମେ ସମାନ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥାନ କରିଛ।
ପ୍ରଭୁରଗ୍ନିଃ ପ୍ରତପନେ ଭୂମିରାଵପନେ ପ୍ରଭୁଃ। ପ୍ରଭୁଃ ସୂର୍ଯଃ ପ୍ରକାଶିତ୍ଵେ ସତାଂ ଚାଭ୍ଯାଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ
ପୋଡ଼ିବାରେ ଅଗ୍ନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧରି ରଖିବାରେ ଭୂମି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଲୋକ ଦେବାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଭଲ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତିଥି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଅହଂ ଯଯାତିର୍ନହୁଷସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ ପୂରୋଃ ପିତା ସର୍ଵଭୂତାଵମାନାତ୍। ପ୍ରଭ୍ରଂଶିତଃ ସୁରସିଦ୍ଧର୍ଷିଲୋକା- ତ୍ପରିଚ୍ଯୁତଃ ପ୍ରପତାମ୍ଯଲ୍ପପୁଣ୍ଯଃ
ମୁଁ ନହୁଷଙ୍କ ପୁଅ ଯୟାତି, ପୁରୁଙ୍କ ବାପା, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଲୋକରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିବାରୁ ଖସି ପଡ଼ିଛି, ଏବେ ମୋର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି, ମୁଁ ତଳକୁ ଯାଉଛି ।
ଅହଂ ହି ପୂର୍ଵୋ ଵଯସା ଭଵଦ୍ଭ୍ଯ- ସ୍ତେନାଭିଵାଦଂ ଭଵତାଂ ନ ପ୍ରଯୁଞ୍ଜେ। ଯୋ ଵିଦ୍ଯଯା ତପସା ଜନ୍ମନା ଵା ଵୃଦ୍ଧଃ ସ ପୂଜ୍ଯୋ ଭଵତି ଦ୍ଵିଜାନାମ୍
ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କଠାରୁ ବୟସରେ ବଡ଼, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁନି; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଜନ୍ମରେ ବଡ଼, ସେଇ ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ ।
ଅଵାଦୀସ୍ତ୍ଵଂ ଵଯସା ଯଃ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ସ ଵୈ ରାଜନ୍ନାଭ୍ଯଧିକଃ କଥ୍ଯତେ ଚ। ଯୋ ଵିଦ୍ଯଯା ତପସା ସଂପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ସ ଏଵ ପୂଜ୍ଯୋ ଭଵତି ଦ୍ଵିଜାନାମ୍
ତୁମେ କହିଛ, ବୟସରେ ବଡ଼ ଯିଏ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ରାଜା; କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ପୂଜ୍ୟ ହୁଏ ।
ପ୍ରତିକୂଲଂ କର୍ମଣାଂ ପାପମାହୁ- ସ୍ତଦ୍ଵର୍ତତେଽପ୍ରଵଣେ ପାପଲୋକ୍ଯମ୍। ସନ୍ତୋଽସତାଂ ନାନୁଵର୍ତନ୍ତି ଚୈତ- ଦ୍ଯଥା ଚୈଷାମନୁକୂଲାସ୍ତଥାଽଽସନ୍
ଯାହା ଧର୍ମର ବିପରୀତ, ସେହି କାମକୁ ପାପ କୁହାଯାଏ; ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପାପୀ ଲୋକକୁ ଯାଏ; ଭଲ ଲୋକମାନେ କେବେ ମନ୍ଦ ଲୋକଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଚଳନ୍ତି ।
ଅଭୂଦ୍ଧନଂ ମେ ଵିପୁଲଂ ଗତଂ ତ- ଦ୍ଵିଚେଷ୍ଟମାନୋ ନାଧିଗନ୍ତା ତଦସ୍ମି। ଏଵଂ ପ୍ରଧାର୍ଯାତ୍ମହିତେ ନିଵିଷ୍ଟୋ ଯୋ ଵର୍ତତେ ସ ଵିଜାନାତି ଜୀଵଃ
ମୋ ପାଖରେ ଏକ ସମୟରେ ବହୁତ ଧନ ଥିଲା, ଏବେ ସେ ହରାଇଯାଇଛି; ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତାହାକୁ ଫେରାଇ ପାଉନି; ଏଭଳି ଯିଏ ନିଜ ଭଲ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ରହି କାମ କରେ, ସେଠି ସେ ଜୀବନକୁ ଭଲଭାବେ ବୁଝିପାରେ ।
ମହାଧନୋ ଯୋ ଯଜତେ ସୁଯଜ୍ଞୈ- ର୍ଯଃ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯାସୁ ଵିନୀତବୁଦ୍ଧିଃ। ଵେଦାନଧୀତ୍ଯ ତପସା ଯୋଜ୍ଯ ଦେହଂ ଦିଵଂ ସ ଯାଯାତ୍ପୁରୁଷୋ ଵୀତମୋହଃ
ଯିଏ ବହୁତ ଧନ ଦେଇ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ କରେ, ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷାରେ ଶାନ୍ତ ମନ ରଖେ, ବେଦ ପଢ଼ି ଦେହକୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗେଇଦିଏ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ମୋହ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
ଦିଷ୍ଟଂ ବଲୀଯ ଇତି ମତ୍ଵାଽଽତ୍ମବୁଦ୍ଧ୍ଯା
ଭାଗ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ଭାବି, ମନେ ଧାରଣା ରଖି କାମ କରିବା ଉଚିତ ।
ସୁଖଂ ହି ଜନ୍ତୁର୍ଯଦି ଵାଽପି ଦୁଃଖଂ ଦୈଵାଧୀନଂ ଵିନ୍ଦତେ ନାତ୍ମଶକ୍ତ୍ଯା। ତସ୍ମାଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ବଲଵନ୍ମନ୍ଯମାନୋ ନ ସଂଜ୍ଵରେନ୍ନାପି ହୃଷ୍ଯେତ୍କଥଂଚିତ୍
ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ, ଯେଉଁଠି ହେଉ, ସେମାନେ ଦୈବ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଭାଗ୍ୟକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବି, କେବେ ଅତିରିକ୍ତ ଦୁଃଖିତ କିମ୍ବା ଅତି ଖୁସି ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଦୁଃଖୈର୍ନ ତପ୍ଯେନ୍ନ ସୁଖୈଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଯେ- ତ୍ସମେନ ଵର୍ତେତ ସଦୈଵ ଧୀରଃ। ଦିଷ୍ଟଂ ବଲୀଯ ଇତି ମନ୍ଯମାନୋ ନ ସଂଜ୍ଵରେନ୍ନାପି ହୃଷ୍ଯେତ୍କଥଂଚିତ୍
ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହେବା ନାହିଁ, ସୁଖରେ ଅତି ଖୁସି ହେବା ନାହିଁ; ଧୀର ଲୋକ ସମବେକ୍ତି ରହିବା ଉଚିତ, ଭାଗ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ଭାବି, କେବେ ଅତି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅତି ଖୁସି ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଭଯେ ନ ମୁହ୍ଯାମ୍ଯଷ୍ଟକାହଂ କଦାଚି- ତ୍ସନ୍ତାପୋ ମେ ମାନସୋ ନାସ୍ତି କଶ୍ଚିତ୍। ଧାତା ଯଥା ମାଂ ଵିଦଧୀତ ଲୋକେ ଧ୍ରୁଵଂ ତଥାଽହଂ ଭଵିତେତି ମତ୍ଵା
ଅଷ୍ଟକ, ମୁଁ କେବେ ଭୟରେ ଭ୍ରମିତ ହେଉନି, ମୋ ମନରେ କେବେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ; ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଯେପରି ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁଁ ସେପରି ହେବି ବୋଲି ଭାବେ ।
ସଂସ୍ଵେଦଜା ଅଣ୍ଡଜାଶ୍ଚୋଦ୍ଭିଦଶ୍ଚ ସରୀସୃପାଃ କୃମଯୋଽଥାପ୍ସୁ ମତ୍ସ୍ଯାଃ। ତଥାଶ୍ମନସ୍ତୃଣକାଷ୍ଠଂ ଚ ସର୍ଵେ ଦିଷ୍ଟକ୍ଷଯେ ସ୍ଵାଂ ପ୍ରକୃତିଂ ଭଜନ୍ତି
ଘମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଡିମ୍ବରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଅଙ୍କୁରରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ସରିସୃପ, କୀଟ, ଓ ପାଣିରେ ମାଛ, ଏହିପରି ସମସ୍ତ ପାଥର, ଘାସ, କାଠ—ସମୟ ଶେଷ ହେଲେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ଫେରିଯାନ୍ତି ।
ଅନିତ୍ଯତାଂ ସୁଖଦୁଃସ୍ଵସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା କସ୍ମାତ୍ସଂତାପମଷ୍ଟକାହଂ ଭଜେଯମ୍। କିଂ କୁର୍ଯାଂ ଵୈ କିଂ ଚ କୃତ୍ଵା ନ ତପ୍ଯେ ତସ୍ମାତ୍ସନ୍ତାପଂ ଵର୍ଜଯାମ୍ଯପ୍ରମତ୍ତଃ
ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖର ଅସ୍ଥାୟୀତ୍ୱକୁ ଜାଣି, ଅଷ୍ଟକ, ମୁଁ କାହିଁକି ଦୁଃଖିତ ହେବି? କଣ କରିବି, କି କରିନଥିଲେ ମୋତେ ଦୁଃଖ ମିଳିବ? ତେଣୁ ମୁଁ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ି, ସଚେତନ ରହେ ।
ଏଵଂ ଵ୍ରୁଵାଣଂ ନୃପତିଂ ଯଯାତି- ମଥାଷ୍ଟକଃ ପୁନରେଵାନ୍ଵପୃଚ୍ଛତ୍। ମାତାମହଂ ସର୍ଵଗୁଣୋପପନ୍ନଂ ତତ୍ରସ୍ଥିତଂ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଯଥାଵତ୍
ଏଭଳି ରାଜା ଯୟାତି କହୁଥିବାବେଳେ, ଅଷ୍ଟକ ପୁଣିଥରେ ପଚାରିଲେ: 'ମୋର ମାମା, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯେଉଁଠି ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅଛ, ସେଠି ତୁମେ କିପରି ଅଛ, ସେଥିରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କହ ।'